2027 жылдан бастап бизнесті тексеруге мораторий: 2026 жылғы қарашадағы жағдай
Қысқаша
- 2026 жылғы 28 қазандағы Жолдауында Президент микро және шағын бизнесті тексеруге 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап үш жылдық мораторийді талқылауды ұсынды. Бұл — заң емес, ұсыныс.
- 2026 жылғы 16 қарашада мораторий туралы жарлық, заң немесе жарияланған жоба жоқ; Ұлттық экономика министрлігінің дерегінше, үкімет оны депутаттармен талқылап жатыр, соның ішінде профилактикалық бақылауға да таратуды.
- Қандай тексерулер қалатыны, салықтық тексерулер мен камералдық бақылаудың не болатыны әзірге айқындалмаған.
- Мораторий салық төлеу мен есептілік тапсыру міндетін жоймайды: 2027–2029 жылдардағы қателерді ол аяқталғаннан кейін тексеруге болады.
2027 жылдан бастап бизнесті тексеруге мораторий әзірге тек ұсыныс: 2026 жылғы 28 қазанда Президент Жолдауында микро және шағын бизнесті тексеруге 2027 жылғы 1 қаңтардан үш жылдық тыйым салуды талқылауды ұсынды. 2026 жылғы 16 қарашада заң, жарлық немесе жарияланған жоба жоқ, сондықтан қандай тексерулерге тыйым салынатыны және ерекшеліктер болатыны белгісіз. Төменде — Жолдауда не айтылғаны, одан кейін не расталғаны және жеке кәсіпкер (ЖК) мен жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС) мораторийге мерзімінен бұрын сенбей, қалай дайындалуы керек.
2026 жылғы 28 қазандағы Жолдауда не айтылды
Ақорда сайтындағы Жолдау мәтінінде Президент 2020–2023 жылдардағы микро және шағын бизнесті тексеруге мораторий тәжірибесіне сілтеме жасап, 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап кезекті үш жылдық мораторий енгізудің орындылығын талқылауды ұсынды. Жаңа үзілісті ол стратегиялық деп атады — бақылау-қадағалау жүйесін қайта іске қосу үшін.
Оған сол Жолдаудағы сандар себеп болды: 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында ЖК тарапынан бұзушылықтар 34%-ға азайған, ал айыппұл сомасы 11%-ға жуық өскен, жоспардан тыс тексерулер ондаған есе көбейген.
Жолдау айтылған күнгі шолу (орысша); мораторий туралы — бизнеске арналған бөлімде.
2026 жылғы 16 қарашада не белгілі және не жоқ
| Сұрақ | Жағдайы |
|---|---|
| Кім ұсынды | Президент, 28.10.2026 Жолдауы |
| Мерзімі | ұсынылды: 2027 жылғы 1 қаңтардан үш жылға |
| Кімге қатысты | Жолдауда — микро және шағын бизнес |
| Құжат | жоқ: жарлық та, заң да, жарияланған жоба да жоқ |
| Кім талқылап жатыр | үкімет депутаттармен, Ұлттық экономика министрлігінің дерегінше (inbusiness.kz, 11.11.2026) |
| Профилактикалық бақылау | мораторийді оған да тарату талқылануда |
| Ерекшеліктер (салалар, тексеру түрлері) | айқындалмаған |
| Салықтық тексерулер мен камералдық бақылау | айқындалмаған |
Қазір тексеру қанша. inbusiness.kz келтірген energyprom.kz деректері бойынша, 2026 жылғы қаңтар–қыркүйекте 99,6 мың тексеру өткен — бір жыл бұрынғыдан 42,3%-ға көп; шағын бизнесте — 41,4 мың, өсім 52,2%.
Ұсыныс — әлі ереже емес. Құжат жоқ кезде Кәсіпкерлік кодекс бойынша тексерудің әдеттегі ережелері қолданылады. Тексерушілерге не болады, не болмайды — Кәсіпкерлік кодекс туралы материалда, ал салықтық тексеру қалай өтетіні — ЖК-ны салықтық тексеру нұсқаулығында талданған.
Мораторий кімге қатысты және нені нақты жоймайды
Микро және шағын бизнес — кәсіпкерлік субъектілерінің санаттары; сіздің ЖК немесе ЖШС қайсысына жататынын Кәсіпкерлік кодекс туралы материал түсіндіреді. Мораторий енгізілсе де, ол міндеттерді емес, тексерулерді шектейді:
- салықтар мен жарналарды уақытында төлеу керек — төлеу мерзімдері өзгермейді;
- декларациялар әдеттегідей тапсырылады, мысалы, оңайлатылған режимдегі 910 нысаны;
- кешіктірілген төлемге өсімпұл тексерулерге қарамастан есептеледі — оны өсімпұл калькуляторы есептейді.
Салық кеңесшісі Раушан Тасшоинова Kursiv басылымына берген пікірінде (09.11.2026) салықтар бойынша жалпы талап қою мерзімі үш жыл, ал төлеушілердің бір бөлігі үшін бес жыл екенін еске салды. Мораторий 2029 жылғы 31 желтоқсанда аяқталса, 2027–2029 жылдардағы кезеңдерді теория жүзінде 2030 жылы-ақ тексеруі мүмкін, сонда қателер қосымша есептелген салыққа, өсімпұл мен айыппұлға айналады.
ЖК мен ЖШС қазір не істеуі керек
Қадамдар ретімен
- Қадам 1
Есепті мораторийге сеніп өзгертпеңіз. Құжат қабылданғанға дейін тексерулер қолданыстағы ережелер бойынша жүреді.
- Қадам 2
Берешегіңізді тексеріңіз. Берешек пен өсімпұл салық берешегі бетінде көрінеді: берешекті кез келген тексеруге дейін жапқан дұрыс, мораторий оған әсер етпейді.
- Қадам 3
Бастапқы құжаттарды ретті ұстаңыз. Электрондық шот-фактура (ЭШФ), тауарларға арналған ілеспе жүкқұжат (ТІЖ; орысша СНТ) және актілер — мораторийге кірмеуі мүмкін камералдық бақылаудың негізі; қараңыз: ЖК айыппұлдары.
- Қадам 4
Заң мәтінін қадағалаңыз. Жоба немесе шарттары жазылған қол қойылған құжат шыққанда, бұл материалды жаңартамыз.
2027 жылғы салықтар мен бизнес ережелері туралы жаңалықтар ЖК мен ЖШС салықтары бөлімінде жиналған, ал Жолдаудың жалақы жөніндегі күн тәртібін — ең төменгі жалақыны 110 000 ₸-ге дейін көтеруді — ЕТЖ туралы материал талдайды.
Келесі қадам
- Өз ісіңКәсіпкерлік 2027: ЖК қашан міндетті, ЖК мен ЖШС-ті бір жұмыс күнінде тегін тіркеу, салық режимі, деректерді…
- ЖК-ға арналған айыппұлдар 2027: декларация, касса және кешіктіру үшін (айыппұл қайда, өсімпұл қайда)ЖК-ға айыппұлдар 2027 ӘҚБтК бойынша: декларация үшін — ескерту, қайталанса 30 АЕК; ЭШФ — 40 және 20 АЕК; касса…
- СалықтарЖК салықтары 2027: оңайлатылған режимде, ЖБТ-де және өзін-өзі жұмыспен қамтығандар не төлейді, өзі үшін 22 525…
Жиі қойылатын сұрақтар
Бизнесті тексеруге мораторий қай күннен басталады?
2027 жылғы мораторий кімге қатысты болады?
Мораторий салықтық тексерулерді тоқтата ма?
Бұрын мораторий болған ба?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- Президенттің Қазақстан халқына Жолдауы «Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері», 28.10.2026: мораторий, айыппұлдар және жоспардан тыс тексерулер (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша
- Kazinform: Президент 2027 жылдан шағын бизнесті тексеруге мораторий енгізуді ұсынды (орысша) · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша
- Inbusiness.kz, 11.11.2026: Ұлттық экономика министрлігінің ұстанымы, 2026 жылғы қаңтар–қыркүйектегі тексерулер саны (energyprom.kz деректері бойынша, орысша) · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша
- Kursiv, 09.11.2026: мораторий салық міндеттемелерінен босатпайды — салық кеңесшісінің пікірі (орысша) · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша
- Digital Business, 28.10.2026: үш жылдық мораторий туралы ұсыныс және сарапшы пікірі (орысша) · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша