ZhasPro

ҚР-дағы аванстық есеп: үлгісі және ресімдеу ережелері

Не өзгерді

2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша қосылды: АЕК 4 325 ₸ орнына 4 693 ₸; 2026 жылғы сомалар жыл соңына дейін сақталды.

«ҚР-дағы аванстық есеп: үлгісі және ресімдеу ережелері» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • Қазақстандағы аванстық есеп — Т-3 нысаны, Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығының 10-қосымшасы; бұйрықтың қазақша мәтінінде бұл нысан Е-3 деп белгіленген. Ресейлік «АО-1» коды ҚР-да жоқ.
  • Т-3 нысанының бірінші беті — аванс есебі: алдыңғы аванстың қалдығы не артық шығыс, алынған сома, жұмсалғаны, қалдық не артық шығыс, бухгалтерлік жазба және басшының «Бекітемін» грифі.
  • Екінші беті — растайтын құжаттар тізілімі: күні, нөмірі, құжаттың атауы, кімге, не үшін төленді, сомасы және есеп беретін адамның қолы.
  • Аванс қалдығы кассаға кіріс касса ордерімен қабылданады, артық шығыс шығыс касса ордерімен беріледі; ордердің нөмірі мен күні есептің өзінде көрсетіледі.
  • Есепті қосымшаларымен бірге кемінде 5 жыл, ал салық мақсатында ұзағырақ болса — талап қою мерзімі біткенге дейін сақтайды (Салық кодексі, 206-бап).

Қазақстанда аванстық есепті Т-3 нысанымен жасайды — бұл Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығының 10-қосымшасы. Бұйрықтың қазақша мәтінінде дәл осы нысан Е-3 деп белгіленген, ал атауы — «Аванстық есеп». «АО-1» деген атау ресейлік, ҚР-да мұндай нысан жоқ. Т-3 нысанында есеп беру шартымен ақша алған қызметкер қанша алғанын, қанша жұмсағанын және не қалғанын көрсетеді, ал екінші бетінде чектер мен басқа растайтын құжаттарды тізіп жазады. Есепті бухгалтер тексереді, басшы бекітеді, ал қалдық немесе артық шығыс кассалық ордермен жабылады.

2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:

АЕК-пен берілген сомалар: 2026 жыл және бюджет жобасы бойынша 2027 жыл
Көрсеткіш20262027 (жоба)
1 АЕК4 325 ₸4 693 ₸

Төменде — бланкінің екі бетіндегі барлық бағандар, есеп мысалы, ресімдеу тәртібі және жиі кездесетін қателер.

Т-3 аванстық есебі деген не және оны кім жасайды?

Аванстық есеп — есеп беретін адам берілген аванстың жұмсалғанын растайтын бастапқы құжат. Аванс сатып алуға, іссапарға, шаруашылық қажеттерге берілуі мүмкін. Есепті ақша алған қызметкердің өзі жасайды, бухгалтер тексереді, ұйым басшысы немесе жеке кәсіпкер (ЖК, орысша ИП) бекітеді.

Т-3 нысаны № 562 бұйрықтың есеп айырысу нысандары тобына кіреді: онда Т-1 есеп айырысу ведомосі (кітабы) және Т-2 төлем ведомосі де бар, қазақша мәтінде олар Е-1 және Е-2 деп белгіленген. Бланкінің қолданыстағы редакциясын Қаржы министрінің 2013 жылғы 19 тамыздағы № 402 бұйрығы бекіткен. Төлем шотының немесе салыстыру актісінің бекітілген нысаны жоқ, ал аванстық есептің нысаны бар. Сондықтан өз бланкіңізді ойлап табудың қажеті жоқ: «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» Заң (№ 234-III) еркін нысанға тек нысаны бекітілмеген құжаттар үшін жол береді (7-баптың 3-тармағы). Қандай бланкілер бекітілгенін ЖК мен жауапкершілігі шектеулі серіктестікке (ЖШС, орысша ТОО) арналған құжаттар бөлімінен қараңыз.

Бухгалтерлік есеп жүргізбейтін ЖК-ға да Т-3 керек болуы мүмкін: есеп жүргізуден босатылған кәсіпкер де бастапқы құжаттарды жасауға және сақтауға міндетті (Заңның 2-бабы 2-тармағы). Босату шегі — жылдық кіріс 135 000 айлық есептік көрсеткіш (АЕК, орысша МРП). 2026 жылғы АЕК 4 325 ₸ болғанда бұл 135 000 × 4 325 = 583 875 000 ₸.

Т-3 нысанының бірінші бетінде қандай бағандар бар?

Бірінші бет үш бөліктен тұрады: тақырып, аванс есебі және тексеру блогы. Төмендегі реттілік 10-қосымшадағы бланкіні қайталайды, ал тырнақшадағы атаулар бұйрықтың қазақша мәтінінен алынған.

Аванстық есептің бірінші беті, Т-3 нысаны (ҚМ № 562 бұйрығы, 10-қосымша, 2013 жылғы редакция)
БлокБағандар мен өрістер
Тақырып«Ұйым (жеке кәсіпкер)», ЖСН/БСН; «Бекітемін» грифі — басшының қолы, оны таратып жазу, күні; құжат нөмірі; жасалған күні; «Есепті кезең» — бастап, қоса алғанда
Есеп беретін адамтегі, аты-жөні; лауазымы (мамандығы); табель нөмірі; «Аванс тағайындау»
Есеп, «Сомасы, теңгемен»алдыңғы аванстың қалдығы; артық шығыс; аванс алынды (кімнен және күні); жиыны алынғаны; жұмсалғаны; қалдық; артық шығыс
Бухгалтерлік жазбадебет, кредит, сомасы
Тексеруқосымша — құжаттар мен парақтар саны; «Есеп тексерілді. Бекітуге ___ теңге» (жазумен); бухгалтер мен бас бухгалтердің қолы
Жабу«Қалдық есептелді (артық шығыс берілді)» — сомасы жазумен, № ___ кассалық ордер бойынша, күні; бухгалтердің қолы

Бланкінің бағандары adilet сайтындағы мәтіндегідей берілген, «теңгемен» деген сөз де солай. «Аванс тағайындау» өрісіне назар аударыңыз: ол есепті нақты мақсатпен байланыстырады, бухгалтер қоса берілген чектердің іске қатысы бар-жоғын осы өріс бойынша тексереді. Іссапарға берілген аванс үшін 2026 жылғы іссапар шығыстары материалы пайдалы.

Екінші бетке не жазылады?

Екінші бет — шығынды растайтын құжаттардың тізілімі. Әр жол — бір құжат.

Екінші беттің бағандары: реттік нөмірі, күні, құжаттың нөмірі, құжаттың атауы, «Кімге, не үшін және қандай құжат бойынша төленді», сомасы. Төменгі жағында «Жиыны» жолы және есеп беретін адамның қолы. Екінші беттің жиыны бірінші беттегі «Жұмсалғаны» жолымен тең болуы керек.

Шартты мысал: Тараз қаласындағы ЖШС қызметкері кеңсе тауарлары мен картридждерге 50 000 ₸ алды. Бақылау-касса машинасының (БКМ, орысша ККМ) әр чегі тізілімге жеке жолмен жазылады.

Т-3 нысанының екінші беті: толтырылған мысал (шартты деректер)
№ҚұжатКімге және не үшінСомасы, ₸
106.10.2026 БКМ чегі № 1045дүкен — қағаз бен папкалар18 400
207.10.2026 БКМ чегі № 77сервис — картридж толтыру24 000
Жиыны——42 400

Бірінші бетте: алынғаны 50 000 ₸, жұмсалғаны 42 400 ₸, қалдық 50 000 − 42 400 = 7 600 ₸. Қалдықты қызметкер кассаға кіріс касса ордерімен тапсырады, ал ордердің нөмірі мен күнін бухгалтер «Қалдық есептелді» жолына жазады.

Аванстық есепті қандай ретпен ресімдейді?

  1. Аванс беру. Ақша не үшін берілетінін бірден тіркеңіз: бұл мақсат кейін Т-3 нысанының «Аванс тағайындау» өрісіне көшіріледі.
  2. Құжаттарды жинау. Есеп беретін адам чектерді, жүкқұжаттарды, түбіртектерді жинайды. Сатып алу тауарды босатуға арналған жүкқұжатпен немесе төлем шотымен ресімделсе, олар да тізілімге енеді. Қызметке ақы төленсе, растайтын құжат — орындалған жұмыстар актісі.
  3. Толтыру. Қызметкер тақырыпты, есепті және екінші бетті толтырып, тізілімге қол қояды.
  4. Тексеру. Бухгалтер тізілімнің жиынын «Жұмсалғаны» жолымен салыстырады, бекітілетін соманы жазумен көрсетеді және бухгалтерлік жазбаны толтырады.
  5. Бекіту. Басшы «Бекітемін» грифіне қол мен күн қояды.
  6. Жабу. Қалдық кассаға кіріс касса ордерімен қабылданады, артық шығыс шығыс касса ордерімен беріледі.

Бекіту неге тексеруден кейін жасалады: басшының қолы соманы бекітеді, ал қол қойылған кассалық емес құжатты тек сол адамдардың қолымен және күні көрсетіліп түзетуге болады (7-баптың 7-тармағы). Басшының орнына кім қол қоя алатынын басшы немесе ЖК-ның өзі анықтайды (10-бап). Аванстар жиі берілсе, ЖК бухгалтериясын қалай құру керектігін қарап шығыңыз.

Аванстық есепте қандай қателер жиі кездеседі?

Т-3 аванстық есебіндегі қателер: белгі, себеп, шешім
БелгіСебебіШешімі
Екінші беттің жиыны «Жұмсалғаны» жолына тең емесчек тізілімге енбей қалған немесе екі рет есептелгенбекітпес бұрын тізілімді қайта есептеу
Бланк «АО-1» деп аталғанресейлік үлгі жүктелген№ 562 бұйрықтағы Т-3 нысанын қолдану
Кассалық ордердің нөмірі жоққалдық тапсырылмаған немесе ордер жасалмағанкіріс касса ордерін ресімдеп, нөмірі мен күнін жазу
Қалдыққа жазылған ордердегі сома түзетілгенкассалық құжат түзетілгенкассалық құжатты түзетпейді — жаңа ордер жасау
«Аванс тағайындау» босақша берілгенде мақсаты тіркелмегенмақсатын жазу, әйтпесе шығынды іске байланыстыру қиын

Кассалық және банктік бастапқы құжаттарға түзету енгізуге заң мүлде жол бермейді (7-баптың 7-тармағы). Сондықтан қалдыққа жазылған ордердегі қате тек жаңа ордермен түзетіледі. Т-3 нысанын сол бұйрықтағы көрші нысандармен шатастырмаңыз: Т-1 есеп айырысу ведомосі мен Т-2 төлем ведомосі есеп беретін сомаларға емес, жалақыға қатысты. Қолға тиетін жалақыны жалақы калькуляторымен есептеуге болады.

Аванстық есепті электронды түрде де жүргізуге болады. Заң бойынша бастапқы құжат қағаз немесе электрондық жеткізгіште болады (Заңның 1-бабы), ал қол қоюға өкілеттігі бар адамның электрондық цифрлық қолтаңбасы (ЭЦҚ, орысша ЭЦП) қойылған электрондық құжат қағаздағы қол қойылған құжатпен тең (Цифрлық кодекс, 62-бап). Электрондық бастапқы құжаттардың қағаз көшірмелері операцияның басқа қатысушылары үшін және мемлекеттік органдардың талабы бойынша жасалады (7-баптың 6-тармағы). PDF-ке ЭЦҚ-сыз қойылған чек сканы — тек көшірме, чектердің түпнұсқасын сақтаған дұрыс.

Аванстық есептерді қанша жыл сақтайды?

Кемінде 5 жыл, ал салық мақсатында ұзағырақ болса — талап қою мерзімі біткенге дейін.

  • 2026 жылғы Салық кодексі, 206-баптың 3-тармағы: есепке алу құжаттамасы салық бойынша талап қою мерзімі өткенге дейін, бірақ кемінде бес жыл сақталады.
  • № 279-НҚ тізбе, 267-тармақ: бастапқы құжаттар мен оларға қосымшалар тексеру (ревизия) жүргізілген жағдайда 5 жыл сақталады.

Екінші беттегі чектер — есептің қосымшалары, оларды есеппен бірге сақтау керек. Шығындар жеткізушілер арқылы өтсе, тоқсан сайын салыстыру актісін жасаған пайдалы. Т-3 бланкісі бар № 562 бұйрықтың қазақша мәтіні adilet.zan.kz сайтында жарияланған.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

2026 жылы ҚР-да аванстық есептің қай нысаны қолданылады?
Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығының 10-қосымшасындағы Т-3 нысаны (қазақша мәтінде Е-3), 2013 жылғы 19 тамыздағы № 402 бұйрықпен бекітілген редакциясы. 23.10.2026 жағдайы бойынша adilet сайтындағы мәтінде 2026 жылғы өзгерістер жоқ.
Бухгалтерлік есеп жүргізбейтін оңайлатылған режимдегі ЖК-ға аванстық есеп керек пе?
Оңайлатылған декларациядағы, кірісі 135 000 АЕК-тен аспайтын, ҚҚС төлеушісі емес және табиғи монополия субъектісі емес ЖК бухгалтерлік есеп жүргізбеуге құқылы, бірақ бастапқы құжаттарды жасауға және сақтауға міндетті (Заңның 2-бабы 2-тармағы). ЖК қызметкерге есеп беру шартымен ақша берсе, шығынды құжатпен растау керек — Т-3 нысаны соған арналған.
Аванстық есепті 1С-те қалай жасайды?
1С сияқты есеп бағдарламалары баспа нысанын Т-3 бланкісіндегі бағандармен құрады. Басып шығарылған нұсқада құжаттар тізілімі бар екінші бет, «Бекітемін» грифі және қалдыққа не артық шығысқа арналған кассалық ордер жолы бар екенін тексеріңіз.
Аванстық есептегі соманы түзетуге бола ма?
Кассалық емес бастапқы құжаттарға түзету тек операцияға қатысушылардың келісімімен, қол қойған адамдардың қолымен және түзету күні көрсетіліп енгізіледі (Заңның 7-бабы 7-тармағы). Қалдыққа немесе артық шығысқа жазылған кассалық ордерлерді мүлде түзетуге болмайды.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҚР Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығы, 10-қосымша «Аванстық есеп» (Т-3, қазақша мәтінде Е-3), 2013 жылғы 19 тамыздағы № 402 бұйрық редакциясы · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
  2. «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» ҚР 2007 жылғы 28 ақпандағы № 234-III Заңы: 2-баптың 2-тармағы, 7 және 10-баптар · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
  3. ҚР 2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII Салық кодексі, 206-бап (есепке алу құжаттамасын сақтау) · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
  4. Сақтау мерзімі көрсетілген үлгілік құжаттар тізбесі, ҚР Мәдениет және ақпарат министрінің 2025 жылғы 17 маусымдағы № 279-НҚ бұйрығы, 267-тармақ · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
  5. ҚР 2026 жылғы 9 қаңтардағы № 255-VIII Цифрлық кодексі, 62-бап (электрондық құжат) · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
  6. 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы Заң: 2026 жылғы АЕК — 4 325 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
  7. 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы АЕК — 4 693 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸ (жоба, қабылданбаған) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан

Осы тақырыпқа қатысты