ZhasPro

ЖШС жарғысы: үлгілік пе, әлде жеке ме

Не өзгерді

2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша қосылды: АЕК 4 325 ₸ орнына 4 693 ₸; 2026 жылғы сомалар жыл соңына дейін сақталды.

«ЖШС жарғысы: үлгілік пе, әлде жеке ме» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • Кез келген көлемдегі — шағын, орта, ірі бизнестегі — ЖШС мазмұнын Әділет министрлігі бекітетін үлгілік жарғымен жұмыс істей алады (2015 жылғы 24 ақпандағы № 106 бұйрық); жеке жарғыны құрылтайшылар бірауыздан бекітеді.
  • Шағын бизнес субъектісі болып табылатын ЖШС бір өтінішпен тіркеледі, жарғы тіркеу кезінде берілмейді (заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы заң, 6-1-бап); үлгілік жарғымен жұмыс істеу тіркеу туралы анықтамада көрсетіледі.
  • Жеке жарғыда міндетті: атауы, орналасқан жері, қатысушылар, жарғылық капитал мөлшері, ЖШС органдары, қайта ұйымдастыру және тоқтату тәртібі, қатысушылардың құқықтары мен міндеттері (ЖШС туралы заң, 17-бап 2-тармақ).
  • Мекенжайды, директорды, ЭҚЖЖ кодын ауыстыру және капиталды ұлғайту 3 жұмыс күні ішінде хабарламамен жүреді; құрылтай құжаттарының өзгерісі құжаттармен енгізіледі, ал қатысушыларды ауыстыру — нотариаттық шартпен қайта тіркеу.

Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің (ЖШС; орысша ТОО) жарғысы екі түрлі болады: мазмұнын Әділет министрлігі бекітетін үлгілік жарғы және қатысушылар өздері жазып, бірауыздан бекітетін жеке жарғы. Үлгілік жарғымен жұмыс істеуге заң кез келген санаттағы — шағын, орта және ірі бизнестегі — серіктестікке рұқсат береді (ЖШС туралы заң, 17-бап 6-тармақ). Шағын кәсіпкерлік субъектісі болып табылатын ЖШС үшін жарғы тіркеуде тіпті берілмейді: құрылтайшылардың өтініші жеткілікті. Қатысушылар үлгілік мәтінде жоқ ережелерді жазғысы келсе, жеке жарғы керек. Онда 17-баптың 2-тармағындағы барлық міндетті мәліметтер болуы тиіс.

2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:

АЕК-пен берілген сомалар: 2026 жыл және бюджет жобасы бойынша 2027 жыл
Көрсеткіш20262027 (жоба)
5 АЕК21 625 ₸23 465 ₸
10 АЕК43 250 ₸46 930 ₸
45 АЕК194 625 ₸211 185 ₸

Төменде — екі нұсқаның айырмашылығы, жеке жарғыда не міндетті, оны қалай өзгертеді және жиі қай жерде қателеседі.

ЖШС-тің үлгілік жарғысы дегеніміз не?

Үлгілік жарғы — Әділет министрлігінің стандартты мәтіні, ЖШС онымен өз құрылтай құжатынсыз жұмыс істейді. Шаруашылық серіктестіктерінің үлгілік жарғылары Әділет министрінің 2015 жылғы 24 ақпандағы № 106 бұйрығымен бекітілген — деректемелері gov.kz порталындағы заңды тұлғаларды тіркеу қызметінің бетінде берілген.

Үлгілік жарғының басты қасиеті — оның мазмұнын қатысушылар емес, министрлік анықтайды. Сондықтан ол оны таңдаған барлық серіктестік үшін бірдей, өзіңізге бейімдеу мүмкін емес: кез келген өз ережеңіз жеке жарғыға көшуді білдіреді. № 106 бұйрықтың мәтінін бұл нұсқаулықта талдамаймыз — таңдау алдында оны толық оқып, ережелері сізге сай келетінін тексеріңіз.

ЖШС-тің үлгілік жарғымен жұмыс істейтіні тіркеу кезінде бекітіледі: бұл мемлекеттік тіркеу туралы анықтамада көрсетіледі (заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы заң, 12-бап). Үлгілік жарғыны бөлек «қабылдаудың» қажеті жоқ — таңдау тіркеу өтінішінде жасалады. Беру тәртібі қадам бойынша eGov арқылы ЖШС ашу нұсқаулығында сипатталған.

Үлгілік жарғы ма, жеке жарғы ма: қайсысын таңдау керек?

Жалғыз қатысушы болсаңыз немесе қатысушылар арасында ерекше уағдаластық болмаса — үлгілік. Басқару және қатысушылар арасындағы қатынас ережелері стандарттыдан өзгеше болуы керек болса — жеке. Таңдау біржолғы емес: кейін үлгілік жарғыдан жеке жарғыға көшуге болады, бұл құрылтай құжаттарының өзгерісі ретінде құжаттармен енгізіледі — тәртібі төменде.

ЖШС-тің үлгілік және жеке жарғысы: мазмұнын кім анықтайды, бекіту, кімге сай келеді
КөрсеткішҮлгілік жарғыЖеке жарғы
Мазмұнын кім анықтайдыӘділет министрлігі (№ 106 бұйрық)Құрылтайшылар
БекітуТіркеу кезінде таңдауБарлық құрылтайшы бірауыздан
Тіркеуде беріле ме (шағын бизнес)ЖоқЖоқ
Өз ережелеріңізді қосуға бола маЖоқИә, барлық міндетті мәлімет болса
Таңдалғаны қайдан көрінедіМемлекеттік тіркеу туралы анықтамаЖШС-тің құрылтай құжаты
Кімге сай келедіЖалғыз қатысушыға, қарапайым серіктестіккеБірнеше қатысушысы және ерекше уағдаластығы бар ЖШС-ке

Ескерте кетейік: соңғы жол — норма емес, біздің ұсынысымыз. Заң жарғыны таңдауды қатысушылар санымен байланыстырмайды; ол тек үлгілік мәтінмен жұмыс істеу құқығын береді. Күмәндансаңыз, бизнес нысанының өзін де салмақтаңыз — ЖК ме, ЖШС пе салыстыруы мен ЖК немесе ЖШС калькуляторы серіктестік жалпы қашан тиімді екенін көрсетеді.

Жеке жарғыда міндетті түрде не болуы керек?

ЖШС туралы заң (17-бап 2-тармақ) міндетті мәліметтерді атайды. Оларсыз жеке жарғы заңға сай келмейді.

Жарғыда көрсетіледі:

  • ЖШС-тің атауы;
  • орналасқан жері;
  • қатысушылар туралы мәліметтер;
  • жарғылық капиталдың мөлшері;
  • серіктестік органдары — олардың құрамы мен құзыреті;
  • қайта ұйымдастыру және қызметті тоқтату тәртібі;
  • қатысушылардың құқықтары мен міндеттері;
  • 17-бап талап ететін басқа мәліметтер.

Жеке жарғыны барлық құрылтайшы бірауыздан бекітеді (17-бап 3-тармақ). Қатысушылар бірнешеу болғанда бұл маңызды: бір келіспеген адам жарғыны қабылдауға жол бермейді.

Орналасқан жері — ЖШС-тің тұрақты жұмыс істейтін органы орналасқан жер, ол құрылтай құжаттарында толық пошта мекенжайымен көрсетіледі (ҚР Азаматтық кодексі, 39-бап). Капитал мөлшері де еркін емес: кемінде 100 айлық есептік көрсеткіш (АЕК) — 2026 жылы 432 500 ₸, бірақ шағын бизнес субъектісі үшін ол нөлге тең, ал салымдар тіркелген күннен бастап бір жылдан кешіктірілмей енгізіледі. Толығырақ — ЖШС-ті қалай ашу нұсқаулығында.

Жарғы ЖШС-тің қандай органдарын сипаттайды?

Жарғы серіктестікті кім және қандай шекте басқаратынын анықтайды: ЖШС органдары мен олардың құзыреті жеке жарғының міндетті мәліметтеріне кіреді. Іс жүзінде сөз қатысушылардың жалпы жиналысы мен директор туралы.

Бірнеше ережені заңның өзі белгілейді, жарғы оларды жоймайды. Директор бес жылдан аспайтын мерзімге сайланады және ЖШС қатысушысы болмауы мүмкін (ЖШС туралы заң, 51-бап 3–4-тармақтар) — яғни сырттан басқарушыны оған үлес бермей-ақ жалдауға болады. Ерікті тарату туралы шешімді жалпы жиналыс қабылдайды — тәртібі ЖШС-ті тарату нұсқаулығында.

Басшы болып кім жазылғанына жұмыс құралдары да байланысты. Электрондық шот-фактураларға (ЭШФ) арналған заңды тұлғаның ЭЦҚ кілті бірінші басшыға рәсімделеді; оны қалай алу керегі бизнеске арналған ЭЦҚ нұсқаулығында. Директорды ауыстыру — хабарлама бойынша өзгеріс, одан кейін бұрынғы басшының кілттері кері шақырылады. ЖШС-те қызметкерлер болатын болса, еңбек шарты материалы керек болады.

Жарғыны немесе ЖШС деректерін қалай өзгертеді?

Не өзгеретініне байланысты. 2026 жылғы 1 шілдеден заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы заң (14-2-бап) өзгерістерді үш топқа бөледі.

Хабарламамен, автоматты түрде, 3 жұмыс күні ішінде: шағын бизнестің мекенжайы, басшы, ЭҚЖЖ бойынша қызмет түрлері, жарғылық капиталды ұлғайту, бенефициар, байланыс деректері. Мекенжайды ауыстыру жылжымайтын мүлік иесінің ЭЦҚ арқылы берген келісімімен жүреді.

Құжаттары бар хабарламамен: құрылтай құжаттарының өзгерісі, соның ішінде үлгілік жарғыдан жеке жарғыға көшу немесе жеке жарғыны түзету. Тіркеуші органға бір ай ішінде хабарлайды.

Қайта тіркеумен: заңдарда тікелей аталған жағдайларда, соның ішінде қатысушылар құрамы ауысқанда. Тараптарының бірі жеке тұлға болатын үлесті иеліктен шығару шартын нотариат куәландырады, қайта тіркеу мерзімі — 1 жұмыс күні (9, 14-баптар). Қайта тіркеу жағдайларының толық тізбесін, соның ішінде атауды ауыстыруды, бастапқы дереккөз бойынша салыстырған жоқпыз — беру кезінде порталдан нақтылаңыз.

Сот тыйымдары мен тұтқындаулар болса, сондай-ақ төрт айдан астам өтелмеген 45 АЕК (194 625 ₸) және одан жоғары салық берешегі болса, хабарлама орындалмай қалады. Кәсіпкердің деректері қалай өзгертілетіні — ЖК деректерін өзгерту нұсқаулығында.

Жарғыдағы қандай қателер ең қымбатқа түседі?

Көбіне — өзгерістер туралы уақтылы хабарламау және міндетті қайта тіркеусіз жұмыс істеу. Екі бұзушылық та Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің (ӘҚБтК) 466-бабында бар.

ЖШС жарғысындағы қателер: белгі, себеп және шешім (ӘҚБтК 466-бап, 2026 жылғы АЕК бойынша)
БелгіСебепШешім
Мекенжай үшін ескертуОрналасқан жері ауысқаны туралы тіркеуші органға хабарланбағанХабарлама беру; бір жыл ішінде қайталанса — 5 АЕК (21 625 ₸)
Қайта тіркеу үшін ескертуҚатысушылар құрамы ауысқан, ЖШС қайта тіркелмегенҚайта тіркелу; қайталанса — шағын бизнеске 10 АЕК (43 250 ₸)
Жеке жарғы бекітілмедіҚұрылтайшылардың бірі қарсыБірауыздылық керек — не келісу, не үлгілік жарғы
Өзгерістер туралы хабарлама «тұрып қалды»4 айдан ұзақ 45 АЕК және одан жоғары салық берешегі немесе тұтқындауБерешекті өтеп, шектеуді алып, қайта беру
Жарғыда міндетті мәлімет жоқМәтін бөгде үлгімен жазылғанЖарғыны ЖШС туралы заңның 17-бабы 2-тармағымен салыстыру

Орта және ірі бизнес үшін айыппұл жоғары: қайта тіркеусіз жұмыс істегені үшін қайталанса — 20 және 40 АЕК, мекенжай үшін — 10 және 30 АЕК. Шетелдік құрылтайшы тіркеуге өз құжаттар топтамасын қосады — ол шетел азаматына ЖК немесе ЖШС ашу нұсқаулығында талданған. Тіркелген серіктестіктің деректерін БСН бойынша іздеу нұсқаулығымен тексеруге болады, басқа тақырыптар — «Өз ісің» бөлімінде.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

ЖШС тіркегенде жарғыны беру керек пе?
Шағын кәсіпкерлік субъектісі болып табылатын ЖШС үшін — жоқ: мемлекеттік тіркеуде жарғылар берілмейді (№ 2198 заң, 6-1-бап). Акционерлік қоғамдар мен мемлекеттік кәсіпорындардан басқа коммерциялық ұйымдардың құрылтай құжаттары тіркеуде мүлдем берілмейді (6-бап).
Үлгілік жарғыны жеке жарғыға ауыстыруға бола ма?
Иә, бұл — құрылтай құжаттарының өзгерісі. Ол автоматты түрде емес, құжаттармен енгізіледі: уәкілетті органның шешімі және қатысушылар бекіткен жаңа жарғы. Құрылтай құжаттарының өзгергені туралы тіркеуші органға бір ай ішінде хабарлайды.
Бір қатысушысы бар ЖШС үлгілік жарғымен жұмыс істей ала ма?
Иә. ЖШС туралы заң серіктестікті бір адамның құруына рұқсат береді (2-бап 1-тармақ), ал үлгілік жарғымен жұмыс істеу құқығы кез келген санаттағы ЖШС-ке берілген (17-бап 6-тармақ). Жалғыз қатысушы жарғылық капиталдағы өз салымымен ғана тәуекел етеді.
Жарғыда ЖШС-тің орналасқан жері ретінде не көрсетіледі?
ЖШС-тің тұрақты жұмыс істейтін органының орналасқан жері толық пошта мекенжайымен (ҚР АК, 39-бап). Орналасқан жері ауысқанда серіктестік тіркеуші органға хабарлауға міндетті; шағын бизнесте мекенжайды ауыстыру жылжымайтын мүлік иесінің ЭЦҚ арқылы берген келісімімен жүреді.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ЖШС және ҚЖС туралы заң: 2, 5, 17-баптар (жарғы, үлгілік жарғы), 23–24-баптар (капитал), 51-бап (директор) (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  2. Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы заң: 6, 6-1, 12, 14, 14-2-баптар, 01.07.2026 редакциясы (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  3. «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу…» мемлекеттік қызметінің паспорты: үлгілік жарғылардың деректемелері (ӘМ № 106 бұйрығы) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  4. ҚР Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім), 39-бап: заңды тұлғаның орналасқан жері · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  5. ҚР ӘҚБтК, 466-бап: қайта тіркеусіз жұмыс істеу, мекенжай ауысқаны туралы уақтылы хабарламау · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  6. 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң: АЕК 4 325 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  7. 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы АЕК — 4 693 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸ (жоба, қабылданбаған) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан

Осы тақырыпқа қатысты