ZhasPro

Жылдар бойынша АЕК: 2000 жылдан бергі кесте және теңгеге аудару

Не өзгерді

2026 және 2027 жылдарға N АЕК теңгемен кестесі (1-ден 1 000 АЕК-ке дейін), 3, 15 және 100 АЕК талдауы қосылды; 2027 жылғы бюджет 14.10.2026 бірінші оқылымда мақұлданды.

«Жылдар бойынша АЕК: 2000 жылдан бергі кесте және теңгеге аудару» материалына арналған иллюстрация

2026 жылғы негізгі сандар

АЕК 2026
4 325 ₸
2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң · тексерілді
ЕТЖ 2026
85 000 ₸
2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң · тексерілді
ҚҚС 2026 жылдан
16%
ҚР Салық кодексі, 503-бап
Бизнес-идеяға грант
1 730 000 ₸ дейін
400 АЕК, ЕХӘҚМ № 272 қағидаларының 11-тармағы · тексерілді
Аудару бағыты
Нәтиже
—
Таңдалған жылғы 1 АЕК
—
Қалай есептеледі
Теңге = АЕК саны × сол жылғы АЕК мәні. АЕК саны = Теңге / сол жылғы АЕК мәні. АЕК мәндері республикалық бюджет туралы заңдардан алынған; заңы әлі қабылданбаған жыл үшін — жобадан (белгіленген).

Есептеу мысалы енгізілген — сандарды өзіңіздікіне ауыстырыңыз. Есептеу сіздің браузеріңізде жүреді, енгізілген деректер ешқайда жіберілмейді.

Бөлімдегі материалдар

Қысқаша

  • Қазақстанда айлық есептік көрсеткіш (АЕК) 2000 жылғы 725 ₸-ден 2026 жылғы 4 325 ₸-ге дейін, яғни алты есеге жуық өсті (редакция есебі). Әр жылдың мәнін сол жылға арналған республикалық бюджет туралы заң белгілейді.
  • Үш жылы АЕК жыл ішінде өзгерді: 2009 жылы 1 шілдеден (1 273 → 1 296 ₸), 2020 жылы 1 сәуірден (2 651 → 2 778 ₸), 2022 жылы 1 сәуірден — тек жәрдемақы мен әлеуметтік төлемдер үшін (3 180 ₸).
  • 2022 жылы салықтар мен айыппұлдар үшін жыл бойы 3 180 ₸ емес, 3 063 ₸ АЕК қолданылды.
  • 2027 жылға бюджет жобасы 4 693 ₸ ұсынады (+8,5%): 2026 жылғы 14 қазанда Құрылтай оны бірінші оқылымда мақұлдады, заңға әлі қол қойылған жоқ.
  • Беттегі конвертер АЕК-ті таңдалған жылдың мәні бойынша теңгеге және кері аударады; кодекстерде дөңгелектеу ережесі жоқ болғандықтан, бөлшек сомалар тиынға дейін есептеледі.

2026 жылы айлық есептік көрсеткіш (АЕК, орысша МРП) — 4 325 ₸. 2000 жылы ол 725 ₸ болған. Демек 26 жылда көрсеткіш алты есеге жуық өсті (редакция есебі: 4 325 / 725 = 5,97). Төменде 2000 жылдан 2027 жылға дейінгі жылдар бойынша АЕК-тің толық кестесі берілген, әр мәннің жанында республикалық бюджет туралы заңға сілтеме бар. Мәтіннің үстіндегі конвертер таңдалған жылдың мәні бойынша АЕК-ті теңгеге және кері аударады.

2027 жылғы 1 қаңтардан бастап бюджет жобасы бойынша АЕК 4 693 ₸ болады: сомалар, заңның мәртебесі және «қаңтарда қай АЕК алынады» ережесі АЕК 2027 бетінде жиналған. 31 желтоқсанға дейін АЕК 2026 — 4 325 ₸ қолданылады. Екі жылдағы 1-ден 1 000 АЕК-ке дейінгі дайын сомалар төмендегі кестеде, анықтамасы — АЕК дегеніміз не мақаласында.

Кестедегі әр мәнді біз adilet.zan.kz сайтындағы заң мәтінімен салыстырдық: нөмірі, күні, бабы және тармақшасы. 2026 жылдың негізі — 2025 жылғы 8 желтоқсандағы № 239-VIII Заңның 7-бабының 4) тармақшасы. 2026 жылы заңға түзету енгізілген жоқ, сондықтан сома 31 желтоқсанға дейін қолданылады. 2027 жылға арналған 4 693 ₸ мәні бюджет жобасынан алынған және «жоба» деп белгіленген: 2026 жылғы 14 қазанда Құрылтай заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдады (Kapital.kz), 2026 жылғы 16 қарашадағы жағдай бойынша заңға қол қойылғаны туралы хабар жоқ.

Ескі жылдардың АЕК-і ойлағаннан жиі қажет болады. Бухгалтер өткен жылғы оңайлатылған режим лимитін қайта есептейді. Заңгер 2022 жылғы іс бойынша айыппұл сомасын тексереді. Талдаушы АЕК-тің өсуін бағаның өсуімен салыстырады. Үш жағдайда да тек жыл емес, күн де маңызды: 2009, 2020 және 2022 жылдары АЕК жыл ортасында өзгерді, ал 2022 жылы жаңа мән барлық төлемге бірдей қолданылған жоқ.

Бөлімнің беттері тар сұрақтарға жауап береді: биылғы АЕК қанша, 2027 жыл туралы не белгілі, заңдарда 2, 5, 10 және 30 АЕК қай жерде кездеседі. Олардың бәріне сілтемелер төмендегі кестеде және беттің соңында берілген.

АЕК-ті кім белгілейді және ол неге жыл сайын өзгереді?

АЕК-ті парламент республикалық бюджет туралы заңмен белгілейді — әдетте 1 қаңтардан бастап бүкіл жылға. Заңда бұл «1 қаңтардан бастап белгіленсін…» деген баптағы бір жол ғана. Онда жәрдемақылар мен әлеуметтік төлемдерді, сондай-ақ айыппұлдарды, салықтарды және басқа төлемдерді есептеуге арналған айлық есептік көрсеткіштің мөлшері жазылады.

2008 жылға дейін бюджет бір жылға қабылданатын. Алғашқы үш жылдық заң 2009–2011 жылдарға арналды. Дегенмен бюджет туралы жаңа заң бәрібір жыл сайын қабылданады, ал келесі жылдың АЕК-і содан алынады. Баптың нөмірі тұрақты емес: 2000 жылы бұл 11-бап, 2001–2004 жылдары 13-бап, 2026 жылы 7-бап. Сондықтан АЕК-ті заңнан баптың нөмірімен емес, «айлық есептік көрсеткіш» деген сөз арқылы іздеген ыңғайлы.

Бюджет туралы заңдарға қараша соңы мен желтоқсан басында қол қойылады: 2026 жылға арналған заңға 2025 жылғы 8 желтоқсанда қол қойылды. Осы күнге дейін келесі жылдың сомасы тек жобада болады.

2000 жылдан бергі жылдар бойынша АЕК кестесі

Кестеде АЕК мәні, ол қолданыла бастаған күн және заңға сілтеме бар. Жыл ішіндегі өзгерістер сол жылдың бөлек жолымен көрсетілген.

Жылдар бойынша АЕК: республикалық бюджет туралы заңдардағы мәндер
ЖылАЕКҚолданыла бастадыДереккөз
2000725 ₸2000 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
2001775 ₸2001 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
2002823 ₸2002 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
2003872 ₸2003 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
2004919 ₸2004 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
2005971 ₸2005 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20061 030 ₸2006 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20071 092 ₸2007 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20081 168 ₸2008 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20091 273 ₸2009 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20091 296 ₸2009 жылғы 1 шілдежыл ішіндегі өзгеріс
20101 413 ₸2010 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20111 512 ₸2011 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20121 618 ₸2012 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20131 731 ₸2013 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20141 852 ₸2014 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20151 982 ₸2015 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20162 121 ₸2016 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20172 269 ₸2017 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20182 405 ₸2018 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20192 525 ₸2019 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20202 651 ₸2020 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20202 778 ₸2020 жылғы 1 сәуіржыл ішіндегі өзгеріс
20212 917 ₸2021 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20223 063 ₸2022 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20223 180 ₸2022 жылғы 1 сәуіржыл ішіндегі өзгеріс
20233 450 ₸2023 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20243 692 ₸2024 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20253 932 ₸2025 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
20264 325 ₸2026 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң
2027 (бюджет жобасы бойынша)4 693 ₸2027 жылғы 1 қаңтарбюджет туралы заң

2027 жылдың мәні жоба ретінде белгіленген: заңға қол қойылғанға дейін ол өзгеруі мүмкін.

Өткен жылдарға есеп жүргізгенде АЕК-ті қай күнге алу керегі маңызды. Салық кодексінің шектері мен шегерімдері — қосылған құн салығы (ҚҚС) бойынша міндетті есепке тұру шегі, оңайлатылған режим лимиті, базалық шегерім — тиісті жылдың 1 қаңтарындағы АЕК бойынша есептеледі. Сондықтан жыл ортасындағы көтеріліс оларға әсер етпейді. Жеке кәсіпкердің (ЖК) әлеуметтік салығы мен тіркеу алымдары төлеген күнгі АЕК бойынша төленеді. Төлем түрлері бойынша толық ереже 2026 жылғы АЕК бетінде талданған. Белгілі бір жылдың сомасын аудару үшін беттің жоғарғы жағындағы конвертерде жылды таңдаңыз — ол мәндерді осы кестеден алады.

АЕК қалай өсті: көзге түсетін кезеңдер

2011–2017 жылдары АЕК жыл сайын дәл 7%-ға индекстелді. Ең үлкен секірістер 2010, 2021, 2023 және 2026 жылдарға келді (пайыздар — заңдардағы мәндер бойынша редакция есебі).

Жылдар бойынша АЕК, ₸, 2000–2027

1 қаңтардан бастап мәні және жыл ішіндегі өзгерістер; 2027 — бюджет жобасы бойынша (үзік сызық).

Жылдар бойынша АЕК, ₸АЕК 2000 жылғы 725 ₸-ден 2026 жылы 4 325 ₸-ге дейін өсті; 2027 жылға бюджет жобасында — 4 693 ₸.01 0002 0003 0004 0005 0002000200520102015202020257254 3254 693 · жоба2000: 725 ₸ (2000 жылғы 1 қаңтар)2001: 775 ₸ (2001 жылғы 1 қаңтар)2002: 823 ₸ (2002 жылғы 1 қаңтар)2003: 872 ₸ (2003 жылғы 1 қаңтар)2004: 919 ₸ (2004 жылғы 1 қаңтар)2005: 971 ₸ (2005 жылғы 1 қаңтар)2006: 1 030 ₸ (2006 жылғы 1 қаңтар)2007: 1 092 ₸ (2007 жылғы 1 қаңтар)2008: 1 168 ₸ (2008 жылғы 1 қаңтар)2009: 1 273 ₸ (2009 жылғы 1 қаңтар); 1 296 ₸ (2009 жылғы 1 шілде)2010: 1 413 ₸ (2010 жылғы 1 қаңтар)2011: 1 512 ₸ (2011 жылғы 1 қаңтар)2012: 1 618 ₸ (2012 жылғы 1 қаңтар)2013: 1 731 ₸ (2013 жылғы 1 қаңтар)2014: 1 852 ₸ (2014 жылғы 1 қаңтар)2015: 1 982 ₸ (2015 жылғы 1 қаңтар)2016: 2 121 ₸ (2016 жылғы 1 қаңтар)2017: 2 269 ₸ (2017 жылғы 1 қаңтар)2018: 2 405 ₸ (2018 жылғы 1 қаңтар)2019: 2 525 ₸ (2019 жылғы 1 қаңтар)2020: 2 651 ₸ (2020 жылғы 1 қаңтар); 2 778 ₸ (2020 жылғы 1 сәуір)2021: 2 917 ₸ (2021 жылғы 1 қаңтар)2022: 3 063 ₸ (2022 жылғы 1 қаңтар); 3 180 ₸ (2022 жылғы 1 сәуір)2023: 3 450 ₸ (2023 жылғы 1 қаңтар)2024: 3 692 ₸ (2024 жылғы 1 қаңтар)2025: 3 932 ₸ (2025 жылғы 1 қаңтар)2026: 4 325 ₸ (2026 жылғы 1 қаңтар)2027: 4 693 ₸ (2027 жылғы 1 қаңтар) · жоба
Графиктің деректері кесте түрінде
ЖылКүнінен бастапАЕК, ₸
20002000 жылғы 1 қаңтар725
20012001 жылғы 1 қаңтар775
20022002 жылғы 1 қаңтар823
20032003 жылғы 1 қаңтар872
20042004 жылғы 1 қаңтар919
20052005 жылғы 1 қаңтар971
20062006 жылғы 1 қаңтар1 030
20072007 жылғы 1 қаңтар1 092
20082008 жылғы 1 қаңтар1 168
20092009 жылғы 1 қаңтар1 273
20092009 жылғы 1 шілде1 296
20102010 жылғы 1 қаңтар1 413
20112011 жылғы 1 қаңтар1 512
20122012 жылғы 1 қаңтар1 618
20132013 жылғы 1 қаңтар1 731
20142014 жылғы 1 қаңтар1 852
20152015 жылғы 1 қаңтар1 982
20162016 жылғы 1 қаңтар2 121
20172017 жылғы 1 қаңтар2 269
20182018 жылғы 1 қаңтар2 405
20192019 жылғы 1 қаңтар2 525
20202020 жылғы 1 қаңтар2 651
20202020 жылғы 1 сәуір2 778
20212021 жылғы 1 қаңтар2 917
20222022 жылғы 1 қаңтар3 063
20222022 жылғы 1 сәуір3 180
20232023 жылғы 1 қаңтар3 450
20242024 жылғы 1 қаңтар3 692
20252025 жылғы 1 қаңтар3 932
20262026 жылғы 1 қаңтар4 325
2027 (жоба)2027 жылғы 1 қаңтар4 693
Қазақстандағы АЕК-тің бесжылдықтар бойынша өсуі, 2000–2027 (1 қаңтардағы мәндер, редакция есебі)
КезеңКезең басындағы АЕККезең соңындағы АЕКӨсім
2000–2005725 ₸971 ₸+246 ₸, +33,9%
2005–2010971 ₸1 413 ₸+442 ₸, +45,5%
2010–20151 413 ₸1 982 ₸+569 ₸, +40,3%
2015–20201 982 ₸2 651 ₸+669 ₸, +33,8%
2020–20252 651 ₸3 932 ₸+1 281 ₸, +48,3%
2025–20263 932 ₸4 325 ₸+393 ₸, +10,0%
2026–2027 (жоба)4 325 ₸4 693 ₸+368 ₸, +8,5%

Пайыз бойынша рекорд — 2023 жыл: АЕК 3 063 ₸-ден 3 450 ₸-ге дейін, 12,6%-ға өсті. 2019, 2020 және 2022 жылдары 1 қаңтардағы өсім бүкіл қатардағы ең баяу болды — шамамен 5%. Бірақ 2020 және 2022 жылдары оған 1 сәуірден бастап көтеріліс қосылды (2022 жылы — тек әлеуметтік төлемдер үшін). Соңғы бес жылда АЕК бұрынғы кез келген бесжылдыққа қарағанда жылдам өсті.

АЕК қай жылдары жыл ортасында өзгерді?

26 жылда үш рет: 2009, 2020 және 2022 жылдары. Екі жағдайда жаңа мән барлық мақсатқа қолданылды, бір жағдайда — тек әлеуметтік төлемдерге.

АЕК-тің жыл ішіндегі өзгерістері: 2009, 2020 және 2022
Жыл1 қаңтарданЖаңа мәнНе үшінНегізі
20091 273 ₸1 шілдеден 1 296 ₸барлық мақсат№ 150-IV Заңмен өзгертілген № 96-IV Заң
20202 651 ₸1 сәуірден 2 778 ₸барлық мақсат: төлемдер, айыппұлдар, салықтар№ 299 Жарлық, № 372-VI Заң
20223 063 ₸1 сәуірден 3 180 ₸тек жәрдемақылар мен әлеуметтік төлемдер№ 121-VII Заң

Ең жиі 2022 жылмен қателеседі. Салықтар, айыппұлдар және басқа төлемдер үшін 2022 жыл бойы 3 063 ₸ АЕК қолданылды. № 121-VII заңдағы «1 сәуірден бастап» деген тұжырым тек жәрдемақыларға және өзге де әлеуметтік төлемдерге қатысты. 2022 жылғы айыппұлдың немесе салықтың ескі есебінде 3 180 ₸ тұрса, сома әр АЕК үшін 117 ₸-ге асырылған (редакция есебі).

2020 жылғы көтеріліс екі қадаммен ресімделді. Президенттің 2020 жылғы 8 сәуірдегі нақтыланған бюджет туралы № 299 Жарлығы АЕК-ті 1 сәуірден көтерді. Ал бюджет туралы заңның өзіне бұл өзгеріс сол жылғы 3 қарашада ғана № 372-VI Заңмен енгізілді.

N АЕК теңгемен қанша: 1-ден 1 000 АЕК-ке дейінгі кесте

N АЕК-ті теңгеге аудару үшін N-ді жылдың АЕК-іне көбейтіңіз: 2026 жылы 4 325 ₸, 2027 жылы бюджет жобасы бойынша 4 693 ₸. Кестеде ең жиі ізделетін сомалар және олар кездесетін нормалардың мысалдары берілген (редакция есебі).

N АЕК теңгемен: 2026 жыл (заң) және 2027 жыл (бюджет жобасы), редакция есебі
N АЕК2026 жыл2027 жыл (жоба)Норма мысалы
1 АЕК4 325 ₸4 693 ₸ЖБТ-дегі ЖК-ның әр қызметкер үшін әлеуметтік салығы
2 АЕК8 650 ₸9 386 ₸ЖБТ-дегі ЖК-ның өзі үшін әлеуметтік салығы
3 АЕК12 975 ₸14 079 ₸жеке тұлға декларациясындағы қайталама дұрыс емес мәліметтер
5 АЕК21 625 ₸23 465 ₸салықсыз жарнамалық сыйлықтың шегі
10 АЕК43 250 ₸46 930 ₸ӘҚБтК айыппұлдары
15 АЕК64 875 ₸70 395 ₸жеке тұлғаның декларацияны қайта тапсырмауы
20 АЕК86 500 ₸93 860 ₸шағын бизнестің ЭШФ-ті қайта кешіктіріп жазуы
25 АЕК108 125 ₸117 325 ₸жұмыс беруші есебінен ауырғандық жәрдемақысының айлық шегі
30 АЕК129 750 ₸140 790 ₸ЖТС бойынша айлық базалық шегерім
50 АЕК216 250 ₸234 650 ₸ҚҚС бойынша есепке тұруды кешіктіру
100 АЕК432 500 ₸469 300 ₸ЖШС-тің ең аз жарғылық капиталы (шағын бизнестен басқа)
200 АЕК865 000 ₸938 600 ₸шетелдегі шотты жасыруды бір жыл ішінде жоймау
400 АЕК1 730 000 ₸1 877 200 ₸бизнес-идеяға берілетін гранттың жоғарғы шегі
1 000 АЕК4 325 000 ₸4 693 000 ₸ҚҚС есепке жатқызу үшін мәміле бойынша қолма-қол төлем шегі

Бөлшек және стандартты емес сомаларды беттің жоғарғы жағындағы конвертермен есептеген ыңғайлы: жылды таңдап, АЕК санын енгізіңіз.

15 АЕК теңгемен: қайда кездеседі

15 АЕК — 2026 жылы 64 875 ₸, 2027 жылы жоба бойынша 70 395 ₸. Бұл сома көбінесе бір жыл ішінде қайталап жасалған бұзушылық үшін ӘҚБтК айыппұлдарында кездеседі (алғаш рет ескерту беріледі):

  • салық есептілігін, оның ішінде 270 немесе 250 декларациясын қайта тапсырмау — жеке тұлғаға 15 АЕК, шағын бизнеске 30 АЕК (272-баптың 2-бөлігі);
  • қолма-қол есеп айырысуда бақылау-касса машинасын қайта қолданбау — шағын бизнеске 15 АЕК (284-баптың 2-бөлігі);
  • мемлекеттік кірістер органының заңды талабын қайта орындамау — 15 АЕК;
  • тіркелусіз кәсіпкерлік — жеке тұлғаға 15 АЕК, шағын бизнеске 25 АЕК.

Жеке тұлға декларациясының мерзімі мен айыппұлдары туралы толығырақ — 270 декларациясы талдауында.

3 АЕК теңгемен

3 АЕК — 2026 жылы 12 975 ₸, 2027 жылы жоба бойынша 14 079 ₸. Норма мысалы: 250, 270 декларациясындағы немесе ЖТС декларациясындағы толық емес не дұрыс емес мәліметтер, егер олар салықты қосымша есептеуге әкелмесе. Алғаш рет — ескерту, бір жыл ішінде қайталанса — 3 АЕК (ӘҚБтК 272-бап). Декларацияны мүлде тапсырмағаны үшін айыппұл басқа — 15 АЕК, оларды жиі шатастырады.

100 АЕК теңгемен

100 АЕК — 2026 жылы 432 500 ₸, 2027 жылы жоба бойынша 469 300 ₸. Серіктестік шағын бизнеске жатпаса, ЖШС-тің ең аз жарғылық капиталы осыншама; шағын кәсіпкерлік субъектісі болып табылатын ЖШС үшін ең аз мөлшер нөлге тең (ЖШС туралы заң). ӘҚБтК-де 100 АЕК — декларацияда көрсетпеу арқылы шетелдегі мүлікті немесе шотты жасырғаны үшін әр объект бойынша айыппұл (275-баптың 3-бөлігі); бұзушылық бір жыл ішінде жойылмаса — 200 АЕК (275-баптың 4-бөлігі).

2, 5, 10 және 30 АЕК: жеке талдаулар

Бұл сомаларға заң нормалары жиналған жеке беттер бар: 2 АЕК теңгемен, 5 АЕК: айыппұлдар мен төлемдер, 10 АЕК қайда қолданылады және 30 АЕК.

Кестедегі ЖБТ — жалпыға бірдей белгіленген тәртіп, ӘҚБтК — Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс, ЭШФ — электрондық шот-фактура, ЖТС — жеке табыс салығы. 2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша есептелген. Келесі жылы тағы не өзгеретіні 2027 жылғы АЕК бетінде талданған. Ірі шектер де осылай есептеледі: ҚҚС бойынша міндетті есепке тұру шегі — 10 000 АЕК, 2026 жылы 43 250 000 ₸. Оңайлатылған режимдегі табыс лимиті — 600 000 АЕК, яғни 2 595 000 000 ₸. Бизнес-идеяға берілетін грант — 400 АЕК-ке дейін, 2026 жылы 1 730 000 ₸-ге дейін.

Бөлшек АЕК қалай есептеледі және дөңгелектеу керек пе?

Бар күйінде көбейтіп, дөңгелектемеу керек. Салық кодексінде, Әлеуметтік кодексте және Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексте АЕК арқылы есептелген соманы дөңгелектеу ережесі жоқ. Сондықтан нәтиже тиынмен шығуы мүмкін.

2026 жылғы Салық кодексінен мысалдар, АЕК 4 325 ₸ болғанда:

  • заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу алымы — 6,5 АЕК = 28 112,5 ₸;
  • көлік құралын тіркеу — 0,25 АЕК = 1 081,25 ₸;
  • жеке куәлік үшін мемлекеттік баж — 0,2 АЕК = 865 ₸;
  • жалпыға бірдей белгіленген тәртіптегі шаруа немесе фермер қожалығының ауыл шаруашылығы қызметі бойынша әлеуметтік салығы — өзі үшін 0,6 АЕК (2 595 ₸) және әр жұмыскер үшін 0,3 АЕК (1 297,5 ₸) (557-баптың 4-тармағы); қожалықтарға арналған арнаулы режимде әлеуметтік салық төленбейді (555-баптың 2-тармағы).

Әлеуметтік кодексте зейнетақы алушыны жерлеуге берілетін біржолғы төлем — 35 АЕК (151 375 ₸), Ұлы Отан соғысы ардагерін жерлеуге — 36,6 АЕК (158 295 ₸). Конвертер мұндай сомаларды тиынға дейін дәл есептейді. ЖК-ны тіркеу хабарлама тәртібімен жүргізіледі, оған алым алынбайды.

АЕК бюджеттің басқа көрсеткіштерінен несімен ерекшеленеді?

Бюджет туралы заңның сол бабында тағы бірнеше шама бар, оларды АЕК-пен шатастыруға болмайды. АЕК — салықтар, айыппұлдар, алымдар мен жәрдемақылар үшін өлшем бірлігі. Ең төменгі жалақы (2026 жылы 85 000 ₸) — зейнетақы жарналарының, әлеуметтік аударымдардың және МӘМС-тің базасы. Мысалы, жұмыс берушінің шығын калькуляторы жарналардың шектерін АЕК-тен емес, ЕТЖ-ден есептейді. Заң бойынша ең төменгі күнкөріс деңгейі — 50 851 ₸, ол әлеуметтік төлемдерді есептеуге керек. Барлық көрсеткіштердің дереккөздері бар жиынтығы — 2026–2027 жылдардың көрсеткіштері бөлімінде.

АЕК кәсіпкердің күнделікті есептерінде де жиі кездеседі. Салық төлеу күндері салық күнтізбесінде жиналған. Бизнесті бастауға кететін шығынды бастапқы шығын калькуляторы, өзін ақтау мерзімін өтелім калькуляторы, тауар бағасын үстеме баға калькуляторы есептейді. Басқа құралдардың толық тізімі — кәсіпкерге арналған калькуляторлар бөлімінде.

CSV жүктеу: Қазақстандағы АЕК жылдар бойынша, 2000–2027: республикалық бюджет туралы заңдардағы мәндер (бөлгіш «;», UTF-8; деректерге сілтеме жасағанда ZhasPro-ны көрсетіңіз)

Жиі қойылатын сұрақтар

2025 жылы АЕК қанша болды?
2025 жылғы 1 қаңтардан бастап 3 932 ₸ — 2024 жылғы 4 желтоқсандағы № 141-VIII «2025–2027 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Заңның 9-бабының 4) тармақшасы. Жыл ішінде сома өзгерген жоқ.
2022 жылға қай АЕК алынады: 3 063 ₸ ме, 3 180 ₸ ме?
Салықтар, айыппұлдар және басқа төлемдер үшін 2022 жыл бойы 3 063 ₸. 3 180 ₸ 2022 жылғы 1 сәуірден бастап тек жәрдемақылар мен өзге де әлеуметтік төлемдерді есептеу үшін қолданылды (ҚР 12.05.2022 № 121-VII Заңы).
2020 жылы АЕК-тің неге екі мәні бар?
1 қаңтардан 2 651 ₸ қолданылды, 2020 жылғы 1 сәуірден бастап — 2 778 ₸. Көтерілісті Президенттің 2020 жылғы 8 сәуірдегі № 299 нақтыланған бюджет туралы Жарлығы енгізді, ал 2 778 ₸ барлық мақсатқа: төлемдерге, айыппұлдарға және салықтарға қолданылды.
15 АЕК неше теңге?
2026 жылы 64 875 ₸ (15 × 4 325), 2027 жылы бюджет жобасы бойынша 70 395 ₸ (15 × 4 693). Бұл сома көбінесе ӘҚБтК-дегі қайталап жасалған бұзушылық үшін айыппұлдарда кездеседі, мысалы жеке тұлғаның декларацияны қайта тапсырмауы (272-баптың 2-бөлігі).
3 АЕК және 100 АЕК неше теңге?
3 АЕК — 2026 жылы 12 975 ₸, 2027 жылы жоба бойынша 14 079 ₸; 100 АЕК — 432 500 ₸ және 469 300 ₸. 2027 жылғы сомалар бюджет туралы заңға қол қойылғаннан кейін түпкілікті болады.
2027 жылы 1 АЕК неше теңге болады?
2027–2029 жылдарға арналған бюджет туралы заң жобасы бойынша — 4 693 ₸. Бұл әлі заң емес: 2026 жылғы 14 қазанда Құрылтай жобаны бірінші оқылымда мақұлдады, қол қойылғанға дейін сома өзгеруі мүмкін.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. Kapital.kz: 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет жобасы Құрылтайда мақұлданды (бірінші оқылым), 14.10.2026 · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша
  2. ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі, 272, 275, 284-баптар · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  3. ҚР 08.12.2025 № 239-VIII «2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Заңы, 7-бап · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  4. ҚР 11.11.1999 № 473-I «2000 жылға арналған республикалық бюджет туралы» Заңы, 11-бап (2000 жылғы АЕК; орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  5. ҚР 04.12.2008 № 96-IV «2009–2011 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Заңы, 8-бап (2009 жылғы АЕК; орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  6. ҚР Президентінің 08.04.2020 № 299 «2020 жылға арналған нақтыланған республикалық бюджет туралы» Жарлығы, 8-тармақ (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  7. ҚР 02.12.2021 № 77-VII «2022–2024 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Заңы, 9-бап (2022 жылғы АЕК; орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  8. ҚР 12.05.2022 № 121-VII Заңы (01.04.2022 бастап әлеуметтік төлемдер үшін 3 180 ₸ АЕК; орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  9. «2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» ҚР Заңының жобасы, 8-бап («Ашық НҚА» порталы) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  10. ҚР 2026 жылғы Салық кодексі (99, 403, 557, 615, 667, 723-баптар) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  11. ҚР Әлеуметтік кодексі, 242-бап · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан