ZhasPro

Бизнеске грантты кім ала алады: 2027 жылғы өтініш берушілер санаттары

Не өзгерді

Тақырып 2027 жылға жаңартылды; бағдарлама шарттары, мөлшерлемелер мен сомалар мәтіндегі тексеру күніне берілген, 2027 жылғы параметрлер бюджет пен бағдарлама қағидалары бекітілгеннен кейін шығады.

«Бизнеске грантты кім ала алады: 2027 жылғы өтініш берушілер санаттары» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • Жаңа бизнес-идеяларға берілетін грант — 400 АЕК-ке дейін, 2026 жылы 1 730 000 ₸-ге дейін. № 272 Қағидалардың 11-тармағы бойынша оған тек 7 әлеуметтік осал санаттағы адамдар үміткер бола алады. Тізім жабық: басқа мәртебе оның орнын баспайды.
  • Санаттар: атаулы әлеуметтік көмек алушылар, 4 және одан көп балаға жәрдемақы алатын көпбалалы отбасылар, асыраушысынан айырылу бойынша төлем алушылар, қоныс аударушылар, қандастар, еңбекке қарсы көрсетілімі жоқ мүгедектігі бар адамдар, мүгедектігі бар баланың ата-аналары.
  • Санаттың өзі жеткіліксіз: өтінім бергенге дейін тіркелген жұмыссыз немесе тіркелгеніне 1 жыл толмаған ЖК болу және мерзімі 3 жылдан аспаған «Бастау Бизнес» сертификаты керек.
  • Мәртебе туралы анықтама тіркеудің қажеті жоқ: Business.enbek.kz порталы өтінім берген кезде санатты дерекқорлардан өзі тексереді.
  • Жастар, студенттер, әйелдер мен зейнеткерлер бөлек санат ретінде аталмаған, ал «жұмыссыз» — әлеуметтік санат емес, жұмыспен қамту мәртебесі.

Жаңа бизнес-идеяға грантты — 400 айлық есептік көрсеткішке (АЕК, орысша МРП) дейін, 2026 жылы 1 730 000 ₸-ге дейін (400 × 4 325 ₸) — тек 7 әлеуметтік осал санаттағы адам ала алады. Бұл санаттар Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі (ЕХӘҚМ) бекіткен Кәсіпкерлік бастамаға жәрдемдесу жөніндегі шараларды ұйымдастыру және қаржыландыру қағидаларының (бұдан әрі — № 272 Қағидалар) 11-тармағында аталған. Олар: атаулы әлеуметтік көмек (орысша АСП) алушылар; 4 және одан көп баласы бар көпбалалы отбасыларға берілетін жәрдемақыны алушылар және олардың жұбайлары; асыраушысынан айырылу бойынша төлем алушылар; қоныс аударушылар; қандастар; еңбекке қарсы көрсетілімі жоқ мүгедектігі бар адамдар; мүгедектігі бар баланы тәрбиелеп отырған ата-аналар және олардың жұбайлары.

2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:

АЕК-пен берілген сомалар: 2026 жыл және бюджет жобасы бойынша 2027 жыл
Көрсеткіш20262027 (жоба)
400 АЕК1 730 000 ₸1 877 200 ₸

Санат — бірінші сүзгі, бірақ жалғыз емес. Өтінім бергенге дейін тіркелген жұмыссыз немесе тіркелгеніне 1 жыл толмаған жеке кәсіпкер (ЖК, орысша ИП) болу керек, сондай-ақ мерзімі 3 жылдан аспаған «Бастау Бизнес» сертификаты қажет. Мұның бәрін Business.enbek.kz порталы дерекқорлар арқылы өзі тексереді. Төменде — әр санатқа кім кіреді, жұмыспен қамту мәртебесін қалай рәсімдеу керек және портал талапқа сай адамды неге кейде «көрмейді». Гранттың мөлшері мен алушының міндеттері 400 АЕК грант туралы материалда толық талданған.

7 санаттың әрқайсысына кім кіреді?

11-тармақтағы тізім жабық әрі қысқа. Тұжырымдардың егжей-тегжейі маңызды: екі санатта құқық жұбайға да беріледі, біреуінде еңбекке қабілеттілік шарты бар.

№ 272 Қағидалардың 11-тармағы бойынша грантқа өтініш берушілердің 7 санаты, 2026 жылғы редакция
СанатНақты кімНазар аударатын жайт
Атаулы әлеуметтік көмек алушылармемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алушыларпортал «және олардың отбасы мүшелері» деп жазады — Қағидалардан кеңірек
Көпбалалы отбасыларбірге тұратын 4 және одан көп кәмелетке толмаған баласы (23 жасқа дейін күндізгі оқу нысанында оқитындарды қоса) бар отбасыларға ай сайынғы жәрдемақы алушыларқұқық жұбайда да бар; тек тіркелген неке ескеріледі
Асыраушысынан айырылуасыраушысынан айырылу жағдайы бойынша әлеуметтік төлем алушылар—
Қоныс аударушыларқоныс аударушылар; ЕХӘҚМ оларды «өңіраралық» деп атайдыпортал «және олардың еңбекке қабілетті отбасы мүшелері» деп жазады
Қандастар«қандас» мәртебесі қолданыста бар адамдармәртебе өтінім берілген күні қолданыста болуы керек
Мүгедектігі бар адамдареңбекке қарсы көрсетілімі жоқ—
Мүгедектігі бар баланың ата-аналарымүгедектігі бар баланы (балаларды) тәрбиелеп отырған адамдарқұқық жұбайда да бар

Порталдағы отбасы мүшелері туралы тұжырымдар Қағидалар мәтінінен кеңірек. Құқықтың оларға да таралатын-таралмайтынын тек мәртебені автоматты тексеру көрсетеді, сондықтан бұған алдын ала сенбеген жөн.

Неге бір санат жеткіліксіз?

Себебі портал бір-біріне тәуелсіз екі тізімді тексереді. Business.enbek.kz оларды «жұмыспен қамту санаттары» және «әлеуметтік санаттар» деп атайды, ал екеуіне де кіру керек.

Жұмыспен қамту санаты — өтінім берілген күнгі мәртебе: тіркелген жұмыссыз немесе тіркелгеніне 1 жыл толмаған ЖК. 2023–2025 жылдары ЕХӘҚМ тіркелгеніне 3 жылға дейінгі ЖК-ларды жіберді, бірақ 2026 жылғы 28 мамырдағы № 207 бұйрық 2026 жылдан бастап бұл мерзімді бір жылға дейін қысқартты. Кейбір өңірлік беттер әлі де «3 жылға дейін» деп қайталайды — 2026 жыл үшін бұл қате.

Үшінші шарт — тегін «Бастау Бизнес» онлайн-курсының сертификаты, оның мерзімі өтінім берген сәтте 3 жылдан аспауы керек. Курсты әлеуметтік санаты жоқ адамдар да өте алады: Қағидалардың 3-тармағы бойынша оған қатысушылардың аясы кеңірек. Бірақ санатсыз сертификат грантқа құқық бермейді.

Бұдан өзін-өзі тексерудің қарапайым ережесі шығады: санат + жұмыссыз немесе 1 жылға толмаған ЖК + қолданыстағы сертификат. Біреуі сәйкес келмесе, портал өтінімді өткізбейді. Бұл тексеруді қадам-қадаммен «қай грантқа сай келемін» квизінде өтуге болады.

Жұмыссыз ретінде есепке қалай тұруға болады?

Жұмыс іздеуші ретінде тұрғылықты жердегі мансап орталығында, egov.kz порталында немесе enbek.kz сайтындағы Электрондық еңбек биржасында есепке тұруға болады. Онлайн тіркелу үшін электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ, орысша ЭЦП) керек; қызмет тегін, мерзімі — 1 жұмыс күні.

Мансап орталығына барып тіркелу үшін өтініш пен жеке куәлік (немесе цифрлық құжат) керек, ал жұмыс пен білім туралы құжаттар — болса. Жұмыссыз мәртебесі бірден берілмейді. Мансап орталығы 2 жұмыс күні ішінде лайықты жұмыс таппаса немесе адам ұсынылған жұмыстан бас тартса, еңбек нарығының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі (орысша АИС «Рынок труда») оны жұмыссыз ретінде өзі тіркейді. Лек басталғанға дейін кемінде бір апта уақыт қалдырған дұрыс. Рәсім жұмыссыз мәртебесі туралы бетте қадам-қадаммен талданған.

16 жасқа толмағандар, жұмыспен қамтылғандар, зейнет жасына жеткендер, жалған мәлімет бергендер, сондай-ақ жұмыспен қамту шараларына үміткер студенттер мен оқушылар жұмыссыз ретінде тіркелмейді. Мәртебені жоғалтып алуға да болады, мысалы, адам үшін әлеуметтік төлемдер түсе бастаса. Грант үшін ол дәл өтінім берілген күні қолданыста болуы керек.

Әлеуметтік санаттар — атаулы әлеуметтік көмек, мүгедектік, қандас мәртебесі — өз рәсімдері бойынша беріледі, оларды гранттар туралы Қағидалар реттемейді. Мұнда бір ғана нәрсе маңызды: өтінім берген кезде мәртебе дерекқорда болуы керек.

Портал мәртебені қалай тексереді және ол жүктелмесе не істеу керек?

Автоматты түрде. Өтінім берген кезде үміткер өз санатын таңдайды, ал портал оны және сертификаттың барын дерекқорлармен салыстырады. Атаулы әлеуметтік көмек, мүгедектік немесе қандас мәртебесі туралы бөлек анықтама тіркеуді Қағидалар талап етпейді.

Мұның кері жағы да бар: дерекқорда қажетті жазба болмаса, өтінім өтпейді, ал оны түзету тәртібі Қағидаларда жазылмаған. Сондықтан мәртебені лек жарияланғанға дейін тексерген жөн. Лек туралы хабарландыру 10 күнтізбелік күн бұрын жарияланады, ал өтінім қабылдау 10 жұмыс күнге созылады. Өтінім нақты қай жерде берілетінін грантқа өтінім беретін порталдар беті түсіндіреді.

Гранттағы мәртебені тексеру: белгі → себеп → не істеу керек
БелгіЫқтимал себепНе істеу керек
Портал көпбалалы отбасы мүшесі жұбайдың санатын көрмейдінеке 2008 жылға дейін тіркелген және жаңартылмағанлек басталғанға дейін egov.kz арқылы азаматтық хал актілерін тіркеу ақпараттық жүйесінде (орысша ИС «ЗАГС») мәліметті жаңарту
Жұмыссыз мәртебесі жоқесепке тұрған, бірақ жұмыс іріктеуге берілетін 2 жұмыс күні әлі өтпеген немесе адам есептен шығарылғанЭлектрондық еңбек биржасында мәртебені тексеру; есептен шығарылса, қайта тұру
ЖК өтінімі қайтарылдыЖК бір жыл бұрын немесе одан ертерек тіркелген2026 жылғы ереже бойынша грант қолжетімсіз; төмендегі басқа шараларды қараңыз
Оқу бойынша бас тарту«Бастау Бизнес» сертификаты 3 жылдан асқанкурсты қайта өту

Неге тізімде жастар, студенттер мен әйелдер жоқ?

Себебі 400 АЕК грант — жас немесе жыныс бойынша емес, әлеуметтік осал топтарға арналған шара. Жастар, студенттер, әйелдер мен зейнеткерлер № 272 Қағидалардың 11-тармағында бөлек санат ретінде аталмаған.

Жас жігіт, студент қыз немесе зейнеткер грантқа жалпы негізде ғана үміткер бола алады: егер 7 топтың біріне кірсе және қалған шарттарды орындаса. Зейнеткерлерге 16-тармақ қосымша кедергі келтіреді. Портал зейнет жасындағы ЖК өтінімдерін қайтарады, ал зейнет жасына жеткендер жұмыссыз ретінде тіркелмейді.

Іс жүзінде өтініш берушілердің негізгі бөлігі — көпбалалы отбасылар. ЕХӘҚМ деректері бойынша 2023 жылғы екі лекте 51,2 мың өтініш түсті: 30,1 мыңы — көпбалалы отбасылардан, 8,7 мыңы — мүгедектігі бар адамдардан, 6,1 мыңы — мүгедектігі бар баланың ата-аналарынан, 2,7 мыңы — атаулы әлеуметтік көмек алушылардан, 2,01 мыңы — асыраушысынан айырылғандардан, 506-сы — қоныс аударушылардан және 160-ы — қандастардан. 2026 жылғы жаңа бөлініс ашық дереккөздерде жоқ. Осал мәртебесі жоқ жастарға не қолжетімді екені жастарға арналған гранттар материалында жиналған.

Санаты сай келсе де кімге бас тартады?

№ 272 Қағидалардың 16-тармағындағы автоматты бас тартудың 10 негізінің біріне түсетіндерге. Портал мұндай өтінімдерді комиссияға дейін қайтарады.

Ең жиілері мынадай. Адам бұрын бизнес-идеяға грант немесе басқа мемлекеттік бағдарлама бойынша микрокредит алған. Несие не қарыз бойынша мерзімі өткен берешек бар. Ол жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларына қатысады (12 айға дейінгі ерікті қоныс аударудан басқа) немесе соңғы 12 айда оларды дәлелсіз себеппен тастап кеткен. ЖК үшін қолданыстағы еңбек шарттары, зейнет жасы, банкроттық немесе тарату қосылады. Лицензияланатын қызметке лицензия керек. Соңғы 6 айда өз ЖК қызметін тоқтата тұрған жұмыссыз да бас тарту алады.

Мысалдары бар толық талдау — гранттан бас тарту себептері мақаласында, ал өтінімге не дайындау керегі — грантқа қажетті құжаттар тізімінде. Барлық шарт орындалса, жобаны гранттық комиссия бағалайды.

Ешбір санатқа кірмесеңіз не істеу керек?

Алушылар аясы басқа шараларды қарау керек. 400 АЕК грант — жалғыз қолдау емес, бірақ бастаушыларға арналған қайтарымсыз нұсқалар аз.

5 млн ₸-ге дейінгі грантты тек тізілімдегі әлеуметтік кәсіпкерлерге және бір ауыл — бір өнім жобасының (орысша «Одно село — один продукт») финалистеріне береді. ЖК немесе жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС) ашпаған жұмыссыз оған үміткер емес, толығырақ — 5 млн ₸ грант бетінде. Тіркелгеніне 5 жылдан аз болған жас ЖК-ларға жылдық мөлшерлемесі 2,5%-дан аспайтын, кепілмен берілетін 5 млн ₸-ге дейінгі қайтарымды микрокредит қолжетімді. Жұмыс істеп тұрған бизнеске 10 млн ₸-ге дейінгі мемлекеттік грант жоқ. Өңірлік бағдарламалар әкімдік гранттары бетінде, ал банктер мен қорлардың несиелері бизнеске қаржы бөлімінде жиналған.

Ашық ескерту: 400 АЕК грантқа құқықты «өтінімге қарай рәсімдеп алу» мүмкін емес. Портал тек өтінім берілген күнгі мемлекеттік дерекқорлардағы жазбаларға қарайды, сондықтан 7 санаттың біреуі болмаса, бизнесті бірден басқа қаражатқа жоспарлаған сенімдірек болады. Грант ақшасын неге жұмсауға болатынын грантты неге жұмсауға болады беті, ал барлық бағдарламалардың шолуын гранттар мен мемлекеттік қолдау бөлімі береді.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

Әлеуметтік санаты жоқ жұмыссыз бизнеске грант ала ма?
Жоқ. Жұмыссыз мәртебесі — міндетті шарт, бірақ санат емес. Портал екі тізімді қатар тексереді: жұмыспен қамту мәртебесін (жұмыссыз немесе тіркелгеніне 1 жыл толмаған ЖК) және № 272 Қағидалардың 11-тармағындағы 7 әлеуметтік санаттың бірін.
Көпбалалы ананың жұбайы грантқа үміткер бола ала ма?
Иә, № 272 Қағидалар көпбалалы отбасыға жәрдемақы алушының жұбайын және мүгедектігі бар баланы тәрбиелеп отырған адамның жұбайын тікелей атайды. Портал тек тіркелген некені ескереді, ал 2008 жылға дейін тіркелген некенің мәліметін egov.kz арқылы азаматтық хал актілерін тіркеу ақпараттық жүйесінде (орысша ИС «ЗАГС») жаңарту керек.
Студент 400 АЕК грантқа үміткер бола ала ма?
Тек 7 санаттың біріне кірсе және бұған қоса жұмыссыз ретінде тіркелсе немесе ЖК-ны бір жылдан аз уақыт бұрын ашса ғана. Оқудың өзі құқық бермейді, ал жұмыспен қамту шараларына үміткер студенттер жұмыссыз ретінде тіркелмейді.
Санатты растау үшін қандай анықтама керек?
Ешқандай. Өтінім берген кезде үміткер өз санатын таңдайды, ал портал оны және «Бастау Бизнес» сертификатын мемлекеттік дерекқорлар бойынша автоматты түрде тексереді. Мәртебе жүктелмесе, оны түзету тәртібін Қағидалар сипаттамайды.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. Кәсіпкерлік бастамаға жәрдемдесу жөніндегі шараларды ұйымдастыру және қаржыландыру қағидалары (ЕХӘҚМ 2023 жылғы 30 маусымдағы № 272 бұйрығы, 2026 жылғы № 207 және № 266 бұйрықтармен өзгертілген редакция): 11, 15, 16-тармақтар · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  2. ЕХӘҚМ 2026 жылғы 28 мамырдағы № 207 бұйрығы: № 272 Қағидаларға өзгерістер (тіркелгеніне 1 жыл толмаған ЖК) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  3. Business.enbek.kz: жұмыспен қамту санаттары мен әлеуметтік санаттар, 2008 жылға дейінгі неке туралы ереже · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  4. ЕХӘҚМ: 2026 жылғы бірінші лек, гранттың мөлшері 400 АЕК немесе 1 730 000 ₸ (11.06.2026) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  5. ЕХӘҚМ: 2023 жылғы екі лекте санаттар бойынша 51,2 мың өтініш (10.07.2023) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  6. Жұмыс іздеп жүрген адамдарды, жұмыссыздарды тіркеу қағидалары (ЕХӘҚМ 2023 жылғы 9 маусымдағы № 214 бұйрығы) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  7. ЕХӘҚМ: 2025 жылғы екінші лек, тіркелгеніне 3 жылға дейінгі ЖК (31.07.2025) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан

Осы тақырыпқа қатысты