Әлеуметтік салық: қарапайым тілмен бұл не және қалай қолданылады
Не өзгерді
2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша қосылды: АЕК 4 325 ₸ орнына 4 693 ₸; 2026 жылғы сомалар жыл соңына дейін сақталды.

Қысқаша
- Әлеуметтік салық — жұмыс беруші еңбекақы төлеуге жұмсалатын шығыстарынан бюджетке төлейтін салық (2026 жылғы ҚР Салық кодексі, 555–558-баптар).
- ЖШС және басқа заңды тұлғалар: 6% × (қызметкер табысы − МЗЖ − МӘМС жарналары); айлық база 14 АЕК-тен аз болса, салық 14 АЕК-тен есептеледі — 2026 жылы 60 550 ₸.
- Жалпыға бірдей белгіленген тәртіптегі (ЖБТ) жеке кәсіпкер (ЖК): айына өзі үшін 2 АЕК (8 650 ₸) және әр қызметкер үшін 1 АЕК (4 325 ₸).
- Оңайлатылған режимдегілер, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар және шаруа немесе фермер қожалықтарына арналған арнаулы режимдегілер әлеуметтік салық төлемейді, бірақ бұл МЗЖ, ӘА және МӘМС төлемдерінен босатпайды.
Әлеуметтік салық (орысша СН) — жұмыс берушілер қызметкерлердің еңбекақысына жұмсалатын шығыстардан, ал жеке кәсіпкерлер (ЖК) мен жеке практикамен айналысатын адамдар өздері үшін де республикалық бюджетке төлейтін салық (ҚР 2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII Салық кодексі, 555–558-баптар). Салықтық кезең — ай. Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына Әлеуметтік кодекс бойынша түсетін әлеуметтік аударымдардан (ӘА) айырмашылығы: әлеуметтік салықты Салық кодексі реттейді және ол бюджетке төленеді.
2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:
| Көрсеткіш | 2026 | 2027 (жоба) |
|---|---|---|
| 0,6 АЕК | 2 595 ₸ | 2 816 ₸ |
| 1 АЕК | 4 325 ₸ | 4 693 ₸ |
| 2 АЕК | 8 650 ₸ | 9 386 ₸ |
| 14 АЕК | 60 550 ₸ | 65 702 ₸ |
Кім және қанша төлейді?
Сома төлеушінің нысаны мен салық режиміне байланысты. Кестеде: ЖШС — жауапкершілігі шектеулі серіктестік, МЗЖ — міндетті зейнетақы жарналары, МӘМС — міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру, ЖБТ — жалпыға бірдей белгіленген тәртіп, АЕК — айлық есептік көрсеткіш.
| Төлеуші | Қалай есептеледі | Айлық сома, 2026 |
|---|---|---|
| ЖШС, резидент заңды тұлғалар | 6% × (табыс − МЗЖ − МӘМС жарналары), база 14 АЕК-тен кем емес | қызметкер үшін 3 633 ₸-ден |
| Ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілер (өз өнімі) | 1,8% | базаға қарай |
| ЖБТ-дегі ЖК | өзі үшін 2 АЕК, қызметкер үшін 1 АЕК | 8 650 ₸ + 4 325 ₸ |
| ЖБТ-дегі шаруа немесе фермер қожалығы, ауыл шаруашылығы қызметі бойынша | өзі үшін 0,6 АЕК, қызметкер үшін 0,3 АЕК | 2 595 ₸ + 1 297,5 ₸ |
| Оңайлатылған режим, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар, қожалықтарға арналған арнаулы режим | төлеуші емес | — |
ЖК-ның тіркелген сомалары төлем күніндегі АЕК бойынша, ал заңды тұлғаларға арналған 14 АЕК ең төменгі база айдың бірінші күніндегі АЕК бойынша есептеледі. 0,6 және 0,3 АЕК мөлшерлемелерін (557-баптың 4-тармағы) ЖБТ-дегі қожалық ауыл шаруашылығы қызметі бойынша төлейді (558-баптың 2-тармағы), ал қожалықтарға арналған арнаулы режимдегі шаруашылық әлеуметтік салық төлеуші болып табылмайды (555-баптың 2-тармағы). Есептемес бұрын режимді тексеріңіз.
ЖШС қызметкері үшін салық қалай есептеледі?
Табыстан 10% МЗЖ мен 2% МӘМС жарналары шегеріледі, қалдық 6%-ға көбейтіледі. Жалақы 300 000 ₸ болса: 300 000 − 30 000 − 6 000 = 264 000 ₸, әлеуметтік салық — 15 840 ₸. Айлық база 1 ₸-ден 14 АЕК-ке дейін болса, салық 60 550 ₸-ден алынады; жұмысқа қабылдаған немесе жұмыстан шығарған ай бұған жатпайды (556-бап). Жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын (ЖМЗЖ), ӘА мен МӘМС-ке аударымдарды қосқандағы қызметкердің толық құнын қызметкер құнының калькуляторы көрсетеді.
2026 жылы не өзгерді?
Бұрын есептелген әлеуметтік салықтан ӘА шегерілетін. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап бұл шегерім жоқ — бұл туралы Қостанай облысы бойынша мемлекеттік кірістер департаменті де жазады (орысша мәтін). Әлеуметтік салықтан ӘА шегерілетін есеп мысалдары 2026 жылға дейінгі ережелерді сипаттайды. Режим туралы толығырақ — жалпыға бірдей белгіленген тәртіп нұсқаулығында, босату туралы — оңайлатылған режим нұсқаулығында.
Келесі қадам
- Қызметкер қаншаға түседі: жұмыс беруші салықтарының калькуляторы 2026Қызметкер 2026 жылы қаншаға түседі: ЖШС пен ЖК үшін жұмыс беруші салығының калькуляторы — ЖМЗЖ 3,5%, ӘА 5%,…
- 2027 жылғы қызметкер үшін салықтар мен жарналар: толық есеп2027 жылы қызметкер үшін салықтар мен жарналар: ЖТС, МЗЖ, МӘМС, ЖМЗЖ 4,5%, ӘА және әлеуметтік салық 300 000 ₸…
- Оңайлатылған декларация 2027: мөлшерлеме, лимит, кім қолдана аладыОңайлатылған декларация 2027: табыстың 4%-ы, 2026 жылы облыс орталықтарында 2% не 3%, лимит жылына 600 000…
- СалықтарЖК салықтары 2027: оңайлатылған режимде, ЖБТ-де және өзін-өзі жұмыспен қамтығандар не төлейді, өзі үшін 22 525…
Жиі қойылатын сұрақтар
Оңайлатылған режимдегі ЖК әлеуметтік салық төлей ме?
2026 жылы әлеуметтік салық әлеуметтік аударымдарға азайтыла ма?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- ҚР 18.07.2025 № 214-VIII Салық кодексі, 555–558, 561, 722-баптар · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- Қостанай облысы бойынша мемлекеттік кірістер департаменті: 2026 жылғы әлеуметтік салық бойынша өзгерістер (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 18 ақпан
- 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы № 239-VIII Заң: АЕК 4 325 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
- 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы АЕК — 4 693 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸ (жоба, қабылданбаған) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан