ZhasPro

ЖШС-ті тарату: тәртібі және мерзімдері

Не өзгерді

Материал 2027 жылға тексерілді: 16.11.2026 жағдайы бойынша бұл ережелерді 2027 жылғы 1 қаңтардан өзгертетін қабылданған түзетулер жоқ.

«ЖШС-ті тарату: тәртібі және мерзімдері» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • ЖШС-ті ерікті тарату қатысушылардың жалпы жиналысының шешімінен басталады: ол туралы әділет органына немесе Мемлекеттік корпорацияға және салық органына дереу хабарлап, тарату комиссиясын тағайындайды (ҚР АК, 50-бап).
  • Комиссия тарату туралы хабарлама жариялап, кредиторларға хабарлайды; талап қою мерзімі жарияланған күннен бастап кемінде екі ай, сондықтан ЖШС-ті екі айдан тез тарату мүмкін емес.
  • Таратушылық салық есептілігі аралық тарату балансы бекітілгеннен кейін үш жұмыс күні ішінде тапсырылады; ол салықтық тексеру жүргізуге негіз болады (ҚР 2026 жылғы СК, 75-бап).
  • Таратуды тіркеу туралы өтініш жариялаудан кемінде екі ай өткен соң электрондық түрде беріледі; тіркеуші орган 5 жұмыс күні ішінде шешім қабылдайды (заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы заң, 16-бап).
  • ЖК-дан айырмашылығы — ЖШС-те тексерусіз оңайлатылған салықтық жабу тәртібі жоқ: Қаржы министрлігінің № 654 бұйрығы оны тек жеке кәсіпкерлерге береді.

Қазақстанда жауапкершілігі шектеулі серіктестікті (ЖШС; орысша ТОО) тарату — кемінде екі айлық рәсім. Қатысушылар шешім қабылдайды, тарату комиссиясын тағайындайды, хабарландыру жариялап, кредиторлардың талабын кемінде екі ай күтеді. Одан кейін аралық тарату балансы, таратушылық салық есептілігі және салықтық тексеру, кредиторлармен есеп айырысу және таратуды тіркеу туралы өтініш келеді. Мәліметтер Бизнес-сәйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізіліміне енгізілгенде ЖШС таратылған болып саналады. Жеке кәсіпкердегідей (ЖК) тексерусіз оңайлатылған салықтық тәртіп серіктестікте жоқ.

Төменде — нормалары бар кезеңдер, мерзімдер, құны, ЖК-ны жабудан айырмашылығы және тарату неге созылатыны.

ЖШС-ті кім және қандай негізбен таратады?

Ерікті түрде — қатысушылар жалпы жиналыстың шешімімен, кез келген негізбен. Мәжбүрлі түрде — сот (ҚР Азаматтық кодексі, 49-бап; ЖШС туралы заң, 68-бап).

Сот заңды тұлғаны, атап айтқанда, банкрот болғанда, құру кезінде жойылмайтын бұзушылықтар жіберілгенде, заң өрескел бұзылғанда және заңды тұлға өз мекенжайында бір жылдан астам болмағанда таратады. ЖШС үшін өз негізі де бар: жарғылық капитал қалыптастырылмаған немесе ең төменгі мөлшерден азайып, бір жыл ішінде толықтырылмаған (ЖШС туралы заң, 69-бап). Ең төменгі капитал — 100 айлық есептік көрсеткіш (АЕК), ал шағын бизнес субъектісі үшін — нөл; толығырақ ЖШС-ті қалай ашу нұсқаулығында.

Әрі қарай сөз ерікті тарату туралы — шағын ЖШС иелерінің көбі осыған тап болады. Мүлік қарызға жетпейтіні алдын ала белгілі болса, бұл енді кәдімгі тарату емес: ЖШС оңалту және банкроттық туралы заңнама бойынша таратылады (АК, 49-бап 4-тармақ), бұл рәсім мұнда қарастырылмайды.

ЖШС-ті қадам бойынша қалай таратады?

Тәртіпті Азаматтық кодекс (50–51-баптар), Салық кодексі (74–75-баптар) және заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы заң (16-бап) белгілейді. Реті мынадай.

  1. Қатысушылардың шешімі. Жалпы жиналыс тарату туралы шешеді, тарату комиссиясын тағайындайды, тәртібі мен мерзімдерін белгілейді. ЖШС істерін басқару комиссияға өтеді.
  2. Тіркеушіге және салық органына хабарлау. Дереу, жазбаша немесе ЭЦҚ-мен интернет-ресурс арқылы — әділет органына не «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына және мемлекеттік кірістер органына. Өтініш берілген күннен бастап ЖШС — «тарату сатысындағы» салық төлеуші, ол туралы мәлімет 3 жұмыс күні ішінде жарияланатын тізімге енеді.
  3. Жариялау және кредиторларға хабарлау. Тарату және талап қою тәртібі туралы хабарлама бүкіл Қазақстанға таралатын мерзімді басылымдарда жарияланады; белгілі кредиторларға — жазбаша. Талап қою мерзімі — жарияланған күннен бастап кемінде екі ай.
  4. Аралық тарату балансы — талап қою мерзімі өткен соң.
  5. Таратушылық салық есептілігі — аралық баланс бекітілгеннен кейін 3 жұмыс күні ішінде; ол бойынша салық 10 күнтізбелік күн ішінде төленеді.
  6. Кредиторлармен есеп айырысу АК кезегі бойынша, содан кейін — тарату балансы.
  7. Таратуды тіркеу туралы өтініш — электрондық түрде, жариялаудан кемінде екі ай өткен соң.

Тәртіп неге қатаң: тарату балансы бекітілгенге дейін мәлімделмеген талаптар өтелген болып саналады (АК, 51-бап 6-тармақ). Заң кредиторларды мерзіммен қорғайды, сондықтан екі айды қысқарту мүмкін емес.

ЖШС таратылғанда салық органы нені тексереді?

Таратушылық салық есептілігін тапсыру — салықтық тексеру жүргізуге негіз (СК, 75-бап 2-тармақ). Тексеру Қаржы министрлігі № 654 бұйрығында белгілеген мерзімде басталады; нақты мерзімді бастапқы дереккөз бойынша салыстырған жоқпыз, сондықтан оны атамаймыз.

Таратушылық есептілік барлық салық, төлем және әлеуметтік төлем бойынша салық кезеңінің басынан бастап тапсырылған күнге дейінгі кезеңге жасалады. Өткен кезеңнің кезекті есептілігінің мерзімі кейінірек келсе, оны таратушылық есептіліктен кешіктірмей тапсырады. Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимінде бұл — «таратушылық» белгісі бар 910.00 декларациясы; ол қалай құрылғаны 910 нысаны нұсқаулығында.

Салықтық әкімшілендіруден кейін берешек пен артық төлем болмаса, ЖШС салық органына тарату балансын тапсырады. Берешектің жоқтығы туралы мәліметті салық органы тіркеуші органға өзі жібереді, ал ЖШС таратуды аяқтау үшін хабарлама алған күннен бастап 3 жұмыс күнінен кешіктірмей тіркеуші органға жүгінуге міндетті (СК, 75-бап 5–9-тармақтар). Берешек бар-жоғын алдын ала салық берешегін тексеру нұсқаулығымен анықтауға болады, ал тексерудің өзі туралы — салықтық тексеру материалында.

Қарыздар қандай кезекпен өтеледі?

Комиссия кредиторлармен АК 51-бабындағы кезек бойынша қатаң есеп айырысады, салықтар төртінші тұр. Келесі кезек алдыңғысы толық қанағаттандырылғанда ғана ақша алады.

ЖШС таратылғанда кредиторлар талаптарының кезегі (ҚР АК, 51-бап)
КезекКімнің талаптары
1Алимент, өмір мен денсаулыққа келтірілген зиянды өтеу
2Қызметкерлердің жалақысы және әлеуметтік төлемдер
3Кепілмен қамтамасыз етілген талаптар
4Бюджетке салықтар және басқа міндетті төлемдер
5Басқа кредиторлар

Екінші кезектегі қызметкерлер — жай рәсім емес: жалақы мен әлеуметтік төлемдер салықтан да, кепіл ұстаушы кредиторлардан да бұрын өтеледі. ЖШС-те қызметкерлер болса, тарату жоспарын кадр мәселелерінен бастаған жөн; жұмыстан шығару қалай рәсімделетіні қызметкерді жұмыстан шығару нұсқаулығында, ал порталда тіркелген шарттар — Enbek-тегі еңбек шарты материалында.

Барлық есеп айырысудан кейін қалған мүлік қатысушыларға беріледі (АК, 51-бап 5-тармақ). Ақша салыққа да жетпесе, заңда белгіленген жағдайларда салық берешегін қатысушылар өтейді (СК, 75-бап 3-тармақ).

ЖШС-ті тарату қанша уақыт алады және қанша тұрады?

Ең азы — талап қоюға екі ай, оған тексеру мен есеп айырысу уақыты және тіркеуге 5 жұмыс күні қосылады. Рәсімнің жалпы мерзімін заң белгілемейді.

Заң бекіткен мерзімдер: аралық баланстан кейін таратушылық есептілікке 3 жұмыс күні, салықты төлеуге 10 күнтізбелік күн, салық органы хабарлағаннан кейін тіркеушіге жүгінуге 3 жұмыс күні, таратуды тіркеу туралы шешімге 5 жұмыс күні.

Ақша үш нәрсеге кетеді: таратушылық есептілік бойынша салық пен төлемдерге, хабарландыру жариялауға және маман жалдасаңыз, оның қызметіне. Басылымдардың атауы мен жариялау бағасын заң бермейді, сондықтан соманы келтірмейміз. Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінен таратуды тіркеу үшін Мемлекеттік корпорация қызметіне ақы алынбайды (мемлекеттік тіркеу туралы заң, 16-бап 7-тармақша). Бизнес санаты қызметкерлер саны мен табыс бойынша анықталады — өлшемдері Кәсіпкерлік кодексінде.

ЖШС-ті тарату ЖК-ны жабудан несімен ерекшеленеді?

ЖК-ны жабу оңай әрі тез: өтініш пен таратушылық есептілік шешімнен кейін 30 күнтізбелік күн ішінде бір мезгілде беріледі, ал жеті шарт орындалса, жабу тексерусіз оңайлатылған тәртіппен — шамамен екі аптада өтеді. ЖШС-те мұндай жол жоқ.

ЖШС-ті тарату және ЖК-ны жабу: кезеңдер, мерзімдер, жауапкершілік
КөрсеткішЖКЖШС
Кім шешедіКәсіпкердің өзіҚатысушылардың жалпы жиналысы
Тарату комиссиясыКерек емесМіндетті
Жариялау және кредиторларға мерзімЖоқКемінде 2 ай
Салықтық тексеруОңайлатылған тәртіпте жүргізілмейдіТаратушылық есептілік — тексеруге негіз
Мерзім бағдарыОңайлатылған тәртіпте шамамен екі аптаКемінде екі ай, көбіне одан ұзақ
Қарыз үшін кім жауап бередіЖеке тұлға өз ақшасы мен мүлкіменЖШС; қатысушылар — салымымен және заңда белгіленген жағдайларда
Қашан жабылдыЕсептен шығарылды, ақпарат МКК сайтындаМәліметтер БСН ұлттық тізіліміне енгізілді

Кәсіпкерлік кодексі (38-бап 6-тармақ) заңдар қарызы жоқ шағын бизнес үшін оңайлатылған ерікті таратуды белгілеуі тиіс деп талап етеді. ЖШС-ке арналған мұндай бөлек рәсімді мемлекеттік тіркеу туралы заңнан да, АК-дан да таппадық. ЖК-ны қалай жабу керегі ЖК жабу нұсқаулығында, ал жұмыс істемейтін кәсіпкердің жағдайы — қызметі жоқ ЖК-ны жабу материалында.

ЖШС-ті тарату неге созылады?

Әдетте салық берешегі, жабылмаған филиалдар және тәртіптің бұзылуы кедергі жасайды. Тіркеуші орган дәл осы негіздермен бас тартады.

ЖШС-ті тарату неге созылады: белгі, себеп және шешім
БелгіСебепШешім
Таратуды тіркеуден бас тарттыСалық берешегі немесе салық органы мәлімет беруден бас тартқанБерешекті өтеп, салық органының хабарламасын күту
Өтінішті қабылдамайдыЖариялаудан бері екі ай өтпегенМерзім біткен соң беру
ЖШС құрылымына байланысты бас тартуФилиалдар немесе өкілдіктер жабылмағанОларды есептік тіркеуден шығару
Кредитор баланстан кейін келдіТалап тарату балансы бекітілгенге дейін мәлімделмегенМұндай талап өтелген болып саналады (АК, 51-бап 6-тармақ)
Ақша барлық кредиторға жетпейдіМүлік жеткіліксізБанкроттық туралы заңнама бойынша тарату

Салық кодексі басқа жолға да мүмкіндік береді — салық салу объектілері болмаса, салық есептілігін тапсыруды талап қою мерзімінен аспайтын мерзімге тоқтата тұру (шағын және орта бизнес үшін 3 жыл, 117-бап). Бұл жабу емес, үзіліс: берешек болса, одан бас тартады. Серіктестік қалай құрылғаны және жарғыда не бекітілетіні ЖШС жарғысы нұсқаулығында, портал арқылы тіркеу — eGov арқылы ЖШС ашу материалында. Қалғаны — «Өз ісің» бөлімінде.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

ЖШС-ті тарату қанша уақыт алады?
Кемінде екі ай: заң кредиторларға жарияланғаннан кейін талап қоюға осынша уақыт береді, тек содан кейін ғана таратуды тіркеу туралы өтініш беруге болады. Әрі қарай мерзім салықтық тексеру мен кредиторлармен есеп айырысуға байланысты; бүкіл рәсім үшін заңда бірыңғай сан жоқ.
Қарызы бар ЖШС-ті таратуға бола ма?
Қарыздар тарату барысында Азаматтық кодекстегі кезек бойынша өтеледі: салықтар — төртінші кезекте. Мүлік кредиторлардың талаптарына жетпесе, ЖШС оңалту және банкроттық туралы заңнама тәртібімен таратылады. Салық берешегі болса, тіркеуші орган таратуды тіркеуден бас тартады.
Таратылатын ЖШС-тің қарызы үшін қатысушылар жауап бере ме?
Жалпы ереже бойынша қатысушылар тек жарғылық капиталдағы өз салымымен тәуекел етеді (ЖШС туралы заң, 2-бап). Ерекшеліктер бар: ЖШС мүлкі салықты өтеуге жетпесе, заңда белгіленген жағдайларда берешекті қатысушылар өтейді (СК, 75-бап 3-тармақ).
ЖШС-ті тарату қанша тұрады?
Кәдімгі мағынадағы мемлекеттік баж жоқ: шағын және орта бизнес үшін таратуды тіркеу Мемлекеттік корпорацияның қызметіне ақы төленбей жүреді. Шығын — таратушылық есептілік бойынша салық пен төлемдер, хабарландыру жариялау және маман жалдасаңыз, оның қызметі. Жариялау бағасы ашық нормаларда белгіленбеген.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҚР Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім), 49–51-баптар: тарату негіздері, тәртібі, кредиторлар кезегі · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  2. Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы заң, 16-бап: таратуды тіркеу (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  3. ҚР 2026 жылғы Салық кодексі, 74–75-баптар: заңды тұлғаның қызметін тоқтату, таратушылық есептілік · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  4. ЖШС және ҚЖС туралы заң, 2, 68–69-баптар: қатысушылардың жауапкершілігі, тарату (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  5. ҚМ № 654 бұйрығы: қызметті тоқтату тәртібі, оңайлатылған тәртіп — тек ЖК үшін (4-қосымша) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  6. ҚР Кәсіпкерлік кодексі, 24-бап (бизнес санаттары), 38-бап 6-тармақ · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан

Осы тақырыпқа қатысты