Факторинг дегеніміз не: анықтама және мысалдар
Не өзгерді
2026 жылы біз қараған банктер мен «Даму» қорының талаптарында шағын бизнеске арналған бөлек факторинг бағдарламалары табылмады, сондықтан карточка нарықтық мөлшерлемесіз, Азаматтық кодекс бойынша механиканы сипаттайды.

Қысқаша
- Факторинг — ақшалай талапты басқаға беру арқылы қаржыландыру шарты: қаржы агенті клиентке ақша береді, ал клиент сатып алушыдан төлемді талап ету құқығын агентке береді (ҚР Азаматтық кодексі, 729-баптың 1-тармағы).
- Тараптары үшеу: клиент (сатушы), қаржы агенті және борышкер (әлі төлемеген сатып алушы).
- Факторингтік компаниялар «Басқа қаржы ұйымдары» секторына жатады, сондықтан резидентке төленетін төлем тапсырмасында бенефициар коды (Кбе; орысша КБе) — 15.
- Біз қараған ашық дереккөздерде шағын бизнеске арналған факторинг мөлшерлемелері мен тарифтері жоқ — талаптарды қаржы агентінің өзі ұсынады.
Факторинг (ақшалай талапты басқаға беру арқылы қаржыландыру; орысша финансирование под уступку денежного требования) — бір тарап (қаржы агенті) екінші тараптың (клиенттің) иелігіне ақша беретін немесе беруге міндеттенетін, ал клиент үшінші тұлғаға қойылатын өз ақшалай талабын қаржы агентіне беретін немесе беруге міндеттенетін шарт (ҚР Азаматтық кодексі, Ерекше бөлім, 37-тарау, 729-баптың 1-тармағы; тұжырым мазмұндап берілген). Қарапайым тілмен: сатушы сатып алушының кейінге қалдырылған төлемін күтпей ақша алады, ал сол төлемге құқық агентке өтеді.
| Тарап | Рөлі | Әдетте кім |
|---|---|---|
| Клиент | төлем алу құқығын береді, ақша алады | тауарды кейінге қалдырылған төлеммен жөнелткен жеке кәсіпкер (ЖК) немесе жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС) |
| Қаржы агенті | клиентке төлейді, талап ету құқығын алады | факторингтік компания |
| Борышкер | қарызды енді агентке төлейді | клиенттің сатып алушысы |
Мәміле мысалда қалай көрінеді?
Шартты мысал (сандар нарықтық емес): ЖШС дүкендер желісіне 1 000 000 ₸-ге тауар жеткізді, төлем екі айдан кейін. Күтіп отырмау үшін ЖШС қаржы агентімен шарт жасасып, осы 1 000 000 ₸-лік талапты оған береді. Агент ЖШС-ке келісілген соманы аударады, ал желі төлем мерзімі келгенде ақшаны агентке төлейді. Қаржыландырудың құнын шарт шешеді: шағын бизнеске арналған жарияланған тарифтерді біз таппадық.
Факторинг төлем тапсырмасында қай жерде кездеседі?
Экономика секторларының жіктеуішінде факторинг «басқа да қаржылық делдалдар» кіші секторында аталады — қаржы лизингі мен өз атынан несие берудің қасында. Мұндай резидент ұйымға төлегенде бенефициар коды (Кбе; орысша КБе) 15 қойылады, лизингтік компанияға төлегендегідей.
Факторинг алдында нені салыстыру керек?
Факторинг сатып алушыға қойылатын ақшалай талапқа құрылады: сізге төлеуге тиіс сатып алушы болмаса, агентке беретін ештеңе жоқ. Бизнесті іске қосу үшін басқа құралдарды бизнеске қаражат бөлімінде және ЖК-ға арналған несиелер шолуында салыстырыңыз, төлемді несие калькуляторында есептеңіз, ал ақшаның құны өтелу мерзімін қалай ұзартатынын тексеріңіз.
Келесі қадам
- ҚаржыландыруБизнеске несие 2027: ақшаны 2,5%, 7–8% және 12,6%-бен қайдан алуға болады — «Іскер аймақ», «Өрлеу», «Даму»…
- КбеКбе — алушының екі таңбалы бенефициар коды: резиденттігі мен экономика секторы. ЖК мен жеке тұлғада 19, ЖШС-те…
- Бизнес несиесінің калькуляторы: грантпен салыстыруБизнес несиесінің калькуляторы: аннуитет пен сараланған тәсіл бойынша ай сайынғы төлем, артық төлем және 400…
- Грант, субсидия әлде жеңілдікті несие: қайсысын таңдау керекСубсидия деген не және ол гранттан, несиеден қалай ерекшеленеді: 400 АЕК грант, 5 млн ₸ грант, «Іскер аймақ»…
Жиі қойылатын сұрақтар
Факторингтің несиеден айырмашылығы неде?
Факторингтік компанияға төлегенде қандай Кбе қойылады?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- ҚР Азаматтық кодексі (Ерекше бөлім), 37-тарау, 729-бап: ақшалай талапты басқаға беру арқылы қаржыландыру шарты (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 21 қазан
- Экономика секторларының жіктеуіші ЭСЖ ҚР ҰЖ 13-2019: 1.2.5 «Сақтандыру корпорациялары мен зейнетақы қорларынан басқа, басқа да қаржылық делдалдар» · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан