ZhasPro

МЗЖ (міндетті зейнетақы жарналары) дегеніміз не: анықтама және мысалдар

Не өзгерді

ЕТЖ-нің екі сценарийі бойынша 2027 жылғы МЗЖ шегі, есептелген және ұсталған МЗЖ айырмасы және ЖМЗЖ-мен салыстыру қосылды.

«МЗЖ (міндетті зейнетақы жарналары) дегеніміз не: анықтама және мысалдар» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • Міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ; орысша ОПВ) Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына (БЖЗҚ) төленеді: ай сайынғы табыстың 10%-ы (ҚР Әлеуметтік кодексі, 249-бап).
  • Бір жұмыс берушіден МЗЖ есептелетін табыс 50 ең төменгі жалақымен (ЕТЖ) шектеледі — 2026 жылы 4 250 000 ₸, сондықтан МЗЖ айына 425 000 ₸-ден аспайды.
  • Қызметкер үшін МЗЖ-ні жұмыс беруші жалақыдан ұстап қалады; жеке кәсіпкер (ЖК) өзі үшін дербес айқындайтын табыстан төлейді.
  • Мерзімі — келесі айдың 25-інен кешіктірмей, алушы — «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы.

МЗЖ (міндетті зейнетақы жарналары; орысша ОПВ) — адам табысының Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына (БЖЗҚ; орысша ЕНПФ) міндетті түрде аударылатын бөлігі. Мөлшерлемесі — МЗЖ есептеу үшін алынатын ай сайынғы табыстың 10%-ы (2023 жылғы 20 сәуірдегі № 224-VII Әлеуметтік кодекс, 249-бап). Қызметкер мен азаматтық-құқықтық сипаттағы шарт бойынша жұмыс істейтін орындаушы үшін жарнаны жұмыс беруші (агент) ұстап қалып, аударады. Жеке кәсіпкер (ЖК) өзі үшін өзі төлейді.

МЗЖ: термин карточкасы; 2027 жылғы ЕТЖ — бюджет жобасында 85 000 ₸, Президент тапсырмасы бойынша 110 000 ₸
Көрсеткіш20262027
Мөлшерлеме10%10%
Табыс шегі, 50 ЕТЖ4 250 000 ₸ЕТЖ 85 000 ₸ болса 4 250 000 ₸, 110 000 ₸ болса 5 500 000 ₸
Айына ең көп жарна425 000 ₸425 000 ₸ немесе 550 000 ₸
Қызметкер үшін ең аз шекбелгіленбегенбелгіленбеген

Норма — Әлеуметтік кодекс, 248–249-баптар. Орысша — ОПВ, ағылшынша — compulsory pension contribution (OPV). Шек бір агент бойынша есептеледі.

МЗЖ қандай сомадан есептеледі

«МЗЖ есептеу үшін алынатын табыс» (орысша «доход, принимаемый для исчисления ОПВ») — бұл еңбекақының ақшалай нысандағы барлық түрі және қызметкердің өзге де табыстары (248-бап, 8-тармақ). Осы сомадан 10% алынады, бірақ бір агенттен 50 ең төменгі жалақыдан (ЕТЖ) аспайтын бөлігінен ғана.

ЕТЖ 85 000 ₸ болғандағы мысалдар (редакция есебі): жалақы 300 000 ₸ болса, МЗЖ — 30 000 ₸; жалақы 5 000 000 ₸ болса, МЗЖ 4 250 000 ₸ шегінен есептеледі, жарна — 425 000 ₸. Кодекс қызметкер үшін төменгі шек қоймайды: жалақы ЕТЖ-ден аз болса да, жарна нақты соманың 10%-ы болады. МЗЖ, жеке табыс салығы (ЖТС) және медициналық сақтандыру жарналары шегерілгеннен кейінгі таза жалақыны жалақы калькуляторы көрсетеді.

Есептелген және ұсталған МЗЖ: айырмасы неде

Бұл — бір соманың екі кезеңі. Есептелген МЗЖ (орысша «ОПВ исчисленные») — айдың есептелген табысынан шығарылған 10%. Ұсталған МЗЖ — агент төленген жалақыдан нақты шегерген сома, аударуға дәл осы жарна жатады. 200.00 нысанына 200.05-қосымшада бұл екі түрлі баған: K және S (Pro1c басылымының 2026 жылғы 19 маусымдағы талдауы). Жалақы кешігіп немесе толық төленбесе, сомалар сәйкес келмейді: аудару мерзімі есептеу күніне емес, төлеу күніне байланысты.

Өзі үшін МЗЖ: ЖК не төлейді

ЖК, шаруа немесе фермер қожалықтарының басшылары мен мүшелері және жеке практикамен айналысатын адамдар өздері үшін МЗЖ төлейді. Жарна — өздері айқындайтын табыстың 10%-ы: ол табыс салық салынатын табыстан және айына 50 ЕТЖ-ден көп болмауы керек. Табыс 1 ЕТЖ-ден аз болса, кодекс бойынша олар 1 ЕТЖ-ден «төлеуге құқылы», яғни ең аз жарна — 8 500 ₸.

Бұл норманы дереккөздер әртүрлі оқиды:

  • МЗЖ — құқық. Әлеуметтік кодекстің 249-бабы 1-тармағының 2) тармақшасы ең аз соманы құқық ретінде жазады: табыс болмаған кезде ЕТЖ-ден төлеу міндеті мәтіннен шықпайды.
  • Ең аз сома міндетті. Әлеуметтік аударымдар үшін дәл сондай жағдай міндет ретінде жазылған: ең төменгі жалақыдан «төлейді» (245-бап, 2-тармақ). Көп шолулар бұл ережені МЗЖ-ге де көшіреді.

Табыс нөлге тең болса, екі бапты да салыстырып оқыңыз. ЖК зейнетақыға қалай жинайтыны және барлығы қанша төлейтіні — ЖК зейнетақысы нұсқаулығында және ЖК-ның әлеуметтік төлемдері шолуында.

МЗЖ төлеуден кім босатылған

248-баптың 3-тармағы бойынша МЗЖ төлеуден мыналар босатылады:

  • зейнет жасына толған адамдар: ерлер — 63 жас, әйелдер — 61 жас (2028 жылдан 61,5 жас, 2029 жылдан 62 жас);
  • мүгедектігінің I–II тобы мерзімсіз белгіленген адамдар — олар өтініш бойынша төлей алады;
  • әскери қызметшілер (мерзімді әскери қызметтегілерден басқа), арнаулы мемлекеттік органдардың, құқық қорғау органдарының және азаматтық қорғау органдарының қызметкерлері;
  • еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы төлемдерін алушылар.

Жарна босатылған адам үшін аударылып кетсе, зейнетақы жарналарын қайтару нұсқаулығын қараңыз.

Қайда және қай күнге дейін төлеу керек

Агент қызметкерлердің МЗЖ-сін табыс төленген айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірмей аударады. ЖК өзі үшін есепті айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірмей төлейді. Мерзімі өткен әр күнге Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесінің 1,25 еселенген мөлшерінде өсімпұл есептеледі (256-бап, 1-тармақ).

Төлем тапсырмасында бизнес-сәйкестендіру нөмірі (БСН), банктің сәйкестендіру коды (БИК), жеке сәйкестендіру коды (ЖСК), бенефициар коды (Кбе; орысша КБе) және төлем мақсатының коды (ТМК; орысша КНП) былай толтырылады:

БЖЗҚ деректері бойынша МЗЖ деректемелері, 07.10.2026 салыстырылды
Төлем тапсырмасының өрісіМәні
Алушы«Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы (орысша НАО «Государственная корпорация «Правительство для граждан»)
БСН160440007161
БИКGCVPKZ2A
ЖСКKZ12009NPS0413609816
Кбе11
ТМК010 — МЗЖ, 019 — өсімпұл

МЗЖ мен ЖМЗЖ-нің айырмасы

МЗЖ және ЖМЗЖ: Әлеуметтік кодекстің 249 және 251-баптары бойынша салыстыру
МЗЖЖМЗЖ
Кім төлейдіқызметкер, агент ұстап қаладыжұмыс беруші өз қаражатынан
Мөлшерлеме10%2026 жылы 3,5%, 2027 жылы 4,5%
База50 ЕТЖ-ден аспайды1-ден 50 ЕТЖ-ге дейін

ЖМЗЖ тек 1975 жылғы 1 қаңтарда және одан кейін туған қызметкерлер үшін төленеді; толығырақ — жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖМЗЖ) мақаласында. Байланысты терминдер: айлық есептік көрсеткіш (АЕК), корпоративтік табыс салығы (КТС), электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ).

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

ОПВ қазақша қалай аталады?
Міндетті зейнетақы жарналары, қысқаша МЗЖ. Жұмыс беруші өз қаражатынан төлейтін жарна (орысша ОПВР) — жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖМЗЖ).
2026 жылы МЗЖ неше пайыз?
МЗЖ есептеу үшін алынатын ай сайынғы табыстың 10%-ы. 300 000 ₸ жалақыдан бұл 30 000 ₸ (редакция есебі).
2025 жылы МЗЖ шегі қандай болды?
Шек сол — 50 ЕТЖ. ЕТЖ 2024–2026 жылдары өзгерген жоқ, 85 000 ₸, сондықтан МЗЖ үшін табыс шегі — айына 4 250 000 ₸.
МЗЖ мен ЖМЗЖ-нің айырмасы неде?
МЗЖ қызметкердің табысынан ұсталады, мөлшерлемесі 10%. ЖМЗЖ-ні жұмыс беруші жалақыдан тыс өз қаражатынан төлейді: 2026 жылы — 3,5%, 2027 жылғы 1 қаңтардан — 4,5%.
2027 жылы МЗЖ шегі қандай?
Бұрынғыдай айына 50 ЕТЖ. 2027 жылғы бюджет жобасында ЕТЖ 85 000 ₸, онда шек — 4 250 000 ₸, ең көп жарна — 425 000 ₸. Президент тапсырғандай ЕТЖ 110 000 ₸-ге көтерілсе, шек 5 500 000 ₸, жарна 550 000 ₸-ге дейін болады.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҚР 20.04.2023 № 224-VII Әлеуметтік кодексі, 248, 249, 256-баптар · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  2. ҚР 04.12.2024 № 141-VIII «2025–2027 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Заңы, 9-бап: 2025 жылғы 1 қаңтардан ЕТЖ — 85 000 ₸ (орысша мәтін) · тексерілді 2025 жылғы 1 қаңтар
  3. Ұлттық статистика бюросы: 2026 жылғы 1 қаңтардан ЕТЖ — 85 000 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 2 қыркүйек
  4. «2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» ҚР Заңының жобасы: ЕТЖ 85 000 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша
  5. ҚР Президентінің 2026 жылғы 28 қазандағы Жолдауы: ЕТЖ-ні 110 000 ₸-ге көтеру тапсырмасы · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша
  6. Pro1c, 19.06.2026: ЖТС, МЗЖ, МӘМС жарнасының есептелген сомасы аударылуға тиіс сомадан немен ерекшеленеді (орысша) · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша
  7. БЖЗҚ: міндетті зейнетақы жарналарын аударуға арналған деректемелер · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан

Осы тақырыпқа қатысты