Бизнес-жоспарды қалай құрастыруға болады: есептеулермен қадамдық нұсқаулық
Не өзгерді
Бюджет жобасы бойынша 2027 жылғы сомалар қосылды: грант шегі және ЖК-ның ең төменгі жарнасы.

Қысқаша
- Бизнес-жоспар — үш сұраққа жауап беретін құжат: іске қосуға қанша ақша керек, бизнес айына қанша табады және салымды қанша уақытта қайтарады. Нарық пен клиенттер туралы мәтін бұл сандардың қайдан шыққанын түсіндіреді.
- 400 АЕК-ке дейінгі грантқа (2026 жылы 1 730 000 ₸, бюджет жобасы бойынша 2027 жылы 1 877 200 ₸) бизнес-жоспар еркін нысанда емес, портал үлгісі бойынша жазылады — бұл № 272 Қағидалардың 2-қосымшасы: 10 бөлім, «грант / өз қаражаты» сметасы және 3 жылға пайда.
- Банкке немесе «Даму» қорына ұзын жоспар керек: қордың үлгісінде NPV бар түйіндеме, маркетингтік және техникалық бөлімдер, қаржыландыру қажеттілігі, баланс және қаржылық беріктік қоры бар.
- Сандардан бастаған ыңғайлы: смета, үш сценарий, залалсыздық нүктесі, өтелу мерзімі — содан кейін ғана мәтін. Дереккөзі мен күні жоқ сандарды комиссия нарықтық емес деп тануы мүмкін.
- Портал грантқа өтінімді комиссияға дейін-ақ қабылдамауы мүмкін, мысалы ЖК-ның қолданыстағы еңбек шарттары немесе несие бойынша мерзімі өткен берешегі болса; комиссия бағалау парағының 5 блогы бойынша балсыз «иә / жоқ» деп жауап береді.
Бизнес-жоспар — әр санның қайдан шыққанын түсіндіретін болашақ бизнестің есебі. Ол үш сұраққа жауап береді: іске қосуға қанша ақша керек, бизнес қалыпты айда қанша табады және салымды неше айда қайтарады. Қалғанының бәрі — нарық, клиенттер, бәсекелестер, орын — бұл сандарға сенуге болатынын дәлелдейді.
Бизнес-жоспарды мына ретпен құрастырған оңай: бағасы мен күні бар смета → үш сценарийдегі айлық экономика → залалсыздық нүктесі мен өтелу мерзімі → нарық туралы мәтін. 400 айлық есептік көрсеткішке (АЕК; орысша МРП) дейінгі грант үшін — 2026 жылы 1 730 000 ₸ — нәтижені портал үлгісіне көшіреді: бұл № 272 Қағидалардың 2-қосымшасы, 10 бөлім және 3 жылға пайда. Банк немесе «Даму» қоры үшін құжат ұзынырақ. Төменде — әр жағдайда не жазу керек, қалай есептеу керек және өтінімдерді не үшін қабылдамайды. Мысалдардағы сандар 2026 жылғы қазан айындағы жарияланған Қазақстанға арналған бизнес-жоспарлардан алынды.
Қандай бизнес-жоспар керек: грантқа, банкке немесе өзіңізге?
Ақша берушінің талап ететіні. Жаңа бизнес-идеяға грант үшін — портал үлгісі бойынша бизнес-жоба, несие үшін — банктің немесе қордың нысаны бойынша толық жоспар, өз шешіміңізге смета мен өтелу есебі жеткілікті.
| Не үшін | Нысаны | Ондағы ең бастысы | Көлемі |
|---|---|---|---|
| 400 АЕК-ке дейінгі грант | Үлгі — № 272 Қағидалардың 2-қосымшасы, 2026 жылғы 23 маусымдағы № 266 бұйрықпен ред. | грант пен өз қаражатына бөлінген сатып алулар тізбесі, бағалар, айлық табыс, 3 жылға пайда, нарық пен бәсекелестер | 10 бөлім |
| Банк немесе «Даму» несиесі | «Даму»-ның үлгілік жоспарының мысалы (2018) | NPV мен өтелу мерзімі бар түйіндеме, маркетинг, техникалық жоспарлау, қаржыландыру қажеттілігі, пайда мен залал, баланс, қаржылық беріктік қоры | мысалда — 40 бет |
| «Ашу керек пе, жоқ па» шешімі | Өз сметаңыз | салым, тұрақты және айнымалы шығындар, сценарийлер, залалсыздық нүктесі | шектеусіз |
Басты айырмашылық — қаржыда. Грант үлгісінде баланс, NPV және залалсыздық нүктесі жоқ, тек смета, бағалар, табыс және пайда бар. Бірақ шекті бәрібір есептеген жөн: комиссия жоба рентабельді ме деп сұрайды, ал залалға шықпау үшін күніне қанша сату керегін білсеңіз, «иә» деген жауапты қорғау оңайырақ.

Неден бастау керек: бөлімдерді қандай ретпен жазған жөн?
Мәтіннен емес, сандардан. Нарық пен мақсаттың сипаттамасы бір кеште жазылады, ал смета мен сценарийлер жобаның тұтастай шығатын-шықпайтынын анықтайды. Есеп үш жыл бойы залал көрсетсе, мәтіннің маңызы қалмайды.
- Іске қосу сметасы. Алғашқы сатылымға дейін сатып алатынның бәрі: жабдық, алғашқы сатып алу, бірінші айдың жалдауы, бір айлық шығынға резерв. Әр бағаның сатушысы мен күні болуы керек.
- Айдың шығындары. Жалдау, жұмыс беруші жарналарымен жалақы, жарық пен су, касса, жеке кәсіпкердің (ЖК; орысша ИП) өзі үшін төлейтін жарналары — 2026 жылы айына кемінде 21 675 ₸; 2027 жылы бюджет жобасы бойынша 22 525 ₸, ЕТЖ 110 000 ₸ болса — 29 150 ₸.
- Үш сценарийдегі түсім. Пессимистік, базалық және оптимистік нұсқалардағы баға × көлем.
- Шек пен өтелу. Нөлге шығу үшін қанша сатылым керек және пайда салымды неше айда қайтарады.
- Мәтін. Клиенттер кім, бәсекелестер кім, неге дәл осы орын, сіз туралы қалай біледі.
Неге дәл осылай: әр келесі қадам алдыңғысына сүйенеді. Сметасыз өтелу мерзімі, айдың шығындарынсыз шек болмайды, ал бәсекелестер туралы бөлім үшінші қадамдағы баға мен көлемді негіздеу үшін керек. Грант үшін ЖК-ны алдын ала ашу міндетті емес: жеңімпаз комиссия шешімінен кейін тіркеледі, тәртібі — ЖК қалай ашылады нұсқаулығында.
Сметаны қалай жинап, грант пен өз ақшаңызды қалай бөлуге болады?
Әр сатып алуды саны, бағасы, дереккөзі және күнімен тізіп, содан кейін оны «грант қаражаты» немесе «өз қаражаты» бағанына жатқызыңыз. Мұндай бағандары бар кесте портал үлгісінің 4-бөлімінде бар.
Грантпен тек Қағидалардың 12-тармағында аталған нәрсе төленеді: мүкәммал, еңбек құралдары, технологиялық жабдық, жануарлар, мал, құс, көшет, бұта, тұқым, өскін және коммерциялық жылжымайтын мүлік пен сауда объектілеріндегі үй-жайды жалдау. Шикізат, қайта сатуға арналған тауар, жөндеу, көлік, жалақы мен жарнама тізбеде аталмаған — оларды өз ақшаңызбен көрсеткен сенімдірек. Жабдықты жұбайдан және жақын туыстардан сатып алуға, үй-жайды олардан жалдауға болмайды.
Мұның іс жүзінде қалай көрінетінін «алып кетуге кофе» кофеханасының бизнес-жоспарынан көруге болады. Алматыдағы нүктенің сметасы — жөндеусіз 3 221 938 ₸. Грант бағанына 1 454 000 ₸-ге кофе машинасы, кофе ұнтақтағыш, сүзгі, тоңазытқыш пен мүкәммал және 276 000 ₸ жалдау түседі — дәл 1 730 000 ₸. Кофе дәні, стақандар, жалақы мен резерв — 1 491 938 ₸ өз ақшаңыз. Тапсырыс беру пунктінде басқаша: платформа талабы бойынша жөндеуді грант төлемейді, және бұл — өз қаражатының басты бабы.
Қандай есептер керек: сценарийлер, залалсыздық, өтелу?
Үш есеп, бәрі айлық экономиканың бір кестесіне құрылады. Сценарийлер пайданың ауытқуын, шек — сатылымның ең төменгі деңгейін, өтелу — салымның қашан қайтатынын көрсетеді.
Сценарийлер. Бір нүкте, шығындары бірдей, клиенттер ағыны мен чек әртүрлі. Алматыдағы кофеханада — айына минус 215 мыңнан плюс 1 млн ₸-ге дейін. Пессимистік сценарий әдемілік үшін керек емес: ол залалды болса, комиссия немесе банк клиент ағыны осындай болғанда не істейтініңізді сұрайды.
Залалсыздық нүктесі. Тұрақты шығындар ÷ (1 − айнымалы шығындар ÷ түсім). Формула мен төрт жоспардағы талдау — залалсыздық нүктесі нұсқаулығында.
Өтелу. Салым ÷ базалық сценарийдегі айдың пайдасы.
| Жоспар | Салым, ₸ | Базалық айлық пайда, ₸ | Залалсыздық нүктесі | Өтелу |
|---|---|---|---|---|
| «Алып кетуге кофе» кофеханасы, Алматы | 3 221 938 | 378 062 | күніне 34 чек | 9 ай |
| Беру пункті, Алматы, 1 млн ₸ жөндеумен | 1 975 941 | 328 459 | күніне 81 беру | 7 ай |
| Асхана, Қарағанды | 5 583 657 | 655 843 | күніне 39 түскі ас | 9 ай |
| Бір посттық СТО, Қарағанды | 2 705 582 | 200 418 | айына 867 мың ₸ түсім | 14 ай |
Кестедегі беру — тапсырыс беру пунктіндегі бір дана тауарды беру, СТО — техникалық қызмет көрсету станциясы. Бөлімдегі жоспарларда салық барлық жерде оңайлатылған режимнің базалық 4% мөлшерлемесімен — қормен алынған болжам ретінде алынған. Сіздің қалаңызда мәслихат оны төмендетуі мүмкін: Қарағандыда 2026 жылға — 2%, және ондағы СТО 14 айдың орнына 13 айда өтеледі. Режим мен мөлшерлемелер оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі нұсқаулығында талданған.
Үш жылға пайда болжамын қалай жазу керек?
Үлгінің формуласы бойынша: «Барлық табыс − Барлық шығыс = Пайда», грант алынған жылға, келесі және одан кейінгі жылға бөлек. Айдың табысы — баға × сатылым көлемі, үлгінің 6-бөлімі.
Жыл — базалық сценарийдің жай 12 айы емес. Кофехана базада айына 378 062 ₸ табады, ал 12 × 378 062 = 4 536 744 ₸ — бірінші жылдың жоғарғы шегі. Күніне 50 чек бірден болмайды, сондықтан алғашқы айларды пессимистік сценарийге жақын есептеген орынды. Грант жылының шығыстарына грант төлеген айлардан кейінгі жалдауды, шикізатты, коммуналдық төлемдерді және қызметкердің жалақысын қосыңыз.
Қызметкер болжамда бастапқыдан тұруы керек. 2026 жылдан бастап грант алушы 18 ай ішінде кемінде бір тұрақты жұмыс орнын ашып, оған мансап орталығының жолдамасы бойынша ізденушіні алуға міндетті. Бірақ мұнда тұзақ бар: өтінім бергенге дейін адамды еңбек шартымен жалдасаңыз, портал өтінімді автоматты түрде қабылдамайды. Қызметкердің салықтарымен қоса құнын есептеуге жалақы калькуляторы көмектеседі.
Болжамда баға өсімі болса, оны дереккөзбен түсіндіріңіз. Негіздемесіз «жылына +10%» қою — қорғауда сұрақ қоюға себеп.
Нарық, клиенттер мен бәсекелестер туралы не жазу керек?
Өз елді мекеніңіз бойынша нақты мәлімет: бәсекелестер кім және қандай бағамен сатады, сіздің клиентіңіз кім, нүкте қайда және неге дәл осы жерде. Комиссия мүшелері — жергілікті адамдар, жалпы сөздерді бірден аңғарады.
Үлгінің 8–10-бөлімдері кімге және қайда сататыныңызды, өнімге қойылатын техникалық талаптарды, бәсекелестерді, клиенттің орташа айлық табысы мен оның жылдық сатып алу көлемін, сондай-ақ бұл есептің неге негізделгенін көрсетуді сұрайды. Бөлек — сату орны мен оны таңдау себебі, клиенттер сіз туралы қалай біледі, жеткізушілер және бәсекелік артықшылық.
Ең сенімді материал — тексерілетін материал. Көршілес 3–5 бәсекелестің күні көрсетілген бағасы, олардан бір сағатта санаған клиенттер саны, хабарландырулар бойынша жалдаудың медианасы. Бөлімдегі барлық жоспар осылай жасалған: асхананың бизнес-жоспарында бір түскі асқа кететін азық-түлік 30.09.2026 жағдайы бойынша Ұлттық статистика бюросының (ҰСБ; орысша БНС) орташа бағаларымен, ал жалдау krisha.kz хабарландыруларындағы м² мөлшерлемесінің медианасымен есептелген.
Жалақыны ҰСБ деректерінен түзетумен алыңыз. 2026 жылғы II тоқсанда ел бойынша медиана — 348 415 ₸, орташасы — 486 388 ₸, бірақ статистика шағын кәсіпорындар мен ЖК-ны қамтымайтын заңды тұлғаларды ғана қамтиды, сондықтан шағын бизнес үшін бұл — жоғарғы бағдар (ҰСБ).
Грантқа арналған бизнес-жоспарды неге қабылдамайды?
Екі деңгейде: портал өтінімді комиссияға дейін автоматты түрде қабылдамайды, ал комиссия бағалау парағының сұрақтары бойынша «жоқ» дейді. Біріншісі бизнес-жоспарға байланысты емес, екіншісі — тікелей байланысты.
Портал Қағидалардың 16-тармағы бойынша үміткерлердің 10 санатын қабылдамайды. Олардың ішінде жоспар дайындауға ең жақыны — төртеуі: қолданыстағы еңбек шарттары бар ЖК, лицензияланатын болса, лицензиясыз қызмет, несиелер бойынша мерзімі өткен берешек және мемлекеттік бағдарламалар бойынша бұрын алынған грант немесе микрокредит. Толық тізім және онымен не істеу керегі — гранттан бас тарту себептері талдауында, ал санат бойынша сай келетініңіз — грантты кім ала алады бетінде.
Комиссия 3-қосымшадағы бағалау парағы бойынша дауыс береді: 5 блок, «иә / жоқ» жауаптары, балл мен өту шегі жоқ. Әр мүше шешімінің себебін жазбаша көрсетеді.
| Белгі | Себебі | Шешімі |
|---|---|---|
| Нарықтық бағалар бойынша «жоқ» | сметадағы бағалардың сатушысы мен күні жоқ немесе хабарландырулардан қатты ерекшеленеді | әр бағаға — дереккөз бен күн, салыстыру үшін 2–3 ұсыныс |
| Рентабельділік бойынша «жоқ» | шығыстарда гранттан кейінгі жалдау, жалақы, ЖК жарналары жоқ | толық айды есептеп, залалсыздық нүктесін көрсету |
| Гранттық бөлік рұқсат етілгеннен көп | «грант» бағанында шикізат, жөндеу немесе жалақы | оларды өз қаражатына ауыстыру |
| Жұмыс орындары бойынша «жоқ» | жобада үміткердің өзінен басқа орын жоқ | болжамда 18 ай ішінде ашылатын бір орынды жалақысымен жоспарлау |
| Дағды бойынша «жоқ» | үміткер қорғауда өз сандарында шатасады | үлгіні өзіңіз толтыру және әр бағаның қайдан алынғанын білу |
| Портал өтінімді автоматты түрде қабылдамады | ЖК қызметкерді еңбек шартымен жалдап қойған | жалдағанға дейін өтінім беру |
Үлгінің әр бөлімі мен парақ сұрақтарының толық талдауы — грантқа арналған бизнес-жоспар: комиссия талаптары материалында. Комиссиялар қай блок бойынша жиі «жоқ» дейтіні туралы ашық деректер жоқ, ал жақсы жоспар бас тарту қаупін тек азайтады.
Бизнес-жоспарды комиссия алдында қалай қорғау керек?
Өзіңіз, өтінім қабылдау жабылғаннан кейін 10 жұмыс күні ішінде өтетін отырыста. Онлайн қорғауға рұқсат етіледі, отырыс аудио- немесе бейнежазбамен жүреді және мансап орталықтарының әлеуметтік желілерінде көрсетіледі.
Бағалау парағының төртінші блогы — «үміткер жобаның мазмұнын меңгерген бе» және «таныстыра ала ма» — дәл осы жерде тексеріледі. Кофе ұнтақтағыштың бағасы, күніне клиенттер саны немесе пессимистік сценарийде не болатыны туралы сұраққа жоспарды жазған адам емес, сіз жауап бересіз. Сондықтан делдалдан сатып алынған жоспар қауіпті.
Үш жауапты алдын ала дайындаңыз. Көршіңізден емес, сізден неге сатып алады — бір сөйлеммен. Залалға шықпау үшін күніне қанша сатылым керек — бұл залалсыздық нүктесі. Клиенттер екі есе аз болса не істейсіз — бұл пессимистік сценарий. Отырыстың күні, уақыты мен орны туралы хабарлама порталдағы жеке кабинетке келеді. Бизнес-жобамен бірге электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ; орысша ЭЦП) қойылған өтініш беріледі; толық тізбе — грантқа қажетті құжаттар тізімінде, ал грант үшін керек сертификат «Бастау Бизнес» бетінде талданған.
Бизнес-жоспар үлгісін қайдан алуға болады және кім тегін көмектеседі?
Үлгі — ZhasPro-ның жарияланған жоспарларында: сметасы, үш сценарийі және өтелу есебі бар 17 формат. Олардың бірінің үлгі бөлімдері бойынша талдауы — есептеулері бар бизнес-жоспар мысалында.
Формат әлі таңдалмаса, экономикасы әртүрлі жоспарларды салыстырыңыз: шегі күніне шамамен 97 бұйым болатын наубайхана, үстеме бағаға құрылған гүл дүкені, шеберлерге пайызбен төлейтін сұлулық салоны. Олардағы сандар — 2026 жылғы қазан бағалары бойынша, өтінім бермес бұрын оларды өз қалаңыздың бағаларымен ауыстырыңыз.
Тегін көмек бар, бірақ ескертулерімен. Ұлттық кәсіпкерлер палатасы (орысша НПП «Атамекен») services.atameken.kz сайтында бизнес-жоспар әзірлеу бойынша кеңес береді және оны 1–25 күнтізбелік күнде дайындайды, бірақ қызмет тіркеліп қойған ЖК мен жауапкершілігі шектеулі серіктестіктерге (ЖШС; орысша ТОО) арналған. «Даму» қоры мемлекеттік қолдау құралдары бойынша тегін кеңес береді және «жәрдемдесу» үшін ақша алатын делдалдар туралы ескертеді. Грант үлгісін қалай болғанда да үміткердің өзі толтырып, өзі қорғайды. Қордың несиеге арналған үлгілік жоспарын «Даму»-ның 2018 жылғы мысалынан көруге болады: ондағы сомалар ескірген, бірақ несиеге арналған бөлімдер мен кестелердің құрылымы сол күйі.
Келесі қадам
- 400 АЕК қайтарымсыз грант: 2027 жылғы шарттар, теңгедегі сома және қалай алуға боладыҚайтарымсыз грант 2027 шарттары: 400 АЕК-ке дейін (жоба бойынша 1 877 200 ₸, 2026 жылы 1 730 000 ₸), 7 санат,…
- Грантқа арналған бизнес-жоспар: үлгі, комиссия талаптары және толтыру мысалы2027 жылы 400 АЕК грантқа арналған бизнес-жоспар: портал үлгісінің 10 бөлімі, бағалау парағының 5 сұрағы,…
- Бизнеске грантты кім ала алады: 2027 жылғы өтініш берушілер санаттарыБизнеске грантты кім ала алады 2027: № 272 Қағидалардағы 7 әлеуметтік санат, жұмыссыз не 1 жылға толмаған ЖК…
- Бизнес-идеяға грант алу үшін қандай құжаттар керек: толық тізімБизнес-идеяға грант алуға қажетті құжаттар 2027: ЭЦҚ қойылған өтініш, үлгі бойынша бизнес-жоба, лицензия,…
Жиі қойылатын сұрақтар
Бизнес-жоспар деген не, қарапайым тілмен айтқанда?
Бизнес-жоспарды өз бетімен қалай құрастыруға болады?
Грантқа арналған бизнес-жоспарда неше бөлім бар?
Бизнес-жоспарға кім тегін көмектеседі?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- Кәсіпкерлік бастамаға жәрдемдесу жөніндегі шараларды ұйымдастыру және қаржыландыру қағидалары (ЕХӘҚМ 2023 жылғы 30 маусымдағы № 272 бұйрығы, 28.05.2026 № 207 және 23.06.2026 № 266 бұйрықтармен ред.): 12, 15–18-тармақтар, 2 және 3-қосымшалар · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- Business.enbek.kz: бизнес-жоба үлгісі мен бағалау парағы бар Қағидалар мәтіні (28.05.2026 ред.) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- ЕХӘҚМ: өтінімдерді іріктеу критерийлері және өтінім беру тәртібі, грант 1 730 000 ₸ (11.06.2026) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- «Даму» қоры: «Жүк тасымалы» несиесіне арналған үлгілік бизнес-жоспардың мысалы, 2018 · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- «Даму» қоры: мемлекеттік қолдау құралдары бойынша тегін кеңес, делдалдар туралы ескерту · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- Ұлттық кәсіпкерлер палатасы (орысша НПП «Атамекен»): ШОБ үшін тегін кеңес және бизнес-жоспар әзірлеу, 1–25 күнтізбелік күн · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- ҰСБ: орташа айлық және медиандық жалақы, 2026 жылғы II тоқсан, 1-Т нысанының әдістемесі · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң: АЕК 4 325 ₸, ЕТЖ 85 000 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- ZhasPro бизнес-жоспарлары: «алып кетуге кофе» кофеханасы, тапсырыс беру пункті, асхана, СТО, наубайхана — 21–25.10.2026 жағдайы бойынша сметалар мен сценарийлер · тексерілді 2026 жылғы 25 қазан
- 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы АЕК — 4 693 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸ (жоба, қабылданбаған) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
Осы тақырыпқа қатысты
- Грантқа арналған бизнес-жоспар: үлгі, комиссия талаптары және толтыру мысалы
- Есептеулері бар бизнес-жоспар мысалы: бөлімдер бойынша талдау
- Шағын бизнестің залалсыздық нүктесі: қалай есептеуге болады
- Бизнес-жоспар презентациясы: комиссия мен инвесторға арналған құрылым
- Кофехана бизнес-жоспары: смета мен өтелу (2027)