«Даму» мен банкке арналған бизнес-жоспар: талаптар
Не өзгерді
2026 жылдан бастап шағын бизнесті «Даму» арқылы субсидиялау бірыңғай «Іскер аймақ» бағдарламасы бойынша жүреді (ҚР Үкіметінің 2025 жылғы 30 желтоқсандағы № 1176 қаулысы, 31.08.2026 ред.) — оған арналған бизнес-жоспарда табыстың инфляциядан кем емес өсуін және жұмыс орындарын алдын ала көрсету керек.

Қысқаша
- «Даму» қорының субсидиялары мен кепілдіктеріне арналған бизнес-жоспардың бекітілген міндетті нысаны қор бағдарламаларының беттерінде жоқ (25.10.2026 тексерілді): құжаттарды банк өз рәсімдері бойынша жинайды, бизнес-жоспар керек пе және қандай түрде керек — соны да өзі шешеді.
- «Даму» шағын бизнеске несиені өзі бермейді: кәсіпкер серіктес банкке өтінім береді, банк несиені мақұлдап, құжаттарды қордың өңірлік филиалына өзі жібереді.
- Кәдімгі несиелік жоспарға «Даму» бағдарламасы қосатын басты нәрсе — қарсы міндеттемелер: «Іскер аймақ» бойынша табыстың жинақталған инфляциядан кем емес өсуі және инвестициялық несиенің әр 100 млн ₸-сіне 1 жұмыс орны.
- Қор 2018 жылғы үлгілік бизнес-жоспарды («Грузовые перевозки») жариялаған: NPV мен өтелу мерзімі бар түйіндеме, маркетинг, техникалық жоспарлау, қаржыландыру қажеттілігі, баланс және қаржылық беріктік қоры. Ондағы сомалар ескірген, құрылымы — жоқ.
- Өнім беттерінде банктер жеке кәсіпкерлерден ең алдымен тарихты сұрайды: бір жылғы шот айналымы, салық декларациялары, кемінде 6 ай жұмыс. Айналымы жоқ жаңа бизнеске «Даму» бағдарламасы бойынша несие алу бәрінен қиын.
«Даму» қорының бизнес-жоспарға арналған міндетті нысаны жоқ: субсидиялау мен кепілдік бағдарламаларының беттерінде ол жарияланбаған, ал несиеге құжаттарды банк өз рәсімдері бойынша жинайды (damu.kz сайтында 2026 жылғы 25 қазанда тексерілді). Сондықтан «Даму» бизнес-жоспары деген сұрау іс жүзінде қор бағдарламасының шарттары ескерілген, серіктес банкке арналған жоспарды білдіреді. Қор шағын бизнеске несиені өзі бермейді: кәсіпкер банкке өтінім береді, банк несиені мақұлдап, құжаттар топтамасын қордың өңірлік филиалына жібереді.
Жоспар үшін мұның мәні мынада. Банк несиені қайтара алатыныңызды тексереді: айналымды, кепілді, өз ақшаңыздың үлесін. «Даму» бағдарламасы бұған қарсы міндеттемелерді қосады — табыстың, салықтың немесе жұмыс орындарының өсуін; бағдарламалардың көбінде оларды 2 жылдан кейін тексереді. Төменде — қор мен банктердің ашық шарттарынан не белгілі және несие берушіден не нақтылау керек. Несиенің өзі мен мөлшерлеме қалай құрылғанын «Даму» арқылы несие материалы талдайды.
Бизнес-жоспарды кім оқиды: «Даму» ма, банк пе?
Алдымен банк. Ол несиелік өтінімді қабылдайды, ақша беру-бермеуді шешеді және тек мақұлдағаннан кейін құжаттарды мөлшерлемені субсидиялау немесе кепілдік үшін қорға жібереді.
damu.kz сайтындағы «Іскер аймақ» тәртібі: банкке немесе лизинг компаниясына өтінім → банктің мақұлдауы → құжаттарды «Даму» филиалына беру → қордың 5 жұмыс күні ішіндегі тексеруі → 6 ай әрекет ететін уәкілетті органның шешімі → субсидиялау туралы үшжақты шарт. 1-кепілдік қоры бойынша да сол ереже тікелей жазылған: кепілдікпен қаржыландыру туралы шешімді несие беруші өзі қабылдайды, ал қор кепілдік міндеттемесін 2 жұмыс күні ішінде шығарады.
Бұдан шығатын практикалық қорытынды: бизнес-жоспардың нысанын, көлемін және бөлімдерін қор емес, банк белгілейді. Банкті айналып өтіп, субсидияға немесе кепілдікке қорға тікелей өтінім беруді бағдарламалар қарастырмайды — қор сайтындағы онлайн нысан кеңес ретінде жұмыс істейді. Қордың банктен айырмашылығын және оның бағдарламаларын 2026 жылғы «Даму» қоры шолуы түсіндіреді, ал басқа жолдар бизнесті қаржыландыру бөлімінде жиналған.
«Даму» бағдарламалары бойынша банктер жеке кәсіпкерден не сұрайды?
Мәтінді емес, бизнестің тарихын. Өнім беттерінде банктер жеке кәсіпкерден (ЖК; орысша ИП) айналымды, декларацияларды және жұмыс мерзімін сұрайды; бұл тізбелерде бизнес-жоспар аталмайды.
| Банк, өнім | Бетте не көрсетілген | ЖК-ның жұмыс мерзімі |
|---|---|---|
| Банк ЦентрКредит, «Даму» бағдарламалары бойынша несиелер | соңғы жылғы айналым бойынша үзінді көшірме, жеке куәлік, ЖК талоны; айналым қаражатына 24 айға 5 млн ₸-ге дейін, инвестицияға 36 айға 20 млн ₸-ге дейін | көрсетілмеген |
| Банк ЦентрКредит, «Растущий бизнес» | төлқұжат, салық декларациялары, банктен үзінді көшірме | бағдарламалардың көбінде кемінде 6 ай |
| Halyk Bank, «Предприниматель Экспресс» | жылжымайтын мүлік кепілі; инвестициялық мақсатта — 10% өз қаражатымен қатысу | жұмыс істеп тұрған бизнес |
| Alatau City Bank (бұрынғы Jusan Bank), «Бизнес Лайт» және «Бизнес Стандарт» | «Бизнес Лайт» өнімінде жеңілдетілген қаржылық талдау, «Бизнес Стандарт» өнімінде толық талдау | кемінде 12 ай |
Толық қаржылық талдау (орысша «полный финансовый анализ») банк үшін бизнес-жоспар деп аталатын құжатқа ең жақын, бірақ оның құрамы банк бетінде ашылмаған. Айналымы жоқ жаңа бизнес үшін банк скорингі — басты кедергі: «Даму» бағдарламалары бойынша несиені сол банк сол бағалау ережелерімен береді. Банкке барар алдында түрлі мөлшерлеме бойынша төлемді несие калькуляторында салыстыруға болады.
Жоспарға қандай қарсы міндеттемелерді енгізу керек?
Таңдалған бағдарлама шарттарында жазылғандарын. «Іскер аймақ» бойынша көрсеткіштер 2 жылдың қорытындысы бойынша салық есептілігінің деректерімен тексеріледі, сондықтан болжамдағы сандар міндеттемелерді артығымен орындауы керек. «Өрлеу» бойынша тексеру мерзімі бағдарлама бетінде көрсетілмеген.
| «Даму» бағдарламасы | Қарсы міндеттеме | Жоспарда не көрсету керек |
|---|---|---|
| «Іскер аймақ», инвестициялық несие | 2 жылдың қорытындысы бойынша несиенің әр 100 млн ₸-сіне 1 жаңа жұмыс орны (жобаға кемінде 1); табыстың жинақталған инфляциядан кем емес өсуі | жылдар бойынша штат пен жалақы; екінші жылдың түсімі біріншісінен кемінде инфляция деңгейіне жоғары |
| «Іскер аймақ», айналым қаражаты | табыстың және еңбекақы қорының (орысша ФОТ) инфляциядан кем емес өсуі | 2 жылға түсім мен еңбекақы қорының болжамы |
| «Өрлеу», құру немесе кеңейту | шығарылымның немесе түсімнің 10%-ға өсуі және 100 млн ₸-ге 1 жұмыс орны | кемінде 10%-ға өсетін сату жоспары |
| 1-кепілдік қоры, инвестициялық жобалар | 2 қаржы жылынан кейін салық пен жұмыс орындарының 10%-ға өсуі | жылдар бойынша салықтар мен штат |
| Сауданы субсидиялау | 2 жылдан кейін салықтың 15%-ға өсуі | жылдар бойынша салық жүктемесі |
«Іскер аймақ» бойынша жеңілдік бар: 1 пайыздық пунктке дейін артта қалуға жол беріледі, ал міндеттеме орындалмаса, бір қаржы жылына дейін қосымша мерзім берілуі мүмкін. Міндеттемелер мен олардың салдары «Даму» несиесі туралы материалда толық талданған.
Бағдарламаның қандай шарттары сметаға әсер етеді?
«Іскер аймақ» шарттарының үшеуі мәтінді ғана емес, сметаның өзін өзгертеді. Оларды жеткізушілерді таңдамай тұрып тексерген жөн.
Біріншісі — активтердің шығу тегі. Инвестициялық жоба бойынша тізілімдегі қазақстандық тауар өндірушілердің өнімі міндетті; импорт қажетті тауар тізілімде болмаса ғана алынады. «Өрлеу» бағдарламасында да ұқсас ереже бар: импорттық жабдық отандық баламасы болмаса ғана сатып алынады.
Екіншісі — мерзім. «Іскер аймақ» бойынша инвестициялық жоба субсидиялау басталғаннан бастап 18 айда іске асырылуы керек, форс-мажор болса — тағы 6 ай. Күнтізбелік жоспарда сатып алу мен іске қосу осы мерзімге сыюы тиіс.
Үшіншісі — мақсаттар. «Іскер аймақ» бойынша айналым қаражатын салықтарға, зейнетақы жарналары мен әлеуметтік аударымдарға және кедендік төлемдерге жұмсауға болмайды. «Өрлеу» бағдарламасында жұмыс істеп тұрған бизнесті сатып алуға, қарызды өтеуге, тұтыну мақсаттарына және дивидендке тыйым салынған.
Салалық сүзгі де бар. «Іскер аймақ» өңдеу өнеркәсібін және өңір әкімдігі таңдайтын экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуішінің (ЭҚЖЖ; орысша ОКЭД) 6 кодына дейін қолдайды. 1-кепілдік қорының басым ЭҚЖЖ тізімінде сауда (46, 47) мен қоғамдық тамақтану (56) жоқ. Донерхана немесе кофехана үшін мұны банктен ең алдымен анықтаған жөн. Өз қызметіңіздің кодын ЭҚЖЖ тексеру құралында қараңыз.
«Даму» бизнес-жоспарының үлгісі қандай бөлімдерден тұрады?
Түйіндеме (орысша резюме) мен он екі бөлімнен. Үлгі — «Грузовые перевозки» (жүк тасымалы), Алматы, 2018 жыл, 60 млн ₸-лік жоба, 40 бет.
Түйіндеме кесте түрінде берілген: мақсат, ЭҚЖЖ бойынша сала, жобаның мәні, сатысы, жүзеге асырылған инвестициялар, жалпы құны, өз инвестициялары, қарыз сомасы, мерзімдер, өтелу мерзімі, NPV, жұмыс орындары, әлеуметтік аспект және кепіл. Одан кейін жобаның тұжырымдамасы, өндіріс бағдарламасы, бәсекелестер мен нарық болжамы бар маркетинг жоспары, ғимараттар мен жабдық көрсетілген техникалық жоспарлау, штат кестесі келеді. Сондай-ақ «атауы / саны / бағасы / сомасы» кестесіндегі іске асыру шығындары, пайдалану және әкімшілік шығыстар, қаржыландыру қажеттілігі, жобаның тиімділігі (пайда мен залал, баланс, қаржылық беріктік қоры — орысша запас финансовой прочности) және әлеуметтік-экономикалық әсер бар.
Грантқа арналған бизнес-жоспар үлгісінде тек смета, табыс және 3 жылға пайда бар, ал мұнда баланс пен тиімділік көрсеткіштері керек. Беріктік қоры залалсыздық нүктесінен есептеледі — формуласы залалсыздық нүктесін есептеу нұсқаулығында. Үлгінің сомаларын пайдаланбаңыз: оларға сегіз жыл болды. 2026 жылғы бағалармен мәні жақын есеп — жүк тасымалдау бизнес-жоспары.
Жоспарды жазбас бұрын банктен не нақтылау керек?
Ашық шарттарда жауабы жоқ бес сұрақты. Бұл — редакцияның кеңесі: тізім жарияланған талаптардағы олқылықтар бойынша жиналды.
- Бизнес-жоспар жалпы керек пе және қандай нысанда — еркін, банк үлгісі бойынша немесе «Даму» үлгісі бойынша.
- Сіздің өніміңіз бойынша банк өз қаражатының қандай үлесін күтеді: Halyk-та инвестициялық мақсатта — 10%, «Арманнан іске» бағдарламасында — кемінде 15%.
- Қандай кепіл қабылданады және ол «Даму» кепілдігінсіз жете ме.
- Сіздің ЭҚЖЖ кодыңыз өңіріңіздегі бағдарламаға кіре ме және өңірде субсидиялауға қаражат бар ма.
- Айналым бойынша үзінді көшірме қай кезеңге керек және қандай декларациялар қажет.
Бизнес әлі жоқ болса, несиені басқа жолдармен салыстырып көрген дұрыс. «Даму» қорының «Арманнан іске» акселерациясы идея сипаттамасын 5–6 слайдқа, кемінде 650 балл кредиттік рейтингті және жылжымайтын мүлікті сұраған, бірақ 2026 жылғы қабылдау жабық. Бастауға арналған нұсқалар бизнес ашуға несие және кепілсіз несие материалдарында талданған. Грант, субсидия және несие арасындағы айырма — қолдау түрлерін салыстыруда.
Банк жоспарды мақұлдады, бағдарлама неге сай келмеді?
Көбіне жоспар бағдарлама шарттарынсыз, кәдімгі несиелік жоспар ретінде жазылады. Кесте damu.kz сайтындағы «Іскер аймақ», «Өрлеу» және 1-кепілдік қоры шарттары бойынша жасалды.
| Белгі | Себебі | Шешімі |
|---|---|---|
| Несие мақұлданды, субсидия берілмеді | ЭҚЖЖ коды өңірдегі бағдарлама тізбесіне кірмейді | өтінімге дейін кодты тізбемен тексеру |
| 2 жылдан кейін қор міндеттеменің орындалмауын сұрайды | жоспарда табыстың немесе жұмыс орындарының өсуі болмаған | міндеттемелерді артығымен жоспарлау |
| Сметаны қайта жасауға тура келді | тізілімде баламасы бар кезде импорттық жабдық алынған | жеткізушілерді тізілімнен таңдау |
| Банк көбірек кепіл сұрайды | «Даму» кепілдігі тек бір бөлігін жабады | 85%-ға дейінгі кепілдік пен оның жылына 1,5% бағасы туралы сұрау |
| Ескі несиеге субсидия рәсімделмеді | несие қорға өтінім берілгенге дейін 12 айдан бұрын берілген | несие берілген соң субсидияға бірден өтінім беру |
Ескерте кетейік: банктердің бизнес-жоспарларды қалай бағалайтыны және «Даму» бағдарламалары бойынша қаншалықты жиі бас тартатыны туралы ашық деректер жоқ. Қордың тегін кеңесі — 1408 байланыс орталығы. Шағын бизнеске арналған есеп мысалдары Қазақстанға арналған бизнес-жоспарлар каталогында жиналған, мысалы, қонақтарға арналған үй, барбершоп және наубайхана жоспарлары.
Келесі қадам
- ҚаржыландыруБизнеске несие 2027: ақшаны 2,5%, 7–8% және 12,6%-бен қайдан алуға болады — «Іскер аймақ», «Өрлеу», «Даму»…
- Бизнес несиесінің калькуляторы: грантпен салыстыруБизнес несиесінің калькуляторы: аннуитет пен сараланған тәсіл бойынша ай сайынғы төлем, артық төлем және 400…
- Грант, субсидия әлде жеңілдікті несие: қайсысын таңдау керекСубсидия деген не және ол гранттан, несиеден қалай ерекшеленеді: 400 АЕК грант, 5 млн ₸ грант, «Іскер аймақ»…
- Бизнес-жоспарларБизнес-жоспар 2027: теңгемен есептелген 28 формат, 20 облыс орталығындағы жалдау мен жалақы, смета әдістемесі…
Жиі қойылатын сұрақтар
«Даму» несиесіне бизнес-жоспар керек пе?
«Даму» бизнес-жоспарының үлгісін қайдан алуға болады?
«Даму» бизнес-жоспар жасауға тегін көмектесе ме?
Кепіл жетпесе не істеу керек?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- «Даму» қоры: «Іскер аймақ» бағдарламасы — қатысушылар, банк арқылы өту тәртібі, қарсы міндеттемелер · тексерілді 2026 жылғы 25 қазан
- «Даму» қоры: «Өрлеу» жеңілдікті несиесі — 12,6% мөлшерлеме, шектеулер, қарсы міндеттемелер · тексерілді 2026 жылғы 25 қазан
- «Даму» қоры: 1-кепілдік қоры — 85%-ға дейін кепілдік, 1,5% комиссия, қарсы міндеттемелер · тексерілді 2026 жылғы 25 қазан
- «Даму» қоры: «Арманнан іске» акселерациясы — қатысушы бейіні мен құжаттар, 2026 жылғы қабылдау аяқталды · тексерілді 2026 жылғы 25 қазан
- «Даму» қоры: «Грузовые перевозки» үлгілік бизнес-жоспары, Алматы, 2018 (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- Банк ЦентрКредит: «Даму» бағдарламалары бойынша несиелер — сомалар, мерзімдер және ЖК құжаттары · тексерілді 2026 жылғы 25 қазан
- Банк ЦентрКредит: «Растущий бизнес» — құжаттар және ЖК-ның жұмыс мерзімі · тексерілді 2026 жылғы 25 қазан
- Halyk Bank: «Предприниматель Экспресс» — кепіл, инвестициялық мақсатта 10% өз қаражатымен қатысу · тексерілді 2026 жылғы 25 қазан
- «Іскер аймақ» субсидиялау қағидалары (ҚР Үкіметінің 30.12.2025 № 1176 қаулысы, 31.08.2026 ред.), damu.kz сайтындағы DOCX: 9, 11–15-тармақтар (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 31 тамыз
Осы тақырыпқа қатысты
- «Даму» арқылы несие: қалай алуға болады, мөлшерлемелер мен шарттар 2027
- «Даму» қоры 2027: шағын бизнесті қолдау бағдарламалары
- ЖК-ға кепілсіз несие: «Даму» кепілдігі және нақты шарттар
- Несие мөлшерлемесін субсидиялау: кім алады және қалай өтінім беруге болады
- ЖК-ға арналған субсидиялар 2027: түрлері және қалай алуға болады