ZhasPro

ЖМЗЖ (жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары): қарапайым тілмен бұл не және қалай қолданылады

Не өзгерді

2027 жылғы мәндер қосылды: 4,5% мөлшерлеме және ЕТЖ 85 000 ₸ (бюджет жобасы) мен 110 000 ₸ (Жолдау) болғандағы ең аз жарна.

«ЖМЗЖ (жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары)» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • ЖМЗЖ — жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (орысша ОПВР): жұмыс беруші оларды қызметкер үшін Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына (БЖЗҚ) өз қаражатынан төлейді, жалақыдан ұстамайды.
  • 2027 жылғы 1 қаңтардан мөлшерлеме — 4,5% (Әлеуметтік кодекс, 251-бап), 2026 жылы — 3,5%, 2028 жылдан — 5%.
  • База — қызметкердің табысы, бірақ айына 1 ең төменгі жалақыдан (ЕТЖ) аз емес, 50 ЕТЖ-ден көп емес: 2026 жылы 85 000–4 250 000 ₸; 2027 жылғы ЕТЖ әзірге екі нұсқада — бюджет жобасында 85 000 ₸, Жолдауда 110 000 ₸.
  • 1975 жылғы 1 қаңтарға дейін туған қызметкерлер үшін және тағы бірнеше санат үшін ЖМЗЖ төленбейді.
  • Жеке кәсіпкер (ЖК), шаруа немесе фермер қожалығы және жеке практикамен айналысатын адам ЖМЗЖ-ні өз пайдасына да төлейді: 2026 жылы өзі айқындайтын табыстың 3,5%-ы, айына 2 975–148 750 ₸.

ЖМЗЖ (жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары; орысша ОПВР) — жұмыс беруші қызметкер үшін Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына (БЖЗҚ; орысша ЕНПФ) жалақыдан тыс, өз қаражатынан төлейтін жарналар. 2027 жылғы 1 қаңтардан мөлшерлеме — қызметкер табысының 4,5%-ы, 2026 жылдың соңына дейін — 3,5% (2023 жылғы 20 сәуірдегі № 224-VII Әлеуметтік кодекс, 251-бап). Жарна жалақыдан ұсталмайды: қызметкердің қолына тиетін сома азаймайды, ал жұмыс берушінің қызметкерге кететін шығысы көбейеді.

ЖМЗЖ: термин карточкасы, 2026 және 2027 жылдар; 2027 жылғы сомалар алдын ала
Көрсеткіш2026 жыл2027 жыл
НормаӘлеуметтік кодекс, 251-бапсол
Мөлшерлеме3,5%4,5%
База үшін ЕТЖ (орысша МЗП)85 000 ₸85 000 ₸ (жоба) немесе 110 000 ₸ (Жолдау)
Ең аз жарна2 975 ₸3 825 ₸ немесе 4 950 ₸
Ең көп жарна148 750 ₸191 250 ₸ немесе 247 500 ₸
Мерзімікелесі айдың 25-іне дейінсол

Термин орысша — ОПВР, ағылшынша — employer pension contribution (OPVR). Жұмыс беруші (агент) өз қаражатынан төлейді; ЖК, шаруа немесе фермер қожалығы, жеке практикамен айналысатын адам өз пайдасына да төлейді. Босатулар — Әлеуметтік кодекстің 248-бабының 6-тармағында.

2027 жылғы ең аз сома ЕТЖ-ге байланысты: бюджет туралы заң жобасында — 85 000 ₸, 2026 жылғы 28 қазандағы Жолдауда Президент оны 110 000 ₸-ге дейін көтеруді тапсырды; заңға 2026 жылғы 16 қарашадағы жағдай бойынша қол қойылмаған. Екі нұсқаның есебі, мерзімдер мен мысалдар — ЖМЗЖ мөлшерлемесі және 2027 жылғы есеп нұсқаулығында.

Мөлшерлеме 2028 жылға дейін қалай көтеріледі

ЖМЗЖ бірден толық мөлшерде енгізілген жоқ: кодекс өсу кестесін 2028 жылға дейін алдын ала жазып қойған (251-баптың 1-тармағы, № 71-VIII және № 215-VIII заңдардың редакциясы). БЖЗҚ да жұмыс беруші жарналары туралы бетінде 2026–2028 жылдарға сол мөлшерлемелерді көрсетеді.

ЖМЗЖ мөлшерлемелерінің кестесі; жарна сомалары — редакция есебі
ЖылЖМЗЖ мөлшерлемесі300 000 ₸ жалақыдан
20241,5%4 500 ₸
20252,5%7 500 ₸
20263,5%10 500 ₸
20274,5%13 500 ₸
2028 және одан кейін5%15 000 ₸

Демек жалақы өзгермесе де, 2026 жылдан 2028 жылға дейін мөлшерлеме 1,5 пайыздық пунктке өседі, оның 1 пункті 2027 жылы: 300 000 ₸ жалақыдан бұл айына 3 000 ₸ артық. Еңбекақы қорын (орысша ФОТ) жоспарлағанда мұны алдын ала қарастырыңыз. Қызметкердің ЖМЗЖ, әлеуметтік аударымдар және медициналық сақтандырумен бірге толық құнын жұмыс беруші шығыстарының калькуляторы есептейді, ал толық талдау — ЖМЗЖ 2026 мақаласында.

Базаның төменгі және жоғарғы шегі

Қызметкердің міндетті зейнетақы жарналарынан (МЗЖ) айырмасы: ЖМЗЖ-нің төменгі шегі бар. Қызметкер толық емес ставкада 60 000 ₸ алса да, жарна ең төменгі жалақыдан есептеледі: 85 000 × 3,5% = 2 975 ₸. Жалақы 6 000 000 ₸ болса, база 50 ЕТЖ-мен шектеледі: 4 250 000 × 3,5% = 148 750 ₸ (редакция есебі).

Төменгі шек өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың және интернет-платформа арқылы жұмыс істейтін орындаушылардың (орысша платформенные исполнители) табысына қолданылмайды: олар үшін кодексте бөлек ереже бар.

Қандай қызметкерлер үшін ЖМЗЖ есептелмейді

Агент мына адамдар үшін ЖМЗЖ төлеуден босатылған:

  • 1975 жылғы 1 қаңтарға дейін туған қызметкерлер;
  • жасына байланысты зейнеткерлер;
  • мүгедектігінің I–II тобы мерзімсіз белгіленген адамдар;
  • әскери қызметшілер мен күштік органдардың қызметкерлері, еңбек сіңірген жылдары үшін төлем алушылар;
  • күтіп-ұстаудағы отставкадағы судьялар.

Босатылған адамдар туралы мәліметтер ЖТС және әлеуметтік салық декларациясына енгізілмейді. Сондықтан жұмысқа алғанда қызметкердің туған жылын бірден тексеріңіз: ЖМЗЖ есептеу керектігі содан анықталады.

Кәсіпкер өз пайдасына төлейтін жарна

Жеке кәсіпкер (ЖК; орысша ИП), шаруа немесе фермер қожалығы және жеке практикамен айналысатын адам ЖМЗЖ-ні өз пайдасына да төлейді. ЖК 1975 жылғы 1 қаңтарда немесе одан кейін туса, мөлшерлеме жұмыс берушінікімен бірдей: 2026 жылы 3,5%, 2027 жылы 4,5%, 2028 жылдан 5%. Табысты өзі айқындайды, бірақ ол айына 1–50 ЕТЖ шегінде болады, яғни 2026 жылы жарна 2 975–148 750 ₸. Мерзімі — есепті айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірмей (БЖЗҚ).

Ескерте кетейік: 1975 жылғы 1 қаңтарға дейін туған ЖК-ның өзі үшін төлемейтінін тікелей тек Kaspi Гид жазады. Әлеуметтік кодекстің 248-бабының 6-тармағы мен БЖЗҚ бұл босатуды агентке қатысты айтады. Сондықтан ертерек туған болсаңыз, өзіңіз тіркелген мемлекеттік кірістер басқармасынан (МКБ; орысша УГД) нақтылаңыз.

Табыс бар кезде бұл — міндет. Табыс болмаса, 1 ЕТЖ-ден төлеу — құқық (№ 540 Қағидалар, 6-тармақ). Зейнетақыға қалай жинау керектігі — ЖК зейнетақысы нұсқаулығында.

Қызметкердің салығына әсері

ЖМЗЖ қызметкердің табысы болып саналмайды (Салық кодексі, 366-баптың 18) тармақшасы), сондықтан бұл сомадан жеке табыс салығы (ЖТС; орысша ИПН) ұсталмайды. Жұмыс беруші жарнаны «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы қызметкерлер тізімімен аударады. Мерзімі өтсе, өсімпұл есептеледі.

Қызметкер үшін төленетін барлық жарна мен аударым — қызметкерге салынатын салықтар шолуында, кәсіпкердің өзі үшін төлемдері — әлеуметтік төлемдер бетінде. Байланысты терминдер: әлеуметтік аударымдар (ӘА), әлеуметтік салық, МӘМС жарналары, кандас.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

ОПВР қазақша қалай аталады?
Жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары, қысқаша ЖМЗЖ. Қызметкердің табысынан ұсталатын жарна (орысша ОПВ) — міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ).
ЖМЗЖ не үшін керек?
Бұл — жұмыс беруші өз қаражатынан қосатын зейнетақы жарнасы, ақша қызметкер үшін БЖЗҚ-ға түседі. Жалақы бұл сомаға азаймайды, ЖМЗЖ қызметкердің жеке табыс салығы (ЖТС) салынатын табысына да кірмейді.
МЗЖ мен ЖМЗЖ-нің айырмасы неде?
МЗЖ (10%) қызметкердің табысынан ұсталады. ЖМЗЖ-ні (2026 жылы 3,5%, 2027 жылдан 4,5%) жұмыс беруші жалақыдан тыс төлейді. Қызметкер үшін МЗЖ-де ең төменгі база жоқ, ал ЖМЗЖ кемінде 1 ЕТЖ-ден есептеледі.
Жұмыс істейтін зейнеткер үшін ЖМЗЖ төлене ме?
Жоқ. Агент жасына байланысты зейнеткерлер үшін де, 1975 жылғы 1 қаңтарға дейін туған барлық қызметкерлер үшін де ЖМЗЖ-ден босатылған (Әлеуметтік кодекс, 248-баптың 6-тармағы).
ЖК өзі үшін ЖМЗЖ төлей ме?
Иә, егер 1975 жылғы 1 қаңтарда немесе одан кейін туса. 2026 жылы — өзі айқындайтын табыстың 3,5%-ы, айына 2 975 ₸-ден 148 750 ₸-ге дейін, есепті айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірмей. Табыс бар кезде бұл міндет, табыс болмаса, 1 ЕТЖ-ден төлеу — құқық. Ертерек туған ЖК-ның босатылатынын тікелей тек Kaspi Гид жазады, сондықтан мемлекеттік кірістер басқармасынан нақтылаңыз.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҚР 20.04.2023 № 224-VII Әлеуметтік кодексі, 248, 251-баптар · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  2. ҚР 18.07.2025 № 214-VIII Салық кодексі, 366-баптың 18) тармақшасы · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  3. БЖЗҚ: жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары · тексерілді 2026 жылғы 3 қараша
  4. ҚР Үкіметінің 03.07.2023 № 540 қаулысы: ЖМЗЖ-ні есептеу, аудару және қайтару қағидалары, 6-тармақ (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 3 қараша
  5. Kaspi Гид: ЖК өзі үшін және қызметкерлері үшін ЖМЗЖ төлейді, босату жағдайлары (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 3 қараша
  6. 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: ЕТЖ 85 000 ₸ (16.11.2026 жағдай бойынша қол қойылмаған) · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша

Осы тақырыпқа қатысты