ZhasPro

Грантқа салық салына ма: ЖТС, есеп және есептілік

Не өзгерді

2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша қосылды: АЕК 4 325 ₸ орнына 4 693 ₸; 2026 жылғы сомалар жыл соңына дейін сақталды.

«Грантқа салық салына ма: ЖТС, есеп және есептілік» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • Бизнес-идеяға берілген грантқа 2026 жылғы Салық кодексі бойынша салық салына ма деген сұраққа салыстыру күніне тікелей ресми жауап жоқ — кодекс бабында да, Мемлекеттік кірістер комитетінің түсіндірмесінде де.
  • Жаңа СК нормалары бойынша оңайлатылған режимдегі табысқа шығындарды жабуға мемлекеттік бюджеттен берілген сомалар мен бизнес үшін өтеусіз алынған мүлік кіреді (724-бап); коммерциялық алушыларға гранттарды жалпы босату жоқ — ол тек коммерциялық емес ұйымдарға бар (329-бап).
  • Грант оңайлатылған режимдегі ЖК табысына 4% базалық мөлшерлемемен кірсе, 1 730 000 ₸-ден салық 69 200 ₸ болады; мәслихат мөлшерлемені 50%-дан аспайтын шамада өзгертуге құқылы.
  • МКК-ның бұрынғы ұстанымы (2019 жылғы 21 қаңтар, 2017 жылғы кодекс бойынша): бизнес-идеяға грант алушының жылдық жиынтық табысына қосылады. Бұл — 2026 жылғы ереже емес, бағдар.
  • Салықты жоба бюджетіне алдын ала қосып, декларация тапсырар алдында МКК-ға сұрау жіберген қауіпсіздеу; грант алушы туралы деректерді еңбек ұтқырлығы орталығы салық органына береді.

Қысқа жауап: бизнес-идеяға берілген грантқа 2026 жылғы Салық кодексі бойынша салық салына ма деген сұраққа тікелей ресми түсіндірме жоқ, бірақ кодекс нормалары көбіне «иә» дегенге меңзейді. Оңайлатылған декларация бойынша табысқа кодекс шығындарды жабуға мемлекеттік бюджеттен берілген сомаларды және бизнес үшін өтеусіз алынған мүлікті қосады (724-бап). Ал гранттарды босату тек коммерциялық емес ұйымдарға жазылған (329-бап). 400 айлық есептік көрсеткішке (АЕК; орысша МРП) дейінгі грант оңайлатылған режимдегі жеке кәсіпкердің (ЖК; орысша ИП) табысына 4% базалық мөлшерлемемен кірсе, 1 730 000 ₸-ден салық 69 200 ₸ болады.

2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:

АЕК-пен берілген сомалар: 2026 жыл және бюджет жобасы бойынша 2027 жыл
Көрсеткіш20262027 (жоба)
1 АЕК4 325 ₸4 693 ₸
400 АЕК1 730 000 ₸1 877 200 ₸

Мемлекеттік кірістер комитетінің (МКК; орысша КГД) соңғы белгілі жауабы — 2019 жылғы 21 қаңтардағы, 2017 жылғы кодекс бойынша — бизнес-идеяға грантты алушының табысына қосқан. Ол кодекс 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшін жойды, сондықтан бұл ұстаным ереже емес, бағдар ғана. Төменде — нормалар не дейді, әр режимде салықты қалай есептеу керек және тәуекелді қалай азайтуға болады. Бұл — салық кеңесі емес, тетіктің талдауы: түпкілікті жауапты тек МКК бере алады.

2026 жылғы Салық кодексі гранттар туралы не дейді?

«Грант» сөзі кодексте бар, бірақ грант алушылар іздейтін нормада емес. 9-бап жалпы анықтама береді: грант — мемлекеттер, үкіметтер, халықаралық және мемлекеттік ұйымдар, сондай-ақ Үкімет тізбесіндегі қорлар белгілі бір мақсаттарға өтеусіз беретін мүлік. Business.enbek.kz арқылы берілетін бизнес-идеяға мемлекеттік грант соған жата ма — кодекс тікелей айтпайды.

Одан әрі үш норма маңызды. 724-бап оңайлатылған декларация бойынша табысқа шығындарды жабуға мемлекеттік бюджеттен алынған сомаларды және кәсіпкерлік мақсатқа өтеусіз алынған мүлікті (қайырымдылық және гуманитарлық көмектен басқа) қосады. 724-баптың 6-тармағындағы ерекшеліктер грантты атамайды. 246-бап жалпыға бірдей белгіленген тәртіпте (ЖБТ; орысша ОУР) өтеусіз алынған кез келген мүліктің құнын табыс етеді. 329-бап гранттарды табыстан шығарады — бірақ тек коммерциялық емес ұйымдарда.

Кодекс бойынша толық мәтінді іздеу (2026 жылғы қазан) коммерциялық алушыларға басқа босату көрсетпеді: коммерциялық емес ұйымдардан басқа, гранттар тек ерекше жағдайларда аталады. Кодекс мәтіні — adilet.zan.kz порталында.

Оңайлатылған режимде гранттан қанша салық төленеді?

Грантты табысқа қоссаңыз, оңайлатылған декларацияда салық былай есептеледі: табыс × мөлшерлеме. Базалық мөлшерлеме — 4% (722-бап), мәслихат оны 50%-дан аспайтын шамада төмендетуге немесе көтеруге құқылы.

Әртүрлі мөлшерлемеде 1 730 000 ₸ гранттан оңайлатылған режимдегі салық (2026 жылғы СК 722-бабы және Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі (ЕХӘҚМ; орысша МТСЗН) жариялаған грант мөлшері бойынша есеп, 2026)
Өңірдегі мөлшерлемеЕсепГранттан салық
4% — СК бойынша базалық мөлшерлеме1 730 000 × 4%69 200 ₸
2% — мәслихат 50%-ға төмендеткендегі ең азы1 730 000 × 2%34 600 ₸
6% — мәслихат 50%-ға көтергендегі ең көбі1 730 000 × 6%103 800 ₸

Өңіріңіздің мөлшерлемесі — өңірлер бойынша оңайлатылған режим мөлшерлемелері кестесінде, қалған табыспен бірге есеп — оңайлатылған режимдегі ЖК салығының калькуляторында. 1 730 000 ₸ — АЕК 4 325 ₸ болғандағы 400 АЕК. Қағидалар бойынша грант «400 АЕК-ке дейін» беріледі, сондықтан сіздің санаңыз аз болуы мүмкін.

Оңайлатылған режимде жарты жыл үшін төлейді: декларацияны жарты жылдан кейінгі екінші айдың 15-іне дейін тапсырады, салықты — 25-іне дейін. Оңайлатылған режимді төлеушілер әлеуметтік салықты және қосылған құн салығын (ҚҚС; орысша НДС) төлемейді (импорттағы және резидент емес үшін төленетіннен басқа). Декларацияның қалай толтырылатыны — 910 нысаны бойынша нұсқаулықта.

Грант табысқа қай кезеңде кіреді?

Ақша алынған кезеңде. 2026 жылғы СК 725-бабының 11-тармағы бойынша бухгалтерлік есеп жүргізбейтін оңайлатылған режимдегі ЖК-да бизнес үшін өтеусіз алынған мүлік ол алынған салық кезеңінде табыс деп танылады (жылжымайтын мүлік пен көлік — мемлекеттік тіркеу кезеңінде). Бұл норма ақшалай грантқа қалай қолданылатыны ресми түсіндірілмеген.

Іс жүзінде бұл мынаны білдіреді: шілдеде келген грант екінші жарты жылдың декларациясына, мамырда келгені бірінші жарты жылдың декларациясына кіреді. Гранттың жабдыққа жұмсалуы оңайлатылған режимдегі табысты азайтпайды: салық пайдадан емес, табыстан есептеледі. Режим туралы толығырақ — оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі туралы нұсқаулықта.

Ал ЖБТ-де болсаңыз немесе бұл ЖШС болса ше?

Онда грант табыс болуы ықтималырақ. ЖБТ-дегі ЖК-да табыс корпоративтік табыс салығына (КТС; орысша КПН) арналған жылдық жиынтық табыс сияқты айқындалады, ал 246-бап өтеусіз алынған кез келген мүліктің құнын алу кезеңіндегі табыс деп тікелей атайды. Шығындарды жабуға бюджеттен берілген сомалар өтемақы түріндегі табыс деп бөлек аталған (245-бап).

Жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС; орысша ТОО) үшін МКК 2019 жылы бизнес-идеяға грант жылдық жиынтық табысқа қосылып, оған КТС салынады деп жазған. Сол жерде грант есебінен жұмыс (қызмет) орындалғанда ҚҚС бойынша айналым пайда болатыны да айтылған. 2026 жылғы мөлшерлемелер мен тәртіп — КТС және жалпыға бірдей белгіленген тәртіп нұсқаулықтарында. Еске салайық, 400 АЕК-ке дейінгі грантты ЖШС-ке емес, тек ЖК-ға береді.

436-баптағы босату нені білдіреді?

Бұл — жиі кездесетін шатасу. 2026 жылғы СК 436-бабының 8) тармақшасы грант қаражаты есебінен жеке тұлғаға берілетін төлемдерге қатысты: еңбекақыдан басқа мұндай төлемдер төлем көзінде жеке табыс салығы (ЖТС; орысша ИПН) салынатын табысты азайтады. Бұл — грант қаражатынан адамдарға төлейтін салық агентіне арналған ереже.

Грант алған ЖК-ға салық салына ма деген сұраққа бұл норма тікелей қатысты емес. Ал міндетті жұмыс орнына жалдаған қызметкердің жалақысы — еңбекақы: одан ЖТС ұсталып, жарналар әдеттегі тәртіппен төленеді. Оларды есептеуге жалақы калькуляторы, ЖТС нұсқаулығы және жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары талдауы көмектеседі.

Грант алушы салық тәуекелін қалай азайта алады?

Салықты бюджетке бірден қосып, декларация тапсырғанға дейін жазбаша жауап алу. Жағдайлар:

  • Оңайлатылған режимдегі ЖК. Гранттың 4%-ын (немесе өңіріңіздің мөлшерлемесін) бөліп қойып, сұрақты МКК-ға e-Salyq арқылы немесе комитет төрағасының блогы арқылы қойыңыз. Жауап «салынбайды» болса — ақша бизнесте қалады.
  • ЖБТ-дегі ЖК. Грант — алынған кезеңнің табысы деп есептеңіз (246-бап) және тәртібін жалпыға бірдей белгіленген тәртіп туралы нұсқаулықпен салыстырыңыз.
  • Гранты бар коммерциялық емес ұйым (КЕҰ; орысша НКО). Ұйым табыс алмаса және бөлмесе, 329-бап гранттарды табыстан шығарады.

№ 272 Қағидалар бойынша грант алушының деректерін еңбек ұтқырлығы орталығы салық органына береді, сондықтан «байқамайды» деп үміттену — жаман стратегия. Өтінішті қалай жіберуге және есептеулерді қалай көруге болатыны — e-Salyq Business кабинеті туралы нұсқаулықта.

Гранттан салынатын салықтар: белгі → себеп → шешім
БелгіСебепШешім
Жарты жылдағы салыққа ақша жетпейдіГрант толық жұмсалған, салық қарастырылмағанМКК жауабына дейін гранттың 4%-ын ЖК шотында резервте ұстау
Грант табысқа қосылмаған, ал МКК «салынады» деп жауап бердіАлушының деректері салық органына беріледіЕсеп пен МКК жауабын сақтап, алу кезеңіндегі декларацияны түзету
«436-бап бойынша босатуға» сілтеме жасайдыНорма ЖК табысы туралы емес, гранттан жеке тұлғаларға төлемдер туралы724 / 246-баптарға және МКК-ға сұрауға сүйену
МКК-ның 2019 жылғы жауабын қолданыстағы деп келтіредіЖауап күші жойылған 2017 жылғы кодекс бойынша берілгенБағдар ретінде пайдаланып, 2026 жылғы СК бойынша ұстанымды сұрау

Грант жалпы қалай құрылғаны — 400 АЕК грант бетінде; алғашқы айлардағы міндеттемелер — грант алғаннан кейін материалында; өтінімге арналған құжаттар — грантқа арналған құжаттар тізбесінде. Ірі сомаларға грант іздесеңіз, алдымен 10 млн теңгелік грант бар ма деген материалды оқыңыз.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

400 АЕК грантқа салық салына ма?
Жаңа СК бойынша біржақты жауап жоқ. 724-бап бойынша оңайлатылған режимдегі табысқа шығындарды жабуға берілген бюджет сомалары мен бизнес үшін өтеусіз мүлік кіреді, ал бизнес-идея грантын босатуды кодекс атамайды. МКК-ның 2019 жылғы бұрынғы ұстанымы — грант табысқа қосылады. Салықты қарастырыңыз: 4% мөлшерлемеде бұл 1 730 000 ₸-ден 69 200 ₸.
«Мақсатқа сай пайдаланса» грантқа салық салынбайды деген рас па?
Бұл пікір консалтинг сайттарында және блогтарда кездеседі, бірақ 2026 жылғы СК бабының нөмірінсіз және МКК түсіндірмесіне сілтемесіз. Жаңа кодекс мәтінінен коммерциялық алушыларға мұндай босатуды таппадық.
Оңайлатылған режимде грантты қай декларацияға және қашан қосу керек?
Қосатын болсаңыз — ақша алынған жарты жылдағы оңайлатылған декларацияға: бухгалтерлік есеп жүргізбейтін ЖК өтеусіз алынған мүлікті алған кезеңінде табыс деп таниды (725-баптың 11-тармағы). Декларацияны жарты жылдан кейінгі екінші айдың 15-іне дейін тапсырады, салықты 25-іне дейін төлейді.
436-бап бойынша гранттан берілетін төлемдер босатылған ба?
2026 жылғы СК 436-бабының 8) тармақшасы грант қаражаты есебінен төлем алатын жеке тұлғаларға қатысты: еңбекақыдан басқа мұндай төлемдер төлем көзінде салық салынатын табысты азайтады. Бұл норма грант алған ЖК-ның табысына тікелей қатысты емес, ал қызметкердің жалақысына әдеттегі тәртіппен салық салынады.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҚР Салық кодексі 2026: 9-бап (грант), 246, 329, 436-баптың 8) тармақшасы, 722, 724, 725, 726–727-баптар · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  2. Кәсіпкерлік бастамаға жәрдемдесу жөніндегі шараларды ұйымдастыру және қаржыландыру қағидалары (Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 30 маусымдағы № 272 бұйрығы, 2026 жылғы ред.): 400 АЕК-ке дейінгі грант, алушының деректерін салық органына беру · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  3. ЕХӘҚМ, 11.06.2026: грант мөлшері 400 АЕК, яғни 1 730 000 теңге (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 11 маусым
  4. 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы АЕК — 4 693 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸ (жоба, қабылданбаған) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан

Осы тақырыпқа қатысты