ZhasPro

Әлеуметтік салық: қарапайым тілмен бұл не және қалай қолданылады

Не өзгерді

2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша қосылды: АЕК 4 325 ₸ орнына 4 693 ₸; 2026 жылғы сомалар жыл соңына дейін сақталды.

«Әлеуметтік салық: қарапайым тілмен бұл не және қалай қолданылады» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • Әлеуметтік салық — жұмыс беруші еңбекақы төлеуге жұмсалатын шығыстарынан бюджетке төлейтін салық (2026 жылғы ҚР Салық кодексі, 555–558-баптар).
  • ЖШС және басқа заңды тұлғалар: 6% × (қызметкер табысы − МЗЖ − МӘМС жарналары); айлық база 14 АЕК-тен аз болса, салық 14 АЕК-тен есептеледі — 2026 жылы 60 550 ₸.
  • Жалпыға бірдей белгіленген тәртіптегі (ЖБТ) жеке кәсіпкер (ЖК): айына өзі үшін 2 АЕК (8 650 ₸) және әр қызметкер үшін 1 АЕК (4 325 ₸).
  • Оңайлатылған режимдегілер, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар және шаруа немесе фермер қожалықтарына арналған арнаулы режимдегілер әлеуметтік салық төлемейді, бірақ бұл МЗЖ, ӘА және МӘМС төлемдерінен босатпайды.

Әлеуметтік салық (орысша СН) — жұмыс берушілер қызметкерлердің еңбекақысына жұмсалатын шығыстардан, ал жеке кәсіпкерлер (ЖК) мен жеке практикамен айналысатын адамдар өздері үшін де республикалық бюджетке төлейтін салық (ҚР 2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII Салық кодексі, 555–558-баптар). Салықтық кезең — ай. Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына Әлеуметтік кодекс бойынша түсетін әлеуметтік аударымдардан (ӘА) айырмашылығы: әлеуметтік салықты Салық кодексі реттейді және ол бюджетке төленеді.

2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:

АЕК-пен берілген сомалар: 2026 жыл және бюджет жобасы бойынша 2027 жыл
Көрсеткіш20262027 (жоба)
0,6 АЕК2 595 ₸2 816 ₸
1 АЕК4 325 ₸4 693 ₸
2 АЕК8 650 ₸9 386 ₸
14 АЕК60 550 ₸65 702 ₸

Кім және қанша төлейді?

Сома төлеушінің нысаны мен салық режиміне байланысты. Кестеде: ЖШС — жауапкершілігі шектеулі серіктестік, МЗЖ — міндетті зейнетақы жарналары, МӘМС — міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру, ЖБТ — жалпыға бірдей белгіленген тәртіп, АЕК — айлық есептік көрсеткіш.

Әлеуметтік салық төлеушілер бойынша, АЕК 4 325 ₸, 03.10.2026 салыстырылды
ТөлеушіҚалай есептеледіАйлық сома, 2026
ЖШС, резидент заңды тұлғалар6% × (табыс − МЗЖ − МӘМС жарналары), база 14 АЕК-тен кем емесқызметкер үшін 3 633 ₸-ден
Ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілер (өз өнімі)1,8%базаға қарай
ЖБТ-дегі ЖКөзі үшін 2 АЕК, қызметкер үшін 1 АЕК8 650 ₸ + 4 325 ₸
ЖБТ-дегі шаруа немесе фермер қожалығы, ауыл шаруашылығы қызметі бойыншаөзі үшін 0,6 АЕК, қызметкер үшін 0,3 АЕК2 595 ₸ + 1 297,5 ₸
Оңайлатылған режим, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар, қожалықтарға арналған арнаулы режимтөлеуші емес—

ЖК-ның тіркелген сомалары төлем күніндегі АЕК бойынша, ал заңды тұлғаларға арналған 14 АЕК ең төменгі база айдың бірінші күніндегі АЕК бойынша есептеледі. 0,6 және 0,3 АЕК мөлшерлемелерін (557-баптың 4-тармағы) ЖБТ-дегі қожалық ауыл шаруашылығы қызметі бойынша төлейді (558-баптың 2-тармағы), ал қожалықтарға арналған арнаулы режимдегі шаруашылық әлеуметтік салық төлеуші болып табылмайды (555-баптың 2-тармағы). Есептемес бұрын режимді тексеріңіз.

ЖШС қызметкері үшін салық қалай есептеледі?

Табыстан 10% МЗЖ мен 2% МӘМС жарналары шегеріледі, қалдық 6%-ға көбейтіледі. Жалақы 300 000 ₸ болса: 300 000 − 30 000 − 6 000 = 264 000 ₸, әлеуметтік салық — 15 840 ₸. Айлық база 1 ₸-ден 14 АЕК-ке дейін болса, салық 60 550 ₸-ден алынады; жұмысқа қабылдаған немесе жұмыстан шығарған ай бұған жатпайды (556-бап). Жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын (ЖМЗЖ), ӘА мен МӘМС-ке аударымдарды қосқандағы қызметкердің толық құнын қызметкер құнының калькуляторы көрсетеді.

2026 жылы не өзгерді?

Бұрын есептелген әлеуметтік салықтан ӘА шегерілетін. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап бұл шегерім жоқ — бұл туралы Қостанай облысы бойынша мемлекеттік кірістер департаменті де жазады (орысша мәтін). Әлеуметтік салықтан ӘА шегерілетін есеп мысалдары 2026 жылға дейінгі ережелерді сипаттайды. Режим туралы толығырақ — жалпыға бірдей белгіленген тәртіп нұсқаулығында, босату туралы — оңайлатылған режим нұсқаулығында.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

Оңайлатылған режимдегі ЖК әлеуметтік салық төлей ме?
Жоқ. Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимін қолданатындар әлеуметтік салық төлеуші болып табылмайды (Салық кодексі, 555-бап және 722-баптың 4-тармағы). Бірақ өзі және қызметкерлері үшін әлеуметтік төлемдерді — МЗЖ, ӘА, МӘМС жарналарын — оңайлатылған режимдегі ЖК төлейді.
2026 жылы әлеуметтік салық әлеуметтік аударымдарға азайтыла ма?
Жоқ. 2026 жылғы Салық кодексінің 558-бабында мұндай азайту жоқ, ал Мемлекеттік кірістер комитеті (МКК) органдары 2026 жылғы 14 қаңтардағы және 18 ақпандағы жарияланымдарында азайтудың алып тасталғанын тікелей жазады. 2026 жылға дейін әлеуметтік салық әлеуметтік аударымдар сомасына азайтылатын.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҚР 18.07.2025 № 214-VIII Салық кодексі, 555–558, 561, 722-баптар · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  2. Қостанай облысы бойынша мемлекеттік кірістер департаменті: 2026 жылғы әлеуметтік салық бойынша өзгерістер (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 18 ақпан
  3. 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы № 239-VIII Заң: АЕК 4 325 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  4. 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы АЕК — 4 693 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸ (жоба, қабылданбаған) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан

Осы тақырыпқа қатысты