ZhasPro

Instagram-бизнес және ЖК: тіркелу қашан міндетті

Не өзгерді

2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша қосылды: АЕК 4 325 ₸ орнына 4 693 ₸; 2026 жылғы сомалар жыл соңына дейін сақталды.

«Instagram-бизнес және ЖК: тіркелу қашан міндетті» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • Қазақстанда Instagram туралы бөлек норма жоқ, әлеуметтік желіде тұрақты сату туралы МКК түсіндірмесін таба алмадық: Кәсіпкерлік және Салық кодекстерінің жалпы нормалары қолданылады.
  • ЖК жалдамалы еңбекті тұрақты пайдаланғанда немесе жеке кәсіпкерліктен жылдық табыс 360 АЕК-тен асқанда міндетті: 2026 жылы 360 × 4 325 ₸ = 1 557 000 ₸ (Кәсіпкерлік кодекс, 35-баптың 2-тармағы).
  • «360 АЕК-ке дейін ЖК-сыз сатуға болады» деген қорытындыны кодекс тікелей бермейді: 23-баптың 2-тармағы кәсіпкерлік субъектісі болып табылатын жеке тұлғадан шек туралы ескертусіз тіркелуді талап етеді.
  • Міндетті тіркелусіз қызмет үшін жеке тұлғаға айыппұл — 15 АЕК, 2026 жылы 64 875 ₸, бір жыл ішінде қайталанса 30 АЕК, 129 750 ₸ (ӘҚБтК 463-бабы).
  • Интернет арқылы бөлшек сауда өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың рұқсат етілген тізбесіне кірмейді, бірақ оңайлатылған режимде ашық: шығыстар есепке алынбаған табыстан 4%.

Қазақстанда Instagram туралы бөлек норма жоқ, ал әлеуметтік желіде тұрақты сату туралы Мемлекеттік кірістер комитетінің (МКК; орысша КГД) түсіндірмесін таба алмадық. Тіркелу міндетін жалпы норма анықтайды: Кәсіпкерлік кодекстің 35-бабы 2-тармағы бойынша жалдамалы еңбекті тұрақты пайдалансаңыз немесе жеке кәсіпкерліктен жылдық табысыңыз 360 айлық есептік көрсеткіштен (АЕК; орысша МРП) асса, жеке кәсіпкер (ЖК; орысша ИП) болып тіркелесіз. 2026 жылы бұл 360 × 4 325 ₸ = 1 557 000 ₸.

2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:

АЕК-пен берілген сомалар: 2026 жыл және бюджет жобасы бойынша 2027 жыл
Көрсеткіш20262027 (жоба)
1 АЕК4 325 ₸4 693 ₸
15 АЕК64 875 ₸70 395 ₸
25 АЕК108 125 ₸117 325 ₸
30 АЕК129 750 ₸140 790 ₸
40 АЕК173 000 ₸187 720 ₸
50 АЕК216 250 ₸234 650 ₸
80 АЕК346 000 ₸375 440 ₸
150 АЕК648 750 ₸703 950 ₸
360 АЕК1 557 000 ₸1 689 480 ₸
500 АЕК2 162 500 ₸2 346 500 ₸
600 000 АЕК2 595 000 000 ₸2 815 800 000 ₸

Керісінше «шектен төмен болса, ЖК-сыз сатуға болады» деген қағида кодекстен тікелей шықпайды, өйткені 23-баптың 2-тармағы кәсіпкерлік субъектісінен сома туралы ескертусіз тіркелуді талап етеді. Тәжірибе де тіркелуге итермелейді: Wildberries пен Ozon тек компаниялар мен ЖК-ны қабылдайды, ал Kaspi Pay-ге қосыла алатындар тізбесінде қарапайым жеке тұлға-сатушы жоқ. Табыс үшін тұрақты сатсаңыз, ЖК ашудан бастаңыз, ал даулы жағдайды өзіңіз тіркелген мемлекеттік кірістер басқармасынан (МКБ; орысша УГД) жазбаша нақтылаңыз.

Instagram арқылы сатуға заңда бөлек қағида бар ма?

Жоқ. Салық кодексінде де, Кәсіпкерлік кодексте де Instagram немесе әлеуметтік желі аталатын бап таба алмадық. Ең жақын ұғымдар 2026 жылғы Салық кодексінің (СК) 8-бабында:

  • интернет-алаң (орысша интернет-площадка) — тауар мен қызмет сатуға арналған интернет-дүкен және (немесе) сауда алаңы, мұндай мүмкіндік беру жөніндегі делдалдық қызметтерді қоса алғанда (4-тармақша);
  • тауарлармен электрондық сауда — жеке тұлғаларға тауарды интернет-алаң арқылы сату жөніндегі кәсіпкерлік қызмет (8-тармақша).

Директі бар кәдімгі аккаунт интернет-алаңға жата ма, кодекс нақтыламайды. Сондықтан бұл бет профиліңізді «интернет-дүкен» деп те, керісінше де айтпайды. Жұмыстың өз сипатына сүйенген сенімдірек: Кәсіпкерлік кодекстегі кәсіпкерлік анықтамасы сату арнасына байланысты емес.

ЖК керек екенін қай нормалар шешеді?

Кәсіпкерлік кодекстің төрт нормасын бірге оқу керек: әрқайсысы бөлек алғанда толық жауап бермейді.

ҚР Кәсіпкерлік кодексінің ЖК-ны тіркеу туралы нормалары, 08.09.2026 редакциясы; 2026 жылғы АЕК — 4 325 ₸
Кодекс нормасыНе делінгенСатушыға мәні
2-баптың 1-тармағыКәсіпкерлік — таза табыс үшін, оның ішінде тауар сату арқылы, өз атынан және өз тәуекеліне жүргізілетін дербес қызметТабыс үшін сатып алып, қайта сату анықтамаға сай келеді
23-баптың 2-тармағыКәсіпкерлік субъектісі болып табылатын жеке тұлға ЖК болып тіркеледі; шек аталмағанБұл бапта норма қолданылмай қалатын сома жоқ
35-баптың 2-тармағыЖалдамалы еңбекті тұрақты пайдаланғанда немесе жылына 360 АЕК-тен асқан табыста тіркелу міндетті2026 жылы 1 557 000 ₸; тұрақты қызметкер болса, сома маңызды емес
35-баптың 3-тармағыТұрақты қызметкері жоқ жеке тұлға төлем көзінен, өз бетінше немесе өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың арнаулы режимдерінде салық салынатын табыстарда тіркелмеуге құқылыЕрекшелік табыс түрі арқылы сипатталған; әлеуметтік желіде сату туралы түсіндірме жоқ

Шекке арналған табыс 35-баптың 2-тармағында айтылғандай салық заңнамасына сәйкес есептеледі. Тіркелгенге дейін директтен болған сатылымды қалай есептеу керектігі туралы түсіндірме таба алмадық.

«360 АЕК-ке дейін ЖК-сыз» неге дайын қорытынды емес?

Өйткені нормалар әр түрлі айтады, ал оларды келістіре алатын орган бұл сценарий бойынша пікір білдірген жоқ. Бірінші нұсқа: 35-баптың 2-тармағы міндетті тұрақты қызметкермен немесе шектен асқан табыспен байланыстырады. Екінші нұсқа: 23-баптың 2-тармағы кәсіпкерлік субъектісін тіркеу туралы ешқандай сомасыз айтады. Үшінші нұсқа: сол 35-баптың 3-тармағы жеке тұлға өзі декларациялайтын табыста тіркелмеуге рұқсат береді.

Тексеруші тұрақты саудаға олардың қайсысын қолданатынын заң алдын ала айтпайды. Сондықтан тіркелмеу үшін айналымды шектен төмен ұстау сақтандыру емес, норма сіздің пайдаңызға түсіндіріледі деген үміт қана.

«Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам ретінде рәсімделу» нұсқасы тауарға жарамайды: интернет арқылы және мамандандырылмаған дүкендердегі бөлшек сауда кодтары, мысалы экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші (ЭҚЖЖ; орысша ОКЭД) бойынша 47910 коды, өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың рұқсат етілген тізбесіне кірмейді. Оңайлатылған режимде оларды қолдануға болады. Қызметтерде жауап басқа болуы мүмкін — оны өзін-өзі жұмыспен қамтығандар тізбесі бойынша тексереді, ал курьерлер мен таксистердің өз талаптары бар. Режимдер айырмасы өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам ба, әлде ЖК ма салыстыруында.

Міндетті тіркелусіз сауда үшін қандай айыппұл бар?

Жеке тұлғаға алғашқы бұзушылық үшін 15 АЕК, бір жыл ішінде қайталанса 30 АЕК. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің (ӘҚБтК; орысша КоАП) 463-бабы қылмыстық жазаланатын іс-әрекет белгілері болмаса қолданылады.

ҚР ӘҚБтК 463-бабы бойынша айыппұлдар, 20.08.2026 редакциясы; 2026 жылғы АЕК бойынша есеп — 4 325 ₸
Кім бұздыАлғаш ретБір жыл ішінде қайталанса
Жеке тұлға15 АЕК = 64 875 ₸30 АЕК = 129 750 ₸
Шағын бизнес25 АЕК = 108 125 ₸50 АЕК = 216 250 ₸
Орта бизнес40 АЕК = 173 000 ₸80 АЕК = 346 000 ₸
Ірі бизнес150 АЕК = 648 750 ₸500 АЕК = 2 162 500 ₸

ЖК ашылғаннан кейін не өзгереді?

Бизнес-шот, касса және табыстан салық пайда болады. Үшеуі де директтен сатылымға қолданылады.

Шот. Тауар үшін қолма-қолсыз төлемді кәсіпкерлік субъектісі бизнеске арналған ағымдағы шотқа қабылдайды (Кәсіпкерлік кодекс, 27-баптың 3-1-тармақшасы). Қалай таңдау керектігі — ЖК шоты материалында.

Касса. Ақшалай есеп айырысу бақылау-касса машинасын (БКМ; орысша ККМ) міндетті түрде қолданумен жүреді, ал СК мұндай есеп айырысуға картаны да, мобильді төлемді де жатқызады (19-баптың 1-тармақшасы, 110-бап). Босату жағдайлары бар, мысалы арнайы мобильді қосымша арқылы есеп айырысу; толығырақ — ЖК кассасы және Kaspi QR талдауларында.

Салық. Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимінде мөлшерлеме 4%, мәслихат оны өзгертуге құқылы, ал табыс шегі — 600 000 АЕК, яғни 2026 жылы 2 595 000 000 ₸. База — шығыстар есепке алынбаған табыс (724-баптың 1-тармағы). 1 200 000 ₸-ге сатып алып, 2 000 000 ₸-ге сатсаңыз, салық айырмадан емес: 2 000 000 × 4% = 80 000 ₸. Оңайлатылған режимді қолданушы қосылған құн салығын (ҚҚС; орысша НДС) төлемейді, импорт бойынша және бейрезидент үшін ҚҚС-тен басқа, сондықтан шетелден тауар әкелуді бөлек есептеңіз.

Электрондық сауда туралы хабарлама беру керек пе?

Instagram үшін тікелей жауап жоқ. СК 104-бабы тауарлармен электрондық сауданы тіркеу есебіне қоюды талап ететін қызмет түрлеріне жатқызады. Хабарлама жекелеген қызмет түрі басталуына кемінде үш жұмыс күні қалғанда салық органына беріледі.

Даулы алғышарт біріншісі: аккаунт интернет-алаң болып санала ма. МКК түсіндірмесін таба алмадық, сондықтан «міндетті» де, «міндетті емес» те демейміз. Тапсырыс пен ақшаны қалай қабылдайтыныңызды сипаттап, сатылым басталғанға дейін өзіңіз тіркелген МКБ-ге сұрақ қойыңыз.

Электрондық сауда нарықтың басқа қатысушыларына да қатысты. Банктер электрондық сауда жүргізетін салық төлеушілердің шоттары, қалдықтары мен ақша қозғалысы туралы салық органына мәлімет береді (55-баптың 21-тармақшасы). Интернет-алаң иелері ай сайын, келесі айдың 5-інен кешіктірмей, сатылған тауарлар, қызметтер және резидент жеке тұлғаларға төлемдер туралы мәлімет береді (56-баптың 5-тармағы). Маркетплейстерге де шығатындарға Kaspi-де сату және маркетплейстердегі салықтар талдаулары керек болады.

Директтен сататын адам сатып алушыға не міндетті?

Бағасы бар пост әлі шарт емес. Азаматтық кодекстің 395-бабы бойынша жарнама мен белгісіз тұлғалар тобына бағытталған ұсыныс, өзгеше тікелей көрсетілмесе, оферта жасауға шақыру болып саналады. Жария оферта — елеулі талаптардың бәрі бар, үн қатқан кез келген адаммен шарт жасау туралы ұсыныс. Профильде мұның оферта екенін жазсаңыз, сол талаптар бойынша жауап бересіз.

Қайтару сату арнасына байланысты емес. № 274-IV заңның 30-бабы сатып алушыға азық-түлік емес тиісті сападағы тауарды, ол пайдаланылмаған және тауарлық түрін сақтаған болса, 14 күнтізбелік күн ішінде айырбастауға немесе қайтаруға құқық береді. Шартта бұдан ұзақ мерзім болуы мүмкін. Ерекшеліктер: дәрілер мен медициналық бұйымдар, ішкі киім, шұлық-ұйық және метрлеп сатылатын тауарлар, жануарлар мен өсімдіктер, верификацияланған телефондар.

Профиль сипаттамасындағы «айырбастау мен қайтару қарастырылмаған» деген сөз бұл мерзімді жоймайды: нормада мұндай негіз жоқ. Бұл — редакция қорытындысы, әлеуметтік желілер бойынша сот практикасын жинаған жоқпыз.

Instagram сатушылары көбіне қай жерде қателеседі?

Instagram сатушысының типтік қателері: белгі, себеп, шешім, 2026
БелгіСебепШешім
Тауар ақшасы жеке картаға түседі, айналым өсіп келедіКәсіпкерлік субъектісі қолма-қолсыз төлемді бизнес-шотқа қабылдайды (Кәсіпкерлік кодекс, 27-баптың 3-1-тармақшасы)ЖК мен шот ашып, төлем қабылдауды соған көшіру
Көмекші тапсырыстарды тұрақты орап, жіберіп тұрадыЖалдамалы еңбекті тұрақты пайдалану кез келген табыста тіркелуді міндетті етеді (35-баптың 2-тармағы)ЖК және еңбек шарты, мәліметті Enbek арқылы енгізу
Kaspi Pay немесе маркетплейске қосыла алмайсызОлардың тізбесінде жеке тұлға-сатушы жоқKaspi арқылы ЖК немесе eGov, сосын қосылу
Оңайлатылған режимде салық күткеннен жоғарыБаза — шығыссыз табыс, сатып алу мен жеткізу оны азайтпайды (СК 724-бабының 1-тармағы)Сатылымнан 4%-ды бағаға алдын ала қосу
Сатып алушы 10 күннен кейін көйлекті қайтаруды талап етеді, сатушы бас тартады№ 274-IV заңның 30-бабы бойынша 14 күнтізбелік күнКиілген ізі жоқ және түрі сақталған болса, тауарды қабылдау
ЖК ашылған, сатылым енді жоқЖК мәртебесі қалды, қызмет тоқтадыҚызметсіз ЖК-ны жабуды талдау

Instagram-ның өз қағидалары мен әлеуметтік желідегі тауар жарнамасын бұл бет талдамайды: олар бойынша дереккөз жинаған жоқпыз. Іс бастау мен жүргізу туралы көрші тақырыптар — «Өз ісің» бөлімінде.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

