АЕК (айлық есептік көрсеткіш): қарапайым тілмен бұл не және қалай қолданылады
Не өзгерді
Материал 2027 жылға тексерілді: 16.11.2026 жағдайы бойынша бұл ережелерді 2027 жылғы 1 қаңтардан өзгертетін қабылданған түзетулер жоқ.

Қысқаша
- АЕК — заң жәрдемақыларды, айыппұлдарды, салық шектері мен алымдарды есептейтін көрсеткіш; оның жылдық сомасын республикалық бюджет туралы заң белгілейді.
- 2026 жылы 1 АЕК = 4 325 ₸ (ҚР 08.12.2025 № 239-VIII Заңы, 7-бап, 4) тармақша), 2025 жылы 3 932 ₸ болған.
- Салық шектері жылдың 1 қаңтарындағы АЕК бойынша есептеледі, сондықтан олар үшін 4 325 ₸ бүкіл 2026 жыл бойы қолданылады.
АЕК (айлық есептік көрсеткіш; орысша МРП) — жәрдемақыларды, айыппұлдарды, салықтар мен басқа да төлемдерді есептеу үшін республикалық бюджет туралы заң жыл сайын белгілейтін көрсеткіш. Біз жинаған нормаларда оның жеке анықтамасы жоқ, сондықтан бұл — редакцияның түсіндірмесі. Ал 2026 жылғы сомасы — 4 325 ₸ — 2025 жылғы 8 желтоқсандағы № 239-VIII Заңның 7-бабының 4) тармақшасында жазылған.
| Көрсеткіш | Мәні |
|---|---|
| Термин KZ / RU / EN | айлық есептік көрсеткіш (АЕК) / МРП / MCI (monthly calculation index) |
| Норма | кезекті жылға арналған республикалық бюджет туралы заң |
| 2025 | 3 932 ₸ (№ 141-VIII Заң, 9-бап) |
| 2026 | 4 325 ₸ (№ 239-VIII Заң, 7-бап) |
| 2027 | 4 693 ₸ — бюджет жобасы, заң емес |
Осы жылғы АЕК-тің теңгедегі сомасы керек болса, АЕК 2026 бетін, ал өткен жылдардың мәндерін жылдар бойынша АЕК бетінен қараңыз.
АЕК іс жүзінде қалай қолданылады
Заңдарда нормалар теңгемен емес, «АЕК еселігімен» жазылады, сондықтан сома көрсеткішпен бірге жыл сайын өзгереді. Қайта есептеу: теңге = АЕК саны × 4 325. 2026 жылғы мысалдар (редакция есебі):
- 400 АЕК — бизнес-идеяға берілетін гранттың жоғарғы шегі: 400 × 4 325 = 1 730 000 ₸;
- жылына 360 АЕК — одан асса, жеке кәсіпкер (ЖК) ретінде тіркелу міндетті болатын табыс: 1 557 000 ₸;
- 10 000 АЕК — қосылған құн салығы (ҚҚС) бойынша міндетті есепке тұру шегі: 43 250 000 ₸.
Қай АЕК-ті алу керектігінің де өз ережесі бар. Салық кодексінің шектері үшін жылдың 1 қаңтарында қолданылатын АЕК алынады: 2026 жылы бұл бүкіл жыл бойы 4 325 ₸. Конвертер мен нормалар кестесі — АЕК 2026 бетінде, көрсеткіштің жылдар бойынша тарихы — АЕК бөлімінде.
АЕК жыл ортасында өзгеруі мүмкін бе
Мүмкін, бұрын да болған. 2022 жылы 1 қаңтардан бастап жәрдемақы, айыппұл және салық үшін АЕК 3 063 ₸ болды, ал 1 сәуірден бастап жәрдемақылар мен әлеуметтік төлемдер үшін 3 180 ₸ енгізілді — салықтар мен айыппұлдар жыл бойы 3 063 ₸ бойынша есептелді. 2009 жылы көрсеткіш 1 шілдеден, 2020 жылы 1 сәуірден өзгерді, екі жолы да барлық мақсат үшін. Сондықтан шек үшін АЕК-ті қай күнге алу маңызды: салық шектері үшін — 1 қаңтарға, ЖК әлеуметтік салығы үшін — төлейтін күнге. 2026 жылғы 3 қазандағы жағдай бойынша № 239-VIII заңға түзету болған жоқ.
ЕТЖ-мен және ең төменгі күнкөріс деңгейімен шатастырмаңыз
Ең төменгі жалақы (ЕТЖ) 2026 жылы 85 000 ₸, зейнетақы жарналары мен әлеуметтік аударымдардың шектері осыдан есептеледі. АЕК жалақыға байланысты емес: ол салық, айыппұл және мемлекеттік жәрдемақы өлшемі. Ең төменгі күнкөріс деңгейі — бюджет туралы заңның сол бабындағы тағы бір көрсеткіш, оның өз мақсаты бар.
Келесі қадам
- АЕК 2026: 4 325 ₸ — конвертер және қолданылу аясыАЕК 2026 Қазақстанда — 4 325 ₸, № 239-VIII бюджет заңы бойынша. АЕК-ті теңгеге және кері аудару, 2-ден 600 000…
- АЕКЖылдар бойынша АЕК Қазақстанда 2000–2027: 725 ₸-ден 2026 жылғы 4 325 ₸-ге дейін, бюджет заңдарына сілтемесі…
- ЕТЖ 2026: 85 000 ₸ — қандай төлемдер соған байланыстыЕң төменгі жалақы 2026 жылы Қазақстанда — айына 85 000 ₸, № 239-VIII бюджет заңы бойынша. Одан қандай жарналар…
- Оңайлатылған режимдегі ЖК салығының онлайн калькуляторы 2027ЖК салық калькуляторы 2027: оңайлатылған режимде жартыжылдық салықты қаланың 2–6% мөлшерлемесімен онлайн…
Жиі қойылатын сұрақтар
2026 жылы 1 АЕК неше теңге?
2027 жылы АЕК қанша болады?
АЕК пен ЕТЖ қалай ажыратылады?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- ҚР 08.12.2025 № 239-VIII «2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Заңы, 7-бап · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- ҚР 04.12.2024 № 141-VIII «2025–2027 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Заңы, 9-бап (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- «2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» ҚР Заңының жобасы, 8-бап · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- ҚР 18.07.2025 № 214-VIII Салық кодексі, 363-баптың ескертпесі; 99-бап · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан