Мансап орталығында тіркелу (бұрынғы жұмыспен қамту орталығы): жұмыссыз мәртебесі не береді және Enbek арқылы қалай тіркелуге болады
Не өзгерді
2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша қосылды: АЕК 4 325 ₸ орнына 4 693 ₸; 2026 жылғы сомалар жыл соңына дейін сақталды.

Қысқаша
- Жұмыс іздеуші ретінде тұрғылықты жердегі мансап орталығында, egov.kz порталында немесе Электрондық еңбек биржасында (enbek.kz) есепке тұруға болады; онлайн — ЭЦҚ арқылы. Қызмет тегін, мерзімі — 1 жұмыс күні.
- Жұмыссыз мәртебесі автоматты түрде беріледі: мансап орталығы 2 жұмыс күні ішінде жұмыс таппаса немесе сіз ұсынылған жұмыстан бас тартсаңыз, «Рынок труда» (еңбек нарығы) жүйесі сізді жұмыссыз ретінде тіркейді.
- Жұмыссыз мәртебесі — субсидияланатын жұмыс орындарының (жастар практикасы, алғашқы жұмыс орны жобасы және т.б.) шарты және 400 АЕК-ке дейінгі грант үшін екі «жұмыспен қамту санатының» бірі.
- Мәртебенің өзі грантқа құқық бермейді: № 272 Қағидалардың 11-тармағындағы 7 әлеуметтік санаттың бірі де керек — атаулы әлеуметтік көмек, көпбалалылық, асыраушысынан айырылу, қоныс аударушылар, қандастар, мүгедектік немесе мүгедектігі бар бала.
- Адам үшін әлеуметтік төлемдер түссе, ол жұмыстың үш нұсқасынан бас тартса, дәлелсіз себеппен келмесе немесе жұмысқа орналасқанын, көшкенін не бизнес ашқанын 5 жұмыс күні ішінде хабарламаса, мәртебе алынады.
Жұмыссыз мәртебесі екі қадаммен алынады. Алдымен адам жұмыс іздеуші ретінде есепке тұрады — мансап орталығында, egov.kz порталында немесе Электрондық еңбек биржасында (enbek.kz), тегін, 1 жұмыс күнінде. Мансап орталығы 2 жұмыс күні ішінде лайықты жұмыс таппаса, жүйе оны жұмыссыз ретінде өзі тіркейді. Бұл үшін анықтама дерлік керек емес: өтініш пен жеке куәлік жеткілікті.
2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:
| Көрсеткіш | 2026 | 2027 (жоба) |
|---|---|---|
| 30 АЕК | 129 750 ₸ | 140 790 ₸ |
Мәртебе не береді: субсидияланатын жұмыс орындарына және «Бастау Бизнес» курсына жол, ал 400 айлық есептік көрсеткішке (АЕК; орысша МРП) дейінгі грант үшін — екі «жұмыспен қамту санатының» бірі. Мәртебе не бермейді: грантқа құқық. Оны тек № 272 Қағидалардың 11-тармағындағы 7 әлеуметтік санаттың біріне жату береді, ал мұндай санаты жоқ жұмыссыз грант алмайды. Төменде — Жұмыс іздеп жүрген адамдарды, жұмыссыздарды тіркеу қағидалары (бұдан әрі — № 214 Қағидалар) бойынша тіркелу тәртібі, бас тарту мен есептен шығару негіздері және мәртебе қай жерде жұмыс істейді.
Мансап орталығында қалай есепке тұруға болады?
Таңдауыңызша үш тәсілмен, бәрі тегін. «Регистрация лиц, ищущих работу» (жұмыс іздеуші адамдарды тіркеу) мемлекеттік қызметінің мерзімі — 1 жұмыс күні, ол толық автоматтандырылған.
| Тәсіл | Не керек | Ерекшелігі |
|---|---|---|
| Тұрғылықты жердегі мансап орталығы | өтініш, жеке куәлік немесе цифрлық құжат; жұмыс пен білім туралы құжаттар — болса | құжаттарды салыстырып, қайтарып береді; еңбек биржасына кіруге болатын өзіне-өзі қызмет көрсету аймақтары да осында |
| egov.kz порталы | ЭЦҚ, онлайн нысан | ЭЦҚ бұрыннан бар болса, ыңғайлы |
| Электрондық еңбек биржасы enbek.kz | ЭЦҚ, онлайн нысан | дәл осы есептік жазба Business.enbek.kz үшін де керек болады |
| Мансап орталығы жоқ ауыл | сол құжаттар | ауылдық округ әкімі аппаратындағы ассистент арқылы |
Бұрынғы жұмыспен қамту орталығын қазір мансап орталығы деп атайды; гранттар туралы Қағидаларда онымен қатар еңбек ұтқырлығы орталығы да аталады — грант шартын дәл сол жасайды. Электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ; орысша ЭЦП) жоқ болса, өзіңіз барған оңай: өзіне-өзі қызмет көрсету аймағында еңбек биржасымен жұмыс істеуге көмектеседі.
Жұмыссыз мәртебесі қашан беріледі?
Автоматты түрде, жұмыс іздеуші ретінде тіркелгеннен кейін 2 жұмыс күні өткен соң. Осы күндері мансап орталығы лайықты жұмыс іздейді; таппаса немесе сіз ұсынылғаннан бас тартсаңыз, «Рынок труда» (еңбек нарығы) жүйесі сізді жұмыссыз ретінде тіркейді.
«Регистрация безработных» (жұмыссыздарды тіркеу) мемлекеттік қызметі де 1 жұмыс күнін алады және құжат талап етпейді. Хабарлама Электрондық еңбек биржасы және (немесе) SMS арқылы келеді. Өтініштен мәртебеге дейін шамамен үш жұмыс күні өтеді. Грант легіне дейін кемінде бір апта қор қалдырған жөн: өтінім қабылдау небәрі 10 жұмыс күніне созылады, ал мәртебе өтінім берілген күні әрекет етуі керек. Лектердің күндері — гранттар күнтізбесінде.
Жұмыссыз ретінде тіркелгені туралы мәліметтерді еңбек биржасынан немесе egov порталынан ЭЦҚ арқылы алуға болады; олар 30 күнтізбелік күн жарамды. Грант үшін оларды тіркемейді — портал мәртебені дерекқорлардан өзі тексереді.
Кімді жұмыссыз ретінде тіркемейді?
№ 214 Қағидалардың 40-тармағы бойынша алты топты. Бұл жабық тізім — уақыт жоғалтпау үшін өтінім бермес бұрын өзіңізді тексеріңіз.
- 16 жасқа толмағандар.
- Жұмыспен қамтылған адамдар.
- Зейнет жасына толғандар.
- Жалған мәлімет бергендер.
- Жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларына үміткер студенттер мен оқушылар.
- Түзеу немесе қоғамдық жұмыстарға не бас бостандығынан айыруға (шартты түрде емес) сотталғандар.
Кімді «жұмыспен қамтылған» деп санайтынын Әлеуметтік кодекс анықтайды; бұл норманы бөлек талдаған жоқпыз, сондықтан күмәніңіз болса, мансап орталығынан сұраңыз. Студентке оқуын бітіргенше күткен дұрыс: түлектер — дәл жастар практикасының нысаналы тобы.
Жұмыссыз мәртебесі не береді?
Жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларына және грант шарттарының бір бөлігіне жол. Төменде — мәртебе қай жерде керек және нені алмастырмайды.
Субсидияланатын жұмыс орындары. № 476 қаулы бойынша жұмыссыз ретінде тіркелу жастар практикасының (35 жасқа дейінгі түлектер, айына 30 АЕК, 12 айға дейін), алғашқы жұмыс орны жобасының (орысша «Первое рабочее место»; тәжірибесі жоқ 35 жасқа дейінгілер, 30 АЕК, 18 айға дейін), ұрпақтар келісімшартының (орысша «Контракт поколений»), әлеуметтік жұмыс орындарының және 50 жастан асқандарға арналған орындардың (орысша «Серебряный возраст») міндетті шарты. 2026 жылы 30 АЕК — салықтарымен қоса 129 750 ₸ (30 × 4 325 ₸), қолға азырақ тиеді. Мұндай орындарға күнтізбелік жылда бір рет, жұмыссыз ретінде тіркелген күні бойынша кезек тәртібімен орналастырады — бұл да кейінге қалдырмаудың бір себебі. Толығырақ — субсидияланатын жұмыс орындары және жастарға арналған тағылымдамалар талдауларында.
