ZhasPro

ЭҚЖЖ дегеніміз не және ЖК үшін кодты қалай таңдауға болады

Не өзгерді

ЭҚЖЖ кодының деңгейлер бойынша құрылымы (47117 мысалында), 2027 жылы оңайлатылған режимге арналған ЭҚЖЖ және бюджет жобасы бойынша табыс шегі, дүкенге негізгі және қосалқы код таңдау мысалы қосылды.

«ЭҚЖЖ дегеніміз не және ЖК үшін кодты қалай таңдауға болады» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • ЭҚЖЖ — экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші ҚР ҰЖ 03-2019 (орысша ОКЭД, НК РК 03-2019): бес таңбалы код ЖК-ның немесе компанияның немен айналысатынын көрсетеді.
  • Жіктеуіш 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданылады; № 4 өзгеріс редакциясында (2026 жылғы 1 шілдеден) 1 121 бес таңбалы код бар.
  • ЖК-ның негізгі ЭҚЖЖ коды біреу — қосылған құны ең жоғары қызмет түрі; қосалқы кодтар бірнешеу болуы мүмкін, ресми шегі аталмаған.
  • Салық режимі кодқа байланысты: оңайлатылған режимге 44 қызмет түрі бойынша тыйым бар (№ 970 қаулы), ал өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға тек 40 код рұқсат (№ 994 қаулы).
  • Кодты таңдауға кәсіпкердің өзі жауап береді: тіркеу деректеріндегі ескірген немесе тыйым салынған код — оңайлатылған режимнен бас тартудың жиі себебі.

ЭҚЖЖ — экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші (орысша ОКЭД), ал «ЭҚЖЖ коды» — осы жіктеуіштегі бес таңбалы сан. Ол жеке кәсіпкердің (ЖК) немесе компанияның немен айналысатынын көрсетеді. Қолданыстағы нұсқаның ресми белгісі — ҚР ҰЖ 03-2019 ЭҚЖЖ (орысша НК РК 03-2019). Оны Техникалық реттеу және метрология комитеті 22.02.2019 № 68-од бұйрығымен бекітті. Жіктеуіш 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап бұрынғы ГК РК 03-2007 орнына қолданылады. Кодты ЖК мен жауапкершілігі шектеулі серіктестікті (ЖШС) тіркегенде көрсетеді: бір негізгі код және қажет болса қосалқы кодтар.

2026 жылы ЭҚЖЖ жай ғана формальдылық болудан қалды. Салық органы оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимін қолдануға болатын-болмайтынын осы код бойынша шешеді: 44 қызмет түрі бойынша бұл режимге тыйым салынған. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режимі де кодқа байланысты: ол тек 40 кодқа ашық. Төменде — жіктеуіш қалай құрылғаны, негізгі код қосалқыдан немен ерекшеленетіні және ЖК үшін кодты бес қадаммен қалай таңдау керектігі. Код белгілі болып, тек мәртебесі керек болса, оны ЭҚЖЖ тексеру құралында тексеріңіз.

ЭҚЖЖ жіктеуіші 2026 жылы қалай құрылған?

ЭҚЖЖ еуропалық NACE Rev.2 жіктеуішіне негізделген және бес деңгейден тұрады: секция әрпінен бастап бес таңбалы кіші сыныпқа дейін. Тіркеу мен есептілікке дәл осы кіші сынып қажет.

ЭҚЖЖ жіктеуіші сандармен: № 4 өзгерісі бар ҚР ҰЖ 03-2019, 07.10.2026 салыстырылды
КөрсеткішМәні
Ресми белгісіҚР ҰЖ 03-2019 ЭҚЖЖ (орысша НК РК 03-2019 ОКЭД)
БекітілгенТехникалық реттеу және метрология комитетінің 22.02.2019 № 68-од бұйрығы
Қолданылу басы01.01.2020, ГК РК 03-2007 орнына
Қолданыстағы редакциясы№ 4 өзгерісімен, 01.07.2026 бастап
Секция / бөлім / топ21 / 88 / 272
Сынып / кіші сынып615 / 1 121
Нысандар мен тіркелімдердегі форматыбес таңбалы сан, мысалы 47117
Қайда жарияланғанҰлттық статистика бюросы, stat.gov.kz, XLSX және DOCX

2022 жылдан бері жіктеуішке төрт өзгеріс енгізілді. Соңғысы, № 4 өзгеріс (02.02.2026 № 5-НҚ бұйрық), бес кодты алып тастады, 15 жаңа код енгізді және азық-түлік бөлшек саудасын сауда алаңына қарай 47113–47117 кодтарына бөлді. Интернетте кездесетін «ГК РК 03-2019» белгісі дәл емес: «ГК РК» — 2007 жылғы бұрынғы жіктеуіштің белгісі. Кодтары бар толық файлды Ұлттық статистика бюросы (ҰСБ) жариялайды, онда әр кодтың қазақша атауы бар. Ең жиі кодтар салық режимдері бойынша белгілерімен ЭҚЖЖ анықтамалығында жиналған.

ЭҚЖЖ коды неден тұрады: секция, бөлім, топ, сынып, кіші сынып

Әр келесі цифр қызмет түрін тарылта түседі. Секция әріппен белгіленеді және кодқа кірмейді, бөлім — екі цифр, топ — үш, сынып — төрт, кіші сынып — бес. Үй жанындағы азық-түлік дүкенінің коды былай оқылады:

ЭҚЖЖ кодының құрылымы 47117 мысалында, № 4 өзгерісі бар ҰСБ кестесі бойынша
ДеңгейКодМағынасы
СекцияGКөтерме және бөлшек сауда; автомобильдер мен мотоциклдерді жөндеу
Бөлім47Автомобиль мен мотоциклден басқа бөлшек сауда
Топ47.1Мамандандырылмаған дүкендердегі бөлшек сауда
Сынып47.11Сонда, көбінесе азық-түлік, сусын, темекі
Кіші сынып47117Сол, сауда алаңы 100 ш.м-ден кем дүкендерде

Алғашқы төрт деңгей NACE Rev.2-мен сәйкес келеді, бесіншісі — қазақстандық. Сынып ұлттық кіші сыныптарға бөлінбесе, бесінші цифр ретінде нөл қояды: «поштамен немесе интернет арқылы бөлшек сауда» 47.91 сыныбы 47910 кіші сыныбына айналады. Сондықтан ЖК хабарламаларында соңы нөлмен аяқталатын кодтар жиі кездеседі.

Негізгі ЭҚЖЖ қосалқы кодтан немен ерекшеленеді?

Негізгі қызмет түрі — қосылған құны сіздің басқа кез келген қызметіңізден жоғары түр. Қосалқы түр — үшінші тұлғалар үшін жүргізетін кез келген басқа қызмет. «Өзіңізге арналған» жұмыс — өз тауарыңызды тасу, сақтау, өз үй-жайыңызды жинау — көмекші болып саналады және бөлек кодпен жіктелмейді.

Бағыт бірнешеу болса, негізгі түрді қалай анықтау керектігін Статистика комитетінің № 35 әдістемесі (07.09.2020) сипаттайды. Екі қызмет түрі болса, қосылған құнның 50%-дан астамы келетін түр негізгі болып танылады. Үш және одан көп түр болса, «жоғарыдан төмен» әдісі қолданылады: жіктеуіштің деңгейлері бойынша секциядан кіші сыныпқа қарай кезекпен.

Мысал. Шымкенттегі шебер компьютер жөндейді және интернетте бөлшектер сатады. Жөндеу қосылған құнның жартысынан көбін берсе, негізгі код — 95110, компьютерлер мен шеткері жабдықтарды жөндеу, ал интернет-сауда 47910 қосалқы код болады. 95110 өзін-өзі жұмыспен қамтығандар тізбесінде де бар, ал 47910 онда жоқ.

Қанша қосалқы код болуы мүмкін екенін құжаттар тура айтпайды, ал тіркеу арналары әртүрлі. stat.gov.kz Респондент кабинетінде бірнеше қосалқы ЭҚЖЖ қосуға және артығын жоюға болады. ЖК-ның салық хабарламасының нысанында қосалқы кодқа бір жол бар, ал Kaspi «негізгі және қосымша қызмет түрлерін» өзгертуге мүмкіндік береді. Ешбір құжат сандық шек атамайды, сондықтан «тек бір қосалқы код» та, «қанша болса да» деген де дәл жауап емес. Қарапайым ереже: шынымен айналысатын қызмет түрлерін ғана жазыңыз.

ЖК үшін ЭҚЖЖ кодын қалай таңдауға болады?

Ретін сақтаңыз: алдымен қызметтің сипаттамасы, содан кейін код, содан кейін салық тізбелері. Тізбеден бастасаңыз, кодты қалаған режимге «икемдеп», кейін бас тартуға тап болу оңай.

  1. Нақты не істейтініңізді және кім үшін екенін жазыңыз. «Қызметтер» емес, «салонда шаш қию және бояу» немесе «дайын тамақты тапсырыс берушілерге жеткізу».
  2. Кіші сыныпты — бес таңбалы кодты табыңыз. stat.gov.kz Респондент кабинетінде негізгі кодты тек ағаштың соңғы деңгейінен таңдауға болады. Сол жерде AI Stat көмекшісі бар, ол қызмет сипаттамасы бойынша кодтарды ұсынады.
  3. Кіші сыныпқа не кіретінін және не кірмейтінін оқыңыз. Мысалы, 96040 — физикалық жайлылықты қамтамасыз ету — моншаларды, сауналарды, солярийлерді, массаж салондарын қамтиды, бірақ медициналық массаж 86.90 сыныбына жатады. Жақын кодтар құрылыс пен жөндеуге және бөлшек саудаға арналған жинақтарда салыстырылған.
  4. Кодты салық тізбелерімен тексеріңіз. Ол оңайлатылған режимге тыйым салынған ЭҚЖЖ тізімінде бар ма, ал ЖК-сыз жұмыс істегіңіз келсе — өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған қызмет түрлерінің тізбесінде бар ма.
  5. Кодтың қолданыста екеніне көз жеткізіңіз. 2026 жылғы 1 шілдеден кейін 47111, 47112, 35230, 53200 және 79900 кодтары жіктеуіште жоқ.

Код ЖК ретінде қызметті бастау туралы хабарламада көрсетіледі. 2026 жылы Ұлттық экономика министрлігінің 17.07.2026 № 106 бұйрығымен нысанға «Негізгі ЭҚЖЖ» және «Қосалқы ЭҚЖЖ» деген бөлек жолдар қосылды. Тіркеудің толық жолы — 2026 жылы ЖК қалай ашылады нұсқаулығында.

Жиі кездесетін жұмыстарға қандай кодтар сәйкес келеді?

Жұмысыңыз төмендегі бағыттардың біріне ұқсаса, осы беттерден бастаңыз. Әрқайсысында кіші сыныптың құрамы мен екі салық тізбесі бойынша мәртебесі бар.

  • Өз дүкеніңізде азық-түлік сату — сауда алаңына қарай 47113–47117 кодтарының бірі.
  • Компьютер мен бағдарламаларды орнату, апаттан кейін қалпына келтіру — 62099, ақпараттық технологиялар саласындағы өзге қызмет.
  • Нақты мамандануы жоқ, кең ассортиментті көтерме сауда — 46909 коды.
  • Шаштараз немесе сұлулық салоны — 96020, ол екі режимге де ашық.

Ескерте кетейік: жаңа сауда кодтарының ауқым шекараларын — «100-ден 500 ш.м-ге дейін», «500-ден 2 000 ш.м-ге дейін» — жіктеуіш нақтыламайды, яғни дәл 500 немесе 2 000 ш.м қай кодқа жататыны айтылмаған. Дүкеннің алаңы шекарада болса, ҰСБ-ден нақтылаңыз.

Мысал: үй жанындағы дүкенге қандай ЭҚЖЖ таңдау керек?

Кәсіпкер алаңы 80 ш.м азық-түлік дүкенін ашады және мессенджер арқылы жеткізуге тапсырыс қабылдайды. Оған екі код керек.

  1. Негізгі жұмыс — дүкенде азық-түлік сату. Алаң 100 ш.м-ден аз, демек кіші сынып — 47117. Бұрынғы 47111 кодын 2026 жылғы 1 шілдеден кейін көрсетуге болмайды.
  2. Қосалқы жұмыс — интернет арқылы тапсырыспен сату, 47910 кіші сыныбы. Ол қосылған құнның жартысынан азын бергенше қосалқы болып қалады.
  3. Салық тізбелері. 47117 де, 47910 да оңайлатылған режимнің тыйым тізбесінде жоқ. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар тізбесінде де жоқ, сондықтан олар бойынша ЖК-сыз жұмыс істеуге болмайды.

Уақыт өте онлайн-тапсырыстар дүкеннен асып түссе, негізгі кодты 10 жұмыс күні ішінде хабарламамен ауыстыру керек. Кез келген кодтың екі тізбе бойынша мәртебесін ЭҚЖЖ тексеру құралынан көруге болады.

2027 жылы оңайлатылған режимге арналған ЭҚЖЖ: алдын ала нені тексеру керек?

Кодты 2026 жылғыдай екі қаулы бойынша тексереді. № 970 тыйым тізбесі (44 қызмет түрі) және өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған № 994 рұқсат тізбесі (40 код) 2026 жылғы 1 қаңтардан аяқталу мерзімінсіз енгізілген. 16.11.2026 жағдайы бойынша 2027 жылға жаңа редакцияларын ресми дереккөздер мен БАҚ-тан таппадық. Жыл соңына дейін қабылданса, кодтарды қайта салыстыру керек болады.

Оңайлатылған режимге неге «рұқсат етілген ЭҚЖЖ тізімі» болмайтыны және тыйым тізбесін қалай оқу керегі — оңайлатылған режимге қандай ЭҚЖЖ сай келеді материалында.

Табыс шегінің сомасы өзгереді. Ол АЕК-пен берілген — жылына 600 000 АЕК, сондықтан теңгемен АЕК-пен бірге өседі:

Оңайлатылған режимдегі табыс шегі: 2026 және 2027 жылдары 600 000 АЕК
ЖылАЕКОңайлатылған режимдегі табыс шегі
2026 (заң)4 325 ₸2 595 000 000 ₸
2027 (бюджет жобасы)4 693 ₸2 815 800 000 ₸

2027 жылғы сома бюджет туралы заң жобасы бойынша есептелді (600 000 × 4 693 ₸), заңға қол қойылғаннан кейін түпкілікті болады. Шек туралы толығырақ — оңайлатылған режимдегі табыс шегі нұсқаулығында.

Қате код көрсетсеңіз не болады?

Редакция тапқан нормаларда дәл «қате ЭҚЖЖ үшін» деген бөлек айыппұл жоқ. Бірақ салдары сезілерлік болуы мүмкін, ал кодты таңдауға салық төлеушінің өзі жауап береді — Мемлекеттік кірістер комитеті (МКК) мұны 2022 жылы-ақ түсіндірген.

ЭҚЖЖ таңдаудағы қателер: белгісі, себебі және шешімі
БелгіСебебіНе істеу керек
Оңайлатылған режимге өту туралы хабарлама қабылданбадыдеректерде өзгертілген немесе алынып тасталған код тұр (86900, 62022, 47111)кодты қолданыстағысына ауыстырып, хабарламаны қайта беру
47110 коды анықтамалықтан табылмайдықазақстандық ЭҚЖЖ-де мұндай код жоқ, бұл басқа елдердің форматысауда алаңына қарай 47113–47117 таңдау
1 шілдеден кейін дүкен деректерінде алаң ауқымы қатестатистикалық тіркелімді автоматты қайта кодтаукодты өзіңіз түзету
Салық органы қызмет түрі бойынша түсініктеме сұрайдыдеректерде тыйым тізбесіндегі код барқұжаттармен түсініктеме беріп, кодты ауыстыру
Кабинетте төрт таңбалы кодты таңдау мүмкін емеснегізгі ЭҚЖЖ тек ағаштың соңғы деңгейінен таңдаладыбес таңбалы кіші сыныпты таңдау

Код тіркеу деректерінің өзгергені туралы хабарламамен өзгерген күннен бастап 10 жұмыс күнінен кешіктірілмей ауыстырылады (Салық кодексінің 97-бабы 3-тармағы). Қадам-қадаммен — ЖСН немесе БСН бойынша өз ЭҚЖЖ кодыңызды қалай білуге болады және ЭҚЖЖ кодын қалай қосуға немесе өзгертуге болады нұсқаулықтарында. Ал оңайлатылған режимге неге «рұқсат етілген тізім» болмайтыны бөлек талданған: оңайлатылған режимде қандай ЭҚЖЖ рұқсат етілген.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

ЭҚЖЖ дегеніміз не, қарапайым тілмен айтқанда?
Бұл экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуішіндегі бес таңбалы код: ол мемлекетке не істейтініңізді хабарлайды. Мысалы, 96020 — шаштараздар мен сұлулық салондары, 47910 — интернет арқылы бөлшек сауда. Салық органы осы код бойынша оңайлатылған режимді немесе өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режимін қолдануға болатынын тексереді, ал Ұлттық статистика бюросы статистикалық тіркелімді жүргізеді.
ЖК үшін қандай ЭҚЖЖ таңдау керек?
Негізгі жұмысыңызды жіктеуіштің ең соңғы, бесінші деңгейінде ең дәл сипаттайтын кодты. Анықтамалықтан қызмет түрін тауып, кіші сыныпқа не кіретінін және не кірмейтінін оқыңыз. Содан кейін кодты оңайлатылған режимнің тыйым тізбесімен, ал өзін-өзі жұмыспен қамтыған болып жұмыс істегіңіз келсе, № 994 рұқсат тізбесімен тексеріңіз.
ЖК-ның неше ЭҚЖЖ коды болуы мүмкін?
Негізгі код — біреу, бұл жіктеуіштің анықтамасынан шығады. Статистикалық тіркелімге бірнеше қосалқы код қосуға болады, ал ЖК-ның салық хабарламасының нысанында қосалқы кодқа бір жол берілген. Кодтар санына ешбір ресми дереккөз сандық шек қоймайды.
ЖК тіркелгеннен кейін ЭҚЖЖ-ні өзгертуге бола ма?
Иә. Код тіркеу деректерінің өзгергені туралы хабарламамен ауыстырылады — elicense.kz, банк қосымшалары, Kaspi немесе E-Salyq Business арқылы, не stat.gov.kz Респондент кабинетінде. Хабарлама деректер өзгерген күннен бастап 10 жұмыс күнінен кешіктірілмей беріледі (Салық кодексінің 97-бабы 3-тармағы).
ЖШС-тің неше ЭҚЖЖ коды болуы мүмкін?
Ереже ЖК-дағыдай: негізгі қызмет түрі біреу, қосалқы кодтар бірнешеу болуы мүмкін. stat.gov.kz Респондент кабинетінде қосалқы кодтарды «Респондент деректері» бөлімінде қосады және жояды. Құжаттар сандық шек атамайды.
ЭҚЖЖ кодындағы цифрлар нені білдіреді?
Код солдан оңға қарай жалпыдан жекеге оқылады: алғашқы екі цифр — бөлім, үшеуі — топ, төртеуі — сынып, бесеуі — кіші сынып. Мысалы, 47117: 47 — бөлшек сауда, 471 — мамандандырылмаған дүкендер, 4711 — көбінесе азық-түлік, 47117 — сауда алаңы 100 ш.м-ден кем осындай дүкендер. Секция әрпі (мұнда G) бес таңбалы кодқа кірмейді.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҰСБ: ҚР ҰЖ 03-2019 «Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші», № 4 өзгерісі бар ресми басылым · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  2. ҰСБ: № 4 өзгерісі бар ЭҚЖЖ, ресми екі тілдегі кесте (21 секция, 1 121 кіші сынып) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  3. Кәсіпорындардың негізгі экономикалық қызмет түрін анықтау әдістемесі, ҰЭМ Статистика комитеті төрағасының 07.09.2020 № 35 бұйрығы · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  4. ҰЭМ министрі м.а. 17.07.2026 № 106 бұйрығы: негізгі және қосалқы ЭҚЖЖ жолдары бар ЖК хабарламасының нысаны · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  5. ҚР Салық кодексі 2026: 97-бап 3-тармақ, 718-бап, 723-бап · тексерілді 2026 жылғы 23 қазан
  6. Павлодар облысы бойынша МКД: ескірген ЭҚЖЖ кодтарына байланысты оңайлатылған режимге өтуден бас тарту, 14.01.2026 · тексерілді 2026 жылғы 14 қаңтар
  7. «Ашық диалог», МКК жауабы: ЭҚЖЖ кодын таңдауға салық төлеушінің өзі жауап береді, 18.05.2022 · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  8. 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 01.01.2027 бастап АЕК 4 693 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша
  9. ҚР Үкіметінің 14.11.2025 № 970 қаулысы: оңайлатылған режимге тыйым салынған қызмет түрлерінің тізбесі (01.01.2026 бастап) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан

Осы тақырыпқа қатысты