Instagram арқылы сату үшін ЖК керек пе?
Instagram-ға арналған бөлек қағида жоқ. Кәсіпкерлік кодекстің 35-бабы 2-тармағы бойынша ЖК жалдамалы еңбекті тұрақты пайдаланғанда немесе жеке кәсіпкерліктен жылдық табыс 360 АЕК-тен (2026 жылы 1 557 000 ₸) асқанда міндетті. Табыс үшін тауарды тұрақты сату 2-баптағы кәсіпкерлік анықтамасына сай келеді, ал 23-баптың 2-тармағы шек туралы ескертусіз тіркелуді талап етеді.
Табыс 360 АЕК-тен аз болса, Instagram-да ЖК-сыз сатуға бола ма?
Заңда сөзсіз «иә» жоқ. 35-баптың 2-тармағы міндетті тіркелу шегін атайды, 23-баптың 2-тармағы шекті айтпайды, ал әлеуметтік желіде сату туралы МКК түсіндірмесін таба алмадық. Өзіңіз тіркелген мемлекеттік кірістер басқармасынан жазбаша сұрап, жауабын сақтап қойыңыз.
Instagram-да өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам ретінде тауар сатуға бола ма?
Интернет арқылы және мамандандырылмаған дүкендердегі бөлшек сауда кодтары өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың рұқсат етілген тізбесіне кірмейді. ЖК үшін оңайлатылған режимде оларды қолдануға болады, сондықтан тауар саудасына қолайлы нұсқа — ЖК.
ЖК-сыз тауар сатқаны үшін айыппұл қанша?
ӘҚБтК 463-бабы бойынша міндетті тіркелусіз қызмет үшін жеке тұлғаға айыппұл — 15 АЕК, АЕК 4 325 ₸ болғанда 64 875 ₸. Бір жыл ішінде қайталанса — 30 АЕК, 129 750 ₸. Бап қылмыстық жазаланатын іс-әрекет белгілері болмаса қолданылады.
Тауар ақшасын жеке картаға қабылдауға бола ма?
Кәсіпкерлік кодекстің 27-бабы 3-1-тармақшасы кәсіпкерлік субъектісін қолма-қолсыз төлемдерді кәсіпкерлік қызметке арналған ағымдағы шотқа қабылдауға міндеттейді. Жеке карталар мен Instagram туралы бөлек түсіндірме таба алмадық, бірақ бизнес жүргізсеңіз, бұл норма бизнес-шотты көрсетеді.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҚР Кәсіпкерлік кодексі: 2-баптың 1-тармағы, 23-баптың 2-тармағы, 27-баптың 3-1-тармақшасы, 35-баптың 2–3-тармақтары · тексерілді 2026 жылғы 8 қыркүйек
  2. ҚР 2026 жылғы Салық кодексі: 8-баптың 4 және 8-тармақшалары, 55-баптың 21-тармақшасы, 56-баптың 5-тармағы, 104, 110-баптар, 722–726-баптар · тексерілді 2026 жылғы 15 қыркүйек
  3. ҚР ӘҚБтК: 463-баптың 1–2-бөліктері (міндетті тіркелусіз қызмет) · тексерілді 2026 жылғы 20 тамыз
  4. ҚР Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім): 395-баптың 4–5-тармақтары (оферта және жарнама) · тексерілді 2026 жылғы 15 қыркүйек
  5. Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы № 274-IV заң: 30-баптың 1-тармағы (14 күн ішінде айырбастау және қайтару) (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 20 тамыз
  6. № 970 қаулы: Оңайлатылған декларация негізінде арнаулы салық режимін қолдануға тыйым салынған қызмет түрлерінің тізбесі · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  7. 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң: АЕК 4 325 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  8. Kaspi Гид: Kaspi Pay-ге кім қосыла алады (07.08.2026 жаңартылған) · тексерілді 2026 жылғы 7 тамыз
  9. WB Partners: Қазақстаннан сатушыларды тіркеу (01.09.2026 жаңартылған) · тексерілді 2026 жылғы 1 қыркүйек
  10. Ozon: Қазақстандағы кәсіпкерге арналған нұсқаулық · тексерілді 2026 жылғы 1 маусым
  11. 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы АЕК — 4 693 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸ (жоба, қабылданбаған) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан

Осы тақырыпқа қатысты