ZhasPro

АЕК (айлық есептік көрсеткіш): қарапайым тілмен бұл не және қалай қолданылады

Не өзгерді

Материал 2027 жылға тексерілді: 16.11.2026 жағдайы бойынша бұл ережелерді 2027 жылғы 1 қаңтардан өзгертетін қабылданған түзетулер жоқ.

«АЕК (айлық есептік көрсеткіш): қарапайым тілмен бұл не және қалай қолданылады» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • АЕК — заң жәрдемақыларды, айыппұлдарды, салық шектері мен алымдарды есептейтін көрсеткіш; оның жылдық сомасын республикалық бюджет туралы заң белгілейді.
  • 2026 жылы 1 АЕК = 4 325 ₸ (ҚР 08.12.2025 № 239-VIII Заңы, 7-бап, 4) тармақша), 2025 жылы 3 932 ₸ болған.
  • Салық шектері жылдың 1 қаңтарындағы АЕК бойынша есептеледі, сондықтан олар үшін 4 325 ₸ бүкіл 2026 жыл бойы қолданылады.

АЕК (айлық есептік көрсеткіш; орысша МРП) — жәрдемақыларды, айыппұлдарды, салықтар мен басқа да төлемдерді есептеу үшін республикалық бюджет туралы заң жыл сайын белгілейтін көрсеткіш. Біз жинаған нормаларда оның жеке анықтамасы жоқ, сондықтан бұл — редакцияның түсіндірмесі. Ал 2026 жылғы сомасы — 4 325 ₸ — 2025 жылғы 8 желтоқсандағы № 239-VIII Заңның 7-бабының 4) тармақшасында жазылған.

АЕК: термин карточкасы, 03.10.2026 салыстырылды
КөрсеткішМәні
Термин KZ / RU / ENайлық есептік көрсеткіш (АЕК) / МРП / MCI (monthly calculation index)
Нормакезекті жылға арналған республикалық бюджет туралы заң
20253 932 ₸ (№ 141-VIII Заң, 9-бап)
20264 325 ₸ (№ 239-VIII Заң, 7-бап)
20274 693 ₸ — бюджет жобасы, заң емес

Осы жылғы АЕК-тің теңгедегі сомасы керек болса, АЕК 2026 бетін, ал өткен жылдардың мәндерін жылдар бойынша АЕК бетінен қараңыз.

АЕК іс жүзінде қалай қолданылады

Заңдарда нормалар теңгемен емес, «АЕК еселігімен» жазылады, сондықтан сома көрсеткішпен бірге жыл сайын өзгереді. Қайта есептеу: теңге = АЕК саны × 4 325. 2026 жылғы мысалдар (редакция есебі):

Қай АЕК-ті алу керектігінің де өз ережесі бар. Салық кодексінің шектері үшін жылдың 1 қаңтарында қолданылатын АЕК алынады: 2026 жылы бұл бүкіл жыл бойы 4 325 ₸. Конвертер мен нормалар кестесі — АЕК 2026 бетінде, көрсеткіштің жылдар бойынша тарихы — АЕК бөлімінде.

АЕК жыл ортасында өзгеруі мүмкін бе

Мүмкін, бұрын да болған. 2022 жылы 1 қаңтардан бастап жәрдемақы, айыппұл және салық үшін АЕК 3 063 ₸ болды, ал 1 сәуірден бастап жәрдемақылар мен әлеуметтік төлемдер үшін 3 180 ₸ енгізілді — салықтар мен айыппұлдар жыл бойы 3 063 ₸ бойынша есептелді. 2009 жылы көрсеткіш 1 шілдеден, 2020 жылы 1 сәуірден өзгерді, екі жолы да барлық мақсат үшін. Сондықтан шек үшін АЕК-ті қай күнге алу маңызды: салық шектері үшін — 1 қаңтарға, ЖК әлеуметтік салығы үшін — төлейтін күнге. 2026 жылғы 3 қазандағы жағдай бойынша № 239-VIII заңға түзету болған жоқ.

ЕТЖ-мен және ең төменгі күнкөріс деңгейімен шатастырмаңыз

Ең төменгі жалақы (ЕТЖ) 2026 жылы 85 000 ₸, зейнетақы жарналары мен әлеуметтік аударымдардың шектері осыдан есептеледі. АЕК жалақыға байланысты емес: ол салық, айыппұл және мемлекеттік жәрдемақы өлшемі. Ең төменгі күнкөріс деңгейі — бюджет туралы заңның сол бабындағы тағы бір көрсеткіш, оның өз мақсаты бар.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

2026 жылы 1 АЕК неше теңге?
4 325 ₸ — 2025 жылғы 8 желтоқсандағы № 239-VIII «2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Заңның 7-бабының 4) тармақшасы. 2026 жылғы 3 қазандағы жағдай бойынша бұл нормаға түзету енгізілген жоқ.
2027 жылы АЕК қанша болады?
2027–2029 жылдарға арналған бюджет туралы заң жобасы бойынша — 4 693 ₸ (+368 ₸, шамамен 8,5%). Бұл әзірге жоба: заңға қол қойылғанға дейін сома өзгеруі мүмкін.
АЕК пен ЕТЖ қалай ажыратылады?
АЕК (4 325 ₸) — салық, айыппұл және жәрдемақы өлшемі. Ең төменгі жалақы (ЕТЖ, 85 000 ₸) — ең аз жалақы және зейнетақы мен әлеуметтік жарналардың базасы.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҚР 08.12.2025 № 239-VIII «2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Заңы, 7-бап · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  2. ҚР 04.12.2024 № 141-VIII «2025–2027 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Заңы, 9-бап (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  3. «2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» ҚР Заңының жобасы, 8-бап · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  4. ҚР 18.07.2025 № 214-VIII Салық кодексі, 363-баптың ескертпесі; 99-бап · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан

Осы тақырыпқа қатысты