ЖМЗЖ (жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары): қарапайым тілмен бұл не және қалай қолданылады
Не өзгерді
2027 жылғы мәндер қосылды: 4,5% мөлшерлеме және ЕТЖ 85 000 ₸ (бюджет жобасы) мен 110 000 ₸ (Жолдау) болғандағы ең аз жарна.

Қысқаша
- ЖМЗЖ — жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (орысша ОПВР): жұмыс беруші оларды қызметкер үшін Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына (БЖЗҚ) өз қаражатынан төлейді, жалақыдан ұстамайды.
- 2027 жылғы 1 қаңтардан мөлшерлеме — 4,5% (Әлеуметтік кодекс, 251-бап), 2026 жылы — 3,5%, 2028 жылдан — 5%.
- База — қызметкердің табысы, бірақ айына 1 ең төменгі жалақыдан (ЕТЖ) аз емес, 50 ЕТЖ-ден көп емес: 2026 жылы 85 000–4 250 000 ₸; 2027 жылғы ЕТЖ әзірге екі нұсқада — бюджет жобасында 85 000 ₸, Жолдауда 110 000 ₸.
- 1975 жылғы 1 қаңтарға дейін туған қызметкерлер үшін және тағы бірнеше санат үшін ЖМЗЖ төленбейді.
- Жеке кәсіпкер (ЖК), шаруа немесе фермер қожалығы және жеке практикамен айналысатын адам ЖМЗЖ-ні өз пайдасына да төлейді: 2026 жылы өзі айқындайтын табыстың 3,5%-ы, айына 2 975–148 750 ₸.
ЖМЗЖ (жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары; орысша ОПВР) — жұмыс беруші қызметкер үшін Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына (БЖЗҚ; орысша ЕНПФ) жалақыдан тыс, өз қаражатынан төлейтін жарналар. 2027 жылғы 1 қаңтардан мөлшерлеме — қызметкер табысының 4,5%-ы, 2026 жылдың соңына дейін — 3,5% (2023 жылғы 20 сәуірдегі № 224-VII Әлеуметтік кодекс, 251-бап). Жарна жалақыдан ұсталмайды: қызметкердің қолына тиетін сома азаймайды, ал жұмыс берушінің қызметкерге кететін шығысы көбейеді.
| Көрсеткіш | 2026 жыл | 2027 жыл |
|---|---|---|
| Норма | Әлеуметтік кодекс, 251-бап | сол |
| Мөлшерлеме | 3,5% | 4,5% |
| База үшін ЕТЖ (орысша МЗП) | 85 000 ₸ | 85 000 ₸ (жоба) немесе 110 000 ₸ (Жолдау) |
| Ең аз жарна | 2 975 ₸ | 3 825 ₸ немесе 4 950 ₸ |
| Ең көп жарна | 148 750 ₸ | 191 250 ₸ немесе 247 500 ₸ |
| Мерзімі | келесі айдың 25-іне дейін | сол |
Термин орысша — ОПВР, ағылшынша — employer pension contribution (OPVR). Жұмыс беруші (агент) өз қаражатынан төлейді; ЖК, шаруа немесе фермер қожалығы, жеке практикамен айналысатын адам өз пайдасына да төлейді. Босатулар — Әлеуметтік кодекстің 248-бабының 6-тармағында.
2027 жылғы ең аз сома ЕТЖ-ге байланысты: бюджет туралы заң жобасында — 85 000 ₸, 2026 жылғы 28 қазандағы Жолдауда Президент оны 110 000 ₸-ге дейін көтеруді тапсырды; заңға 2026 жылғы 16 қарашадағы жағдай бойынша қол қойылмаған. Екі нұсқаның есебі, мерзімдер мен мысалдар — ЖМЗЖ мөлшерлемесі және 2027 жылғы есеп нұсқаулығында.
Мөлшерлеме 2028 жылға дейін қалай көтеріледі
ЖМЗЖ бірден толық мөлшерде енгізілген жоқ: кодекс өсу кестесін 2028 жылға дейін алдын ала жазып қойған (251-баптың 1-тармағы, № 71-VIII және № 215-VIII заңдардың редакциясы). БЖЗҚ да жұмыс беруші жарналары туралы бетінде 2026–2028 жылдарға сол мөлшерлемелерді көрсетеді.
| Жыл | ЖМЗЖ мөлшерлемесі | 300 000 ₸ жалақыдан |
|---|---|---|
| 2024 | 1,5% | 4 500 ₸ |
| 2025 | 2,5% | 7 500 ₸ |
| 2026 | 3,5% | 10 500 ₸ |
| 2027 | 4,5% | 13 500 ₸ |
| 2028 және одан кейін | 5% | 15 000 ₸ |
Демек жалақы өзгермесе де, 2026 жылдан 2028 жылға дейін мөлшерлеме 1,5 пайыздық пунктке өседі, оның 1 пункті 2027 жылы: 300 000 ₸ жалақыдан бұл айына 3 000 ₸ артық. Еңбекақы қорын (орысша ФОТ) жоспарлағанда мұны алдын ала қарастырыңыз. Қызметкердің ЖМЗЖ, әлеуметтік аударымдар және медициналық сақтандырумен бірге толық құнын жұмыс беруші шығыстарының калькуляторы есептейді, ал толық талдау — ЖМЗЖ 2026 мақаласында.
Базаның төменгі және жоғарғы шегі
Қызметкердің міндетті зейнетақы жарналарынан (МЗЖ) айырмасы: ЖМЗЖ-нің төменгі шегі бар. Қызметкер толық емес ставкада 60 000 ₸ алса да, жарна ең төменгі жалақыдан есептеледі: 85 000 × 3,5% = 2 975 ₸. Жалақы 6 000 000 ₸ болса, база 50 ЕТЖ-мен шектеледі: 4 250 000 × 3,5% = 148 750 ₸ (редакция есебі).
Төменгі шек өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың және интернет-платформа арқылы жұмыс істейтін орындаушылардың (орысша платформенные исполнители) табысына қолданылмайды: олар үшін кодексте бөлек ереже бар.
Қандай қызметкерлер үшін ЖМЗЖ есептелмейді
Агент мына адамдар үшін ЖМЗЖ төлеуден босатылған:
- 1975 жылғы 1 қаңтарға дейін туған қызметкерлер;
- жасына байланысты зейнеткерлер;
- мүгедектігінің I–II тобы мерзімсіз белгіленген адамдар;
- әскери қызметшілер мен күштік органдардың қызметкерлері, еңбек сіңірген жылдары үшін төлем алушылар;
- күтіп-ұстаудағы отставкадағы судьялар.
Босатылған адамдар туралы мәліметтер ЖТС және әлеуметтік салық декларациясына енгізілмейді. Сондықтан жұмысқа алғанда қызметкердің туған жылын бірден тексеріңіз: ЖМЗЖ есептеу керектігі содан анықталады.
Кәсіпкер өз пайдасына төлейтін жарна
Жеке кәсіпкер (ЖК; орысша ИП), шаруа немесе фермер қожалығы және жеке практикамен айналысатын адам ЖМЗЖ-ні өз пайдасына да төлейді. ЖК 1975 жылғы 1 қаңтарда немесе одан кейін туса, мөлшерлеме жұмыс берушінікімен бірдей: 2026 жылы 3,5%, 2027 жылы 4,5%, 2028 жылдан 5%. Табысты өзі айқындайды, бірақ ол айына 1–50 ЕТЖ шегінде болады, яғни 2026 жылы жарна 2 975–148 750 ₸. Мерзімі — есепті айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірмей (БЖЗҚ).
Ескерте кетейік: 1975 жылғы 1 қаңтарға дейін туған ЖК-ның өзі үшін төлемейтінін тікелей тек Kaspi Гид жазады. Әлеуметтік кодекстің 248-бабының 6-тармағы мен БЖЗҚ бұл босатуды агентке қатысты айтады. Сондықтан ертерек туған болсаңыз, өзіңіз тіркелген мемлекеттік кірістер басқармасынан (МКБ; орысша УГД) нақтылаңыз.
Табыс бар кезде бұл — міндет. Табыс болмаса, 1 ЕТЖ-ден төлеу — құқық (№ 540 Қағидалар, 6-тармақ). Зейнетақыға қалай жинау керектігі — ЖК зейнетақысы нұсқаулығында.
Қызметкердің салығына әсері
ЖМЗЖ қызметкердің табысы болып саналмайды (Салық кодексі, 366-баптың 18) тармақшасы), сондықтан бұл сомадан жеке табыс салығы (ЖТС; орысша ИПН) ұсталмайды. Жұмыс беруші жарнаны «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы қызметкерлер тізімімен аударады. Мерзімі өтсе, өсімпұл есептеледі.
Қызметкер үшін төленетін барлық жарна мен аударым — қызметкерге салынатын салықтар шолуында, кәсіпкердің өзі үшін төлемдері — әлеуметтік төлемдер бетінде. Байланысты терминдер: әлеуметтік аударымдар (ӘА), әлеуметтік салық, МӘМС жарналары, кандас.
Келесі қадам
- Қызметкер қаншаға түседі: жұмыс беруші салықтарының калькуляторы 2026Қызметкер 2026 жылы қаншаға түседі: ЖШС пен ЖК үшін жұмыс беруші салығының калькуляторы — ЖМЗЖ 3,5%, ӘА 5%,…
- 2027 жылғы қызметкер үшін салықтар мен жарналар: толық есеп2027 жылы қызметкер үшін салықтар мен жарналар: ЖТС, МЗЖ, МӘМС, ЖМЗЖ 4,5%, ӘА және әлеуметтік салық 300 000 ₸…
- ЖК-ның өзі үшін әлеуметтік төлемдері 2027: МЗЖ, ӘА, МӘМСӘлеуметтік төлемдер 2027: ЖК өзі үшін ЕТЖ 85 000 ₸ және ЖМЗЖ 4,5% кезінде айына кемінде 22 525 ₸ (2026 жылы 21…
Жиі қойылатын сұрақтар
ОПВР қазақша қалай аталады?
ЖМЗЖ не үшін керек?
МЗЖ мен ЖМЗЖ-нің айырмасы неде?
Жұмыс істейтін зейнеткер үшін ЖМЗЖ төлене ме?
ЖК өзі үшін ЖМЗЖ төлей ме?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- ҚР 20.04.2023 № 224-VII Әлеуметтік кодексі, 248, 251-баптар · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- ҚР 18.07.2025 № 214-VIII Салық кодексі, 366-баптың 18) тармақшасы · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- БЖЗҚ: жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары · тексерілді 2026 жылғы 3 қараша
- ҚР Үкіметінің 03.07.2023 № 540 қаулысы: ЖМЗЖ-ні есептеу, аудару және қайтару қағидалары, 6-тармақ (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 3 қараша
- Kaspi Гид: ЖК өзі үшін және қызметкерлері үшін ЖМЗЖ төлейді, босату жағдайлары (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 3 қараша
- 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: ЕТЖ 85 000 ₸ (16.11.2026 жағдай бойынша қол қойылмаған) · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша