ЭЦҚ (электрондық цифрлық қолтаңба) дегеніміз не: анықтама және мысалдар
Не өзгерді
Материал 2027 жылға тексерілді: 16.11.2026 жағдайы бойынша бұл ережелерді 2027 жылғы 1 қаңтардан өзгертетін қабылданған түзетулер жоқ.

Қысқаша
- ЭЦҚ — төрт шарт орындалғанда қолмен қойылған қолтаңбаға тең болатын электрондық қолтаңба (Цифрлық кодекс, 49-бап, 2-тармақ).
- Ұлттық куәландырушы орталықтың (ҰКО) тіркеу куәлігі тегін беріледі: 3 жылға — чипі бар жеке куәлікте, бұлтта немесе қорғалған тасымалдағышта, 1 жылға — файл түрінде немесе мобильді қосымшада.
- 2025 жылғы 11 тамыздан бастап кілт egov.kz немесе pki.gov.kz арқылы биометриямен онлайн алынады; халыққа қызмет көрсету орталығы (ХҚКО) — қосалқы жол.
ЭЦҚ (электрондық цифрлық қолтаңба; орысша ЭЦП) — eGov, салық және банк қызметтерінде құжаттарға қол қоятын электрондық қолтаңба. 2026 жылғы 9 қаңтардағы № 255-VIII Цифрлық кодекс бойынша өкілеттігі бар адамның ЭЦҚ-сымен куәландырылған электрондық құжат қол қойылған қағаз құжатпен тең (62-бап). Электрондық құжат туралы бұрынғы 2003 жылғы № 370-II заң күшін жойды — оған қолданыстағы заң ретінде сілтеме жасауға болмайды.
| Көрсеткіш | Мәні |
|---|---|
| Термин KZ / RU / EN | электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) / ЭЦП / digital signature (EDS) |
| Норма | № 255-VIII Цифрлық кодекс, 49, 55, 62-баптар |
| Құны | тегін |
| Тіркеу куәлігінің мерзімі | 3 жыл (чипі бар жеке куәлік, бұлт, қорғалған тасымалдағыш) немесе 1 жыл (файл, мобильді қосымша) |
| Қайдан алуға болады | онлайн: egov.kz, pki.gov.kz; ХҚКО — қосалқы жол |
ЭЦҚ қашан қолмен қойылған қолтаңбаға тең
Цифрлық кодекс (49-бап, 2-тармақ) бір мезгілде орындалуға тиіс төрт шартты атайды: түпнұсқалығы тіркеу куәлігі бар ашық кілтпен расталған; қол қоюшы жабық кілтті заңды түрде иеленеді; қолтаңба тіркеу куәлігіндегі мәліметтер шегінде қолданылады; тіркеу куәлігін ҚР-да аккредиттелген куәландырушы орталық немесе тіркелген шетелдік орталық берген. Мысал: жеке кәсіпкер (ЖК) электрондық шот-фактураға (ЭШФ) өзінің жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН) көрсетілген жеке тұлға кілтімен қол қояды — қолтаңба жарамды; кілт кері шақырылса немесе тіркеу куәлігінің мерзімі өтсе, шарттар орындалмайды.
Бизнеске арналған алу тәртібі — бизнеске арналған ЭЦҚ нұсқаулығында, қашықтан шығару — онлайн ЭЦҚ нұсқаулығында, қызметкерге кілт — қызметкерге ЭЦҚ материалында.
ЭЦҚ-мен жиі кездесетін қиындықтар
| Белгі | Себебі | Шешімі |
|---|---|---|
| Кілт бір жылдан кейін жұмыс істемей қалды | файлдағы немесе мобильді қосымшадағы тіркеу куәлігі 1 жыл жарамды | қайта шығару; чипі бар жеке куәлікте, бұлтта немесе қорғалған тасымалдағышта мерзім — 3 жыл |
| Онлайн өтінім биометриядан өтпейді | 5 сәтсіз әрекет немесе базада сурет жоқ | ХҚКО-ға жүгіну — бұл қосалқы жол |
| ЭЦҚ-ны ақшаға «рәсімдеп беруді» ұсынады | делдал тегін қызмет үшін ақы алады | өтінімді egov.kz немесе pki.gov.kz арқылы өзіңіз беріңіз |
Кілтті мерзімі біткенге дейін қалай қайта шығару керегі және мерзімі өтсе не істеу керегі — ЖК мен ЖШС үшін ЭЦҚ-ны ұзарту және қайта шығару нұсқаулығында.
Қолтаңба сканымен және мөрмен шатастырмаңыз
PDF-тегі қолтаңба сканы немесе мөр суреті ЭЦҚ анықтамасына жатпайды: оларда ашық кілт те, куәландырушы орталықтың тіркеу куәлігі де жоқ. Кодексте бұрынғы «тіркеу куәлігі» енді «сертификат открытого ключа ЭЦП» (ЭЦҚ ашық кілтінің сертификаты; кодекстің қазақша мәтіні жоқ) деп аталады — бұл жаңа терминологиядағы сол бір ұғым. Жауапкершілігі шектеулі серіктестікте (ЖШС) заңды тұлға кілті бірінші басшыға немесе қол қою құқығы бар қызметкерге шығарылады.
Келесі қадам
- Өз ісіңКәсіпкерлік 2027: ЖК қашан міндетті, ЖК мен ЖШС-ті бір жұмыс күнінде тегін тіркеу, салық режимі, деректерді…
- Қазақстанда ЖК ашу 2027: eGov, Kaspi немесе ХҚКО арқылыЖК ашу 2027: eGov порталы, Kaspi және e-Salyq Business арқылы тегін тіркеу, ХҚКО-ның рөлі, қадамдар, салық…
- СалықтарЖК салықтары 2027: оңайлатылған режимде, ЖБТ-де және өзін-өзі жұмыспен қамтығандар не төлейді, өзі үшін 22 525…
Жиі қойылатын сұрақтар
ЭЦҚ алу қанша тұрады?
ЭЦҚ-ны ХҚКО-дан алуға бола ма?
PDF-тегі қолтаңбаның сканы ЭЦҚ бола ма?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- ҚР 09.01.2026 № 255-VIII Цифрлық кодексі, 49, 55, 62-баптар (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
- ҰКО қағидалары (№ 522/НҚ бұйрығына 3-қосымша), 15-тармақ; мемлекеттік көрсетілетін қызметке қойылатын талаптар тізбесі · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- ҚР Ұлттық куәландырушы орталығы: тіркеу куәліктерін алу және кері шақыру · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- ЭЦҚ беруді 2025 жылғы 11 тамыздан онлайн форматқа көшіру (ЦДИАӨМ хабарламасы бойынша) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан