Қазақстанда тауар белгісін қалай тіркеуге болады
Не өзгерді
2026 жылғы 1 қаңтардан НИИС-тің жаңа тарифтері қолданылады, оларға 16% қосылған құн салығы кіреді; беттегі рәсім № 456-I Заң бойынша 2026 жылғы 25 қаңтардағы өзгерістерімен салыстырылды. Шағын және орта бизнес пен жеке тұлғаларға 2028 жылғы 1 қаңтарға дейінгі жеңілдік туралы ескертпе тарифтің ұзартуға қатысты жолдарында тұр.

Қысқаша
- Тауар белгісі Ұлттық зияткерлік меншік институтына (орысша НИИС, сайты Kazpatent) берілген өтінім бойынша тіркеледі: алдын ала сараптама өтінім берілген күннен 1 ай, толық сараптама сол күннен 7 ай (№ 456-I Заң, 11-бап).
- Тауарлар мен қызметтердің халықаралық сыныптамасының 3 сыныбына дейінгі базалық құны қосылған құн салығымен: заңды тұлға 155 662,14 ₸, шағын және орта бизнес 126 209,02 ₸, жеке тұлға 120 318,39 ₸; бұл сараптама мен тіркеудің жиыны (НИИС тарифтері, 2026 жылғы 6 қарашада салыстырылды).
- Айрықша құқық Мемлекеттік тізілімге тіркелген күннен ғана туындайды, ал басымдық өтінім берілген күнмен анықталады: куәлік әлі болмаса да, кім бұрын берсе, сол алда.
- Тіркеу куәлік берілген күннен емес, өтінім берілген күннен бастап 10 жыл қолданылады және соңғы жылы берілген өтінішхат бойынша 10 жылға ұзартылады.
- Белгілеудің айыру қабілеті болмаса, ол тек тауарды сипаттаса немесе біртекті тауарларға арналған бөтен белгіге шатастыру дәрежесінде ұқсас болса, тіркеуден бас тартылады (6–7-баптар).
Қазақстанда тауар белгісі Ұлттық зияткерлік меншік институтына (орысша НИИС, сайты Kazpatent) берілген өтінім арқылы тіркеледі. Сіз бір белгілеуді тауарлар мен қызметтердің халықаралық сыныптамасы (орысша МКТУ) бойынша тізбесімен бірге бересіз, сараптамаға ақы төлейсіз, өтінім берілген күннен 1 ай ішінде алдын ала және 7 ай ішінде толық тексеруден өтесіз, содан кейін тіркеуге ақы төлейсіз. НИИС тарифтері (орысша мәтін) бойынша шағын және орта бизнеске (ШОБ; орысша МСБ) базалық көлем 88 359,38 + 37 849,64 = 126 209,02 ₸ тұрады, бұл қосылған құн салығымен (ҚҚС; орысша НДС) есептелген. Тіркеу 10 жыл қолданылады. Оған дейін айрықша құқық жоқ, бірақ өтінім берілген күн басымдық береді, сондықтан өтінімді «бренд өскенше» кейінге қалдыру тиімсіз.
Төмендегі кезеңдер № 456-I Заңның (орысша мәтін) 9–15-баптары бойынша жазылған. НИИС сайтындағы нысандар мен батырмаларды тексерген жоқпыз, жібермес бұрын оларды сол жерден салыстырыңыз.
Нені тіркеуге болады және не сараптамадан өтпейді?
Бейнелеу, сөз, әріп, сан, көлемді және басқа белгілеулер мен олардың комбинациялары кез келген түсте тіркеледі (5-бап). Шектеу белгілеудің түрінде емес, мағынасында.
Заң екі топтағы себептер бойынша бас тартады:
- абсолютті себептер (6-бап): айыру қабілетінің жоқтығы, жалпы қолданылатын белгілеулер мен терминдер, тауардың түрін, сапасын, мақсатын, орнын көрсететін сөздер;
- бөтен құқықтар (7-бап): бұрын қорғалған белгіге біртекті тауарлар бойынша шатастыру дәрежесінде ұқсастық.
Іс жүзінде «Жаңа піскен торт» деген кондитерлік дүкен атауы тауар мен сапаны сипаттайды, сондықтан 6-бап бойынша бас тартылуы мүмкін. Ойдан шығарылған сөзде мұндай қиындық әдетте болмайды, бірақ оны да толық сараптама, оның ішінде ұқсастық бойынша, тексереді. Мысалды редакция ойлап тапты, шешімді тек сараптама қабылдайды.
Өтінім бермей тұрып тізіліммен салыстыру тәсілін және алдын ала іздеу қызметтерін сипаттамаймыз: НИИС-тің ол беттерін оқыған жоқпыз, ұйымның өзінен нақтылаңыз. Тіркеудің өзі қызметке рұқсат беретін құжаттарды алмастырмайды: олар туралы лицензиялар мен рұқсаттар шолуында және алкоголь лицензиясы мысалында бөлек жазылған.
Тауар белгісіне өтінім қандай кезеңдерден өтеді?
Кестеде жеті қадам бар, бірақ сараптама сұрау жіберсе ғана оған жауап бересіз. Екі сараптаманың мерзімі де бір күннен, өтінім берілген күннен есептеледі, бірінен соң бірі емес.
| Кезең | Не болады | Мерзімі | Норма |
|---|---|---|---|
| Дайындық | Белгілеуді таңдау, МКТУ бойынша тауарлар мен қызметтер тізбесі, атауларды нүктелі үтірмен бөлу | өтінімге дейін | 5–7, 9-баптар |
| Төлем | Тізбе бойынша өтінімді қабылдау және сараптама, төлем көшірмесі қоса беріледі | өтінімге дейін | 9-бап, НИИС тарифі |
| Өтінім беру | Бір белгіге өтінім, өтініш беруші деректерімен сараптама туралы өтініш; өтінім қазақ немесе орыс тілінде | берілген күн = басымдық | 9–10-баптар |
| Алдын ала сараптама | Өтінімді тексеру | өтінім берілген күннен 1 ай | 11-бап |
| Толық сараптама | 6 және 7-баптар бойынша тексеру, қорытынды; алдын ала бас тартуға 3 ай ішінде қарсылық білдіруге болады | өтінім берілген күннен 7 ай | 11–12-баптар |
| Сұрауға жауап | Сұрау бойынша қосымша материалдар, осы уақытта іс жүргізу тоқтатыла тұрады | 3 ай; жауап не ұзарту туралы өтінішхат болмаса, өтінім кері қайтарып алынған болып есептеледі | 11, 13-баптар |
| Тіркеу | Төлем, тізілімге енгізу, куәлік, жариялау | шешім туралы хабарламадан кейін 3 ай ішінде төлеу, әйтпесе өтінім кері қайтарып алынған болып есептеледі | 4, 12, 14-баптар |
Басқа тілдегі өтінімге 2 ай ішінде аударма беріледі. Өтінішхат бойынша жеделдетуге болады: алдын ала сараптама 10 жұмыс күні ішінде, толық сараптама 3 ай ішінде. Өтінім берілгеннен куәлікке дейінгі жалпы мерзімді заң бір санмен бермейді, біз де уәде етпейміз. Кемінде толық сараптама мерзімін және тіркеуді жоспарға енгізіңіз.
2026 жылы тіркеу қанша тұрады?
Базалық көлем — МКТУ-дың 3 сыныбына дейін және сыныпта 10 атауға дейін. Бағалар ҚҚС-пен, НИИС-тің «Стоимость» (құны) беті бойынша, 2026 жылғы 6 қарашада салыстырылды.
| Қызмет | Заңды тұлға | ШОБ | Жеке тұлға |
|---|---|---|---|
| Алдын ала сараптама | 31 718,75 ₸ | 23 789,06 ₸ | 22 203,13 ₸ |
| Толық сараптама | 86 093,75 ₸ | 64 570,31 ₸ | 60 265,63 ₸ |
| Өтінімді қабылдау және сараптама, барлығы | 117 812,50 ₸ | 88 359,38 ₸ | 82 468,75 ₸ |
| Тіркеу, куәлік, жариялау | 37 849,64 ₸ | 37 849,64 ₸ | 37 849,64 ₸ |
| Базалық көлем, жиыны | 155 662,14 ₸ | 126 209,02 ₸ | 120 318,39 ₸ |
| Үш сыныптан асқан сынып: сараптамалар | 34 994,19 ₸ | 26 245,65 ₸ | 24 495,94 ₸ |
| Үш сыныптан асқан сынып: тіркеу | 11 185,72 ₸ | 11 185,72 ₸ | 11 185,72 ₸ |
| Сыныпта 10-нан асқан атау | 1 950 ₸ | 1 462,50 ₸ | 1 365 ₸ |
| 3 сыныпқа дейін ұзарту | 218 835,42 ₸ | 164 126,56 ₸ | 153 184,79 ₸ |
«Барлығы» жолы тарифтен алынған, дөңгелектеуге байланысты екі сараптама сомасынан бір тиынға өзгеше болуы мүмкін.
Өтінішхат бойынша өтінімді қабылдау және жеделдетілген сараптама ҚҚС-пен 797 500 ₸ тұрады (тарифтердің 48-тармағы, орысша мәтін): алдын ала сараптамаға 212 942,86 ₸ және толық сараптамаға 584 557,14 ₸, 3 сыныпқа және сыныпта 10 атауға дейін. Баға біреу, ШОБ пен жеке тұлғаларға бөлек жол жоқ, тіркеу бұған кірмейді. Үш сыныптан асқан әр сыныпқа тағы 93 835,72 + 129 220,89 = 223 056,61 ₸ қосылады.
Мысал: ШОБ тарифіндегі ЖК, 4 сынып. 88 359,38 + 26 245,65 + 37 849,64 + 11 185,72 = 163 640,39 ₸. Жеңілдік автоматты емес: жеке кәсіпкеріңіз (ЖК; орысша ИП) ШОБ санатына жата ма, НИИС-тен нақтылаңыз. Шағын және орта бизнес ұғымдары Кәсіпкерлік кодекс шолуында талданған. «Скидки для МСБ и физических лиц действуют до 01.01.2028 г.» (ШОБ пен жеке тұлғаларға жеңілдік 2028 жылғы 1 қаңтарға дейін) деген ескертпе тарифтің ұзартуға қатысты жолдарында тұр; сараптама жолдарында мұндай күн жоқ.
Белгіні кімнің атына рәсімдеген дұрыс: жеке тұлға, ЖК немесе ЖШС?
НИИС тарифтерінде үш санаттың бәрі бар, сондықтан алдымен өтініш берушіні шешіңіз. ШОБ пен жеке тұлға арасындағы баға айырмасы аз: 126 209,02 − 120 318,39 = 5 890,63 ₸. Заңды тұлға бәрінен көп төлейді.
Бизнес әлі болмаса, ұйымдық нысанды асықпай таңдауға болады, бірақ өтінімді ұзаққа кейінге қалдыру тиімсіз: басымдықты берілген күн береді. Нұсқаларды ЖК немесе жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС; орысша ТОО) салыстыруынан қараңыз, сосын ЖК-ны eGov арқылы ашу немесе ЖШС тіркеу жолын көріңіз. Өтініш беруші деректерінде қателеспеу үшін өтінім алдында ЖК туралы мәліметті жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН; орысша ИИН) бойынша тексеруге болады. ЖК деректері кейін ауысса, ЖК деректерін өзгерту туралы материал бар.
ЖК жабылғанда белгі не болатыны біз оқыған баптарда сипатталмаған. Бизнес нысаны өзгеруі мүмкін болса, мұны НИИС-тен алдын ала сұраңыз.
Шетелдік патенттік сенім білдірілген өкілсіз өтінім бере ала ма?
Қазақстаннан тыс жерде тұрса, заң бойынша жоқ, бірақ коммерциялық сайттар әр түрлі жазады.
- № 456-I Заң, 46-баптың 5-тармағы: өтініш беруші істі өзі жүргізе алады, бірақ Қазақстаннан тыс жерде тұратын жеке тұлғалар мен шетелдік заңды тұлғалар өтініш беруші мен белгі иесінің құқықтарын патенттік сенім білдірілген өкіл (орысша патентный поверенный) арқылы жүзеге асырады.
- Патент фирмаларының коммерциялық сайттары: бір бөлігі де солай жазады; басқа сайт ресейлік өтініш берушілер үкіметаралық келісім бойынша тікелей береді дейді. Келісім мәтінін біз оқыған жоқпыз.
Негізгі дереккөз — заң. 48-баптағы жалпы теңдік «если законодательными актами не предусмотрено иное» (заңнамалық актілерде өзгеше көзделмесе) қолданылады, ал өкіл туралы норма дәл сондай ереже; бұл біздің түсінігіміз. Ресейлік өтініш берушіге тәртібін НИИС-тен нақтылаған дұрыс. Қазақстанда тұратын шетелдікті 46-баптың 5-тармағындағы талап тікелей атамайды. Патенттік сенім білдірілген өкіл тек Қазақстанда тұрақты тұратын ҚР азаматы бола алады (46-баптың 1-тармағы). Істі Қазақстанда өзі жүргізетін шетелдік шетелдікке арналған ЖК нұсқаулығын да оқи алады.
Мерзім жағынан да артықшылық бар: Париж конвенциясына қатысатын басқа елде алғашқы өтінім берілсе, Қазақстанда 6 ай ішінде өтінім беріп, конвенциялық басымдықты мәлімдеуге болады (10-баптың 2-тармағы).
Тіркелгеннен кейін не істеу керек?
Құқық Мемлекеттік тізілімге тіркелген күннен туындайды және куәлікпен әрі үзінді көшірмемен расталады (4-бап). Содан кейін иесінде екі шаруа қалады.
Белгіні пайдалану. Бұл 19-баптың 1-тармағындағы тікелей міндет. Пайдаланбаудың салдарын талдамаймыз, біз оқыған нормаларда олар жазылмаған. 20-бап бойынша таңбалау куәлік иесінің міндеті емес, құқығы: белгінің жанында R әрпі немесе «тауар белгісі», «товарный знак», «зарегистрированный товарный знак» сөздері.
Уақытында ұзарту. 10 жыл куәлік берілген күннен емес, өтінім берілген күннен есептеледі, сондықтан құжатты алған сәттен бастап нақты уақыт он жылдан аз. Ұзарту туралы өтінішхат соңғы қолданылу жылында беріледі, тарифі жоғарыда көрсетілген. Куәлік пен үзінді көшірмені басқа бизнес құжаттарымен бірге сақтаңыз, ал ұзарту жылын бірден күнтізбеге жазыңыз.
Өтінім не себепті қабылданбайды немесе жоғалады?
Қиындықтардың көбі өтінім берілмей тұрып шешіледі.
| Белгі | Себеп | Шешім |
|---|---|---|
| Өтінім кері қайтарып алынған болып есептеледі | Сараптама сұрауына 3 ай ішінде жауап берілмеген (11-бап) | НИИС-пен хат алмасуды қадағалап, мерзімінде жауап беру |
| Іс жүргізуді тоқтату туралы хабарлама | Төлем тізбеге сәйкес келмейді | Төлем алдында сыныптар мен атауларды санау, атауларды нүктелі үтірмен бөлу |
| Бас тарту: «айыру қабілеті жоқ» | Белгілеу тауардың түрін, сапасын, мақсатын немесе орнын сипаттайды (6-бап) | Ойдан шығарылған сөзді немесе ерекше элементі бар комбинацияны беру |
| Ұқсас белгі себебінен бас тарту | Біртекті тауарлар бойынша шатастыру дәрежесінде ұқсастық (7-бап) | Өтінім алдында тізілімді салыстыру, белгілеуді не тізбені өзгерту |
| Логотип пен сөз бір өтініммен екі белгі ретінде берілген | Өтінім бір белгіге қатысты (9-бап) | Екі өтінім немесе комбинацияға бір өтінім беру |
| Дәл сондай атауға біреу бұрын өтінім берген | Басымдық берілген күнмен анықталады (10-бап) | Өтінімді бизнес іске қосылғанша кейінге қалдырмау |
Іске қосу мен бизнес жүргізудің басқа қадамдары «Өз ісің» бөлімінде жиналған.
Келесі қадам
- Қазақстанда ЖК ашу 2027: eGov, Kaspi немесе ХҚКО арқылыЖК ашу 2027: eGov порталы, Kaspi және e-Salyq Business арқылы тегін тіркеу, ХҚКО-ның рөлі, қадамдар, салық…
- Өз ісіңКәсіпкерлік 2027: ЖК қашан міндетті, ЖК мен ЖШС-ті бір жұмыс күнінде тегін тіркеу, салық режимі, деректерді…
- ҚұжаттарЖК мен ЖШС-ке арналған құжаттар 2027: Қаржы министрінің № 562 бұйрығы бекіткен бланкілер, еркін нысандағы…
Жиі қойылатын сұрақтар
ЖК-ға тауар белгісін тіркеу қанша тұрады?
Қазақстанда тауар белгісін тіркеу қанша уақыт алады?
Тауар белгісі неше жылға тіркеледі?
Тіркеуді жеделдетуге бола ма?
Патенттік сенім білдірілген өкіл керек пе?
R белгісін қашан қоюға болады?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- Тауар белгілері туралы ҚР № 456-I Заңы: 4–7, 9–12, 14, 15, 19–20, 46, 48-баптар (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 25 қаңтар
- НИИС (Kazpatent): тауар белгілері бойынша қызметтердің құны (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 6 қараша
- НИИС (Kazpatent): 2026 жылғы 1 қаңтардан 16% ҚҚС-пен тарифтер, 48-тармақ, жеделдетілген сараптама (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 1 қаңтар
- НИИС (Kazpatent): өтініш берушілердің назарына, тарифтердің өзгеруі және тізбені ресімдеу (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 5 қаңтар