ZhasPro

ЖК (жеке кәсіпкер) дегеніміз не: анықтама және мысалдар

Не өзгерді

2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша қосылды: АЕК 4 325 ₸ орнына 4 693 ₸; 2026 жылғы сомалар жыл соңына дейін сақталды.

«ЖК (жеке кәсіпкер) дегеніміз не: анықтама және мысалдар» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • ЖК — кәсіпкерлікті өз атынан жүргізетін жеке тұлға; ол заңды тұлға құрмайды (Кәсіпкерлік кодекс, 30–31-баптар).
  • ЖК тек ҚР азаматтары мен қандастар бола алады; шетелдіктер — халықаралық шарттар бойынша ғана.
  • Тұрақты жалдамалы қызметкерлер болса немесе жылдық табыс 360 АЕК-тен асса (2026 жылы 1 557 000 ₸), тіркелу міндетті.
  • Салық органы ЖК-ны хабарламадан кейін бір жұмыс күні ішінде есепке қояды.

ЖК (жеке кәсіпкер; орысша ИП) — таза табыс алу үшін дербес, бастамашыл қызмет жүргізетін жеке тұлға (ҚР Кәсіпкерлік кодексі, 30-бап, 1-тармақ). Нормативтік құқықтық актілер мен eGov-та «дара кәсіпкер» деп жазылады, біз мәтінде «жеке кәсіпкер (ЖК)» деп атаймыз. Бұл ретте заңды тұлға құрылмайды: бір адам жүргізетін ЖК — адамның өзі, ол өзінің жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН) бойынша жұмыс істейді. Кәсіпкерлікті бір жеке тұлға жүргізуі мүмкін (31-бап) немесе бір топ жеке тұлға ортақ мүлік негізінде бірлесіп жүргізуі мүмкін (32-бап).

2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:

АЕК-пен берілген сомалар: 2026 жыл және бюджет жобасы бойынша 2027 жыл
Көрсеткіш20262027 (жоба)
360 АЕК1 557 000 ₸1 689 480 ₸
30 000 АЕК129 750 000 ₸140 790 000 ₸
300 000 АЕК1 297 500 000 ₸1 407 900 000 ₸
ЖК: термин карточкасы, 07.10.2026 салыстырылды
КөрсеткішМәні
Термин KZ / RU / ENжеке кәсіпкер (ЖК), НҚА-да — дара кәсіпкер / ИП / individual entrepreneur, sole proprietor
Норма№ 375-V Кәсіпкерлік кодексі, 30–32, 35–36-баптар
Кім бола аладыҚР азаматтары мен қандастар
Тіркелу қашан міндеттітұрақты жалдамалы қызметкерлер немесе жылына 360 АЕК-тен асатын табыс (2026 жылы 1 557 000 ₸)
Тіркеу мерзіміхабарлама берілген күннен бастап 1 жұмыс күні

Кім ЖК бола алады және тіркелу қашан міндетті

Кодекстің 30-бабы бойынша жеке кәсіпкерлікпен ҚР азаматтары мен қандастар айналысады; басқа жеке тұлғаларға бұған тыйым салынған, ерекшелікті тек халықаралық шарттар береді (мысалы, тұруға ықтиярхаты бар Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) азаматтары үшін). 35-баптың 2-тармағындағы шарттардың ең болмағанда біреуі орындалса, тіркелу міндетті: адам тұрақты түрде қызметкер жалдайды немесе оның кәсіпкерліктен түсетін жылдық табысы 360 айлық есептік көрсеткіштен (АЕК) асады. Редакция есебі: 2026 жылы 360 × 4 325 = 1 557 000 ₸.

Тіркеу — хабарлама бойынша мемлекеттік кірістер органында есепке қою, мерзімі — бір жұмыс күні (36-бап, 3-тармақ). eGov пен Kaspi арқылы нұсқаларымен қадам-қадаммен — ЖК қалай ашылады нұсқаулығында.

Бірлескен ЖК және бизнестің көлемі

Бірлескен ЖК-ны ерлі-зайыптылар, отбасы немесе жай серіктестік қатысушылары ортақ меншік негізінде жүргізеді; оны барлық қатысушының сенімхаты бойынша уәкілетті адам тіркейді, ал мәмілелер барлығының атынан жасалады. Бір адам жүргізетін ЖК-дан айырмашылығы — бірлескен ЖК-ға бизнес-сәйкестендіру нөмірі (БСН) қалыптастырылады. Бірлескен ЖК-ны оңайлатылған тәртіппен жабуға болмайды, қызметті тоқтату туралы шешімді қатысушылар дауыстың кемінде жартысымен қабылдайды.

ЖК-ның көлеміне, мысалы, айыппұл сомалары байланысты: электрондық шот-фактураны (ЭШФ) жазбағаны үшін шағын бизнес орта бизнестен аз төлейді. Кодекстің 24-бабы бойынша микробизнес — 15 қызметкерге дейін немесе жылына 30 000 АЕК-ке дейін табыс (2026 жылы 129 750 000 ₸), шағын бизнес — 100 қызметкерге дейін және 300 000 АЕК-ке дейін табыс (1 297 500 000 ₸). «Немесе» жалғаулығына байланысты қызметкері 15 және одан аз ЖК табысына қарамастан микробизнеске жатады.

ЖК қандай салық төлейді: мысал

2026 жылдан бастап ҚР Салық кодексі бойынша ЖК жалпыға бірдей белгіленген тәртіпті (ЖБТ) немесе арнаулы режимдердің бірін таңдайды: оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі (жылына 600 000 АЕК табыс лимиті) немесе шаруа немесе фермер қожалықтарына арналған режим. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режимі ЖК ретінде тіркелуді талап етпейді. ЖБТ бойынша жеке табыс салығы (ЖТС) — жылына 230 000 АЕК-ке дейінгі салық салынатын табыстан 10%, асқан бөлігінен 15%; әлеуметтік салық тіркелген: айына өзі үшін 2 АЕК және әр қызметкер үшін 1 АЕК.

Бір қызметкері бар ЖБТ-дегі ЖК үшін 2026 жылғы редакция есебі: әлеуметтік салық айына 2 × 4 325 + 1 × 4 325 = 12 975 ₸. Оңайлатылған режимде әлеуметтік салық мүлде төленбейді. Таңдау туралы толығырақ — оңайлатылған режимге шолуда және өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам немесе ЖК салыстыруында.

ЖШС-пен шатастырмаңыз

Жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС) — заңды тұлға: оның қатысушылары серіктестіктің міндеттемелері бойынша жауап бермейді және тек салымының құны шегінде тәуекел етеді. Ал ЖК бөлек тұлға құрмайды, оның бизнесі мен өзі — айналымның бір қатысушысы. Өз ісіңізге қайсысын таңдау керектігі — ЖК ме, әлде ЖШС пе материалында.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

ЖК — жеке тұлға ма, әлде заңды тұлға ма?
Жеке тұлға. Кәсіпкерлік кодекстің 31-бабы бойынша кәсіпкерлікті бір жеке тұлға дербес жүргізеді, бұл ретте заңды тұлға құрылмайды. Сондықтан бір адам жүргізетін ЖК БСН бойынша емес, өз ЖСН-і бойынша жұмыс істейді.
18 жасқа дейін ЖК ашуға бола ма?
Кодекс бұған заңды өкілдердің келісімімен (немесе эмансипация мен неке кезінде) жол береді, ең төменгі жас аталмаған. Бірақ Kaspi.kz қосымшасы арқылы өтінім тек 18 жастан қабылданады — кәмелетке толмаған адамға басқа арна керек: eGov, ЭЦҚ-мен elicense немесе салық органы.
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамға ЖК ретінде тіркелу керек пе?
Жоқ. 2026 жылғы Салық кодексі бойынша өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам — ЖК ретінде тіркелмеген, қызметкері жоқ және айлық табысы 300 АЕК-ке дейінгі жеке тұлға. Шарттар бұзылса, басқа режим және ЖК ретінде тіркелу керек.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҚР 29.10.2015 № 375-V Кәсіпкерлік кодексі, 24, 30–32, 35–36-баптар · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  2. ҚР 18.07.2025 № 214-VIII Салық кодексі, 363, 557, 715, 718-баптар · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  3. Kaspi Гид: қосымшада ЖК тіркеу — 18 жастан · тексерілді 2026 жылғы 11 тамыз
  4. 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы АЕК — 4 693 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸ (жоба, қабылданбаған) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан

Осы тақырыпқа қатысты