Тауарды алуға сенімхат: үлгісі және ережелері
Не өзгерді
Материал 2027 жылға тексерілді: 16.11.2026 жағдайы бойынша бұл ережелерді 2027 жылғы 1 қаңтардан өзгертетін қабылданған түзетулер жоқ.

Қысқаша
- Қазақстанда тауарды алуға сенімхат Д-1 нысанымен ресімделеді — Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығының 6-қосымшасы; бұйрықтың қазақша мәтінінде ол С-1 деп белгіленген. Берілген сенімхаттар Д-2 (С-2) журналына тіркеледі.
- Д-1 бланкісінде жарамдылық мерзімі, ЖСН/БСН көрсетілген алушы мен төлеуші, сенімхат кімге берілгені және жеке куәлігінің деректері, жеткізуші, негіз құжаты және саны жазумен көрсетілген активтер кестесі болады.
- Ұйымның ақша мен бағалы мүлікті алуға берген сенімхатына басшы және бас (аға) бухгалтер қол қояды (Азаматтық кодекс, 167-баптың 6–7-тармақтары); мөр — тек мөрі болуға тиіс тұлғаға.
- Сенімхат үш жылдан аспайтын мерзімге беріледі, мерзімі көрсетілмесе — берілген күннен бастап бір жыл жарамды, ал берілген күні көрсетілмеген сенімхат маңызсыз (Азаматтық кодекс, 168-бап).
Қазақстанда тауарды (тауарлық-материалдық құндылықтарды, орысша ТМЦ) алуға сенімхат Д-1 нысанымен ресімделеді — бұл Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығының 6-қосымшасы. Бұйрықтың қазақша мәтінінде дәл осы нысан С-1 деп белгіленген, бланкінің атауы — «Сенімхат». Сенімхат бойынша қызметкер ұйымның немесе жеке кәсіпкердің (ЖК, орысша ИП) атынан жеткізушіден активтерді алады. Бланкіде жарамдылық мерзімі, төлеуші мен алушы, сенімхат кімге берілгені және оның жеке куәлігінің деректері, жеткізуші және саны жазумен көрсетілген активтер тізімі жазылады. Ұйымның атынан оған басшы мен бас (аға) бухгалтер қол қояды — ақша мен бағалы мүлікті алуға берілетін сенімхат үшін мұны Азаматтық кодекстің 167-бабының 7-тармағы талап етеді.
Төменде — Д-1 нысанының барлық өрістері, қол қою тәртібі, жарамдылық мерзімі, Д-2 журналы және жиі қателер.
Д-1 сенімхаты деген не және ол қашан керек?
Д-1 — ұйым немесе ЖК жеткізушіден тауарды, материалдарды не басқа активтерді алуды нақты адамға тапсыратын бастапқы құжат. Жеткізуші сенімхатқа қарап, құндылықтарды уәкілетті адамға беріп тұрғанына көз жеткізеді де, оның деректемелерін өз жүкқұжатына жазады.
Бұл байланыс бланкілердің өзінде көрінеді: З-2 тауарды босатуға арналған жүкқұжатта (қазақша мәтінде Қ-2, «Қорларды шетке беруге арналған жүкқұжат») «___ берген 20__ жылғы ___ № ___ сенімхат бойынша» деген жол бар. Сондықтан тауарды басшының немесе ЖК-ның өзі емес, жүргізуші, экспедитор, қоймашы алып кететін болса, сенімхат қажет. Нысаны бекітілген, сондықтан Д-1 орнына өз бланкіңізді жасауды заң көздемейді: еркін нысанға тек нысаны бекітілмеген құжаттар үшін рұқсат етілген («Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» Заң, 7-баптың 3-тармағы). Тағы қандай құжаттардың бекітілген бланкісі бар екенін ЖК мен жауапкершілігі шектеулі серіктестікке (ЖШС, орысша ТОО) арналған құжаттар бөлімінен қараңыз.
Д-1 бланкісінде қандай өрістер бар?
Бланк тақырыптан, активтер кестесінен және қолдар блогынан тұрады. Төмендегі реттілік № 562 бұйрықтың 6-қосымшасын қайталайды, ал тырнақшадағы атаулар бұйрықтың қазақша мәтінінен алынған.
| Блок | Өрістер |
|---|---|
| Тақырып | «Ұйым (жеке кәсіпкер)», ЖСН/БСН; «Сенімхат 20__ жылғы ___ дейін жарамды»; сенімхат нөмірі; «Берілген күні» |
| Алушы мен төлеуші | алушының атауы, ЖСН/БСН және мекенжайы; төлеушінің атауы, ЖСН/БСН және мекенжайы; банктің атауы, № ___ шот |
| Сенім білдірілген адам | «Берілді» — лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты; «жеке куәлік (төлқұжат)» — сериясы, нөмірі, күні, кім берді |
| Тапсырма | «___ бойынша активтерді» — құжаттың атауы, нөмірі және күні; «___ алуға» — жеткізушінің атауы |
| Кесте | реттік нөмірі; активтердің атауы; өлшем бірлігі; «Саны (жазумен)»; «Жиыны» |
| Қолдар | «Сенімхатты алған адамның қолын ___ растаймыз»; М.О.; ұйым басшысы (жеке кәсіпкер) және бас бухгалтер — қолы және оны таратып жазу |
«Бойынша активтерді» өрісі тиеп-жөнелту жүретін құжатқа сілтеме жасайды, әдетте бұл — төлем шоты немесе шарт. Кестедегі санды жазумен жазады, сонда оны кейін ешкім қосып жаза алмайды. Төлеушінің банк шоты ұйымның деректемелерінен алынады.
Сенімхатқа кім қол қояды және мөр қажет пе?
Заңды тұлғаның атынан сенімхатқа басшы немесе құрылтай құжаттарымен уәкілеттік берілген өзге адам қол қояды. Ақша мен басқа бағалы мүлікті алуға берілетін сенімхат үшін Азаматтық кодекс екінші қолды — бас (аға) бухгалтердің қолын қосады (167-баптың 6–7-тармақтары). Норма мемлекеттік органдарға, коммерциялық және коммерциялық емес ұйымдарға қатысты; Д-1 бланкісінде екі қолға да жол қарастырылған.
Мөрді заң бойынша мөрі болуға тиіс тұлға ғана басады. ЖШС мен басқа жеке кәсіпкерлік субъектісі болып табылатын заңды тұлғаларға 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап мөр міндетті емес (33-баптың 2-тармағы). Сондықтан бланкіде «М.О.» белгісі қалғанымен, мөр басу талап етілмейді. Тексерілген нормаларда ЖК-ның мөр ұстау міндеті жоқ. Толығырақ — ЖК мен ЖШС-ке мөр керек пе материалында.
Бухгалтерлік құжаттарға кім қол қоя алатынын басшы немесе ЖК анықтайды (Заңның 10-бабы). Сенімхаттар электронды түрде ресімделсе, уәкілетті адамның электрондық цифрлық қолтаңбасы (ЭЦҚ, орысша ЭЦП) қойылған құжат қағаз құжатпен тең (Цифрлық кодекс, 62-бап). Қызметкерге қол қою құқығын қалай беру керегі қол қою құқығы бар қызметкерге ЭЦҚ материалында жазылған.
Тауарды алуға сенімхат қанша уақыт жарамды?
Мерзім «дейін жарамды» жолында көрсетіледі. Азаматтық кодекстің 168-бабы бойынша:
- мерзім үш жылдан аспайды; ұзағырақ мерзім жазылса, сенімхат үш жыл жарамды;
- мерзім көрсетілмесе, сенімхат берілген күннен бастап бір жыл жарамды;
- берілген күні көрсетілмесе, сенімхат маңызсыз.
Соңғы ереже ең қауіптісі: «Берілген күні» бағаны бос қалса, құжат маңызсыз болады, ол бойынша ұйымның атынан тауар алуға болмайды. Сенімхаттың мерзімінен бұрын тоқтатылу негіздері Азаматтық кодекстің 170-бабында берілген. Бір реттік тиеп-жөнелтуге нақты шотқа байланған қысқа мерзім қойған ыңғайлы, ал тұрақты экспедиторға — ұзағырақ мерзім, бірақ жеткізушілер тізімімен.
Екі жағдайды салыстырайық. Егер Қызылордадағы ЖК көтерме базадан бір партия ұн алу үшін жүргізушісін жіберсе, сенімхатты сол шоттың нөмірімен және бір аптаға жуық мерзіммен жазған дұрыс: тапсырма орындалған соң сенімхат тоқтайды (170-бап). Ал ЖШС экспедиторы ай сайын бірнеше жеткізушіден тауар алатын болса, әр жолы жаңа сенімхат жазу ыңғайсыз — оған ұзағырақ мерзім қойып, жеткізушілер мен негіз шарттарын нақты көрсетіңіз. Экспедитор жұмыстан кетсе, сенімхаттың күшін жойыңыз, ал Д-2 журналында бұл туралы белгі қалдырған дұрыс.
Д-1 қол қою құқығына немесе мүддені білдіруге берілетін сенімхаттан немен ерекшеленеді?
Д-1 — тар бланк: ол тек жеткізушіден активтерді алуға арналған, сондықтан онда атаулар, өлшем бірліктері мен саны бар кесте бар. Қол қою құқығына, құжаттарды алуға немесе мемлекеттік органдарда мүддені білдіруге сенімхат бұл нысанмен ресімделмейді: № 562 бұйрықта олар үшін бекітілген бланк жоқ, оларды еркін нысанда жасайды.
Азаматтық кодекстің жалпы ережелері ұйымның кез келген сенімхатына бірдей. Оған басшы немесе құрылтай құжаттарымен уәкілеттік берілген адам қол қояды, мөрді тек мөрі болуға тиіс тұлға басады (167-бап). Мерзімі үш жылдан аспайды, мерзімі көрсетілмесе — бір жыл, ал берілген күні жоқ сенімхат маңызсыз (168-бап). Айырмашылық біреу: бас (аға) бухгалтердің екінші қолы ақша мен басқа бағалы мүлікті алуға немесе беруге берілетін сенімхатқа міндетті (167-бап). Құжаттарға қол қоюға берілетін сенімхат бұл норманың мәтіні бойынша оған жатпайды, бірақ бухгалтерлік құжаттарға қол қою құқығын басшы бәрібір өзі бекітеді («Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» Заңның 10-бабы).
Д-1 сенімхатын қай ретпен ресімдейді?
- Сенімхатты Д-2 журналына тіркеп, нөмір беріңіз.
- Тақырыпты толтырыңыз: нөмірі, берілген күні, жарамдылық мерзімі, банк шоты бар төлеуші және алушы.
- Сенім білдірілген адамды жазыңыз — лауазымы, тегі, аты-жөні және жеке куәлігінің деректері.
- Жеткізуші мен негіз құжатын көрсетіңіз, содан кейін саны жазумен берілген активтер кестесін толтырыңыз.
- Сенім білдірілген адамның қолының үлгісін «растаймыз» жолына алыңыз.
- Басшы мен бас бухгалтерге қол қойғызыңыз.
Журнал неге бірінші толтырылады: Д-2 журналында (қазақша мәтінде С-2, «Берілген сенімхаттарды есепке алу журналы») сенімхаттың нөмірі, берілген күні, әрекет ету мерзімі, алған адамның лауазымы мен тегі, жеткізуші, алған адамның қолы және тапсырманы орындауды растайтын құжаттың нөмірі мен күні жазылады. Журнал қандай сенімхаттар әлі қолда жүргенін көрсетеді. Сенімхаттарды есепке алу кітаптары мен журналдары тексеру (ревизия) жүргізілген жағдайда 5 жыл сақталады (№ 279-НҚ тізбе, 340-тармақтың 16-тармақшасы).
Сенімхаттарда қандай қателер жиі кездеседі?
| Белгі | Себебі | Шешімі |
|---|---|---|
| Сенімхатты қабылдамайды | берілген күні жоқ — сенімхат маңызсыз | күні жазылған жаңа сенімхат беру |
| «5 жылға» берілген сенімхат | мерзім Азаматтық кодекстегі шектен асады | 3 жылға дейін көрсету; әйтпесе 3 жыл жарамды |
| Бас бухгалтердің қолы жоқ | тек директор қол қойған | бас (аға) бухгалтердің қолын қосу |
| Саны цифрмен жазылған | «Саны (жазумен)» бағаны толтырылмаған | санды жазумен жазу |
| Тексеруде нөмірі табылмайды | сенімхат Д-2 журналына енгізілмеген | бермес бұрын тіркеу |
Сенімхат деректемелерін жеткізуші жүкқұжатқа жазады. Жүкқұжатты З-2 генераторында ресімдеуге болады, ал автокөлікпен тасымалдағанда тауар-көлік жүкқұжаты (ТКЖ, орысша ТТН) да керек. Қызметті жабу үшін орындалған жұмыстар актісін Р-1 актісінің генераторында толтыруға болады. Жеткізушімен тоқсан сайын салыстыру актісі арқылы есеп айырысуды тексерген пайдалы. Азаматтық кодекстің 167–170-баптары — adilet.zan.kz сайтында.
Келесі қадам
- ҚұжаттарЖК мен ЖШС-ке арналған құжаттар 2027: Қаржы министрінің № 562 бұйрығы бекіткен бланкілер, еркін нысандағы…
- Қазақстандағы төлем шоты: 2027 үлгісі және қалай жазу керекТөлем шоты (счёт на оплату) Қазақстанда: бекітілген бланкі жоқ, үлгі Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7…
- ТМКТМК (КНП) — ҰБ-нің № 203 Қағидалары бойынша үш таңбалы төлем мақсатының коды: 10 бөлімде 308 код. Жиі…
- КбеКбе — алушының екі таңбалы бенефициар коды: резиденттігі мен экономика секторы. ЖК мен жеке тұлғада 19, ЖШС-те…
Жиі қойылатын сұрақтар
Тауарды алуға сенімхатқа кім қол қояды?
Тауарлық-материалдық құндылықтарды алуға сенімхат қанша уақыт жарамды?
Сенімхатты қазақ тілінде жасауға бола ма?
Д-1 сенімхатына мөр басу керек пе?
Д-1 нысанымен қол қою құқығына немесе мүддені білдіруге сенімхат жасауға бола ма?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- ҚР Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығы: 6-қосымша «Сенімхат» (Д-1, қазақша мәтінде С-1) және 7-қосымша (Д-2/С-2 журналы), 2013 жылғы 19 тамыздағы № 402 бұйрық редакциясы · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
- ҚР Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім): 33-баптың 2-тармағы (мөр), 167–168, 170-баптар (сенімхат) · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
- «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» ҚР 2007 жылғы 28 ақпандағы № 234-III Заңы: 6, 7, 10-баптар · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
- ҚР 2026 жылғы 9 қаңтардағы № 255-VIII Цифрлық кодексі, 62-бап (электрондық құжат) · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
- Сақтау мерзімі көрсетілген үлгілік құжаттар тізбесі, ҚР Мәдениет және ақпарат министрінің 2025 жылғы 17 маусымдағы № 279-НҚ бұйрығы, 340-тармақ · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
Осы тақырыпқа қатысты
- Қорларды шетке беруге арналған жүкқұжат (Қ-2, орысша З-2): 2027 үлгісі және толтыру
- Кіріс касса ордері: үлгісі және толтыру ережелері
- Өзара есеп айырысуды салыстыру актісі: 2027 жылғы үлгі және жасау тәртібі
- ҚР-дағы аванстық есеп: үлгісі және ресімдеу ережелері
- 2027 жылы Қазақстанда ЖК мен ЖШС-ке мөр керек пе