Шаруа немесе фермер қожалығы дегеніміз не: анықтама және мысалдар
Не өзгерді
2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша қосылды: АЕК 4 325 ₸ орнына 4 693 ₸; 2026 жылғы сомалар жыл соңына дейін сақталды.

Қысқаша
- Шаруа немесе фермер қожалығы — кәсіпкерлік қызметі ауыл шаруашылығы өнімін өндіру үшін ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерді пайдаланумен байланысты адамдардың еңбек бірлестігі (Кәсіпкерлік кодекс, 41-бап).
- Нысандары: шаруа қожалығы (отбасылық), фермер қожалығы (бір адам жүргізетін кәсіпкерлік) және жай серіктестік нысанындағы фермер қожалығы.
- 2026 жылдан бастап қожалықтың Салық кодексінде өз арнаулы режимі бар, ол режимде әлеуметтік салық төленбейді (555-баптың 2-тармағы); жалпыға бірдей белгіленген тәртіпте ауыл шаруашылығы қызметі бойынша әлеуметтік салық — айына өзі үшін 0,6 АЕК және әр қызметкер үшін 0,3 АЕК (557-баптың 4-тармағы).
Шаруа немесе фермер қожалығы (орысша КФХ) — кәсіпкерлік қызметі ауыл шаруашылығы өнімін өндіру үшін ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерді пайдаланумен тікелей байланысты адамдардың еңбек бірлестігі (ҚР Кәсіпкерлік кодексі, 41-бап; тұжырым мазмұндап берілген). 1998 жылғы шаруа қожалығы туралы бөлек заң 2016 жылдан бастап күшін жойды — қолданыстағы норма тек кодексте.
2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:
| Көрсеткіш | 2026 | 2027 (жоба) |
|---|---|---|
| 0,6 АЕК | 2 595 ₸ | 2 816 ₸ |
| Көрсеткіш | Мәні |
|---|---|
| Термин KZ / RU / EN | шаруа немесе фермер қожалығы / КФХ / peasant or farm household |
| Норма | Кәсіпкерлік кодекс, 41-бап |
| 2026 жылғы салық режимі | шаруа немесе фермер қожалықтарына арналған арнаулы режим (Салық кодексі, 715-бап) немесе жалпыға бірдей белгіленген тәртіп (ЖБТ) |
| 2026 жылғы әлеуметтік салық | қожалықтарға арналған арнаулы режимде — төлеуші емес; ЖБТ-де — айына өзі үшін 0,6 АЕК = 2 595 ₸, қызметкер үшін 0,3 АЕК = 1 297,5 ₸ |
| Арнаулы режимдегі есептілік | 920.00 нысаны |
Қожалықтың үш нысаны
Кодекстің 41-бабының 2-тармағы үш нысанды атайды: шаруа қожалығы — ортақ бірлескен меншік негізіндегі отбасылық кәсіпкерлік; бір адам жүргізетін кәсіпкерлікке негізделген фермер қожалығы; жай серіктестік нысанындағы фермер қожалығы — бірлескен қызмет туралы шарт бойынша, ортақ үлестік меншікте. Бірінші және үшінші нысан бірлескен жеке кәсіпкерге (ЖК) жақын, екіншісі — бір адам жүргізетін ЖК-ға.
Қожалықтың салықтары: есеп мысалы
2026 жылдан бастап салық төлеуші үш арнаулы режимнің бірін таңдайды, қожалықтарға арналған режим — солардың бірі (2026 жылғы Салық кодексіне шолу). Әлеуметтік салық режимге байланысты: қожалықтарға арналған арнаулы режимде қожалық әлеуметтік салық төлеуші болып табылмайды (Салық кодексі, 555-баптың 2-тармағы). ЖБТ-дегі қожалық ауыл шаруашылығы қызметі бойынша айына өзі үшін 0,6 айлық есептік көрсеткіш (АЕК) және әр қызметкер үшін 0,3 АЕК төлейді, төлем күніндегі АЕК бойынша (557-баптың 4-тармағы, 558-баптың 2-тармағы). ЖБТ-дегі екі қызметкері бар қожалық үшін редакция есебі: айына 2 595 + 2 × 1 297,5 = 5 190 ₸, жылына 62 280 ₸. Бөлшек нәтижені дөңгелектеу ережесі Салық кодексінде жоқ.
ЖБТ бойынша қожалықтың жеке табыс салығы (ЖТС) — жылдық салық салынатын табыстың 230 000 АЕК-ке дейінгі бөлігінен 10%, бірақ өзі өндірген ауыл шаруашылығы өнімінен түсетін табыс бойынша оны 70%-ға азайтуға болады. Мысал: салық салынатын табыс 10 000 000 ₸ → ЖТС 1 000 000 ₸ → 70%-ға азайтқаннан кейін төленетіні 300 000 ₸. 2026 жылы қандай режимдер жойылғаны — жойылған режимдер материалында, мемлекеттік қолдау — ауылдағы гранттар мен несиелер нұсқаулығында.
Есептілік те режимге байланысты: арнаулы режимде қожалық 920.00 нысанын тапсырады, ЖБТ-де фермер-ЖК келесі жылдың 31 наурызынан кешіктірмей 220.00 декларациясын, ал қызметкерлер бойынша 200.00 нысанын тапсырады.
Ауыл шаруашылығы кәсіпорнымен шатастырмаңыз
Заңды тұлға нысанындағы ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілер ЖТС емес, 3% мөлшерлемемен корпоративтік табыс салығын (КТС; орысша КПН) төлейді. Әрі шаруа немесе фермер қожалығы — оңайлатылған режим емес: қожалықтарға арналған режимдегі қызметтен түсетін табыс оңайлатылған декларация лимитіне (жылына 600 000 АЕК) енгізілмейді.
Келесі қадам
- СалықтарЖК салықтары 2027: оңайлатылған режимде, ЖБТ-де және өзін-өзі жұмыспен қамтығандар не төлейді, өзі үшін 22 525…
- Оңайлатылған декларация 2027: мөлшерлеме, лимит, кім қолдана аладыОңайлатылған декларация 2027: табыстың 4%-ы, 2026 жылы облыс орталықтарында 2% не 3%, лимит жылына 600 000…
- ҚаржыландыруБизнеске несие 2027: ақшаны 2,5%, 7–8% және 12,6%-бен қайдан алуға болады — «Іскер аймақ», «Өрлеу», «Даму»…
Жиі қойылатын сұрақтар
Шаруа немесе фермер қожалығы — ЖК ме, әлде заңды тұлға ма?
«Шаруа немесе фермер қожалығы туралы» заң қолданыла ма?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- ҚР Кәсіпкерлік кодексі, 41-бап (шаруа немесе фермер қожалығының ұғымы мен нысандары) · тексерілді 2026 жылғы 8 қыркүйек
- ҚР 18.07.2025 № 214-VIII Салық кодексі, 363-бап, 555-баптың 2-тармағы, 557-баптың 4-тармағы, 558-баптың 2-тармағы, 715-бап · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- Салық есептілігі нысандары туралы ҚМ № 695 бұйрығы (920.00 нысаны; орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы АЕК — 4 693 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸ (жоба, қабылданбаған) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан