30 АЕК 2026 жылы теңгемен: қанша және қайда қолданылады
Не өзгерді
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап 30 АЕК базалық шегерім айына 117 960 ₸-ден 129 750 ₸-ге өсті, өйткені АЕК 3 932 ₸-ден 4 325 ₸-ге көтерілді.

Қысқаша
- 2026 жылы 30 АЕК — 129 750 ₸ (№ 239-VIII бюджет заңы бойынша 30 × 4 325 ₸).
- 2027 жылы бюджет жобасы бойынша 30 АЕК 140 790 ₸ болады (30 × 4 693 ₸); 2026 жылғы 7 қазандағы жағдай бойынша заң қабылданған жоқ.
- Негізгі қолданылуы — жеке табыс салығы (ЖТС) бойынша базалық шегерім: әр айға 30 АЕК, 2026 жылға 360 АЕК-тен (1 557 000 ₸) аспайды, 1 қаңтардағы АЕК бойынша.
- 30 АЕК — сондай-ақ ӘҚБтК айыппұлдары (шағын бизнестің есептілікті қайта тапсырмауы, лауазымды адамдардың еңбек шартынсыз жұмысқа жіберуі) және «Күміс жас» бойынша жұмыс берушіге берілетін субсидияның жоғарғы шегі.
2026 жылы 30 АЕК — 129 750 ₸ (30 × 4 325 ₸). Бұл соманы көбіне жеке табыс салығы (ЖТС) бойынша базалық шегерімге бола іздейді. Жұмыс берушіге өтініш берген қызметкер ай сайын табысының 30 айлық есептік көрсеткішіне (АЕК) тең бөлігінен табыс салығын төлемейді. Бюджет жобасы бойынша 2027 жылы 30 АЕК 140 790 ₸ болады (30 × 4 693 ₸). Бірақ 2026 жылғы 7 қазандағы жағдай бойынша заң әлі қабылданған жоқ, сома өзгеруі мүмкін.
Кез келген басқа еселі соманы конвертерде есептеуге болады: 2026 жылғы 30 АЕК теңгемен және 2027 жылғы жоба бойынша 30 АЕК.
2026 және 2027 жылдары 30 АЕК теңгемен қанша?
2026 жылы — айына 129 750 ₸, ал шегерімнің жылдық шегі — 1 557 000 ₸. 2027 жылдың мәндері бюджет жобасы бойынша есептелген.
| Көрсеткіш | 2026 (заң) | 2027 (жоба) |
|---|---|---|
| 1 АЕК | 4 325 ₸ | 4 693 ₸ |
| 30 АЕК | 129 750 ₸ | 140 790 ₸ |
| 360 АЕК — базалық шегерімнің жылдық шегі | 1 557 000 ₸ | 1 689 480 ₸ |
| Негізі | № 239-VIII Заң, 7-бап | 2027–2029 жылдарға арналған бюджет туралы заң жобасы, 8-бап |
2027 жылғы сомалар жоба түзетусіз қабылданып, Салық кодексіндегі шегерім нормасы өзгермесе ғана дұрыс. Жоба туралы толығырақ — 2027 жылғы АЕК бетінде. 2026 жылғы мән мен оның заңдағы негізі 2026 жылғы АЕК және конвертер бетінде талданған.
30 АЕК базалық шегерім ЖТС-ті қалай азайтады?
Шегерім салық салынатын табыстан айына 129 750 ₸ алып тастайды. 10% мөлшерлемемен салық 12 975 ₸-ге аз шығады. Норма — 2026 жылғы Салық кодексінің (СК) 403-бабы: шегерім әр күнтізбелік айға жылдың 1 қаңтарында қолданылып тұрған 30 АЕК-ке тең.
2026 жылғы мысал. Айлық 300 000 ₸ есептелді. Міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) — 30 000 ₸ (10%), міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жарналары — 6 000 ₸ (2%). Салық салынатын табыс: 300 000 − 30 000 − 6 000 − 129 750 = 134 250 ₸, ЖТС 10% — 13 425 ₸. Қолға тиетіні — 250 575 ₸. Шегерімге өтініш болмаса, ЖТС 26 400 ₸ болар еді.
Жұмыс беруші шегерімді тек өтініш бойынша және бір ғана салық агентінде қолданады (437-бап). Екі жерде жұмыс істесеңіз, өтінішті бір жұмыс берушіге жазасыз. Өз сандарыңызды жалақы калькуляторында тексеріңіз. Шегерімнің барлық түрі ЖТС бойынша шегерімдер нұсқаулығында жиналған.
Заңдарда 30 АЕК сомасы тағы қай жерде бар?
Кестеде 30 АЕК тікелей жазылған нормалар берілген. Теңгедегі сома ағымдағы жылдың АЕК-і бойынша есептеледі.
| АЕК | Теңгемен, 2026 | Норма |
|---|---|---|
| 30 | 129 750 ₸ | Жеке табыс салығы (ЖТС) бойынша базалық салық шегерімі — әр ай үшін 30 АЕК (жылдың 1 қаңтарындағы АЕК), жылына 360 АЕК-тен аспайды (2026 жылғы СК, 403-бап) ↗ |
| 30 | 129 750 ₸ | ӘҚБтК 272-бабының 2-бөлігі: салық есептілігін бір жыл ішінде қайта ұсынбау — жеке тұлғаларға 15 АЕК, шағын бизнес пен коммерциялық емес ұйымдарға 30, орта бизнеске 45, ірі бизнеске 70 АЕК айыппұл (алғаш рет — ескерту) ↗ |
| 30 | 129 750 ₸ | ӘҚБтК 284-бабының 2-бөлігі: қолма-қол ақшамен есеп айырысқанда бақылау-касса машинасын (БКМ) бір жыл ішінде қайта қолданбау — шағын бизнеске 15 АЕК, орта бизнеске 30, ірі бизнеске 50 АЕК айыппұл (алғаш рет — ескерту) ↗ |
| 30 | 129 750 ₸ | ӘҚБтК 86-бабының 1-бөлігі: жұмыс берушінің адамды еңбек шартын жасаспай жұмысқа жіберуі — лауазымды адамдарға 30 АЕК, шағын бизнес пен коммерциялық емес ұйымдарға 60, орта бизнеске 80, ірі бизнеске 150 АЕК айыппұл ↗ |
| 30 | 129 750 ₸ | ӘҚБтК 87-бабының 3-бөлігі: үстеме жұмысқа, мереке және демалыс күндеріндегі жұмысқа, түнгі уақыттағы жұмысқа ақы төлемеу — лауазымды адамдарға 30 АЕК, шағын бизнеске 60, орта бизнеске 80, ірі бизнеске 120 АЕК айыппұл ↗ |
| 30 | 129 750 ₸ | ӘҚБтК 90-бабының 1-бөлігі: еңбек саласындағы кемсітушілік (тең еңбекке тең ақы алу және өндірістік-тұрмыстық жағдайлардың теңдігі құқығын бұзу) — лауазымды адамдар мен шағын бизнеске 30 АЕК, орта бизнеске 60, ірі бизнеске 100 АЕК айыппұл ↗ |
| 30 | 129 750 ₸ | ӘҚБтК 93-бабының 1-бөлігі: өндірістік ұйымда қауіпсіздік және еңбекті қорғау қызметінің немесе маманының болмауы — лауазымды адамдар мен шағын бизнеске 20 АЕК, орта бизнеске 30, ірі бизнеске 120 АЕК айыппұл ↗ |
Айыппұлдарға қатысты екі ереже бар. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің (ӘҚБтК) айыппұлы іс қозғалған кездегі АЕК бойынша есептеледі (44-баптың 1-бөлігі). Бұл бөлікке 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап түзету енгізілген, оның мазмұнын біз тексерген жоқпыз. Ал автокөлік тасымалына рұқсат үшін алым (СК 616-бап) төлеген күнгі АЕК бойынша төленеді.
Тағы бір норма — жұмыс берушіге берілетін субсидиялар. «Күміс жас» бағдарламасы бойынша мемлекет бірінші жылы жалақының 70%-ын өтейді, бірақ айына 30 АЕК-тен аспайды, яғни 2026 жылы 129 750 ₸-ге дейін (Субсидиялау қағидалары, ҚР Үкіметінің № 476 қаулысы). «Жастар практикасы», «Алғашқы жұмыс орны» және «Ұрпақтар келісімшарты» бойынша да шек осындай. Шарттары жұмыс орындарына берілетін субсидиялар нұсқаулығында талданған.
30 АЕК шегерім бойынша жиі кездесетін қателер
Қателердің дерлік бәрі АЕК күніне және жұмыс берушілердің санына байланысты.
| Белгі | Себебі | Шешімі |
|---|---|---|
| ЖТС екі жалақыдан ұсталды, ал шегерімді бір ғана жұмыс беруші берді | солай болуы керек: шегерім бір агентте ғана | негізгі жұмыс орнын таңдап, өтінішті сонда беріңіз |
| 2026 жылғы қаңтарда шегерім 117 960 ₸ деп есептелген | 2025 жылғы АЕК алынған | шегерім ағымдағы жылдың 1 қаңтарындағы АЕК бойынша: 129 750 ₸ |
| Жаңа жұмыс беруші бұрынғы жұмыс орнында пайдаланылмаған шегерімді ескермеді | базалық шегерім ауыспайды | пайдаланылмаған қалдық көшірілмейді, тек әлеуметтік шегерім ауысады |
30 АЕК сомасы жылдар бойынша қалай өзгерді?
АЕК-пен бірге: 30 АЕК 2023 жылы 103 500 ₸, 2024 жылы 110 760 ₸, 2025 жылы 117 960 ₸, 2026 жылы 129 750 ₸ болды. 2027 жылға жоба бойынша — 140 790 ₸, яғни 11 040 ₸-ге көп (бюджет заңдарындағы АЕК мәндері бойынша редакция есебі). 2000 жылдан бергі толық АЕК қатары — жылдар бойынша АЕК кестесінде. Көрші сомалар: 10 АЕК теңгемен, 5 АЕК және 2 АЕК. Жарналар есептелетін 2026 жылғы ең төменгі жалақы — 2026 жылғы ЕТЖ бетінде.
Келесі қадам
- Жалақы калькуляторы 2027: қолға тиетін сомаЖалақы калькуляторы 2027: МЗЖ 10%, МӘМС жарнасы 2%, ЖТС 10% және 15%, 30 АЕК шегерім. Жалақыдан қолға тиетін…
- АЕК 2026: 4 325 ₸ — конвертер және қолданылу аясыАЕК 2026 Қазақстанда — 4 325 ₸, № 239-VIII бюджет заңы бойынша. АЕК-ті теңгеге және кері аудару, 2-ден 600 000…
- АЕКЖылдар бойынша АЕК Қазақстанда 2000–2027: 725 ₸-ден 2026 жылғы 4 325 ₸-ге дейін, бюджет заңдарына сілтемесі…
- 2027 жылғы қызметкер үшін салықтар мен жарналар: толық есеп2027 жылы қызметкер үшін салықтар мен жарналар: ЖТС, МЗЖ, МӘМС, ЖМЗЖ 4,5%, ӘА және әлеуметтік салық 300 000 ₸…
Жиі қойылатын сұрақтар
2026 жылы 30 АЕК теңгемен қанша?
30 АЕК базалық шегерімді екі жұмыс берушіден алуға бола ма?
Желтоқсан мен қаңтарда 30 АЕК шегерімге қай АЕК алынады?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- ҚР 08.12.2025 № 239-VIII «2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Заңы, 7-баптың 4) тармақшасы · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- «2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» ҚР Заңының жобасы, 8-бап («Ашық НҚА» порталы) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- ҚР 2026 жылғы Салық кодексі, 403, 437, 616-баптар · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі, 44, 86, 87, 90, 93, 272, 284-баптар · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- Субсидиялау қағидалары, ҚР Үкіметінің 16.06.2023 № 476 қаулысы · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан