Редакциялық саясат: фактілерді тексеру және түзетулер

Қысқаша
- ZhasPro-дағы әр сома, мөлшерлеме және мерзім бастапқы дереккөзден алынады және салыстыру күнімен көрсетіледі.
- Сыртқы сілтемелер тек жабық тізімдегі сайттарға қойылады: мемлекеттік порталдар, банктер, ірі БАҚ және анықтамалық ресурстар.
- Екі дереккөз бір-біріне қайшы келсе, екі нұсқаны да көрсетеміз және қайсысы заңға жақын екенін түсіндіреміз.
- Әр бетті жарияламас бұрын скрипттер және жеке тексеру кезеңі қарайды.
- Қателерді ашық түзетеміз: бетте жаңарту күні мен «Не өзгерді» жолы өзгереді.
ZhasPro құжат бойынша тексеруге болатын нәрсені ғана жазады. Дереккөзі мен салыстыру күні жоқ сан сайтқа шықпайды. Төменде редакция жұмыс істейтін ережелер берілген.
Сандар қайдан алынады?
Бастапқы дереккөздерден. Салықтар бойынша бұл Салық кодексі мен Қаржы министрлігінің бұйрықтары, гранттар бойынша Үкімет пен министрліктердің қағидалары мен қаулылары. Айлық есептік көрсеткіш (АЕК; орысша МРП) және ең төменгі жалақы (ЕТЖ; орысша МЗП) сияқты көрсеткіштер республикалық бюджет туралы заңнан алынады.
Мәтінді бастамас бұрын редакция тақырып бойынша фактілер жинағын құрастырады. Әр тұжырым құжаттан алынған дәйексөзбен, дереккөз мекенжайымен және тексеру күнімен бірге жазылады. Тек осы жинақ бойынша жазуға болады: онда жоқ нәрсе бетте айтылмайды. Бастапқы дереккөз қолжетімсіз болса және ашық деректер жоқ болса, тетікті сансыз сипаттаймыз және сан жоқ екенін тікелей айтамыз.
Қандай дереккөздерге сенеміз?
Сыртқы сайтқа басылымның жабық ақ тізімінде болса ғана сілтеме беруге болады. Тізімде мемлекеттік порталдар (egov.kz, gov.kz, kgd.gov.kz, stat.gov.kz және басқалары), нормативтік актілер базасы, даму қорлары, екінші деңгейдегі банктер, ірі қазақстандық БАҚ және анықтамалық ресурстар бар. Тізімнен тыс сайтқа сілтемесі бар бетті автоматты тексеру өткізбейді.
БАҚ-тағы заң мазмұны — екінші реттік дереккөз. Оны мысал керек болғанда немесе құжат әлі жарияланбаған кезде ғана пайдаланамыз және дереккөздің екінші реттік екенін әрдайым көрсетеміз.
Дереккөздер бір-біріне қайшы келсе, не істейміз?
Екі нұсқаны да көрсетеміз. Заң мен баспасөз релизі әртүрлі күндерді атаса немесе қала мәслихаты мен аудан мәслихаты нөмірлері ұқсас шешімдер шығарса, бетте екі тұжырым да, екі дереккөзге сілтеме де және қайсысына сүйену керегі туралы түсініктеме де болады.
«Ыңғайлы» санды үнсіз таңдамаймыз. Қайшылықты шешу мүмкін болмаса, соны жазамыз.
Бет жарияланар алдында қалай тексеріледі?
АЕК пен ЕТЖ-ге байланысты сомаларды мәтін емес, скрипт есептейді: бірыңғай көрсеткіштер файлы бойынша. Салық, төлем және кадр беттерінің сандары жеке кезеңде тәуелсіз салыстырылады. Қазақша нұсқа бөлек редакторлық оқудан өтеді. Жарияламас бұрын қабылдау скрипті тыйым салынған тұжырымдарды, сілтемелерді, дереккөздер мен күндердің бар-жоғын тексереді.
Материалдарға кім қол қояды?
Біз адамдарды ойдан шығармаймыз. Сайтта өмірбаяны мен «жеке тәжірибесі» бар жалған сарапшылар жоқ: материалдардың авторы «ZhasPro редакциясы», бизнес-жоспарларға редакциялық бүркеншік атпен қол қойылған және бұл тікелей көрсетілген.
Қателерді қалай түзетеміз?
Ашық түрде. Қате сан немесе ескірген норма тапсаңыз, ол туралы хабарлаңыз (тәсілі байланыс бетінде сипатталған). Біз бастапқы дереккөз бойынша тексереміз. Расталса, мәтінді түзетеміз, жаңарту күнін өзгертеміз және тақырып астындағы «Не өзгерді» жолында нақты не түзетілгенін жазамыз. Стильдегі ұсақ түзетулер бұлай белгіленбейді, фактілерді түзету әрдайым белгіленеді.
Материалдар қашан жаңартылады?
Күнтізбе бойынша және оқиғаға қарай. Жоспарлы салыстыру 1 қаңтарға қарай жүреді: сол күні АЕК, ЕТЖ және салықтар, айыппұлдар мен гранттар тәуелді болатын шектер өзгереді. Жоспардан тыс салыстыру мәслихаттар өңірлердегі оңайлатылған режим мөлшерлемелерін өзгерткенде, Ұлттық банк базалық мөлшерлемені өзгерткенде, Үкімет грант қағидаларын, ал парламент Салық кодексін өзгерткенде жүргізіледі. Соңғы салыстыру күні әр бетте «Тексерілді» белгісінің жанында тұр.
Нені жарияламаймыз?
Заңды айналып өтіп салықты азайту схемаларын, грант мақұлданады деген уәделерді, «барлығына» берілетін қарыздарды, құмар ойындар мен цифрлық активтерге салым жарнамасын. Басқалардың мәтіндерін және дербес деректері бар мұрағаттарды қайта жарияламаймыз. Бизнес-жоспарлардағы есептеулер қалай құрылғаны әдістемеде, редакция жұмысы қалай құрылғаны редакция бетінде.
Келесі қадам
- ГранттарҚайтарымсыз грант 2027: 7 санатқа 400 АЕК-ке дейін (бюджет жобасы бойынша 1 877 200 ₸), әлеуметтік кәсіпкерге…
- Өз ісіңКәсіпкерлік 2027: ЖК қашан міндетті, ЖК мен ЖШС-ті бір жұмыс күнінде тегін тіркеу, салық режимі, деректерді…
- Бизнес-жоспарларБизнес-жоспар 2027: теңгемен есептелген 28 формат, 20 облыс орталығындағы жалдау мен жалақы, смета әдістемесі…
Жиі қойылатын сұрақтар
Қате тапсам, не істеуім керек?
Мөлшерлемелер мен сомалар қаншалықты жиі жаңартылады?
ZhasPro-ға мақалаға тапсырыс беруге бола ма?
Осы тақырыпқа қатысты
- ZhasPro редакциясы: материалдарды кім дайындайды және қалай тексереді
- «Бизнес-жоспарлар» бөлімінің редакторы (редакциялық бүркеншік ат)
- Әдістеме: бизнес-жоспарларды қалай есептейміз және сандарды қалай тексереміз
- ZhasPro редакциясының байланыстары
- ZhasPro қалай табыс табады: жарнама және серіктестік сілтемелер