ZhasPro

Шағын бизнеске арналған лицензиялар мен хабарламалар: elicense.kz қалай жұмыс істейді

Не өзгерді

2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша қосылды: АЕК 4 325 ₸ орнына 4 693 ₸; 2026 жылғы сомалар жыл соңына дейін сақталды.

«Шағын бизнеске арналған лицензиялар мен хабарламалар: elicense.kz қалай жұмыс істейді» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • № 202-V заң рұқсат құралдарын үш деңгейге бөледі: қауіптілігі жоғары болса — лицензия, орташа болса — басқа рұқсат, төмен болса — хабарлама.
  • Рұқсатты алу, ал хабарламаны жіберу қызмет басталғанға дейін керек; заңның 1, 2 және 3-қосымшаларындағы тізбелер жабық.
  • Лицензия берудің жалпы мерзімі — 15 жұмыс күнінен кешіктірмей, қаржы саласы, білім беру, көмірсутектер және атом энергиясы үшін — 30.
  • Лицензиялау электрондық түрде жүреді, ал электрондық құжат нысанындағы рұқсат қағаз құжатпен тең.
  • Лицензиясыз жұмыс шағын бизнеске 25 АЕК (108 125 ₸), қайталанса 50 АЕК (216 250 ₸) айыппұл әкеледі, оған табысты тәркілеу қосылады.

Қазақстанда лицензия — бірінші санаттағы рұқсат: ол қауіптілік деңгейі жоғары қызметке енгізіледі және оны жұмыс басталғанға дейін алу керек. Қауіптілігі төменірек түрлерге басқа рұқсат немесе тек хабарлама жеткілікті (№ 202-V заң, 16-бап). Мұның бәрі мемлекеттік цифрлық жүйе мен тізілім арқылы электрондық түрде жүргізіледі. Заң жүйенің мекенжайын атамайды, ал egov.kz порталы E-license-ті лицензиялауды автоматтандыруға арналған ақпараттық жүйе деп сипаттайды. Сондықтан бұл материалда elicense.kz батырмалар бойынша нұсқаулық ретінде емес, құрылым ретінде талданады: интерфейстегі өтінім қадамдарын растай алмадық.

2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:

АЕК-пен берілген сомалар: 2026 жыл және бюджет жобасы бойынша 2027 жыл
Көрсеткіш20262027 (жоба)
1 АЕК4 325 ₸4 693 ₸
15 АЕК64 875 ₸70 395 ₸
25 АЕК108 125 ₸117 325 ₸
30 АЕК129 750 ₸140 790 ₸
50 АЕК216 250 ₸234 650 ₸

Алдымен өз қызмет түріңіздің заңдағы үш тізбеде бар-жоғын тексеріңіз. Мерзім де, алым да, бастау сәті де, айыппұл да содан шығады.

Лицензияның рұқсат пен хабарламадан айырмасы неде?

Айырма қауіптілік деңгейінде және мемлекеттік органның шешімін күту-күтпеуіңізде. Лицензияны берілгенше күтесіз, ал хабарламада, егер заңда өзгеше белгіленбесе, жібергеннен кейін бірден бастайсыз.

Рұқсат құралдарының үш деңгейі, № 202-V заң, 16, 17, 30, 46, 47-баптар, 21.10.2026 жағдайындағы редакция
ҚұралҚауіптілік деңгейіЖұмысты қашан бастауға боладыМерзіміАлымы
Лицензия (бірінші санаттағы рұқсат)жоғарыберілгеннен кейін15 жұмыс күнінен кешіктірмей, кейбір салаларда 30лицензиялық, мөлшерлемесі Салық кодексінде
Басқа рұқсат (екінші санат)орташаалғаннан кейіннақты түр туралы заң бойынша, мұнда талданбадымұнда талданбады
Хабарламатөменжібергеннен кейін бірденүзінді көшірме 3 жұмыс күні ішіндемұнда талданбады

Бұл міндет шағын бизнеске арналған Кәсіпкерлік кодексте де бекітілген: кәсіпкер рұқсатты алады немесе хабарламаны қызмет басталғанға дейін жібереді (27-бап). Демек, мәселе не ыңғайлы екенінде емес, заң сіздің қызметіңізді қайда жатқызғанында.

Бизнесті ашудың өзі де хабарлама. Жеке кәсіпкер (ЖК; орысша ИП) ретінде қызметті бастау 3-қосымшаға кіреді, сондықтан Kaspi арқылы тіркелу немесе ЖК ашу қызмет түріңізге керек лицензияны алмастырмайды. Жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС; орысша ТОО) үшін жол ЖШС-ті eGov арқылы тіркеу нұсқаулығында талданған.

Бизнесіңізге лицензия керек екенін қалай білуге болады?

Өз қызметіңізді № 202-V заңның 1, 2 және 3-қосымшаларынан табыңыз: рұқсаттар мен хабарламалардың тізбелері жабық (17-бап). Заң мұны тікелей де айтады: осы заңда көзделмеген рұқсаттар мен хабарламалардың болуын ешкім талап етуге құқылы емес (9-баптың 3-тармағы).

Лицензиялауға 28-баптағы салалардағы қызмет түрлері жатады, олардың ішінде білім беру, құрылыс, денсаулық сақтау, көлік, алкоголь өндірісі мен айналымы бар. Бұл салалардың толық тізімі емес: біз салыстырғанымызды ғана атаймыз. Редакция қорытындысы: саладағы барлық жұмыс автоматты түрде лицензияланбайды, 1-қосымшадан нақты түрді немесе кіші түрді қарау керек.

3-қосымшадағы хабарлама мысалдары:

  • ЖК қызметін бастау;
  • такси тасымалдаушысының жұмысы, курьер мен такси материалын қараңыз;
  • туристік агенттік қызмет;
  • медициналық бұйымдарды бөлшек саудада өткізу;
  • байланыс қызметтері және мектепке дейінгі тәрбие;
  • эпидемиялық маңызы шамалы объект.

Редакция қорытындысы: сату арнасы бұл логиканы өзгертпейді. Дүкен арқылы сатасыз ба, Instagram арқылы ма, тізбелер қызмет бойынша қаралады. Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші (ЭҚЖЖ; орысша ОКЭД) коды жауап бермейді: ЭҚЖЖ тексеру салық режимін көрсетеді, рұқсат мәртебесін емес.

Рұқсат сыныптары нені білдіреді?

Сынып рұқсаттың неге байланатынын көрсетеді. Барлығы алтау: қызметке, объектілерге, бір реттік, шектеулі ресурстарға немесе квоталарға, жеке тұлғалардың кәсіби қызметіне және өнімге (23-бап).

Нүктелері бар бизнес үшін басты сұрақ — 2-сынып, «объектілерге». Мұндай рұқсат кәсіпкерге жалпы емес, объектіге байланады. Мысал — алкоголь лицензиясы: бөлшек сауда лицензиясы әр объектіге нақты мекенжай бойынша беріледі және иеліктен шығарылады, ал көтерме сауда лицензиясы бірінші сыныпқа жатады және иеліктен шығарылмайды. Екінші нүкте ашсаңыз, екінші лицензия мен екінші алымды есептеңіз.

Жалпы ереже бойынша, егер заңдарда өзгеше белгіленбесе, рұқсат бүкіл Қазақстан аумағында әрекет етеді (22-бап). 2-сынып бойынша біздің түсінігіміз: аумақ кең, бірақ рұқсат алкоголь мысалындағыдай нақты объектіге берілген.

Лицензия қанша тұрады және оны қанша күту керек?

Мерзімі — 15 жұмыс күнінен кешіктірмей, ал қаржы саласы, білім беру, көмірсутектер және атом энергиясы үшін — 30 (30-бап). Құны лицензиялық алымға тең, мөлшерлемесін Салық кодексі белгілейді, ал алым беру, қайта ресімдеу және телнұсқа беру кезінде алынады (заңның 31-бабы).

Алым бойынша бағдар — алкоголь: бөлшек сауда объект үшін 100, 70 немесе 30 айлық есептік көрсеткіш (АЕК; орысша МРП) тұрады, яғни 100 × 4 325 = 432 500 ₸, 70 × 4 325 = 302 750 ₸ және 30 × 4 325 = 129 750 ₸ (Салық кодексі, 616-бап). Көтерме сауда — 200 × 4 325 = 865 000 ₸. Басқа түрлердің мөлшерлемесін мұнда келтірмейміз: 616-баптан өз жолыңызды тауып, 2026 жылғы АЕК мәні бойынша есептеңіз.

Құжаттардың толықтығын тексеру мерзімі — 2 жұмыс күні, бірақ бұл норма (25-бап) мемлекеттік көрсетілетін қызмет болып табылатын беруге қолданылмайды. Нақты түрдің мерзімі басқаша болуы мүмкін: алкоголь бойынша банк пен Poster сервисінің мақалалары 1 жұмыс күнін атайды, екі нұсқаны да бөлек талдауда көрсетеміз. Өтінім бергенде заңның жоғарғы шегіне қарап жоспарлаңыз. Алуға ешкім кепілдік бермейді: бас тарту негіздерін заң тікелей атайды.

Цифрлық жүйе мен тізілім қалай құрылған?

Заң лицензиялау мен хабарламаларды рұқсаттар мен хабарламалардың мемлекеттік цифрлық жүйесі және мемлекеттік цифрлық тізілім арқылы жүргізеді (48-бап). Электрондық құжат нысанындағы рұқсат қағаз құжатпен тең.

Тізілім жай анықтамалық емес. Ол тұрақты жүргізіледі және тәуекелді бағалау мен тексеру кестесінің негізі болады. Содан екі салдар шығады:

  • мемлекеттік органдар мәліметті тізілімнен алуға міндетті, оны өтініш берушіден растауды талап етпейді (49-бап): тізілімде бар нәрсені әкелуді сұраса, осы нормаға сілтеме жасаңыз;
  • редакция қорытындысы: тізілімдегі жазба бақылау органының сізді қалай көретініне әсер етеді, сондықтан деректер өзгергенде лицензияны уақытында қайта ресімдеу керек.

elicense.kz басты беті қызмет бөлімдерін сала бойынша көрсетеді. Өтінім қадамдарын растай алмадық, сондықтан батырма атаулары мен жол мұнда жоқ: порталдың өз нұсқауларына қараңыз. Басқа кәсіпкердің лицензиясын «Поиск РД» бөлімінен іздейді: ЖСН/БСН, құжат нөмірі немесе берілген күні бойынша жылдам іздеу, бір өрісті толтыру жеткілікті. Іздеу үшін кіру керек емес, бірақ нысан капчадан өтуді сұрайды (06.11.2026 салыстырылды). Нәтиже нені көрсететінін біз тексермедік. Мұны не үшін істеу керектігін және серіктестен тағы нені қарау керектігін контрагентті тексеру нұсқаулығы түсіндіреді.

Лицензияны қашан қайта ресімдейді немесе тоқтатады?

Қайта ресімдеу аты-жөні өзгергенде, ЖК қайта тіркелгенде, атауы немесе заңды мекенжайы өзгергенде, қайта ұйымдастыруда, объект орнын ауыстырмай мекенжайы өзгергенде және объектімен бірге иеліктен шығарғанда керек (33-бап). Өтініш өзгеріс болған сәттен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде беріледі. Лицензия мерзімі өткенде, одан айырғанда, қызмет тоқтағанда, лицензиат өзі өтініш бергенде және басқа жағдайларда тоқтатылады (35-бап).

Қызмет түрінен шыққанда ерікті тоқтату пайдалы. Бизнесті тоқтата тұрсаңыз немесе жапсаңыз, бұл қадамды жалпы әрекеттермен байланыстыру керек; нұсқалары ЖК есептілігін тоқтата тұру материалында талданған.

Лицензиясыз жұмыс үшін не болады және оны алуға не кедергі?

Лицензиясыз жұмыс үшін шағын бизнеске 25 АЕК (25 × 4 325 = 108 125 ₸), қайталанса 50 АЕК (216 250 ₸) айыппұл қаупі бар. Жеке тұлғаға қылмыстық жазаланатын іс-әрекет белгілері болмаса, 15 АЕК (64 875 ₸) және 30 АЕК (129 750 ₸) (Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс (ӘҚБтК; орысша КоАП), 463-бап). Бұған қоса табыс тәркіленеді.

Лицензиялар: белгі, себеп, шешім; № 202-V заң және ӘҚБтК 463-бабы, 21.10.2026 салыстырылды
БелгіСебепШешім
Жұмыс басталды, лицензия әлі жоқРұқсатты бастағанға дейін алу керек (17-бап)Қызмет түрін берілгенше тоқтату: айыппұл мен табысты тәркілеу кідірістен қымбат
Талаптарға сәйкес келмегендіктен бас тартуӨтініш беруші біліктілік талаптарына сай емес (32-бап)Өз түріңіздің талаптарын салыстырып, қайта беру
Алымға байланысты бас тартуАлым төленбегенСалық кодексінің 616-бабы бойынша өтінімге дейін төлеу
Келісуге сілтеме жасалған бас тартуКелісуші органның теріс жауабыСебебін сол органнан анықтап, жойып, қайта беру
Мемлекеттік орган тізілімде бар анықтаманы сұрайды49-бап логикасы бұзылғанМәліметті тізілімнен алу міндетіне сілтеме жасау
ЖК-ның заңды мекенжайы өзгердіҚайта ресімдеу негізі (33-бап)Лицензияны қайта ресімдеу: алым қайта ресімдегенде де алынады (31-бап)

Бас тартуға осы санаттағы адамдарға тыйым, қызметке тыйым салу туралы сот шешімі, борышкерге лицензия беруге соттың уақытша тыйымы немесе жалған құжаттар да негіз болуы мүмкін. Қалған санкциялар ЖК-ға арналған айыппұлдар шолуында, іске қосудың басқа тақырыптары «Өз ісің» бөлімінде жиналған. Рұқсаттар туралы заңның толық мәтіні — Әділет базасында.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

Лицензия деген не?
№ 202-V заң бойынша лицензия — бірінші санаттағы рұқсат. Ол қауіптілік деңгейі жоғары қызмет түрлеріне немесе әрекеттерге енгізіледі. Лицензияны жұмыс басталғанға дейін алу керек.
Электрондық лицензия деген не?
Бұл электрондық құжат нысанында берілген рұқсат. № 202-V заңның 48-бабы бойынша ол қағаз құжатпен тең, ал лицензиялау мен хабарламалар мемлекеттік цифрлық жүйе мен тізілім арқылы жүргізіледі.
ҚР-да лицензияны БСН бойынша қалай тексеруге болады?
Рұқсаттар туралы мәлімет мемлекеттік цифрлық тізілімде жүргізіледі. elicense.kz сайтында «Поиск РД» бөлімі бар: ЖСН/БСН, құжат нөмірі немесе берілген күні бойынша жылдам іздеу, бір өрісті толтыру жеткілікті. Іздеу үшін кіру керек емес, бірақ нысан капчадан өтуді сұрайды. Іздеу нәтижесі нені көрсететінін біз тексермедік.
Хабарламадан кейін бірден жұмыс бастауға бола ма?
Иә, егер заңда өзгеше белгіленбесе: бастау құқығы хабарлама жіберілген бойда туындайды. Жіберілген хабарлама туралы үзінді көшірмені мемлекеттік орган 3 жұмыс күні ішінде береді.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» ҚР 16.05.2014 № 202-V Заңы: 9, 16, 17, 22, 23, 25, 28, 30–33, 35, 46–49-баптар, 1 және 3-қосымшалар, 21.10.2026 жағдайындағы редакция · тексерілді 2026 жылғы 21 қазан
  2. ҚР 2026 жылғы Салық кодексі: 616-бап (лицензиялық алым) · тексерілді 2026 жылғы 15 қыркүйек
  3. ҚР ӘҚБтК: 463-бап, 20.08.2026 жағдайындағы редакция · тексерілді 2026 жылғы 20 тамыз
  4. ҚР Кәсіпкерлік кодексі: 27-бап, 08.09.2026 жағдайындағы редакция · тексерілді 2026 жылғы 8 қыркүйек
  5. 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң: 2026 жылғы АЕК — 4 325 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  6. egov.kz порталы: E-license лицензиялауды автоматтандыруға арналған ақпараттық жүйе ретінде сипатталған · тексерілді 2026 жылғы 6 қараша
  7. 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы АЕК — 4 693 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸ (жоба, қабылданбаған) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан

Осы тақырыпқа қатысты