МЗЖ (міндетті зейнетақы жарналары) дегеніміз не: анықтама және мысалдар
Не өзгерді
ЕТЖ-нің екі сценарийі бойынша 2027 жылғы МЗЖ шегі, есептелген және ұсталған МЗЖ айырмасы және ЖМЗЖ-мен салыстыру қосылды.

Қысқаша
- Міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ; орысша ОПВ) Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына (БЖЗҚ) төленеді: ай сайынғы табыстың 10%-ы (ҚР Әлеуметтік кодексі, 249-бап).
- Бір жұмыс берушіден МЗЖ есептелетін табыс 50 ең төменгі жалақымен (ЕТЖ) шектеледі — 2026 жылы 4 250 000 ₸, сондықтан МЗЖ айына 425 000 ₸-ден аспайды.
- Қызметкер үшін МЗЖ-ні жұмыс беруші жалақыдан ұстап қалады; жеке кәсіпкер (ЖК) өзі үшін дербес айқындайтын табыстан төлейді.
- Мерзімі — келесі айдың 25-інен кешіктірмей, алушы — «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы.
МЗЖ (міндетті зейнетақы жарналары; орысша ОПВ) — адам табысының Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына (БЖЗҚ; орысша ЕНПФ) міндетті түрде аударылатын бөлігі. Мөлшерлемесі — МЗЖ есептеу үшін алынатын ай сайынғы табыстың 10%-ы (2023 жылғы 20 сәуірдегі № 224-VII Әлеуметтік кодекс, 249-бап). Қызметкер мен азаматтық-құқықтық сипаттағы шарт бойынша жұмыс істейтін орындаушы үшін жарнаны жұмыс беруші (агент) ұстап қалып, аударады. Жеке кәсіпкер (ЖК) өзі үшін өзі төлейді.
| Көрсеткіш | 2026 | 2027 |
|---|---|---|
| Мөлшерлеме | 10% | 10% |
| Табыс шегі, 50 ЕТЖ | 4 250 000 ₸ | ЕТЖ 85 000 ₸ болса 4 250 000 ₸, 110 000 ₸ болса 5 500 000 ₸ |
| Айына ең көп жарна | 425 000 ₸ | 425 000 ₸ немесе 550 000 ₸ |
| Қызметкер үшін ең аз шек | белгіленбеген | белгіленбеген |
Норма — Әлеуметтік кодекс, 248–249-баптар. Орысша — ОПВ, ағылшынша — compulsory pension contribution (OPV). Шек бір агент бойынша есептеледі.
МЗЖ қандай сомадан есептеледі
«МЗЖ есептеу үшін алынатын табыс» (орысша «доход, принимаемый для исчисления ОПВ») — бұл еңбекақының ақшалай нысандағы барлық түрі және қызметкердің өзге де табыстары (248-бап, 8-тармақ). Осы сомадан 10% алынады, бірақ бір агенттен 50 ең төменгі жалақыдан (ЕТЖ) аспайтын бөлігінен ғана.
ЕТЖ 85 000 ₸ болғандағы мысалдар (редакция есебі): жалақы 300 000 ₸ болса, МЗЖ — 30 000 ₸; жалақы 5 000 000 ₸ болса, МЗЖ 4 250 000 ₸ шегінен есептеледі, жарна — 425 000 ₸. Кодекс қызметкер үшін төменгі шек қоймайды: жалақы ЕТЖ-ден аз болса да, жарна нақты соманың 10%-ы болады. МЗЖ, жеке табыс салығы (ЖТС) және медициналық сақтандыру жарналары шегерілгеннен кейінгі таза жалақыны жалақы калькуляторы көрсетеді.
Есептелген және ұсталған МЗЖ: айырмасы неде
Бұл — бір соманың екі кезеңі. Есептелген МЗЖ (орысша «ОПВ исчисленные») — айдың есептелген табысынан шығарылған 10%. Ұсталған МЗЖ — агент төленген жалақыдан нақты шегерген сома, аударуға дәл осы жарна жатады. 200.00 нысанына 200.05-қосымшада бұл екі түрлі баған: K және S (Pro1c басылымының 2026 жылғы 19 маусымдағы талдауы). Жалақы кешігіп немесе толық төленбесе, сомалар сәйкес келмейді: аудару мерзімі есептеу күніне емес, төлеу күніне байланысты.
Өзі үшін МЗЖ: ЖК не төлейді
ЖК, шаруа немесе фермер қожалықтарының басшылары мен мүшелері және жеке практикамен айналысатын адамдар өздері үшін МЗЖ төлейді. Жарна — өздері айқындайтын табыстың 10%-ы: ол табыс салық салынатын табыстан және айына 50 ЕТЖ-ден көп болмауы керек. Табыс 1 ЕТЖ-ден аз болса, кодекс бойынша олар 1 ЕТЖ-ден «төлеуге құқылы», яғни ең аз жарна — 8 500 ₸.
Бұл норманы дереккөздер әртүрлі оқиды:
- МЗЖ — құқық. Әлеуметтік кодекстің 249-бабы 1-тармағының 2) тармақшасы ең аз соманы құқық ретінде жазады: табыс болмаған кезде ЕТЖ-ден төлеу міндеті мәтіннен шықпайды.
- Ең аз сома міндетті. Әлеуметтік аударымдар үшін дәл сондай жағдай міндет ретінде жазылған: ең төменгі жалақыдан «төлейді» (245-бап, 2-тармақ). Көп шолулар бұл ережені МЗЖ-ге де көшіреді.
Табыс нөлге тең болса, екі бапты да салыстырып оқыңыз. ЖК зейнетақыға қалай жинайтыны және барлығы қанша төлейтіні — ЖК зейнетақысы нұсқаулығында және ЖК-ның әлеуметтік төлемдері шолуында.
МЗЖ төлеуден кім босатылған
248-баптың 3-тармағы бойынша МЗЖ төлеуден мыналар босатылады:
- зейнет жасына толған адамдар: ерлер — 63 жас, әйелдер — 61 жас (2028 жылдан 61,5 жас, 2029 жылдан 62 жас);
- мүгедектігінің I–II тобы мерзімсіз белгіленген адамдар — олар өтініш бойынша төлей алады;
- әскери қызметшілер (мерзімді әскери қызметтегілерден басқа), арнаулы мемлекеттік органдардың, құқық қорғау органдарының және азаматтық қорғау органдарының қызметкерлері;
- еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы төлемдерін алушылар.
Жарна босатылған адам үшін аударылып кетсе, зейнетақы жарналарын қайтару нұсқаулығын қараңыз.
Қайда және қай күнге дейін төлеу керек
Агент қызметкерлердің МЗЖ-сін табыс төленген айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірмей аударады. ЖК өзі үшін есепті айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірмей төлейді. Мерзімі өткен әр күнге Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесінің 1,25 еселенген мөлшерінде өсімпұл есептеледі (256-бап, 1-тармақ).
Төлем тапсырмасында бизнес-сәйкестендіру нөмірі (БСН), банктің сәйкестендіру коды (БИК), жеке сәйкестендіру коды (ЖСК), бенефициар коды (Кбе; орысша КБе) және төлем мақсатының коды (ТМК; орысша КНП) былай толтырылады:
| Төлем тапсырмасының өрісі | Мәні |
|---|---|
| Алушы | «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы (орысша НАО «Государственная корпорация «Правительство для граждан») |
| БСН | 160440007161 |
| БИК | GCVPKZ2A |
| ЖСК | KZ12009NPS0413609816 |
| Кбе | 11 |
| ТМК | 010 — МЗЖ, 019 — өсімпұл |
МЗЖ мен ЖМЗЖ-нің айырмасы
| МЗЖ | ЖМЗЖ | |
|---|---|---|
| Кім төлейді | қызметкер, агент ұстап қалады | жұмыс беруші өз қаражатынан |
| Мөлшерлеме | 10% | 2026 жылы 3,5%, 2027 жылы 4,5% |
| База | 50 ЕТЖ-ден аспайды | 1-ден 50 ЕТЖ-ге дейін |
ЖМЗЖ тек 1975 жылғы 1 қаңтарда және одан кейін туған қызметкерлер үшін төленеді; толығырақ — жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖМЗЖ) мақаласында. Байланысты терминдер: айлық есептік көрсеткіш (АЕК), корпоративтік табыс салығы (КТС), электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ).
Келесі қадам
- ЖК-ның өзі үшін әлеуметтік төлемдері 2027: МЗЖ, ӘА, МӘМСӘлеуметтік төлемдер 2027: ЖК өзі үшін ЕТЖ 85 000 ₸ және ЖМЗЖ 4,5% кезінде айына кемінде 22 525 ₸ (2026 жылы 21…
- ЖК-ның өзі үшін әлеуметтік төлемдер калькуляторы 2026–2027ЖК-ның өзі үшін 2026–2027 жылғы әлеуметтік төлемдер калькуляторы: 2026 жылы оңайлатылған режимде айына кемінде…
- Жалақы калькуляторы 2027: қолға тиетін сомаЖалақы калькуляторы 2027: МЗЖ 10%, МӘМС жарнасы 2%, ЖТС 10% және 15%, 30 АЕК шегерім. Жалақыдан қолға тиетін…
Жиі қойылатын сұрақтар
ОПВ қазақша қалай аталады?
2026 жылы МЗЖ неше пайыз?
2025 жылы МЗЖ шегі қандай болды?
МЗЖ мен ЖМЗЖ-нің айырмасы неде?
2027 жылы МЗЖ шегі қандай?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- ҚР 20.04.2023 № 224-VII Әлеуметтік кодексі, 248, 249, 256-баптар · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- ҚР 04.12.2024 № 141-VIII «2025–2027 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Заңы, 9-бап: 2025 жылғы 1 қаңтардан ЕТЖ — 85 000 ₸ (орысша мәтін) · тексерілді 2025 жылғы 1 қаңтар
- Ұлттық статистика бюросы: 2026 жылғы 1 қаңтардан ЕТЖ — 85 000 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 2 қыркүйек
- «2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» ҚР Заңының жобасы: ЕТЖ 85 000 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша
- ҚР Президентінің 2026 жылғы 28 қазандағы Жолдауы: ЕТЖ-ні 110 000 ₸-ге көтеру тапсырмасы · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша
- Pro1c, 19.06.2026: ЖТС, МЗЖ, МӘМС жарнасының есептелген сомасы аударылуға тиіс сомадан немен ерекшеленеді (орысша) · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша
- БЖЗҚ: міндетті зейнетақы жарналарын аударуға арналған деректемелер · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан