Реттеу және тексерулер
2027 жылдан микро және шағын бизнесті тексеруге мораторий: Президент үш жылды ұсынды, шешім әзірге жоқ
Президент 2027 жылғы 1 қаңтардан микро және шағын бизнесті тексеруге жаңа үш жылдық мораторий енгізуді ұсынды. Үкімет параметрлерін пысықтап жатыр, бірақ 20 қарашада ашық дереккөздерде шешім де, заң жобасы да жоқ — 2027 жылды тексерусіз жоспарлауға әлі ерте.

2026 жылғы 28 қазанда Жолдауда Президент Құрылтай депутаттарына үкіметпен бірге 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап микро және шағын бизнесті тексеруге жаңа үш жылдық мораторий енгізудің орындылығын талқылауды ұсынды. Жолдауда ол «стратегиялық үзіліс» деп аталады: осы уақытта мемлекет реттеудің цифрлық моделіне көшуі тиіс.
Мораторийге неге қайта оралды
Негіздеме — Президент келтірген 2026 жылғы бірінші жарты жылдың сандарында. ЖК-лардағы бұзушылықтар 34%-ға азайған, ал айыппұлдар сомасы 11%-ға жуық өскен. Жоспардан тыс тексерулер «ондаған есе» көбейген.
Жолдаудан кейін не болды
- 29 қазанда премьер-министр Олжас Бектенов Ұлттық экономика министрлігіне «Атамекенмен», бизнес-омбудсменмен және депутаттармен бірге екі апта мерзімде ұсыныстар енгізуді тапсырды.
- 30 қазанда министрлік мораторий 2027 жылғы жоспарлар аясында пысықталып жатқанын хабарлады.
- 3 қарашада үкімет Жолдауды іске асырудың 96 іс-шарадан тұратын жоспарын таныстырды. Мораторий туралы онда сақтықпен айтылған: «орындылығы туралы шешім қабылданатын болады».
29 қазанда берілген екі апталық мерзім өтті. 20 қарашада мораторийдің жарияланған параметрлері де, заң жобасы да жоқ.
Не белгілі, не белгісіз: 2026 жылғы 20 қарашадағы жағдай
| Сұрақ | Қазіргі жауап | Дереккөз |
|---|---|---|
| Мораторий енгізілді ме | Жоқ, талқыланып жатыр | Жолдауды іске асыру жоспары, 03.11 |
| Қай күннен | 01.01.2027-ден ұсынылған | Жолдау, 28.10 |
| Қанша мерзімге | Үш жыл ұсынылған | Жолдау, 28.10 |
| Кімге қатысты | Микро және шағын бизнес | Жолдау, 28.10 |
| Ерекшеліктер | Депутаттардың ұсынысы: жоғары тәуекел, адамдардың өмірі мен денсаулығы, ұлттық қауіпсіздік | Zakon.kz, 28.10 |
| Қандай тексерулер шектеледі | Анықталмаған | — |
| Бұрынғы тәжірибе | 2020–2023 жылдардағы мораторий | 24.kz, 09.11 |
Министрлік немесе Құрылтай параметрлерді жариялағанда кестені жаңартамыз.
Бизнес үшін мұның мәні
Микро және шағын бизнес тексерулердегі үзіліске үміттене алады, бірақ тек шешім қабылданғаннан кейін. Мораторий болса да, салықты ереже бойынша есептеп, төлеу керек: декларациядағы қателерді бәрібір камералдық бақылау анықтайды. Ол қалай жүретінін біз ЖК-ны салықтық тексеру туралы материалда, ал санкциялардың мөлшерін ЖК айыппұлдары шолуында талдадық.
Орта және ірі бизнес Жолдаудағы тұжырымдарға қарағанда ұсынысқа кірмейді. Олар үшін тексеру кестесі бұрынғыдай қалады.
Жұмысы адамдардың өмірі мен денсаулығына, жоғары тәуекелге немесе ұлттық қауіпсіздікке байланысты компаниялар, егер Құрылтай депутаттардың ұсыныстарын қолдаса, мораторий кезінде де тексеруде қалуы мүмкін.
Қазір не істеу керек
- Мораторийге сеніп, есептегі қателерді түзетуді кейінге қалдырмау.
- Кәсіпкерлік кодекс бойынша бизнесіңіз субъектінің қай санатына жататынын тексеру: үзіліс сізге қатысты бола ма, соған байланысты.
- Жаңа мораторий туралы белгілі болғанның бәрін жинап жүрген тексеруге мораторий бетіндегі жаңартуларды қадағалау.
Бизнес үшін бұл нені білдіреді
- Мораторий енгізілсе, микро және шағын бизнесті тексеруді шектейді; сарапшылардың бағалауынша, салық есептілігін камералдық бақылау сақталуы ықтимал.
- Қазіргі тұжырымдар бойынша орта және ірі бизнес мораторийге кірмейді.
- Депутаттар ерекшеліктер ұсынып отыр: тәуекелі жоғары қызмет, адамдардың өмірі мен денсаулығына байланысты салалар, ұлттық қауіпсіздік.
Не істеу керек
- Мораторийге сеніп, есеп жүргізу мен есептілік тапсыру тәртібін өзгертпеу: декларациядағы қателер көшпелі тексерусіз де анықталады.
- Ұлттық экономика министрлігі мен Құрылтай ұсынуға тиіс параметрлерді қадағалау.
Жиі қойылатын сұрақтар
2027 жылдан бизнесті тексеруге мораторий енгізілді ме?
Мораторий енгізілсе, кімге қатысты болады?
Алдыңғы мораторий қашан қолданылды?
Мораторий салықтық бақылауды жоя ма?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- Президенттің Қазақстан халқына Жолдауы, 28.10.2026 (орысша нұсқасы) · тексерілді 2026 жылғы 20 қараша
- Zakon.kz, 29.10.2026: үкімет мораторий бойынша ұсынысты екі апта ішінде енгізеді (орысша) · тексерілді 2026 жылғы 20 қараша
- ҚР ҰЭМ, 30.10.2026: ШОБ-ты тексеруге үш жылдық мораторий — 2027 жылға жоспарлар (орысша) · тексерілді 2026 жылғы 20 қараша
- Kapital.kz, 03.11.2026: Жолдауды іске асырудың 96 іс-шарадан тұратын жоспары (орысша) · тексерілді 2026 жылғы 20 қараша
- Kursiv, 28.10.2026: Тоқаев бизнесті тексеруге үш жылдық мораторий енгізуді ұсынды (орысша) · тексерілді 2026 жылғы 20 қараша
- Zakon.kz, 28.10.2026: депутаттар мораторийден кімді алып тастауды ұсынады (орысша) · тексерілді 2026 жылғы 20 қараша
- 24.kz, 09.11.2026: шағын бизнесті тексеруге мораторий — үш жылдан кейін не болады (орысша) · тексерілді 2026 жылғы 20 қараша