ZhasPro

Қандас: қарапайым тілмен бұл не және қалай қолданылады

Не өзгерді

2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша қосылды: АЕК 4 325 ₸ орнына 4 693 ₸; 2026 жылғы сомалар жыл соңына дейін сақталды.

«Қандас: қарапайым тілмен бұл не және қалай қолданылады» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • Қандас — бұрын Қазақстан Республикасының азаматтығында болмаған және осы мәртебені алған этникалық қазақ және (немесе) оның қазақ ұлтындағы отбасы мүшелері (№ 477-IV Заң, 1-бап, 13) тармақша).
  • Бизнесте қандас азаматқа теңестірілген: жеке кәсіпкер және өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам бола алады, әлеуметтік сақтандыруға және МӘМС-ке қатысады.
  • Қандастар — бизнес-идеяға 400 АЕК-ке дейін грант берілетін жеті санаттың бірі.

Қандас — бұрын Қазақстан Республикасының азаматтығында болмаған және көші-қон жөніндегі уәкілетті орган белгілеген тәртіппен тиісті мәртебе алған этникалық қазақ және (немесе) оның қазақ ұлтындағы отбасы мүшелері (2011 жылғы 22 шілдедегі № 477-IV халықтың көші-қоны туралы заң, 1-бап, 13) тармақша). 2020 жылға дейін тарихи отанына оралған мұндай адамдарды оралмандар деп атаған.

2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:

АЕК-пен берілген сомалар: 2026 жыл және бюджет жобасы бойынша 2027 жыл
Көрсеткіш20262027 (жоба)
1 АЕК4 325 ₸4 693 ₸
Қандас: термин карточкасы, 30.10.2026 салыстырылды
КөрсеткішМәні
Термин KZ / RU / ENқандас / кандас / kandas (ethnic Kazakh repatriate)
Норма№ 477-IV Заң, 1-бап, 13) тармақша
Мәртебені қалай алуға болады№ 329-Ө-М Қағидалар; өтініш — migration.enbek.kz, egov.kz, «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы немесе шетелдегі мекеме
ЖК және өзін-өзі жұмыспен қамтуҚР азаматтарымен тең

Қандас мәртебесі бизнесте не береді

Кәсіпкерлік кодекс (30-бап) жеке кәсіпкерлікті ҚР азаматтары мен қандастарға рұқсат етеді, сондықтан қандас жеке кәсіпкер (ЖК) ретінде азамат сияқты тіркеледі — тәртібі ЖК қалай ашылады нұсқаулығында. 2026 жылғы Салық кодексі бойынша қандас өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам ретінде де жұмыс істей алады: қызметкерсіз, рұқсат етілген қызмет түрімен және айына 300 айлық есептік көрсеткішке (АЕК) дейінгі табыспен — 2026 жылы 1 297 500 ₸ (АЕК 4 325 ₸ бойынша есеп). Әлеуметтік аударымдар (ӘА) мен міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) бойынша қандас азаматтармен тең қатысады; жеке табыс салығы резиденттіктің жалпы ережелері бойынша есептеледі. Зейнетақы жарналары бойынша қандастар туралы жеке норма біз қараған баптарда жоқ.

Қандастар — бизнес-идеяға 400 АЕК-ке дейін грант берілетін № 272 Қағидалардың 11-тармағындағы жеті санаттың бесіншісі. Астанада, әкімдіктің еңбек ұтқырлығы орталығының деректері бойынша (2026 жылғы маусым), 2026 жылдан бастап грант алушыны мониторингтеу 12 айдың орнына 24 айға созылады. Өз санатыңызды тексеру — грантты кім ала алады материалында.

Қоныс аударушымен шатастырмаңыз

Қоныс аударушылар — сол Қағидалардағы жеке, төртінші санат. Қандас мәртебесінің шарттары мен мерзімін біз мұнда тізбелемейміз: оларды № 329-Ө-М Қағидалар белгілейді, ал өзекті ақпаратты migration.enbek.kz порталы береді.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

Қандас пен оралманның айырмашылығы неде?
Мағынасы бойынша айырмашылық жоқ: «оралман» — 2020 жылға дейін қолданылған бұрынғы атау.
Қандас азаматтық алмай ЖК аша ала ма?
Иә. Кәсіпкерлік кодекстің 30-бабы бойынша жеке кәсіпкерлікпен ҚР азаматтары мен қандастар айналысады. 2026 жылғы Салық кодексі бойынша қандас өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам да бола алады.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҚР 22.07.2011 № 477-IV халықтың көші-қоны туралы заңы, 1-бап, 13) тармақша (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 14 қыркүйек
  2. Қандас мәртебесін беру немесе ұзарту қағидалары (№ 329-Ө-М бұйрығы; орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 30 қазан
  3. ҚР Кәсіпкерлік кодексі, 30-бап · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  4. ҚР 18.07.2025 № 214-VIII Салық кодексі, 718-бап · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  5. № 272 Қағидалар (бизнес-идеяларға грант), 11-тармақ · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  6. 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы АЕК — 4 693 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸ (жоба, қабылданбаған) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан

Осы тақырыпқа қатысты