Кбе 15: нені білдіреді және кімге қойылады
Не өзгерді
2026 жылы 5-сектордың құрамы ЭСЖ ҚР ҰЖ 13-2019 бойынша алынады (1.2.3–1.2.9 кіші секторлары): Ұлттық Банктің № 139 Нұсқаулығы 2025 жылғы 2 желтоқсанда күшін жойды. Код № 203 Қағидалардың 2026 жылғы 3 шілдедегі редакциясы бойынша салыстырылды.

Қысқаша
- Кбе 15 = 1 (Қазақстан резиденті) + 5 («Басқа қаржы ұйымдары» секторы), Ұлттық Банктің № 203 Қағидаларының 1-қосымшасы бойынша.
- 15 коды депозит қабылдамайтын қаржы компанияларында болады: микроқаржы ұйымдары, лизингтік және факторингтік компаниялар, ломбардтар, брокерлер, биржалар, айырбастау пункттері, сақтандыру компаниялары, зейнетақы қорлары.
- Екінші деңгейдегі банк пен кредиттік серіктестік — 15 емес, 14; Ұлттық Банк — 13.
- Зейнетақы жарналарын зейнетақы қоры емес, Кбе 11 бар «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы алады.
Кбе 15 — «Басқа қаржы ұйымдары» секторындағы Қазақстан резиденті алушының бенефициар коды. Бұл кодпен микроқаржы ұйымына, лизингтік немесе сақтандыру компаниясына, ломбардқа, брокерге, валюта айырбастау пунктіне ақша жібереді. Бірінші цифр 1 — резидент, екінші цифр 5 — Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің (ҰБ) № 203 Қағидаларының 1-қосымшасы бойынша экономика секторы. Кбе 14 бар банктерден айырмашылығы — бұл ұйымдар депозит қабылдамайды. Мәні 03.10.2026 салыстырылды.
| Көрсеткіш | Мәні |
|---|---|
| Код | 15 |
| Бірінші цифр | 1 — резидент |
| Екінші цифр | 5 — Басқа қаржы ұйымдары |
| Секторлар тобы | Қаржы ұйымдары секторы (3, 4, 5 кодтары) |
| ЭСЖ бойынша кіші секторлар | 1.2.3–1.2.9 |
| Салыстыру күні | Қағидалар — 03.10.2026, ЭСЖ — 07.10.2026 |
| Кбе | Резиденттігі | Экономика секторы |
|---|---|---|
15 | 1 — резидент | 5 — Басқа қаржы ұйымдары |
Дереккөздер: ҚР ҰЖ 13-2019 және ҰБ № 203 Қағидалары · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан.
Ақшаны Кбе 15-пен қандай ұйымдар алады?
Орталық банк пен депозиттік ұйымдардан басқа барлық қаржы корпорациялары. Экономика секторларының жіктеуіші (ЭСЖ ҚР ҰЖ 13-2019; орысша КСЭ НК РК 13-2019) оларды кіші секторларға былай бөледі:
| ЭСЖ кіші секторы | Кім кіреді |
|---|---|
| 1.2.3–1.2.4 | ақша нарығының қорлары және ақшалай емес нарықтың инвестициялық қорлары |
| 1.2.5 | басқа да қаржылық делдалдар: өз атынан несие беру, қаржы лизингі, факторинг, дилерлер, клиринг, инвестициялық банктер |
| 1.2.6 | қосалқы қаржылық корпорациялар: брокерлер, депозитарийлер, биржалар, валюта айырбастау пункттері, сақтандыру брокерлері мен агенттері |
| 1.2.7 | кэптивтік қаржылық мекемелер мен кредиторлар: ломбардтар, коллекторлық ұйымдар, демеушілер есебінен берілетін микронесиелер |
| 1.2.8 | сақтандыру корпорациялары |
| 1.2.9 | зейнетақы қорлары |
Ескертпе: ЭСЖ кіші секторларын ҰБ кодтарымен салыстыратын ресми кесте ашық қолжетімді емес. 1.2.3–1.2.9 → 5 байланысын редакция атаулардың сәйкестігі бойынша жасады.
15-ті 14, 13 және 17-ден қалай ажыратуға болады?
Алдымен алушы қаржы ұйымы ма, жоқ па — соны анықтаңыз. Қаржы ұйымы болса, оның салым қабылдайтынын не қабылдамайтынын қараңыз.
- Депозит қабылдайды — екінші деңгейдегі банк, кредиттік серіктестік, кредиттік кооператив, электрондық ақша эмитенті: 14.
- Ұлттық Банк және халықаралық қаржы ұйымдары: 13.
- Салымсыз несие береді, сақтандырады, делдалдық жасайды: 15.
- Қаржы қызметімен айналыспайды, атауында «капитал» немесе «инвест» сөзі болса да: жеке меншік компания — 17.
Ұйымдық-құқықтық нысан ештеңені шешпейді. Екінші цифрды атаудағы «ЖШС» немесе «АҚ» сөздері емес, қызмет түрі анықтайды.
Кбе 15 бар төлем тапсырмасының мысалы
Жеке кәсіпкер (ЖК; орысша ИП) микроқаржы ұйымынан сегіз айға алған микронесиені өтейді. Ақша жөнелтушінің коды (АЖК; орысша КОд) — 19 (жіберуші ЖК), Кбе — 15, төлем мақсатының коды (ТМК; орысша КНП) — 421 «Қысқа мерзімді қарыздарды өтеу (бір жылдан аспайтын)». Бюджеттік сыныптама коды (БСК; орысша КБК) керек емес: төлем бюджетке түспейді. Шарт бір жылдан ұзақ болса, басқа операция коды керек, оны ТМК анықтамалығынан таңдайды. Бұл тәртіп 5-сектордағы кез келген алушыға қолданылады: Кбе тұрақты, ТМК операцияға байланысты.
Кері бағытта 15 коды АЖК өрісіне ауысады. Микроқаржы ұйымы кәсіпкерге қарыз бергенде немесе сақтандыру компаниясы азаматқа төлем аударғанда, жіберушінің төлем тапсырмасында АЖК 15, ал Кбе өрісінде алушының коды тұрады — ЖК мен резидент жеке тұлғада бұл 19. Бұл жағдайда алушы ештеңе толтырмайды. Екі кодты да жіберуші қаржы ұйымы қояды, ТМК-ны да ол төлем түріне қарай таңдайды.
15 кодымен болатын қателер
| Белгісі | Себебі | Шешімі |
|---|---|---|
| Микроқаржы ұйымындағы несие Кбе 14-пен өтелді | Микроқаржы ұйымын банк деп ойлаған | Депозитсіз — 15 |
| Банкке 15 қойылды | «Қаржы ұйымы» әрқашан 15 деп шешкен | Екінші деңгейдегі банк — 14 |
| МЗЖ «зейнетақы қорына» Кбе 15-пен жіберілді | Алушы БЖЗҚ деп саналған | Алушы — мемлекеттік корпорация, Кбе 11, ТМК 010 |
| Лизингтік компанияға 17 қойылды | Оны қарапайым ЖШС деп санаған | Қаржы лизингі — 5-сектор |
| Микроқаржы ұйымы ЖК-ға қарызды Кбе 17-мен берді | ЖК-ны заңды тұлға деп ойлаған | Резидент ЖК — 19, ЖШС — 17 |
Міндетті зейнетақы жарналарына (МЗЖ; орысша ОПВ) арналған деректемелер — БСН 160440007161, БИК GCVPKZ2A, жеке сәйкестендіру коды (ЖСК; орысша ИИК) KZ12009NPS0413609816, Кбе 11 — Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының (БЖЗҚ) бетінде жарияланған. Жарналар бойынша өсімпұл МЗЖ, ЖМЗЖ және МӘМС өсімпұлына арналған ТМК материалында талданған. Алушы кодтарының толық кестесі — Кбе анықтамалығында.
Өзгерістер тарихы
- 2017 жылғы 1 қаңтар — Ұлттық Банктің № 203 Қағидалары «Басқа қаржы ұйымдары» деген 5-секторды енгізді.
- 2020 жылғы 1 шілде — ЭСЖ ҚР ҰЖ 13-2019 оның 1.2.3–1.2.9 кіші секторларын сипаттады.
- 2025 жылғы 2 желтоқсан — Ұлттық Банктің № 139 Нұсқаулығы күшін жойды. Онда да микроқаржы ұйымдары, сақтандыру компаниялары мен ломбардтар 5-кодқа жатқызылған еді.
- 2026 жылғы 3 шілде — Ұлттық Банктің № 81 қаулысы, 03.10.2026 салыстыру күніне Қағидаларға енгізілген соңғы өзгеріс.
Келесі қадам
- КбеКбе — алушының екі таңбалы бенефициар коды: резиденттігі мен экономика секторы. ЖК мен жеке тұлғада 19, ЖШС-те…
- ТМКТМК (КНП) — ҰБ-нің № 203 Қағидалары бойынша үш таңбалы төлем мақсатының коды: 10 бөлімде 308 код. Жиі…
- ЖК-ның өзі үшін әлеуметтік төлемдері 2027: МЗЖ, ӘА, МӘМСӘлеуметтік төлемдер 2027: ЖК өзі үшін ЕТЖ 85 000 ₸ және ЖМЗЖ 4,5% кезінде айына кемінде 22 525 ₸ (2026 жылы 21…
- Төлем кодтарыҚазақстандағы төлем кодтары 2027: ТМК, Кбе және БСК деген не, салыққа, әлеуметтік төлемге, жалақыға және…
Жиі қойылатын сұрақтар
Кбе 15 кімде болады?
Микроқаржы ұйымының Кбе-сі 14 бе, 15 пе?
- 14 коды депозит қабылдайтын ұйымдарға — екінші деңгейдегі банктерге, кредиттік серіктестіктер мен кооперативтерге қалдырылған. Микроқаржы ұйымы несие береді, бірақ салым қабылдамайды, сондықтан ЭСЖ жіктеуіші оны басқа да қаржылық делдалдарға жатқызады.
МЗЖ-ні қандай Кбе-мен төлеу керек — зейнетақы қоры болғандықтан 15-пен бе?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- Экономика секторларының және төлемдер белгілеу кодтарын қолдану қағидалары (ҰБ Басқармасының № 203 қаулысы), 1 және 2-қосымшалар, 03.07.2026 № 81 редакциясы · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- ЭСЖ ҚР ҰЖ 13-2019 «Экономика секторларының жіктеуіші»: 1.2.3–1.2.9 кіші секторлары · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- БЖЗҚ: МЗЖ аударуға арналған деректемелер — мемлекеттік корпорация, Кбе 11, ТМК 010 · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан