ZhasPro

Шаруа немесе фермер қожалығы дегеніміз не: анықтама және мысалдар

Не өзгерді

2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша қосылды: АЕК 4 325 ₸ орнына 4 693 ₸; 2026 жылғы сомалар жыл соңына дейін сақталды.

«Шаруа немесе фермер қожалығы дегеніміз не: анықтама және мысалдар» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • Шаруа немесе фермер қожалығы — кәсіпкерлік қызметі ауыл шаруашылығы өнімін өндіру үшін ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерді пайдаланумен байланысты адамдардың еңбек бірлестігі (Кәсіпкерлік кодекс, 41-бап).
  • Нысандары: шаруа қожалығы (отбасылық), фермер қожалығы (бір адам жүргізетін кәсіпкерлік) және жай серіктестік нысанындағы фермер қожалығы.
  • 2026 жылдан бастап қожалықтың Салық кодексінде өз арнаулы режимі бар, ол режимде әлеуметтік салық төленбейді (555-баптың 2-тармағы); жалпыға бірдей белгіленген тәртіпте ауыл шаруашылығы қызметі бойынша әлеуметтік салық — айына өзі үшін 0,6 АЕК және әр қызметкер үшін 0,3 АЕК (557-баптың 4-тармағы).

Шаруа немесе фермер қожалығы (орысша КФХ) — кәсіпкерлік қызметі ауыл шаруашылығы өнімін өндіру үшін ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерді пайдаланумен тікелей байланысты адамдардың еңбек бірлестігі (ҚР Кәсіпкерлік кодексі, 41-бап; тұжырым мазмұндап берілген). 1998 жылғы шаруа қожалығы туралы бөлек заң 2016 жылдан бастап күшін жойды — қолданыстағы норма тек кодексте.

2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:

АЕК-пен берілген сомалар: 2026 жыл және бюджет жобасы бойынша 2027 жыл
Көрсеткіш20262027 (жоба)
0,6 АЕК2 595 ₸2 816 ₸
Шаруа немесе фермер қожалығы: термин карточкасы, 07.10.2026 салыстырылды
КөрсеткішМәні
Термин KZ / RU / ENшаруа немесе фермер қожалығы / КФХ / peasant or farm household
НормаКәсіпкерлік кодекс, 41-бап
2026 жылғы салық режимішаруа немесе фермер қожалықтарына арналған арнаулы режим (Салық кодексі, 715-бап) немесе жалпыға бірдей белгіленген тәртіп (ЖБТ)
2026 жылғы әлеуметтік салыққожалықтарға арналған арнаулы режимде — төлеуші емес; ЖБТ-де — айына өзі үшін 0,6 АЕК = 2 595 ₸, қызметкер үшін 0,3 АЕК = 1 297,5 ₸
Арнаулы режимдегі есептілік920.00 нысаны

Қожалықтың үш нысаны

Кодекстің 41-бабының 2-тармағы үш нысанды атайды: шаруа қожалығы — ортақ бірлескен меншік негізіндегі отбасылық кәсіпкерлік; бір адам жүргізетін кәсіпкерлікке негізделген фермер қожалығы; жай серіктестік нысанындағы фермер қожалығы — бірлескен қызмет туралы шарт бойынша, ортақ үлестік меншікте. Бірінші және үшінші нысан бірлескен жеке кәсіпкерге (ЖК) жақын, екіншісі — бір адам жүргізетін ЖК-ға.

Қожалықтың салықтары: есеп мысалы

2026 жылдан бастап салық төлеуші үш арнаулы режимнің бірін таңдайды, қожалықтарға арналған режим — солардың бірі (2026 жылғы Салық кодексіне шолу). Әлеуметтік салық режимге байланысты: қожалықтарға арналған арнаулы режимде қожалық әлеуметтік салық төлеуші болып табылмайды (Салық кодексі, 555-баптың 2-тармағы). ЖБТ-дегі қожалық ауыл шаруашылығы қызметі бойынша айына өзі үшін 0,6 айлық есептік көрсеткіш (АЕК) және әр қызметкер үшін 0,3 АЕК төлейді, төлем күніндегі АЕК бойынша (557-баптың 4-тармағы, 558-баптың 2-тармағы). ЖБТ-дегі екі қызметкері бар қожалық үшін редакция есебі: айына 2 595 + 2 × 1 297,5 = 5 190 ₸, жылына 62 280 ₸. Бөлшек нәтижені дөңгелектеу ережесі Салық кодексінде жоқ.

ЖБТ бойынша қожалықтың жеке табыс салығы (ЖТС) — жылдық салық салынатын табыстың 230 000 АЕК-ке дейінгі бөлігінен 10%, бірақ өзі өндірген ауыл шаруашылығы өнімінен түсетін табыс бойынша оны 70%-ға азайтуға болады. Мысал: салық салынатын табыс 10 000 000 ₸ → ЖТС 1 000 000 ₸ → 70%-ға азайтқаннан кейін төленетіні 300 000 ₸. 2026 жылы қандай режимдер жойылғаны — жойылған режимдер материалында, мемлекеттік қолдау — ауылдағы гранттар мен несиелер нұсқаулығында.

Есептілік те режимге байланысты: арнаулы режимде қожалық 920.00 нысанын тапсырады, ЖБТ-де фермер-ЖК келесі жылдың 31 наурызынан кешіктірмей 220.00 декларациясын, ал қызметкерлер бойынша 200.00 нысанын тапсырады.

Ауыл шаруашылығы кәсіпорнымен шатастырмаңыз

Заңды тұлға нысанындағы ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілер ЖТС емес, 3% мөлшерлемемен корпоративтік табыс салығын (КТС; орысша КПН) төлейді. Әрі шаруа немесе фермер қожалығы — оңайлатылған режим емес: қожалықтарға арналған режимдегі қызметтен түсетін табыс оңайлатылған декларация лимитіне (жылына 600 000 АЕК) енгізілмейді.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

Шаруа немесе фермер қожалығы — ЖК ме, әлде заңды тұлға ма?
Кәсіпкерлік кодекстің 41-бабы бойынша қожалық жеке тұлғалардың кәсіпкерлігі негізінде құрылады: шаруа қожалығы — отбасылық кәсіпкерлік, фермер қожалығы — бір адам жүргізетін кәсіпкерлік немесе жай серіктестік. Бұл жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС) емес.
«Шаруа немесе фермер қожалығы туралы» заң қолданыла ма?
Жоқ, № 214-I Заң 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап күшін жойды, оның нормалары Кәсіпкерлік кодекстің 41-бабына көшірілді. Кодекске сілтеме жасау керек.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҚР Кәсіпкерлік кодексі, 41-бап (шаруа немесе фермер қожалығының ұғымы мен нысандары) · тексерілді 2026 жылғы 8 қыркүйек
  2. ҚР 18.07.2025 № 214-VIII Салық кодексі, 363-бап, 555-баптың 2-тармағы, 557-баптың 4-тармағы, 558-баптың 2-тармағы, 715-бап · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  3. Салық есептілігі нысандары туралы ҚМ № 695 бұйрығы (920.00 нысаны; орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  4. 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы АЕК — 4 693 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸ (жоба, қабылданбаған) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан

Осы тақырыпқа қатысты