ZhasPro

Салық режимін қалай ауыстыруға болады: оңайлатылған режимнен ЖБТ-ге және кері

Не өзгерді

2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша қосылды: АЕК 4 325 ₸ орнына 4 693 ₸; 2026 жылғы сомалар жыл соңына дейін сақталды.

«Салық режимін қалай ауыстыруға болады: оңайлатылған режимнен ЖБТ-ге және кері» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • Режим қолданылатын салық салу режимі туралы хабарламамен ауыстырылады; жаңа режим хабарлама берілген күннен басталады, бұрынғысы оның алдыңғы күні аяқталады (СК 716-бабының 9–10-тармақтары).
  • Оңайлатылған режимнің шарттары бұзылса (600 000 АЕК лимиті, тыйым салынған қызмет түрі), хабарлама 5 жұмыс күні ішінде, ал ірі мәміле алдында — ол бойынша ақша алынғанға дейін беріледі (716-баптың 11-тармағы).
  • Хабарлама болмаса, салық органы камералдық бақылау қорытындысы бойынша жалпыға бірдей белгіленген тәртіпке кері күнмен — сәйкессіздік пайда болған күннен бастап ауыстырады (716-баптың 12-тармағы).
  • ЖБТ-ден оңайлатылған режимге тек ЖБТ-де бір күнтізбелік жыл өткен соң және соңғы жылғы табыс 600 000 АЕК-тен аспаса ғана қайтуға болады (716-баптың 7-тармағы).
  • Жыл сайынғы «1 наурызға дейін» деген мерзім жоқ: бұл күн тек бұрынғы арнаулы режим төлеушілерінің 2026 жылғы ауысуына қатысты болды (840-бап).

Жеке кәсіпкердің (ЖК; орысша ИП) салық режимі қолданылатын салық салу режимі туралы хабарламамен ауыстырылады. Оны орналасқан жері бойынша салық органына береді. Жаңа режим хабарлама берілген күннен басталады, ал бұрынғысы оның алдыңғы күні аяқталады (Салық кодексінің 716-бабының 9–10-тармақтары). Хабарламаны Салық төлеушінің кабинетінде, E-Salyq Business қосымшасында, банк қосымшасында немесе қағаз түрінде мемлекеттік кірістер басқармасында (МКБ; орысша УГД) беруге болады.

2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:

АЕК-пен берілген сомалар: 2026 жыл және бюджет жобасы бойынша 2027 жыл
Көрсеткіш20262027 (жоба)
15 АЕК64 875 ₸70 395 ₸
600 000 АЕК2 595 000 000 ₸2 815 800 000 ₸

Басқаларынан маңыздырақ екі шектеу бар. Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимінің шарттары бұзылса, хабарламаға 5 жұмыс күні беріледі. Ал жалпыға бірдей белгіленген тәртіптен (ЖБТ; орысша ОУР) оңайлатылған режимге ЖБТ-де бір күнтізбелік жыл өткен соң және соңғы жылғы табыс 600 000 айлық есептік көрсеткіштен (АЕК; орысша МРП) аспаса ғана қайтуға болады (716-баптың 7-тармағы). Төменде — қандай ауысуларға рұқсат етілгені, қадамдық тәртіп және үндемей қалсаңыз не болатыны.

Қай режимдер арасында ауысуға болады?

716-баптың 4-тармағы хабарлама арқылы ауысудың төрт бағытын атайды. ЖБТ әдепкі режим болып қала береді: тіркелу кезінде арнаулы режимді таңдамаған әрбір жаңа ЖК сонда болады (2-тармақ).

2026 жылы СК 716-бабы бойынша салық режимдері арасындағы ауысулар, 03.10.2026 салыстырылды
ҚайданҚайдаШартНорма
ЖБТ-дегі ЖКоңайлатылған режим және (немесе) шаруа немесе фермер қожалығының режиміхабарлама; оңайлатылған режимнен ауыстырылғаннан кейін — ЖБТ-де бір жыл және табыс ≤ 600 000 АЕК716-баптың 4, 7-тармақтары
Оңайлатылған режимдегі ЖКшаруа немесе фермер қожалығының режиміхабарлама716-баптың 4-тармағы
Шаруа немесе фермер қожалығы режиміндегі ЖКоңайлатылған режимхабарлама; жыл ішінде бұл режим өзгертілмейді, шарттарға сәйкессіздіктен басқа716-баптың 4, 6-тармақтары
ЖБТ-дегі заңды тұлғаоңайлатылған режимхабарлама716-баптың 4-тармағы
Оңайлатылған режимЖБТшарттар бұзылғанда міндетті — 5 жұмыс күні716-баптың 11–12-тармақтары
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамЖКшарттар бұзылғанда 5 жұмыс күні ішінде ЖК ретінде қызметті бастау туралы хабарлама716-баптың 11-тармағы

Бесінші жол бойынша ескерту. Оңайлатылған режимнен ЖБТ-ге өз еркімен ауысу 4-тармақтың тізбесінде бөлек жол болып аталмаған, оған кодекс тікелей уақыт шектеуін де белгілемейді; шектелгені — кері жол (7-тармақ). Лимиттен асқандықтан емес, өз шешіміңізбен ЖБТ-ге кетсеңіз, хабарлама берер алдында тәртібін өзіңіз тіркелген мемлекеттік кірістер басқармасынан (МКБ) нақтылаңыз.

Режимді ауыстыру туралы хабарламаны қалай беру керек: қадамдар

Тәртіп кез келген ауысу үшін бірдей; тек шарттары мен басталу күні әртүрлі. Хабарламаны қағаз түрінде немесе электрондық түрде, оның ішінде eGov немесе арнайы мобильдік қосымша арқылы береді (716-баптың 8-тармағы).

  1. Жаңа режимнің шарттарын тексеріңіз. Оңайлатылған режим үшін — жылдық табыс 600 000 АЕК-тен аспауы (2026 жылы 2 595 000 000 ₸) және қызмет түрі тыйым салынған тізбеге кірмеуі (723-бап). Толығырақ — оңайлатылған режим лимиті талдауында және 2026 жылғы оңайлатылған декларация нұсқаулығында.
  2. ЖБТ-ден оңайлатылған режимге қайта өтсеңіз, бір жылдық шектеуді есептеңіз: ЖБТ-де кемінде бір күнтізбелік жыл өтуі керек, ал соңғы жылғы табыс лимиттен аспауы тиіс.
  3. Арнаны таңдаңыз. Мемлекеттік кірістер комитетінің (МКК; орысша КГД) түсіндірмесі бойынша хабарлама МКК-ның салықтық әкімшілендіру ақпараттық жүйесінің (орысша ИСНА) Салық төлеушінің кабинетінде «Подать документы» (құжаттарды беру) бөлімінде, E-Salyq Business қосымшасында («сервис» — «смена налогового режима ИП», яғни ЖК салық режимін ауыстыру), банк қосымшаларында және қағаз түрінде МКБ-де қолжетімді. 2026 жылғы қаңтарда банктердің ішінде сервис Kaspi-де болды («госуслуги» — «изменение реквизитов и налогового режима ИП», яғни ЖК деректемелері мен салық режимін өзгерту). Ол қазір басқа банктерде бар ма — біз тексермедік.
  4. Хабарламаны беріп, күнін сақтаңыз. Жаңа режим сол күннен басталады, ескісі алдыңғы күні аяқталады.
  5. Нәтижесін тексеріңіз. Оңайлатылған режимнің басталу және тоқтатылу күндері туралы мәліметтер салық қызметінің интернет-ресурсында жарияланады (716-баптың 14-тармағы).

Күн неге маңызды: оған дейінгі табысқа ескі режиммен, одан кейінгісіне жаңа режиммен салық салынады. Оңайлатылған режимге өтсеңіз, өңіріңіздің мөлшерлемесін өңірлер бойынша оңайлатылған режим мөлшерлемелері бетінен тексеріп, салықты оңайлатылған режимдегі ЖК салығының калькуляторында есептеңіз.

Режимді ауыстыру қашан міндетті?

Арнаулы режимнің шарттары орындалмай қалғанда: табыс лимиттен асты немесе бизнес тыйым салынған қызмет түрімен айналыса бастады. Онда хабарламаны бұл болған күннен бастап 5 жұмыс күні ішінде беру керек. Жаңа режимнің басталу күні — сәйкессіздік пайда болған күн (716-баптың 11-тармағы).

Мәміле табысты режим шегінен шығаратынын алдын ала білсеңіз, хабарлама сол мәміле бойынша табыс алынғанға дейін беріледі. Бұл — заң іс жүзіндегі фактіден кейін емес, алдын ала әрекет етуді талап ететін жалғыз жағдай.

Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарда да логика сол: режим шарттарынан шықсаңыз (мысалы, айына 300 АЕК лимитінен асып кетсеңіз), 5 жұмыс күні ішінде ЖК ретінде қызметті бастау туралы хабарлама беріледі. Бұл режимдердің айырмасы — өзін-өзі жұмыспен қамтыған немесе ЖК салыстыруында және өзін-өзі жұмыспен қамтығандар нұсқаулығында.

Хабарлама бермесеңіз не болады?

Салық органы алдымен камералдық бақылау қорытындысы бойынша алшақтықтар туралы хабарлама жібереді. Содан кейін ЖБТ-ге кері күнмен — сәйкессіздік пайда болған күннен бастап ауыстырады (716-баптың 12-тармағы). Өткен айлардағы салықтар ЖБТ ережелерімен қайта есептеледі.

ЖК үшін бұл — жылына 230 000 АЕК-ке дейінгі салық салынатын табыстан (табыс минус шығыстар) 10% және асқан бөлігінен 15% жеке табыс салығы (ЖТС; орысша ИПН), 31 наурызға дейін тапсырылатын жылдық 220.00 декларациясы және өзі үшін айына 2 АЕК әлеуметтік салық. Талдауы — жалпыға бірдей белгіленген тәртіп нұсқаулығында.

Қайта есептеуден бөлек әкімшілік жауапкершілік те бар. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің (ӘҚБтК; орысша КоАП) 270-бабы бойынша арнаулы режимді оның шарттарын бұза отырып қолдану алғаш рет ескерту береді. Бір жыл ішінде қайталанса — шағын бизнеске 15 АЕК айыппұл (2026 жылы 64 875 ₸). Толық төленбеген салыққа өсімпұл қосылады. Барлық санкциялар — ЖК-ға арналған айыппұлдар талдауында, берешек пайда болды ма — ЖК салық берешегін тексеру нұсқаулығымен тексеріңіз.

Салық режимін ауыстыру: белгі → себеп → шешім, 2026
БелгіСебепШешім
Камералдық бақылау қорытындысы бойынша алшақтықтар туралы хабарламаОңайлатылған режимнің шарттары бұзылған, 5 жұмыс күні ішінде хабарлама берілмегенАлшақтықтар туралы хабарламаны орындап, режим туралы хабарлама беру
Өткен айлар үшін салықтар ЖБТ бойынша қайта есептелгенСәйкессіздік күнінен бастап кері күнмен ауыстыру (716-баптың 12-тармағы)ЖТС-ті ЖБТ бойынша қайта есептеп, жыл үшін 220.00 тапсыру
Оңайлатылған режимге өтуден бас тартуЖБТ-де күнтізбелік жыл өтпеген немесе табыс 600 000 АЕК-тен жоғарыЕкі шарт та орындалғаннан кейін хабарлама беру
2026 жылы ЖК «оңайлатылған режимде» жұмыс істесе де, салық органы 220.00 күтеді2026 жылғы 1 наурызға дейін өтпелі хабарлама берілмегенКабинеттен режимді тексеру; қажет болса, ауысу туралы хабарлама беру
Шаруа немесе фермер қожалығы жыл ортасында оңайлатылған режимге өте алмайдыБұл режим жыл ішінде өзгертілмейді (716-баптың 6-тармағы)Шарттарға сәйкессіздік болмаса, хабарламаны жаңа жылдан беру

«2026 жылғы 1 наурызға дейін» ауысумен не болды?

Бұл — жыл сайынғы мерзім емес, бір реттік өтпелі норма. 2026 жылға дейін арнаулы режимдерді қолданып, жаңартылған оңайлатылған режимде қалғысы келгендер хабарламаны 2026 жылғы 1 наурызға дейін берді. Оларға оңайлатылған режим 2026 жылғы 1 қаңтардан басталды (840-баптың 2-тармағы).

Хабарлама бермегендер 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап ЖБТ қолданушы деп танылды (840-баптың 3-тармағы) — бұл бұрынғы бөлшек салық төлеушілерге де қатысты. Патенттегі және мобильдік қосымшадағы ЖК-лар хабарламасыз 2026 жылғы 1 наурызда ЖК ретінде есептен автоматты түрде шығарылды, шығару күні — 1 қаңтар (1-тармақ). Оларға өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режимі қосымшадағы бірінші чектен басталады. Шаруа немесе фермер қожалықтарын салық органдары автоматты түрде ауыстырды. Қандай режимдер жойылғаны — 2026 жылы жойылған режимдер шолуында.

Егер ЖБТ-ге дәл осылай түссеңіз, 7-тармақтың жалпы ережесі қолданылады: оңайлатылған режимге — ЖБТ-де бір күнтізбелік жыл өткен соң және табыс лимит шегінде болғанда.

Режимді ауыстыру мәселені қашан шешпейді?

Режимді ауыстыру өткен міндеттемелерді өзгертпейді. Хабарлама күніне дейінгі кезеңнің салығы бұрынғы режиммен есептеледі. Өткен айларды тиімдірек ережемен қайта есептеу үшін «кері күнмен» ауысуға кодекс жол бермейді. Уақыт бойынша кері бағыттағы жалғыз қозғалыс салық төлеушіге қарсы құрылған (12-тармақ).

Ескерте кетейік: жарты жылдың немесе жылдың ортасында ауысқанда толық емес кезең үшін есептілікті қалай тапсыру керегі біз пайдаланған нормаларда егжей-тегжейлі жазылмаған. Ауысар алдында ескі режимде кезеңнің бір бөлігі үшін қандай декларацияларды тапсыру керегін өзіңіз тіркелген МКБ-ден нақтылаңыз. Әр режимнің мерзімдері салық күнтізбесінде жиналған. Режим ауысқанда өзіңіз үшін төленетін міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС; орысша ВОСМС) жарналары мен басқа әлеуметтік төлемдер өзгермейді — толығырақ ЖК-ға арналған МӘМС жарналары материалында. Қалған тақырыптар — «Салықтар» бөлімінде.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

ЖБТ-ден оңайлатылған режимге қалай өтуге болады?
Қолданылатын салық салу режимі туралы хабарламаны Салық төлеушінің кабинетінде, E-Salyq Business қосымшасында, банк қосымшасында немесе қағаз түрінде МКБ-де беру керек. ЖБТ-ге оңайлатылған режимнен ауыстырылсаңыз, алдымен ЖБТ-де бір күнтізбелік жыл өтуі тиіс, ал соңғы жылғы табыс 600 000 АЕК-тен аспауы керек.
Жаңа салық режимі қай күннен бастап қолданылады?
Хабарлама берілген күннен бастап; бұрынғы режим бір күн бұрын аяқталады (716-баптың 9–10-тармақтары). Ерекшелік — шарттар бұзылғандықтан ауысу: онда жаңа режим шарт бұзылған күннен басталады.
Режимді таңдау туралы хабарламаны жыл сайын 1 наурызға дейін беру керек пе?
Жоқ. 2026 жылғы 1 наурызға дейінгі мерзім бір реттік болды — 2026 жылға дейін арнаулы режимдерді қолданып, жаңартылған оңайлатылған режимге ауысқандар үшін (840-баптың 2-тармағы). Ол өтті; хабарлама бермегендер 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап ЖБТ қолданушы деп танылды.
Шаруа немесе фермер қожалығының режимін жыл ортасында ауыстыруға бола ма?
Жоқ, шаруа немесе фермер қожалықтарына арналған режим күнтізбелік жыл ішінде өзгертілмейді — қожалық оның шарттарына сай келмей қалған жағдайлардан басқа (716-баптың 6-тармағы).

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҚР 18.07.2025 № 214-VIII Салық кодексі: 715, 716 (режимді таңдау және ауыстыру), 723, 840-баптар (өтпелі ережелер) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  2. Жетісу облысы бойынша МКД (МКК): қолданылатын режим туралы хабарламаны қайда беруге болады (23.12.2025, орысша мәтін) · тексерілді 2025 жылғы 23 желтоқсан
  3. ҚР ӘҚБтК: 270-бап — арнаулы салық режимін оның шарттарын бұза отырып қолдану · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  4. 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң: АЕК 4 325 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  5. 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы АЕК — 4 693 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸ (жоба, қабылданбаған) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан

Осы тақырыпқа қатысты