«Бастау Бизнес». Жұмыссыздар — тегін онлайн курсқа жіберілетін 7 санаттың біріншісі; сертификат грант үшін керек. Қалай жазылуға болатыны — «Бастау Бизнес» нұсқаулығында.
400 АЕК-ке дейінгі грант. Жұмыссыз мәртебесі — екі жұмыспен қамту санатының бірі (екіншісі — тіркелгеніне 1 жыл толмаған жеке кәсіпкер, ЖК; орысша ИП). Бірақ портал әлеуметтік санатты да тексереді. 7 топтың тізбесі — грантты кім ала алады бетінде.
Микрокредиттер. № 272 Қағидалар бойынша жастарға арналған микрокредитке жұмыссыз мәртебесі емес, тіркелгеніне 5 жыл толмаған ЖК керек. «Ауыл аманаты» бойынша үміткерлер арасында жұмыссыздар аталған, бірақ ЖК жоқ болса, мақұлданғаннан кейін оны ашуға тура келеді. Шарттары — мемлекеттік микрокредиттер бетінде.
Жұмыссыз мәртебесі грант бойынша бас тартулармен қалай байланысты?
Тікелей. Портал жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларына қатысушылардың (қатысу мерзімі 12 айға дейінгі ерікті қоныс аударушылардан басқа) және соңғы 12 айда мұндай шараларды дәлелсіз себеппен тастап кеткендердің өтінімдерін автоматты түрде қабылдамайды. Соңғы 6 айда ЖК-сын тоқтата тұрған жұмыссыздардың да өтінімі қайтарылады.
Осыдан басты түйін шығады. 7 әлеуметтік санаттың біріне жатсаңыз және грантқа өтінім беруді жоспарласаңыз, лек алдында жастар практикасына немесе қоғамдық жұмыстарға келіспеңіз: жұмыспен қамту шарасына қатысу өтінімді жабады. Санатыңыз жоқ болса, грант сізге тиесілі емес, ал субсидияланатын орын ең шынайы нұсқа болуы мүмкін. Субсидияланатын жұмысты өз еркімен тастап кеткен адам есептен шығарылады және жұмыспен қамту шараларына қайта тіркелгеннен кейін 3 ай өткен соң ғана орала алады.
Жұмыссызды есептен не үшін шығарады?
№ 214 Қағидалардың 45-тармағы бойынша — жеті негіз. Ең күтпегені — адам үшін әлеуметтік төлемдердің түсуі.
| Белгі | Себебі | Шешімі |
|---|---|---|
| Мәртебе ескертусіз жоғалды | Сіз үшін міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС; орысша ОСМС) жарналары, міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) немесе әлеуметтік аударымдар (ӘА) түскен — жүйе сізді жұмыспен қамтылған деп санайды | Бір жерде шарт бойынша рәсімделмегеніңізді тексеру; шарт тоқтағаннан кейін қайта есепке тұру |
| Әңгімелесулерден кейін есептен шығарды | Лайықты жұмыстың үш нұсқасынан бас тарту | Шекті есте ұстау: лайықты жұмыстан үшінші бас тарту есептен шығарады |
| Келмегені үшін шығарды | Жұмыс берушіге 5 жұмыс күнінде немесе орталықтың шақыруымен 3 жұмыс күнінде келмеген | SMS пен биржа хабарламаларына арналған телефонды жұмыс күйінде ұстау |
| ЖК ашқаннан кейін шығарды | Кәсіпкерлікті бастағанын, жұмысқа орналасқанын немесе көшкенін 5 жұмыс күнінде хабарламаған | Грантқа жұмыссыз ретінде өтінім берсеңіз, ЖК-ны тек жеңгеннен кейін ашу |
| Портал мәртебені көрмейді | Мәртебе әлі берілмеген немесе алынып тасталған | Лекке дейін кемінде бір апта бұрын есепке тұру |
Әлеуметтік санатыңыз жоқ, бірақ бизнес бастағыңыз келсе, балама жолдарды қараңыз: «қай грантқа сай келемін» квизі, грантқа арналған бизнес-жоспарға қойылатын талаптар және өтінімге қажетті құжаттар шолуы. Өтінім нақты қай жерде берілетіні — өтінім беретін порталдар бетінде, ақшаны кейін неге жұмсауға болатыны — рұқсат етілген шығындар талдауында. Барлық қолдау бағдарламалары гранттар мен мемлекеттік қолдау нұсқаулығында жиналған.
Келесі қадам
- Бизнеске грантты кім ала алады: 2027 жылғы өтініш берушілер санаттарыБизнеске грантты кім ала алады 2027: № 272 Қағидалардағы 7 әлеуметтік санат, жұмыссыз не 1 жылға толмаған ЖК…
- 400 АЕК қайтарымсыз грант: 2027 жылғы шарттар, теңгедегі сома және қалай алуға боладыҚайтарымсыз грант 2027 шарттары: 400 АЕК-ке дейін (жоба бойынша 1 877 200 ₸, 2026 жылы 1 730 000 ₸), 7 санат,…
- «Бастау Бизнес» 2027: оқу, сертификат және грантқа жолБизнес бастауға қайтарымсыз грант алу үшін «Бастау Бизнес» сертификаты керек: тегін онлайн курс 14 күнге…
- Гранттарға өтінім қабылдау күнтізбесі 2026–2027: келесі лек қашанҚайтарымсыз грант 2027 қашан болады: 2026 жылы бірінші лек 24.06–08.07 өтті, екіншісі 07.10.2026 жағдайы…
- Квиз: қай грантқа немесе несиеге сәйкес келемінҚай грантқа немесе несиеге сәйкес келетініңізді 7 сұрақпен тексеріңіз: 400 АЕК грант, 5 млн ₸ грант,…
Жиі қойылатын сұрақтар
Жұмыссыз мәртебесін алуға қанша уақыт керек?
Жұмыссыз мәртебесі 400 АЕК грантқа құқық бере ме?
Студент жұмыссыз ретінде есепке тұра ала ма?
Жұмыссыз екенім туралы анықтаманы қайдан алуға болады?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- Жұмыс іздеп жүрген адамдарды, жұмыссыздарды тіркеу қағидалары (ЕХӘҚМ 2023 жылғы 9 маусымдағы № 214 бұйрығы): 4, 14, 23, 38, 40, 45-тармақтар, 1–2-қосымшалар · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- Кәсіпкерлік бастамаға жәрдемдесу жөніндегі шараларды ұйымдастыру және қаржыландыру қағидалары (№ 272, 2026 жылғы ред.): 11-тармақ — санаттар мен мәртебе, 16-тармақ — автоматты бас тартулар · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- ҚР Үкіметінің 2023 жылғы 15 маусымдағы № 476 қаулысы: субсидияланатын жұмыс орындарының түрлері және қатысушыларға қойылатын талаптар · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- Business.enbek.kz: грант үшін жұмыспен қамту санаттары және әлеуметтік санаттар · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы АЕК — 4 693 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸ (жоба, қабылданбаған) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
Осы тақырыпқа қатысты
- 400 АЕК қайтарымсыз грант: 2027 жылғы шарттар, теңгедегі сома және қалай алуға болады
- Бизнеске грантты кім ала алады: 2027 жылғы өтініш берушілер санаттары
- Жұмыс орындарын субсидиялау: жастар практикасы және алғашқы жұмыс орны
- Бизнеске грантқа өтінімді қалай беру керек: 2027 жылғы қадамдық нұсқаулық
- Жастарға өз ісін ашуға не беріледі: гранттар, микронесие, практика (2027)