Кіріс касса ордері: үлгісі және толтыру ережелері
Не өзгерді
Материал 2027 жылға тексерілді: 16.11.2026 жағдайы бойынша бұл ережелерді 2027 жылғы 1 қаңтардан өзгертетін қабылданған түзетулер жоқ.

Қысқаша
- Қазақстандағы кіріс касса ордері (орысша ПКО) — КО-1 нысаны, Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығының 1-қосымшасы; ол ордердің өзінен және жыртып алынатын түбіртектен тұрады.
- Ордерге дебет пен кредит, сома, мақсатты тағайындау коды, кімнен қабылданғаны, негіздеме және жазумен жазылған сома енгізіледі; дәл сол деректері бар түбіртек ақша тапсырған адамға беріледі.
- Кіріс касса ордеріне бас бухгалтер (немесе уәкілетті тұлға) мен кассир қол қояды; түбіртекте мөр орны бар, бірақ ЖШС мен басқа жеке кәсіпкерлік субъектісі болып табылатын заңды тұлғаларға мөр міндетті емес.
- Кассалық құжаттарды түзетуге мүлде болмайды (Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабы 7-тармағы): қате ордердің орнына жаңасы жасалады.
- Кіріс касса ордері КО-3 журналына тіркеліп, КО-4 касса кітабында көрсетіледі; кемінде 5 жыл, ал салық мақсатында ұзағырақ болса — талап қою мерзімі біткенге дейін сақталады.
Қазақстанда кіріс касса ордері (орысша «приходный кассовый ордер», ПКО) КО-1 нысанымен ресімделеді — бұл Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығының 1-қосымшасы. Бұйрықтың қазақша мәтінінде бланк «Кіріс касса ордері» деп аталады. Ол екі бөліктен тұрады: ордердің өзі кассада қалады, ал жыртып алынатын түбіртекті ақша тапсырған адамға береді. Ордерге корреспонденттейтін шот, сома, мақсатты тағайындау коды, кімнен қабылданғаны және негіздеме жазылады; оған бас бухгалтер (немесе уәкілетті тұлға) мен кассир қол қояды. Кіріс касса ордерін түзетуге болмайды: кассалық құжаттарды түзетуге заң мүлде тыйым салады.
Төменде — ордер мен түбіртектің барлық өрістері, толтырылған үлгі, байланысты кассалық нысандар және жиі қателер.
Кіріс касса ордері не үшін керек және оны қашан жазады?
Кіріс касса ордері — ұйымның немесе жеке кәсіпкердің (ЖК, орысша ИП) кассасына қолма-қол ақша түскенін ресімдейтін бастапқы құжат. Оны сатып алушыдан ақша қабылдағанда, қызметкер аванс қалдығын қайтарғанда, құрылтайшы қаражат салғанда жазады.
№ 562 бұйрықтың кассалық нысандары бір-бірімен тығыз байланысты. КО-1 — кіріс касса ордері, КО-2 — шығыс касса ордері, КО-3 — кіріс және шығыс касса құжаттарын тіркеу журналы, КО-4 — касса кітабы, КО-5 — кассир қабылдаған және берген ақшаны есепке алу кітабы. Әдеттегі реттілік: алдымен кіріс касса ордері, содан кейін КО-3 журналындағы және касса кітабындағы жазба. Салыстыру актісінен немесе жұмысқа қабылдау туралы бұйрықтан айырмашылығы — кіріс касса ордерінің бекітілген бланкісі бар. Сондықтан КО-1 орнына өз нысаныңызды қолдануды заң көздемейді («Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» Заң, 7-баптың 3-тармағы). Бекітілген бланкілердің толық тізімі ЖК мен жауапкершілігі шектеулі серіктестікке (ЖШС, орысша ТОО) арналған құжаттар бөлімінде берілген.
Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимінде бухгалтерлік есеп жүргізуден босатылған ЖК бастапқы құжаттарды бәрібір жасауға және сақтауға міндетті (Заңның 2-бабы 2-тармағы).
Кіріс ордерін шығыс ордерінен қалай ажыратуға болады?
Оған қарама-қарсы құжат — КО-2 шығыс касса ордері: ол бойынша ақша кассадан беріледі, мысалы, аванстық есеп бойынша артық шығыс. Екеуін шатастыру оңай, себебі олар бір операцияларға байланысты: аванс қалдығын қызметкер кіріс ордерімен тапсырады, ал артық шығысты шығыс ордерімен алады.
Заң электрондық кіріс касса ордеріне тыйым салмайды: бастапқы құжат қағаз немесе электрондық жеткізгіште болады (Заңның 1-бабы). Бірақ бұл жағдайда қағаз көшірме операцияның басқа қатысушылары үшін және мемлекеттік органдардың талабы бойынша дайындалады (7-баптың 6-тармағы). Ақша тапсырған адамға түбіртекті қағаз түрінде беру оңайырақ.
Ордер мен түбіртекте қандай өрістер бар?
Екі бөлік бір мезгілде толтырылады, деректері бірдей болуы тиіс. Төмендегі реттілік № 562 бұйрықтың 1-қосымшасын қайталайды, ал тырнақшадағы атаулар бұйрықтың қазақша мәтінінен алынған.
| Бөлік | Өріс | Не жазылады |
|---|---|---|
| Ордер | «Ұйым (жеке кәсіпкер)», ЖСН/БСН | атауы және сәйкестендіру нөмірі |
| Ордер | құжат нөмірі, жасалған күні | ордердің реттік нөмірі және ақша қабылданған күн |
| Ордер | дебет | кассадағы ақшаны есепке алу шоты, ұйымның шоттар жоспары бойынша |
| Ордер | кредит — «корреспонденттейтін шот» | ақша келген шот |
| Ордер | «Сомасы, теңгемен»; «Мақсатты тағайындау коды» | сома цифрмен және код |
| Ордер | «___ қабылданды»; «Негіздеме» | тегі мен аты-жөні немесе ұйым; ақша не үшін тапсырылды |
| Ордер | «Сомасы ___ теңге» (жазумен) | сол сома сөзбен |
| Ордер | «Бас бухгалтер немесе уәкілетті тұлға»; «Кассир алды» | қолдар және оларды таратып жазу |
| Түбіртек | «Ұйым (жеке кәсіпкер)», ордер нөмірі | ордердегі деректер |
| Түбіртек | «қабылданды», «Негізде», сома цифрмен және жазумен | ордерден қайталанады |
| Түбіртек | М.О., күні; бас бухгалтер мен кассирдің қолы | ақша тапсырған адамға беріледі |
Бланкінің бағандары adilet сайтындағы мәтіндегідей берілген, «теңгемен» деген сөз де солай. Корреспонденттейтін шот пен мақсатты тағайындау кодын бухгалтер ұйымның есеп саясаты бойынша толтырады.
Толтырылған кіріс касса ордері қандай болады?
Шартты мысал: Ақтөбедегі ЖШС-тің қызметкері есеп беретін соманың қалдығын кассаға қайтарады.
| Өріс | Мәні |
|---|---|
| Нөмірі мен күні | 09.10.2026 № 214 кіріс касса ордері |
| Қабылданды | Сейітқали А. Б., сатып алу жөніндегі менеджер |
| Негіздеме | 08.10.2026 № 37 аванстық есеп бойынша аванс қалдығын қайтару |
| Сомасы | 7 600 теңге |
| Сомасы жазумен | жеті мың алты жүз теңге |
| Қолдар | бас бухгалтер, кассир |
Осы ордердің нөмірі мен күнін бухгалтер Т-3 аванстық есебінің «Қалдық есептелді» жолына жазады. Дәл сол деректері бар түбіртекті қызметкер алады: бұл оның ақшаны тапсырғанын растайтын құжат.
Кіріс касса ордерін қандай ретпен ресімдейді?
- Негіздемені тексеріңіз: ақша не үшін тапсырылады — шот бойынша төлем, аванс қалдығы, жарна. Сатып алушы төлегенде негіздеме — онлайн толтырылған төлем шоты немесе шарт.
- Ордер мен түбіртекті бір мезгілде, бірдей және таза толтырыңыз.
- Бас бухгалтерге немесе уәкілетті тұлғаға қол қойғызыңыз.
- Кассир ақшаны қабылдап, санап шығады да, екі бөлікке де қол қояды.
- Түбіртекті жыртып алып, ақша тапсырған адамға беріңіз.
- Ордерді КО-3 журналына тіркеп, КО-4 касса кітабында көрсетіңіз.
Қолдар неге түбіртек берілгенге дейін қойылады: қол қойылғаннан кейін ордерді түзету мүмкін емес, өйткені кассалық және банктік бастапқы құжаттарға түзетулер енгізуге жол берілмейді (7-баптың 7-тармағы). Құжат операция жасалған кезде немесе ол аяқталысымен жасалуы тиіс (7-баптың 4-тармағы), сондықтан ай соңында «өткен күнмен» жазылған ордер — тәртіп бұзу. Бас бухгалтердің орнына кім қол қоя алатынын басшы немесе ЖК шешеді (10-бап).
Кіріс касса ордерінде қандай қателер жиі кездеседі?
| Белгі | Себебі | Шешімі |
|---|---|---|
| Ордердегі сома қаламмен түзетілген | кассалық құжат түзетілген | ордерді түзетпейді — жаңа кіріс касса ордерін жасау |
| Цифрмен жазылған сома жазумен жазылғанына тең емес | толтырғанда қате кеткен | бүлінген бланкіні қолданбай, жаңасын жазу |
| Түбіртек ордерге сәйкес келмейді | бөліктер әр уақытта толтырылған | екі бөлікті бір мезгілде толтыру |
| Ордер КО-3 журналында жоқ | тіркеу ұмыт қалған | ақша қабылданғаннан кейін бірден тіркеу |
| Кассирдің қолы жоқ | ақшаны басқа адам қабылдаған | ордерге ақшаны нақты қабылдаған адам қол қояды |
Түбіртектегі «М.О.» белгісі 2012 жылғы бланкіден қалған. ЖШС мен басқа жеке кәсіпкерлік субъектісі болып табылатын заңды тұлғаларға 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап мөр міндетті емес (Азаматтық кодекс, 33-баптың 2-тармағы), ал тексерілген нормаларда ЖК-ның мөр ұстау міндеті жоқ. Толығырақ — ЖК мен ЖШС-ке мөр керек пе материалында.
Кіріс касса ордерлері мен кассалық құжаттарды қанша жыл сақтайды?
Кемінде 5 жыл, ал салық мақсатында ұзағырақ болса — талап қою мерзімі біткенге дейін.
- 2026 жылғы Салық кодексі, 206-баптың 3-тармағы: есепке алу құжаттамасы салық бойынша талап қою мерзімі өткенге дейін, бірақ кемінде бес жыл сақталады; мерзім міндеттеме есептелген кезеңнен кейінгі салықтық кезеңнен басталады.
- № 279-НҚ тізбе, 267-тармақ: бастапқы құжаттар мен оларға қосымшалар тексеру (ревизия) жүргізілген жағдайда 5 жыл сақталады.
Кассалық құжаттарды салықтық мерзімге қарамай «дәл 5 жылдан кейін» жою қауіпті. Касса, қойма және есеп айырысу бір-біріне сәйкес келуі үшін есепті қалай құру керектігі ЖК бухгалтериясы материалында жазылған. Қоймадан тиеп-жөнелтуге тауарды босатуға арналған жүкқұжат, тауар-көлік жүкқұжаты (ТКЖ, орысша ТТН) және тауарды алуға сенімхат керек, ал қызметті жабу үшін — орындалған жұмыстар актісінің генераторы және онлайн жүкқұжат.
2026 жылы Қаржы министрлігі № 562 бұйрыққа өзгерістер жобасын талқылады (салалық uchet.kz басылымының деректері бойынша). Бірақ 23.10.2026 жағдайы бойынша adilet.zan.kz сайтында 2018 жылғы редакция қолданыста, жоғарыдағы үлгі соған сәйкес жасалған.
Келесі қадам
- ҚұжаттарЖК мен ЖШС-ке арналған құжаттар 2027: Қаржы министрінің № 562 бұйрығы бекіткен бланкілер, еркін нысандағы…
- Қазақстандағы төлем шоты: 2027 үлгісі және қалай жазу керекТөлем шоты (счёт на оплату) Қазақстанда: бекітілген бланкі жоқ, үлгі Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7…
- ТМКТМК (КНП) — ҰБ-нің № 203 Қағидалары бойынша үш таңбалы төлем мақсатының коды: 10 бөлімде 308 код. Жиі…
- КбеКбе — алушының екі таңбалы бенефициар коды: резиденттігі мен экономика секторы. ЖК мен жеке тұлғада 19, ЖШС-те…
Жиі қойылатын сұрақтар
ҚР-да кіріс касса ордерінің қай нысаны қолданылады?
Кіріс касса ордеріндегі қатені түзетуге бола ма?
Кіріс касса ордеріне кім қол қояды?
Кіріс касса ордерінің түбіртегіне мөр басу керек пе?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- ҚР Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығы: 1–4-қосымшалар (КО-1 кіріс касса ордері, КО-2, КО-3, КО-4), 2018 жылғы редакция · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
- «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» ҚР 2007 жылғы 28 ақпандағы № 234-III Заңы: 2-баптың 2-тармағы, 7 және 10-баптар · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
- ҚР Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім), 33-баптың 2-тармағы (мөр) · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
- ҚР 2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII Салық кодексі, 206-бап (есепке алу құжаттамасын сақтау) · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
- Сақтау мерзімі көрсетілген үлгілік құжаттар тізбесі, ҚР Мәдениет және ақпарат министрінің 2025 жылғы 17 маусымдағы № 279-НҚ бұйрығы, 267-тармақ · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
- uchet.kz: № 562 бұйрыққа өзгерістер жобасы туралы 2026 жылғы 14 шілдедегі консультация · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
Осы тақырыпқа қатысты
- ҚР-дағы аванстық есеп: үлгісі және ресімдеу ережелері
- Тауарды алуға сенімхат: үлгісі және ережелері
- Қорларды шетке беруге арналған жүкқұжат (Қ-2, орысша З-2): 2027 үлгісі және толтыру
- Қазақстандағы төлем шоты: 2027 үлгісі және қалай жазу керек
- Өзара есеп айырысуды салыстыру актісі: 2027 жылғы үлгі және жасау тәртібі