Кбе 16: нені білдіреді және кімге қойылады
Не өзгерді
2026 жылы Кбе 16 мен 17 арасындағы шекараны ЭСЖ ҚР ҰЖ 13-2019 анықтайды — мемлекеттік бақылау өлшемі — акциялардың (үлестердің) 50%-дан астамы. Ұлттық Банктің № 139 Нұсқаулығы 2025 жылғы 2 желтоқсанда күшін жойды, № 203 Қағидалар 2026 жылғы 3 шілдедегі редакциясы бойынша салыстырылды.

Қысқаша
- Кбе 16 = 1 (Қазақстан резиденті) + 6 («Мемлекеттік қаржылық емес ұйымдар» секторы), Ұлттық Банктің № 203 Қағидаларының 1-қосымшасы бойынша.
- Кбе 16 кімде: акцияларының (үлестерінің) 50%-дан астамы орталық немесе жергілікті органдарға тиесілі ЖШС пен АҚ, республикалық және коммуналдық кәсіпорындар, мемлекет бақылайтын коммерциялық емес ұйымдар.
- Мемлекеттік орган — 16 емес, 11 немесе 12; мемлекет үлесі аз жеке меншік компания — 17.
- «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы әлеуметтік төлемдерді өз деректемелерінде көрсетілген Кбе 11-мен алады.
Кбе 16 алушы Қазақстан резиденті мемлекеттік қаржылық емес ұйым болғанда қойылады: республикалық немесе коммуналдық кәсіпорын, мемлекетке 50%-дан астамы тиесілі жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС; орысша ТОО) немесе акционерлік қоғам (АҚ). Бірінші цифр 1 — резидент, екінші цифр 6 — Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің (ҰБ) № 203 Қағидаларының 1-қосымшасы бойынша экономика секторы. Мұндай алушының Кбе 17 бар жеке меншік компаниядан айырмашылығы — тек мемлекеттік бақылауда. Мәні 03.10.2026 салыстырылды.
| Көрсеткіш | Мәні |
|---|---|
| Код | 16 |
| Бірінші цифр | 1 — резидент |
| Екінші цифр | 6 — Мемлекеттік қаржылық емес ұйымдар |
| Секторлар тобы | Қаржылық емес ұйымдар секторы |
| ЭСЖ бойынша кіші сектор | 1.1.1 «Мемлекеттік қаржылық емес корпорациялар» |
| Мемлекеттік бақылау өлшемі | акциялардың (үлестердің) 50%-дан астамы орталық немесе жергілікті органдарда |
| Салыстыру күні | Қағидалар — 03.10.2026, ЭСЖ — 07.10.2026 |
| Кбе | Резиденттігі | Экономика секторы |
|---|---|---|
16 | 1 — резидент | 6 — Мемлекеттік қаржылық емес ұйымдар |
Дереккөздер: ҚР ҰЖ 13-2019 және ҰБ № 203 Қағидалары · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан.
Кбе 16 кімде болады?
Нарықта жұмыс істейтін, бірақ мемлекетке тиесілі компанияларда. Экономика секторларының жіктеуіші (ЭСЖ ҚР ҰЖ 13-2019; орысша КСЭ НК РК 13-2019) 1.1.1 кіші секторына мыналарды енгізеді:
- орталық органдар немесе жергілікті мемлекеттік басқару органдары бақылайтын шаруашылық серіктестіктері, ЖШС, қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер және АҚ;
- республикалық және коммуналдық кәсіпорындар;
- мемлекет бақылауындағы коммерциялық емес ұйымдар.
Бақылау шегін ЭСЖ мемлекеттік корпорациялар терминінің анықтамасында береді: акциялардың немесе үлестердің 50%-дан астамының иесі — орталық немесе жергілікті басқару органы. Осыдан қарапайым ереже шығады: мемлекетте 51% болса — код 16, мемлекетте 30%, қалғаны жеке иелерде болса — 17.
Ескертпе: ЭСЖ кіші секторларынан ҰБ кодтарына өтетін ресми кесте жоқ, 1.1.1 → 6 байланысын редакция атаулардың сәйкестігі бойынша жасады. Контрагенттегі мемлекет үлесін Кбе өзі көрсетпейді. Код оның деректемелерінде жазылмаса, алушыдан сұраңыз.
16-ның 11 мен 17-ден айырмашылығы неде?
Бұл үш кодты жиі шатастырады, өйткені үшеуінде де «мемлекет бар». Алушының мәні бойынша кім екені шешеді.
| Алушы | Кбе | Неге |
|---|---|---|
| Министрлік, орталық мемлекеттік орган, салық төлегенде мемлекеттік кірістер басқармасы (МКБ; орысша УГД) | 11 | мемлекеттік басқару секторы |
| Әкімдік, басқа жергілікті орган | 12 | өңірлік және жергілікті басқару органдары |
| Коммуналдық кәсіпорын, мемлекет үлесі 50%-дан асатын ұлттық компания | 16 | мемлекет бақылауындағы нарықтық ұйым |
| Мемлекет азшылықта болатын ЖШС | 17 | бақылау жеке иелерде |
| Банк, микроқаржы ұйымы, сақтандыру компаниясы | 14 немесе 15 | қаржы секторы, қаржылық емес ұйымдарға жатпайды |
Кбе 16 бар төлемнің мысалы
ЖШС коммуналдық кәсіпорынға су үшін төлейді. Ақша жөнелтушінің коды (АЖК; орысша КОд) — 17 (жіберуші жеке меншік ЖШС), Кбе — 16, төлем мақсатының коды (ТМК; орысша КНП) — 710. Қағидалардың 2-қосымшасының ескертпесіне сәйкес заңды тұлғалар электр энергиясы, газ бен су үшін осы кодпен төлейді. Дәл сол жеткізуші жеке меншік болса, тек Кбе өзгереді — 17, ал ТМК 710 болып қалады. Мемлекеттік компанияның инженерлік немесе жобалау қызметтері үшін ТМК 859 келеді. Мұндай төлемдерде бюджеттік сыныптама коды керек емес: БСК (орысша КБК) тек бюджетке төлегенде қойылады.
Кері жағдай — мемлекеттік компанияның өзі төлейді. Сонда оның 16 коды АЖК өрісіне (төлем кодының I–II таңбалары) ауысады, ал Кбе өрісіне алушының коды қойылады: мердігер жеке кәсіпкерге (ЖК; орысша ИП) — 19, жеке меншік ЖШС-ке — 17, салық органына — 11. Бір екі таңбалы код ұйымды кез келген рөлде сипаттайды, тек ол тұрған өріс өзгереді. Нақты төлемге қандай операция кодын таңдау керегін ТМК анықтамалығынан табасыз.
Кбе 16-мен болатын әдеттегі қателер
| Белгісі | Себебі | Шешімі |
|---|---|---|
| Мемлекеттік корпорацияға әлеуметтік төлемдер Кбе 16-мен кетті | «Мемлекеттік корпорация» деген сөзді 6-сектордың белгісі деп ойлаған | Мемлекеттік корпорацияның МЗЖ деректемелерінде Кбе 11 көрсетілген |
| Салық Кбе 16-мен жіберілді | Мемлекеттік орган мен мемлекеттік компания шатастырылған | МКБ үшін — 11 |
| Коммуналдық кәсіпорынға 17 қойылды | Мемлекеттік бақылау ескерілмеген | 16 |
| Мемлекет үлесі жартысынан аз компанияға 16 қойылды | Мемлекеттің кез келген қатысуын бақылау деп санаған | Шек — 50%-дан астам, әйтпесе 17 |
| Мемлекеттік компания мердігер ЖК-ға Кбе 17-мен төледі | ЖК-ны заңды тұлға деп ойлаған | Резидент ЖК — 19, ЖШС — 17 |
Кбе 11 көрсетілген «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының міндетті зейнетақы жарналарына (МЗЖ; орысша ОПВ) арналған деректемелері Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының бетінде жарияланған. Алушылардың қалған кодтары — Кбе анықтамалығында.
16 кодының тарихы
- 2017 жылғы 1 қаңтар — Ұлттық Банктің № 203 Қағидалары «Мемлекеттік қаржылық емес ұйымдар» деген 6-секторды енгізді.
- 2020 жылғы 1 шілде — ЭСЖ ҚР ҰЖ 13-2019 мемлекеттік бақылаудың 50%-дан астам шегін бекітті.
- 2025 жылғы 2 желтоқсан — Ұлттық Банктің № 139 Нұсқаулығы күшін жойды. Онда да мемлекеттік корпорациялар 6-кодқа жатқызылған еді.
- 2026 жылғы 3 шілде — Ұлттық Банктің № 81 қаулысы, 03.10.2026 салыстыру күніне Қағидаларға енгізілген соңғы өзгеріс.
Келесі қадам
- КбеКбе — алушының екі таңбалы бенефициар коды: резиденттігі мен экономика секторы. ЖК мен жеке тұлғада 19, ЖШС-те…
- ТМКТМК (КНП) — ҰБ-нің № 203 Қағидалары бойынша үш таңбалы төлем мақсатының коды: 10 бөлімде 308 код. Жиі…
- ЖК мен ЖШС-ке арналған БСК 2026: салықтар мен жарналардың кодтарыЖК мен ЖШС-ке арналған БСК 2026 жылы жаңа ББС бойынша: ЖТС 101202, КТС 101111, әлеуметтік салық 103101, ҚҚС…
- Төлем кодтарыҚазақстандағы төлем кодтары 2027: ТМК, Кбе және БСК деген не, салыққа, әлеуметтік төлемге, жалақыға және…
Жиі қойылатын сұрақтар
Кбе 16 — бұл не?
Қазақстанда Кбе 16 кімде болады?
Кбе 16 нені білдіреді және оның 17-ден айырмашылығы неде?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- Экономика секторларының және төлемдер белгілеу кодтарын қолдану қағидалары (ҰБ Басқармасының № 203 қаулысы), 1 және 2-қосымшалар, 03.07.2026 № 81 редакциясы · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- ЭСЖ ҚР ҰЖ 13-2019 «Экономика секторларының жіктеуіші»: 1.1.1 кіші секторы, 2.13 термині · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- БЖЗҚ: МЗЖ аударуға арналған мемлекеттік корпорацияның деректемелері, Кбе 11 · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан