ZhasPro

МӘМС 2027: жұмыс беруші, қызметкер және ЖК үшін мөлшерлемелер

Не өзгерді

2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша қосылды: АЕК 4 325 ₸ орнына 4 693 ₸, ЕТЖ — екі мән (жоба 85 000 ₸, тапсырма 110 000 ₸); 2026 жылғы сомалар жыл соңына дейін сақталды.

«МӘМС 2027: жұмыс беруші, қызметкер және ЖК үшін мөлшерлемелер» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • 2026 жылы жұмыс беруші өз қаражатынан қызметкер табысының 3%-ы мөлшерінде МӘМС-ке аударымдар төлейді; база 40 ЕТЖ-ден (3 400 000 ₸) аспайды, яғни айына ең көбі 102 000 ₸.
  • Қызметкер 2% МӘМС жарнасын төлейді: оны жұмыс беруші жалақыдан ұстайды; база 20 ЕТЖ-ден (1 700 000 ₸) аспайды, жарна айына ең көбі 34 000 ₸.
  • Жеке кәсіпкер (ЖК) және жеке практикамен айналысатын адам өзі үшін 1,4 ЕТЖ-ден 5% төлейді — табысына қарамастан айына 5 950 ₸; жұмыссыз дербес төлеушілер — 4 250 ₸.
  • 300 000 ₸ жалақыдан жұмыс беруші 9 000 ₸ аударым төлейді, ал жалақыдан 6 000 ₸ жарна ұсталады; мерзімі — табыс төленген айдан кейінгі айдың 25-і.
  • Арнаулы режимдегі өзін-өзі жұмыспен қамтығандар айлық табысының 1%-ын төлейді, ал тұруға ықтиярхаты жоқ шетелдіктер (Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО; орысша ЕАЭС) елдерінен келген еңбекшілерден басқасы) МӘМС жарнасын төлемейді.

Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС, орысша ОСМС) 2026 жылы қызметкер үшін екі бөлек төлемнен және ЖК үшін бір тіркелген төлемнен тұрады. Жұмыс беруші қызметкер табысының 3%-ын өз қаражатынан МӘМС-ке аударым ретінде төлейді, база 40 ең төменгі жалақыдан (ЕТЖ) аспайды. Қызметкер 2% жарна төлейді: оны жалақыдан ұстайды, база 20 ЕТЖ-ден аспайды. Жеке кәсіпкер (ЖК) өзі үшін табысына қарамастан айына 5 950 ₸ төлейді — бұл 1,4 ЕТЖ-ден 5%. Барлық сома 2026 жылғы ЕТЖ бойынша, яғни 85 000 ₸-ден есептеледі. 300 000 ₸ жалақыдан 9 000 ₸ аударым және 6 000 ₸ жарна шығады. Төлеу мерзімі — келесі айдың 25-і.

2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:

АЕК-пен берілген сомалар: 2026 жыл және бюджет жобасы бойынша 2027 жыл
Көрсеткіш20262027 (жоба)
1 АЕК4 325 ₸4 693 ₸
6 АЕК25 950 ₸28 158 ₸
300 000 ₸ жалақы: қолға (30 АЕК шегеріммен)250 575 ₸251 679 ₸
300 000 ₸ жалақы: жұмыс берушінің жалақыдан тыс шығыны48 840 ₸51 840 ₸

2027 жылғы ЕТЖ: бюджет жобасында — 85 000 ₸, ал Президент 2026 жылғы 28 қазандағы Жолдауында оны 110 000 ₸-ге дейін көтеруді тапсырды; нақты сома бюджет туралы заңға байланысты.

ЕТЖ-мен берілген сомалар: 2026 жыл және 2027 жылғы екі мән
Көрсеткіш20262027: бюджет жобасы2027: Президент тапсырмасы
1 ЕТЖ85 000 ₸85 000 ₸110 000 ₸
20 ЕТЖ1 700 000 ₸1 700 000 ₸2 200 000 ₸
40 ЕТЖ3 400 000 ₸3 400 000 ₸4 400 000 ₸
ЖК-ның өзі үшін әлеуметтік төлемдерінің айлық минимумы (МЗЖ, ӘА, МӘМС, ЖМЗЖ)21 675 ₸22 525 ₸29 150 ₸

Мөлшерлемелер міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы заңның 2026 жылғы редакциясындағы 27–28-баптарында белгіленген. Төменде — төлеушілердің барлық санаты және сомалары, бес жалақы мысалы, кім босатылған, МӘМС жеке табыс салығымен (ЖТС) және әлеуметтік салықпен қалай байланысты, мерзімдер, қайтару және жиі қателер. Барлық ұстауларды ескергендегі қолға тиетін соманы жалақы калькуляторы есептейді.

2026 жылы МӘМС-ке кім және қанша төлейді?

Мөлшерлеме кімнің төлейтініне байланысты: жұмыс беруші қызметкер үшін — 3%, қызметкердің өзі — 2%, ЖК өзі үшін — 1,4 ЕТЖ-ден 5%, дербес төлеуші — 1 ЕТЖ-ден 5%, өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам — табысының 1%-ы.

МӘМС туралы заңның 27–28-баптары бойынша 2026 жылғы мөлшерлемелер мен сомалар, ЕТЖ 85 000 ₸
ТөлеушіТөлем түріМөлшерлемеАйлық база2026 жылғы сома
Жұмыс беруші қызметкер үшінМӘМС-ке аударымдар3%табыс, 40 ЕТЖ-ден (3 400 000 ₸) аспайды102 000 ₸-ге дейін
Қызметкер, азаматтық-құқықтық сипаттағы шарт бойынша орындаушыМӘМС жарналары2%табыс, 20 ЕТЖ-ден (1 700 000 ₸) аспайды34 000 ₸-ге дейін
ЖК, жеке практикамен айналысатын адам өзі үшінжарналар5%1,4 ЕТЖ (119 000 ₸)5 950 ₸
Есептілікті тоқтата тұрған немесе әрекетсіз ЖКжарналар5%1 ЕТЖ (85 000 ₸)4 250 ₸
Дербес төлеуші (жұмыссыз, есепте тұрмайтын)жарналар5%1 ЕТЖ (85 000 ₸)4 250 ₸
Арнаулы режимдегі өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамжарналар1%айлық табыстабыстың 1%-ы

Жұмыс берушінің 3% аударымы 2022 жылғы 1 қаңтардан, қызметкердің 2% жарнасы 2021 жылғы 1 қаңтардан бері қолданылады. Сондықтан 2026 жылы мөлшерлемелер емес, тек сомалар өзгерді: олар ЕТЖ-ге байланған. ЖК мен дербес төлеушілер жарнаны алдағы айларға алдын ала төлей алады. Кәсіпкердің сомасы туралы толығырақ — ЖК үшін МӘМС жарналары материалында.

Жұмыс беруші мен бухгалтер медициналық сақтандыру аударымдарын тексереді

Жалақыдан МӘМС қалай есептеледі: бес мысал

Екі сома да бір табыстан алынады — төлем көзінен салық салынатын, босатылған табыстар шегерілген табыстан (29-бап). Бірақ олардың жоғарғы шектері әртүрлі. Төменде 2026 жылғы бес жалақы берілген.

2026 жылы жалақыдан МӘМС есебінің мысалдары, теңге
Айлық жалақыЖұмыс беруші аударымы 3%Қызметкер жарнасы 2%Қандай шек іске қосылды
85 000 ₸2 550 ₸1 700 ₸әдеттегі есеп
300 000 ₸9 000 ₸6 000 ₸әдеттегі есеп
1 000 000 ₸30 000 ₸20 000 ₸әдеттегі есеп
2 000 000 ₸60 000 ₸34 000 ₸жарнаның 20 ЕТЖ шегі
4 000 000 ₸102 000 ₸34 000 ₸екі шек те: 40 және 20 ЕТЖ

Шектердің әртүрлі болуы — басшылардың жалақысын есептегендегі басты қақпан. Қызметкер жарнасы 1 700 000 ₸-ден кейін өспейді, ал жұмыс беруші аударымы тек 3 400 000 ₸-ден кейін тоқтайды. Есеп бағдарламасында екі төлемге бір ортақ шек қойылса, 1,7–3,4 млн ₸ жалақыларда аударым кем есептеледі. Айырманы кейін өсімпұлмен қоса төлеуге тура келеді. Тексеру оңай: 2 000 000 ₸ жалақыда аударым 60 000 ₸, ал жарна 40 000 ₸ емес, 34 000 ₸ болуы керек.

Жұмыс берушінің барлық төлемімен бірге қызметкердің толық құнын жұмыс беруші шығындарының калькуляторы көрсетеді. 300 000 ₸ жалақы жауапкершілігі шектеулі серіктестікке (ЖШС) 348 840 ₸-ге түседі, оның 9 000 ₸-сі — МӘМС-ке аударым.

МӘМС-ке аударым мен МӘМС жарнасының айырмашылығы неде?

Аударым — жұмыс берушінің жалақыдан тыс, үстінен төлейтін ақшасы. Жарна — қызметкер жалақысының бір бөлігі: оны жұмыс беруші ұстап, қорға аударады. Қолға тиетін сомаға тек жарна әсер етеді.

  • Аударымдар (3%) — ЖШС мен ЖК өз қызметкерлері үшін өз қаражатынан төлейді. Қызметкер оны есеп айырысу парағында ұстау ретінде көрмейді.
  • Жарналар (2%) — есептелген жалақыдан ұсталады. Олар ЖТС базасын да азайтады: әлеуметтік төлемдер шегеріміне міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) мен МӘМС жарналары кіреді (Салық кодексі, 402-бап). 300 000 ₸ жалақыда бұл салық салынатын табысты 6 000 ₸-ге, ал ЖТС-ті 600 ₸-ге азайтады. Есеп 2026 жылғы ЖТС нұсқаулығында талданған.
  • ЖК-ның өзі үшін жарнасы (5 950 ₸) — табысқа емес, 1,4 ЕТЖ-ге байланған бөлек түр.

МӘМС жарнасы әлеуметтік салық базасын да азайтады: әлеуметтік салық = 6% × (табыс − МЗЖ − МӘМС жарнасы), 300 000 ₸ жалақыдан — 15 840 ₸. Қызметкер бірнеше жұмыс берушіден табыс алса, негізгі жұмыс орнынан төлем туралы анықтама болғанда басқа табыстардан жарна талап етілмейді (28-баптың 5-2-тармағы).

МӘМС-ті кім төлемейді немесе аз төлейді?

Тұруға ықтиярхаты жоқ шетелдіктер (ЕАЭО елдерінен келген еңбекшілерден басқасы) жарна төлеушісі емес. Азаматтардың жекелеген санаттары үшін жарнаны мемлекет төлейді. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар 2–5%-дың орнына 1% төлейді.

Топтар бойынша толығырақ:

  • Шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар. Қазақстанда тұрақты тұратындар мен қандастардан басқасы жарна төлеушісі емес (14-баптың 2-тармағы), егер халықаралық шартта өзгеше көзделмесе: ЕАЭО елдерінен келген еңбекшілер МӘМС-ке азаматтармен тең қатысады (2-баптың 3-тармағы). Тұруға ықтиярхаты жоқ шетелдік үшін жарна аударған жұмыс беруші оны қайтара алады — бұл қайтару қағидаларындағы бөлек негіз.
  • Жарнасын мемлекет төлейтін адамдар. Олар үшін жұмыс беруші төлеп қойса, артық сома № 478 бұйрық бойынша қайтарылады. Мұндай санаттардың толық тізбесін біз бұл бет үшін салыстырған жоқпыз.
  • Арнаулы режимдегі өзін-өзі жұмыспен қамтығандар. Жарна — айлық табыстың 1%-ы. Әрқайсысы 1%-дан болатын МЗЖ, жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖМЗЖ) және әлеуметтік аударымдармен бірге бұл 4% әлеуметтік төлем береді. Режим кімге сай келетіні — өзін-өзі жұмыспен қамтығандар туралы нұсқаулықта.
  • Қызметін тоқтата тұрған ЖК. 5 950 ₸ емес, дербес төлеуші ретінде 4 250 ₸ төлейді.

Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режиміндегі жұмыс берушілер МӘМС-тен босатылмайды. Бұл режим әлеуметтік салықты алып тастайды, бірақ 3% аударым мен 2% ұстау сақталады.

ЖК, ЖШС немесе жұмыссыз болсаңыз: не істеу керек?

Өз жағдайыңызды табыңыз — әр жағдайда төлемдер жиынтығы әртүрлі.

  • Жұмыскері жоқ, оңайлатылған режимдегі ЖК. Ай сайын өзі үшін 5 950 ₸ МӘМС жарнасы МЗЖ, ЖМЗЖ және әлеуметтік аударымдармен бірге төленеді — барлығы айына кемінде 21 675 ₸. Талдауы — ЖК-ның өзі үшін әлеуметтік төлемдері бетінде.
  • Жұмыскерлері бар ЖК немесе ЖШС. Әр қызметкер үшін үстінен 3% аударым және жалақыдан 2% жарна, ал ЖК болсаңыз — өзіңіз үшін тағы 5 950 ₸. Қызметкер үшін салықтардың жалпы сызбасы — қызметкер үшін салықтар нұсқаулығында.
  • Бірыңғай төлемді таңдаған оңайлатылған режимдегі жұмыс беруші. МӘМС жалақының 24,8%-ы болатын мөлшерлеменің ішіне кіреді: бірыңғай төлем сомасының 12,1%-ы аударымға, 8,1%-ы жарнаға тиесілі. Оларды бөлек төлемейді.
  • ЖК жабылған немесе тоқтатылған, жұмыс жоқ. Сақтандырылған күйде қалу үшін дербес төлеуші ретінде айына 4 250 ₸ төлеңіз.
  • Бизнеске грант алдыңыз. МӘМС гранттан тәуелсіз: ЖК сол 5 950 ₸-ні төлейді. Гранттың салық мәселелері — грант және салықтар бетінде.

МӘМС бір жылда қанша болады және 2027 жылы не күтуге болады?

Жұмыскері жоқ ЖК 2026 жылы МӘМС-ке 71 400 ₸ төлейді (5 950 ₸ × 12). Жұмыс беруші жалақысы 300 000 ₸ қызметкер үшін бір жылда 108 000 ₸ аударым төлейді, ал сол қызметкердің жалақысынан жылына 72 000 ₸ жарна ұсталады.

Келесі жылдың бюджетін жоспарлағанда бір сан маңызды — ЕТЖ. 3%, 2% және 5% мөлшерлемелері заңда мерзімсіз жазылған, ал барлық шек пен тіркелген сома ЕТЖ-ге байланған. Президент 2026 жылғы 28 қазандағы Жолдауында (орысша мәтін) оны 2027 жылғы 1 қаңтардан 110 000 ₸-ге дейін көтеруді тапсырды: онда ЖК айына 7 700 ₸ төлейді, ал шектер 2 200 000 ₸ және 4 400 000 ₸ болып өседі. 2027 жылға арналған республикалық бюджет жобасында әзірге 85 000 ₸: мұндай сомада 5 950 ₸ және 1 700 000 ₸ пен 3 400 000 ₸ шектері қалады. 2026 жылғы 5 қарашадағы жағдай бойынша 2027 жылғы бюджет туралы заң қабылданған жоқ, сондықтан бұл — ереже емес, болжам. Өзекті мәні — 2026 жылғы ең төменгі жалақы бетінде. ЕТЖ өзгерсе, сомаларды формуламен қайта есептеңіз: ЖК — 5% × 1,4 × ЕТЖ, дербес төлеуші — 5% × ЕТЖ.

МӘМС-ті қашан төлейді және кешіктірсе не болады?

Қызметкерлер үшін — табыс төленген айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірмей. ЖК өзі үшін — есепті айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірмей (30-баптың 6-тармағы). Төлемді мемлекеттік кірістер органдары бақылайды.

2026 жылғы МӘМС төлеу мерзімдері
ТөлемМерзімКім төлейді
Қызметкерлер үшін 3% аударымтөлемнен кейінгі айдың 25-іне дейінжұмыс беруші, 200.00 нысанында көрсетеді
Қызметкерлердің 2% жарнасытөлемнен кейінгі айдың 25-іне дейінжұмыс беруші жалақыдан ұстайды, 200.00 нысаны
ЖК-ның өзі үшін жарнасы (5 950 ₸)есепті айдан кейінгі айдың 25-іне дейінЖК, алдын ала да болады
Бірыңғай төлем (МӘМС үлесімен)келесі айдың 25-іне дейінжұмыс беруші мемлекеттік корпорация арқылы

Кешіктірілген әр күнге Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесінің 1,25 еселенген мөлшерінде өсімпұл есептеледі (31-бап). Мемлекеттік кірістер органдары берешек туралы хабарламаны ол 6 АЕК-тен асқанда жібереді — АЕК 4 325 ₸ болғанда 25 950 ₸. Өсімпұлды қалай есептейтіні — салық бойынша өсімпұл туралы материалда. Төлеу арналары — банк, Kaspi, eGov — салықты қалай төлеу керек нұсқаулығында. Берешек бар-жоғын салық берешегін тексеру тәсілдерімен біле аласыз, ал жылдың барлық күні — салық төлеу мерзімдері бетінде.

Қате төленген МӘМС-ті қалай қайтарады?

eGov порталы арқылы — қарау мен қайтару 10 жұмыс күні. Қағаз түрінде мемлекеттік корпорация арқылы — 15 жұмыс күні: 5 күн мемлекеттік корпорацияда, 7 күн қорда, 3 күн аударуға. Негіз — Денсаулық сақтау министрлігінің № 478 бұйрығы және МӘМС туралы заңның 33-бабы.

Қайтару алты жағдайда мүмкін: екі рет аударылса; өткен кезең бойынша берешек болмаған кезде артық төленсе (айырмасы қайтарылады); мемлекет төлейтін адамдар үшін төленсе; төлем мақсатының коды (ТМК) қате болса; деректемелер қате болса (жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН), аты-жөні, кезең); тұруға ықтиярхаты жоқ шетелдік үшін төленсе. Ол үшін төлем кім үшін жасалса, сол адамның келісімі керек.

МӘМС бойынша қателер: белгі, себеп, шешім
БелгіСебепШешім
2 000 000 ₸ жалақыдан жарна 40 000 ₸20 ЕТЖ шегі ескерілмегенБаза 1 700 000 ₸, жарна 34 000 ₸
Оңайлатылған режимдегі жұмыс беруші аударым төлемегенӘлеуметтік салық пен МӘМС шатастырылған3% пен өсімпұлды қосымша төлеу
Белсенді жұмыс істейтін ЖК 4 250 ₸ төлейдіДербес төлеушінің сомасы алынған5 950 ₸ төлеу
Тұруға ықтиярхаты жоқ шетелдік үшін жарна төленгенОл МӘМС төлеушісі емес№ 478 бұйрық бойынша қайтару
Ақша сақтандырылушыға жетпей «ілініп» қалдыЖСН немесе ТМК қатеҚайтаруға өтініш және жаңа төлем

Бір ескерту: МӘМС-ті қайтарудың талап қою мерзімі арнайы нормамен емес, Азаматтық кодекстің 178-бабымен анықталады. Сондықтан ескі кезеңдер бойынша өтініш берер алдында мүмкіндігіңізді мемлекеттік корпорациядан нақтылаңыз. Басқа жарналарды — МЗЖ, ЖМЗЖ және әлеуметтік аударымдарды — қайтару өз қағидаларымен жүреді: олар зейнетақы жарналарын қайтару нұсқаулығында және 2026 жылғы ЖМЗЖ туралы материалда талданған. Шағын бизнестің өзге салықтары мен жарналары — «Салықтар» бөлімінде.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

2026 жылы МӘМС неше пайыз?
Жұмыс беруші — қызметкер табысының 3%-ы (аударымдар, база 40 ЕТЖ-ге дейін), қызметкер — 2% (жарналар, база 20 ЕТЖ-ге дейін). ЖК өзі үшін 1,4 ЕТЖ-ден 5% төлейді, бұл айына 5 950 ₸; дербес төлеушілер 1 ЕТЖ-ден 5% (4 250 ₸), өзін-өзі жұмыспен қамтығандар табысының 1%-ын төлейді (МӘМС туралы заң, 27–28-баптар).
2026 жылы ЖК өзі үшін МӘМС-ке қанша төлейді?
Айына 5 950 ₸: 5% × 1,4 × 85 000 ₸. Сома тіркелген, табысқа да, салық режиміне де байланысты емес. ЖК есептілікті тоқтата тұрса немесе әрекетсіз деп танылса, дербес төлеуші ретінде 4 250 ₸ төлейді.
Оңайлатылған режимдегі жұмыс беруші МӘМС-ке аударым төлей ме?
Иә. Қызметкерлер үшін 3% аударымды барлық жұмыс беруші төлейді, оңайлатылған декларация режиміндегілер де (МӘМС туралы заң, 14-баптың 1-тармағы). Оңайлатылған режим әлеуметтік салықтан босатады, бірақ МӘМС-тен босатпайды.
МӘМС-ті қай күнге дейін төлеу керек?
Қызметкерлер үшін — табыс төленген айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірмей; ЖК өзі үшін — есепті айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірмей. Кешіктірілген әр күнге Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесінің 1,25 еселенген мөлшерінде өсімпұл есептеледі.
Қате төленген МӘМС жарналарын қалай қайтарады?
eGov порталы арқылы өтініш беру керек (қарау мен қайтару — 10 жұмыс күні) немесе қағаз түрінде «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына (15 жұмыс күні). Ол үшін төлем кім үшін жасалса, сол адамның келісімі керек. Тәртібі — Денсаулық сақтау министрінің 2017 жылғы 30 маусымдағы № 478 бұйрығы.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҚР 16.11.2015 № 405-V «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» Заңы: 14, 27–33-баптар · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  2. ҚР Денсаулық сақтау министрінің 30.06.2017 № 478 бұйрығы: МӘМС-ке артық (қате) төленген аударымдар мен жарналарды қайтару қағидалары · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  3. ҚР 2026 жылғы Салық кодексі: 402-бап (МӘМС жарналарын ЖТС базасынан шегеру), 556-бап (әлеуметтік салық базасы), 820–823-баптар (бірыңғай төлем) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  4. ҰСБ: 2026 жылғы 1 қаңтардан ең төменгі жалақы — 85 000 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 2 қыркүйек
  5. 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң: ЕТЖ 85 000 ₸, АЕК 4 325 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  6. 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: ЕТЖ 85 000 ₸ (жоба, қабылданған жоқ) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  7. Президенттің 28.10.2026 Жолдауы: 2027 жылғы 1 қаңтардан ЕТЖ-ні 110 000 ₸-ге дейін көтеру тапсырмасы · тексерілді 2026 жылғы 5 қараша

Осы тақырыпқа қатысты