ЖК (жеке кәсіпкер) дегеніміз не: анықтама және мысалдар
Не өзгерді
2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша қосылды: АЕК 4 325 ₸ орнына 4 693 ₸; 2026 жылғы сомалар жыл соңына дейін сақталды.

Қысқаша
- ЖК — кәсіпкерлікті өз атынан жүргізетін жеке тұлға; ол заңды тұлға құрмайды (Кәсіпкерлік кодекс, 30–31-баптар).
- ЖК тек ҚР азаматтары мен қандастар бола алады; шетелдіктер — халықаралық шарттар бойынша ғана.
- Тұрақты жалдамалы қызметкерлер болса немесе жылдық табыс 360 АЕК-тен асса (2026 жылы 1 557 000 ₸), тіркелу міндетті.
- Салық органы ЖК-ны хабарламадан кейін бір жұмыс күні ішінде есепке қояды.
ЖК (жеке кәсіпкер; орысша ИП) — таза табыс алу үшін дербес, бастамашыл қызмет жүргізетін жеке тұлға (ҚР Кәсіпкерлік кодексі, 30-бап, 1-тармақ). Нормативтік құқықтық актілер мен eGov-та «дара кәсіпкер» деп жазылады, біз мәтінде «жеке кәсіпкер (ЖК)» деп атаймыз. Бұл ретте заңды тұлға құрылмайды: бір адам жүргізетін ЖК — адамның өзі, ол өзінің жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН) бойынша жұмыс істейді. Кәсіпкерлікті бір жеке тұлға жүргізуі мүмкін (31-бап) немесе бір топ жеке тұлға ортақ мүлік негізінде бірлесіп жүргізуі мүмкін (32-бап).
2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:
| Көрсеткіш | 2026 | 2027 (жоба) |
|---|---|---|
| 360 АЕК | 1 557 000 ₸ | 1 689 480 ₸ |
| 30 000 АЕК | 129 750 000 ₸ | 140 790 000 ₸ |
| 300 000 АЕК | 1 297 500 000 ₸ | 1 407 900 000 ₸ |
| Көрсеткіш | Мәні |
|---|---|
| Термин KZ / RU / EN | жеке кәсіпкер (ЖК), НҚА-да — дара кәсіпкер / ИП / individual entrepreneur, sole proprietor |
| Норма | № 375-V Кәсіпкерлік кодексі, 30–32, 35–36-баптар |
| Кім бола алады | ҚР азаматтары мен қандастар |
| Тіркелу қашан міндетті | тұрақты жалдамалы қызметкерлер немесе жылына 360 АЕК-тен асатын табыс (2026 жылы 1 557 000 ₸) |
| Тіркеу мерзімі | хабарлама берілген күннен бастап 1 жұмыс күні |
Кім ЖК бола алады және тіркелу қашан міндетті
Кодекстің 30-бабы бойынша жеке кәсіпкерлікпен ҚР азаматтары мен қандастар айналысады; басқа жеке тұлғаларға бұған тыйым салынған, ерекшелікті тек халықаралық шарттар береді (мысалы, тұруға ықтиярхаты бар Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) азаматтары үшін). 35-баптың 2-тармағындағы шарттардың ең болмағанда біреуі орындалса, тіркелу міндетті: адам тұрақты түрде қызметкер жалдайды немесе оның кәсіпкерліктен түсетін жылдық табысы 360 айлық есептік көрсеткіштен (АЕК) асады. Редакция есебі: 2026 жылы 360 × 4 325 = 1 557 000 ₸.
Тіркеу — хабарлама бойынша мемлекеттік кірістер органында есепке қою, мерзімі — бір жұмыс күні (36-бап, 3-тармақ). eGov пен Kaspi арқылы нұсқаларымен қадам-қадаммен — ЖК қалай ашылады нұсқаулығында.
Бірлескен ЖК және бизнестің көлемі
Бірлескен ЖК-ны ерлі-зайыптылар, отбасы немесе жай серіктестік қатысушылары ортақ меншік негізінде жүргізеді; оны барлық қатысушының сенімхаты бойынша уәкілетті адам тіркейді, ал мәмілелер барлығының атынан жасалады. Бір адам жүргізетін ЖК-дан айырмашылығы — бірлескен ЖК-ға бизнес-сәйкестендіру нөмірі (БСН) қалыптастырылады. Бірлескен ЖК-ны оңайлатылған тәртіппен жабуға болмайды, қызметті тоқтату туралы шешімді қатысушылар дауыстың кемінде жартысымен қабылдайды.
ЖК-ның көлеміне, мысалы, айыппұл сомалары байланысты: электрондық шот-фактураны (ЭШФ) жазбағаны үшін шағын бизнес орта бизнестен аз төлейді. Кодекстің 24-бабы бойынша микробизнес — 15 қызметкерге дейін немесе жылына 30 000 АЕК-ке дейін табыс (2026 жылы 129 750 000 ₸), шағын бизнес — 100 қызметкерге дейін және 300 000 АЕК-ке дейін табыс (1 297 500 000 ₸). «Немесе» жалғаулығына байланысты қызметкері 15 және одан аз ЖК табысына қарамастан микробизнеске жатады.
ЖК қандай салық төлейді: мысал
2026 жылдан бастап ҚР Салық кодексі бойынша ЖК жалпыға бірдей белгіленген тәртіпті (ЖБТ) немесе арнаулы режимдердің бірін таңдайды: оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі (жылына 600 000 АЕК табыс лимиті) немесе шаруа немесе фермер қожалықтарына арналған режим. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режимі ЖК ретінде тіркелуді талап етпейді. ЖБТ бойынша жеке табыс салығы (ЖТС) — жылына 230 000 АЕК-ке дейінгі салық салынатын табыстан 10%, асқан бөлігінен 15%; әлеуметтік салық тіркелген: айына өзі үшін 2 АЕК және әр қызметкер үшін 1 АЕК.
Бір қызметкері бар ЖБТ-дегі ЖК үшін 2026 жылғы редакция есебі: әлеуметтік салық айына 2 × 4 325 + 1 × 4 325 = 12 975 ₸. Оңайлатылған режимде әлеуметтік салық мүлде төленбейді. Таңдау туралы толығырақ — оңайлатылған режимге шолуда және өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам немесе ЖК салыстыруында.
ЖШС-пен шатастырмаңыз
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС) — заңды тұлға: оның қатысушылары серіктестіктің міндеттемелері бойынша жауап бермейді және тек салымының құны шегінде тәуекел етеді. Ал ЖК бөлек тұлға құрмайды, оның бизнесі мен өзі — айналымның бір қатысушысы. Өз ісіңізге қайсысын таңдау керектігі — ЖК ме, әлде ЖШС пе материалында.
Келесі қадам
- Қазақстанда ЖК ашу 2027: eGov, Kaspi немесе ХҚКО арқылыЖК ашу 2027: eGov порталы, Kaspi және e-Salyq Business арқылы тегін тіркеу, ХҚКО-ның рөлі, қадамдар, салық…
- Оңайлатылған декларация 2027: мөлшерлеме, лимит, кім қолдана аладыОңайлатылған декларация 2027: табыстың 4%-ы, 2026 жылы облыс орталықтарында 2% не 3%, лимит жылына 600 000…
- Өзін-өзі жұмыспен қамтыған ба, әлде оңайлатылған режимдегі ЖК ма: қайсысы тиімдіӨзін-өзі жұмыспен қамтыған немесе оңайлатылған режимдегі ЖК 2027: айына 300 АЕК пен жылына 600 000 АЕК шегі,…
- ЖК ма, ЖШС ме: салық жүктемесінің калькуляторыЖК ма, ЖШС ме: салық жүктемесінің калькуляторы — оңайлатылған режим мен ЖБТ-дегі төрт нұсқа, әлеуметтік…
Жиі қойылатын сұрақтар
ЖК — жеке тұлға ма, әлде заңды тұлға ма?
18 жасқа дейін ЖК ашуға бола ма?
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамға ЖК ретінде тіркелу керек пе?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- ҚР 29.10.2015 № 375-V Кәсіпкерлік кодексі, 24, 30–32, 35–36-баптар · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- ҚР 18.07.2025 № 214-VIII Салық кодексі, 363, 557, 715, 718-баптар · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- Kaspi Гид: қосымшада ЖК тіркеу — 18 жастан · тексерілді 2026 жылғы 11 тамыз
- 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы АЕК — 4 693 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸ (жоба, қабылданбаған) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан