Қол қою құқығы бар қызметкерге ЭЦҚ
Не өзгерді
Материал 2027 жылға тексерілді: 16.11.2026 жағдайы бойынша бұл ережелерді 2027 жылғы 1 қаңтардан өзгертетін қабылданған түзетулер жоқ.

Қысқаша
- Қызметкерге ЭЦҚ Ұлттық куәландырушы орталықтың (ҰКО) «Сотрудник с правом подписи» (қол қою құқығы бар қызметкер) немесе «Сотрудник организации» (ұйым қызметкері) үлгісі бойынша алынады: қызметкер pki.gov.kz-те бейне-сәйкестендірумен өтінімді өзі береді, ал бірінші басшы оны ҰКО жеке кабинетінде өз ЭЦҚ-сымен растайды.
- 2026 жылғы қыркүйектен басшы өтінімдерді растау мен қабылдамауды «Сотрудник с правом подписи» сертификаты бар қызметкерге тапсыра алады.
- Сертификат тегін беріледі: чипі бар жеке куәлікте, бұлттық қоймада немесе қорғалған тасымалдағышта 3 жыл, ал компьютердегі файл немесе мобильді қосымша түрінде 1 жыл жарамды.
- Қашықтан өтінім үшін ҚР жеке куәлігі, SMS үшін телефон, камера және NCALayer бағдарламасы керек; сәйкестендіру өтпесе, халыққа қызмет көрсету орталығына (ХҚКО) жүгінеді.
- Қызметкер жұмыстан кеткенде оның сертификаты ҰКО жеке кабинетінде немесе ХҚКО-да кері қайтарып алынады.
Қызметкерге электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) алу үшін қызметкер pki.gov.kz сайтында «Сотрудник с правом подписи» (қол қою құқығы бар қызметкер) немесе «Сотрудник организации» (ұйым қызметкері) үлгісі бойынша өтінімді өзі беріп, бейне-сәйкестендіруден өтеді. Ал бірінші басшы өтінімді Ұлттық куәландырушы орталықтың (ҰКО) жеке кабинетінде өз ЭЦҚ-сымен растайды. Сертификат тегін, қашықтан шығарылады. Ол чипі бар жеке куәлікте, бұлтта немесе қорғалған тасымалдағышта 3 жыл, ал файл немесе мобильді қосымша түрінде 1 жыл жарамды. 2026 жылғы қыркүйектен басшы өтінімдерді растауды қол қою құқығы бар қызметкерге тапсыра алады.
Қызметкердің ЭЦҚ-сы — нақты адамға шығарылған заңды тұлғаның кілті. 2026 жылдан оны беруді Цифрлық кодекс және 2026 жылғы 11 қыркүйекте күшіне енген ҰКО-ның жаңа қағидалары реттейді. Басшының өзіне немесе жеке кәсіпкерге (ЖК) кілтті қалай алу керегі — бизнеске арналған ЭЦҚ және ЭЦҚ-ны қашықтан алу нұсқаулықтарында.
Қызметкерлерге арналған ЭЦҚ үлгілері қандай?
ҰКО сайтында заңды тұлғаларға бес үлгі бар, оның екеуі қызметкерлерге арналған. Таңдау қызметкердің не істейтініне байланысты.
| Көрсеткіш | Мәні |
|---|---|
| Қызметкерлерге арналған үлгілер | «Сотрудник с правом подписи», «Сотрудник организации» |
| Заңды тұлғаның қалған үлгілері | «Первый руководитель» (бірінші басшы), «Участник ИС „Казначейство-Клиент“», «Юридическое лицо (Информационная система)» |
| Өтінімді кім береді | қызметкердің өзі, қашықтан |
| Кім растайды | бірінші басшы ҰКО жеке кабинетінде ЭЦҚ-сымен; 2026 жылғы қыркүйектен — уәкілетті қол қою құқығы бар қызметкер де |
| Жарамдылық мерзімі | 3 жыл — чипі бар куәлік, бұлт, қорғалған тасымалдағыш; 1 жыл — файл немесе мобильді қосымша |
| Құны | тегін |
| Қашықтан өтінімге не керек | ҚР жеке куәлігі, SMS үшін телефон, камера, NCALayer |
| Қосалқы жол | сәйкестендіру қашықтан өтпесе — халыққа қызмет көрсету орталығы (ХҚКО, тіркеу орталығы) |
| Кері қайтарып алу | ҰКО жеке кабинеті немесе ХҚКО |
«Сотрудник с правом подписи» құқықтарының «Сотрудник организации» құқықтарынан айырмашылығын ҰКО анықтамасы жазбайды. Тек бір нәрсе расталған: басқа қызметкерлердің өтінімдерін растау тапсырмасын «Сотрудник с правом подписи» сертификатының иесі ғана ала алады. Қай жүйеге қай үлгі керегін жүйе операторынан нақтылаңыз.
Қызметкерге ЭЦҚ-ны қадам бойынша қалай алады?
Екі тарап, екі әрекет: қызметкер өтінім береді, басшы оны растайды. Тәртібі ҰКО анықтамасы мен ҰКО-ның 2026 жылғы қағидалары бойынша берілді.
- Қызметкердің техникасын дайындаңыз. Жарамды ҚР жеке куәлігі, SMS үшін телефон, веб-камерасы бар компьютер немесе камерасы бар телефон және NCALayer бағдарламасы керек. NCALayer тегін, оны тек ncl.pki.gov.kz-тен жүктеген жөн. Компьютерде камера болмаса, жүйе смартфонға арналған QR-код көрсетеді.
- Қызметкер өтінім береді. pki.gov.kz-те заңды тұлғаларға арналған бөлімде ол үлгіні таңдап, ұйымның бизнес-сәйкестендіру нөмірін (БСН), өзінің жеке сәйкестендіру нөмірін (ЖСН) және телефонын енгізеді де, Digital ID арқылы бейне-сәйкестендіруден өтеді.
- Басшы өтінімді ҰКО жеке кабинетінде өз ЭЦҚ-сымен растайды. 2026 жылғы қыркүйектен мұны басшы өтінімдерді растауды тапсырған қызметкер де жасай алады.
- Қызметкер сертификатты алады. Қашықтан сәйкестендіргенде шығару бір жұмыс күнін алады.
Неге осылай құрылған? Қызметкер өз жеке басын өзі растайды, ал ұйым — оның атынан кілт беруге келісімін. Басшы растамаса, қызметкердің өтінімі сертификатқа айналмайды.
Бейне-сәйкестендіру өтпесе, бес сәтсіз әрекеттен кейін кіру 15 минутқа бұғатталады; басқа жол — ХҚКО-ға жүгіну. 2025 жылғы 11 тамыздан ЭЦҚ алудың негізгі тәсілі онлайн болды, ал ХҚКО қосалқы жол ретінде қалды.
Басшы өтінімдерді растауды қалай тапсырады?
2026 жылғы қыркүйектен бірінші басшы қызметкерге сертификат алу және кері қайтарып алу өтінімдерін растау мен қабылдамау өкілеттігін бере алады. Бұл туралы ҰКО 2026 жылғы 2 қыркүйекте хабарлады.
Шарт біреу: қызметкердің «Сотрудник с правом подписи» үлгісіндегі сертификаты болуы керек. Бұл кілт көп адамға — бухгалтерияға, кадр қызметкерлеріне, сатып алу менеджерлеріне — керек болатын, ал басшы әр өтінімге өзі қол қоймауы тиіс компанияларда пайдалы. Жеке кабинет интерфейсінде өкілеттік беру тәртібін біз салыстырған жоқпыз: ҰКО кабинетінің нұсқауларына сүйеніңіз.
Тапсыру басшыны кілттер үшін жауапкершіліктен босатпайды. Тапсырма алған қызметкер кейін жұмыстан шықса, оның сертификатын да, өкілеттігін де кері қайтарып алыңыз.
ЭЦҚ қызметкерге құжаттарға қол қою құқығын бере ме?
Сертификат — сенімхат емес, қол қою құралы. Цифрлық кодекс (62-бап) қол қоюға өкілеттігі бар адамның ЭЦҚ-сымен қол қойылған электрондық құжатты қағаз құжатқа теңестіреді.
Демек, кілттен бөлек, қызметкердің ұйымнан алған өкілеттігі болуы керек. Оны қай ішкі құжатпен ресімдеу керегін ҰКО қағидалары айқындамайды — бұл компанияның өз ісі. Бөлек мәселе — қызметкердің кілтін қай жүйелер қабылдайды. Мысалы, заңды тұлға электрондық шот-фактуралар ақпараттық жүйесінде (ЭШФ АЖ) бірінші басшының немесе қол қою құқығы бар қызметкердің кілтімен жұмыс істейді. Портал туралы толығырақ — ЭШФ порталы және 2026 жылғы ЭШФ қағидалары нұсқаулықтарында. Басқа жүйелер үшін үлгіге қойылатын талаптарды олардың операторларынан нақтылаңыз.
Жұмыстан шыққан қызметкердің ЭЦҚ-сын қалай кері қайтарып алады?
ХҚКО-ға бармай-ақ ҰКО жеке кабинеті арқылы немесе ХҚКО-да өтініш пен жеке куәлік арқылы. Кері қайтарып алу өтінімін басшы немесе ол тапсырған қызметкер растайды.
Сертификатты жұмыстан шыққан күні кері қайтарып алған жөн: кілт жарамды тұрғанда, онымен компания атынан құжаттарға қол қоюға болады. ҰКО қағидалары кері қайтарып алу негіздері ретінде иесінің талабын, жалған мәліметтерді, иесінің қайтыс болуын, тегінің, атының, әкесінің атының өзгеруін, заңды тұлғаның қайта ұйымдастырылуын немесе таратылуын, басшының ауысуын және сот шешімін атайды. ҰКО-ның қолдау нөмірі — 1414.
Жұмыстан шығарудың кадрлық жағы қызметкерді қалай жұмыстан шығару нұсқаулығында, жұмысқа қабылдау туралы — алғашқы қызметкер нұсқаулығында талданған. Компания жабылса, кілттер тарату кезінде кері қайтарып алынады — тәртібі жауапкершілігі шектеулі серіктестікті (ЖШС) тарату нұсқаулығында.
Қызметкердің ЭЦҚ өтінімі неге өтпейді?
Көбіне расталмаған өтінімнен, камерадағы ақаудан немесе деректердегі қатеден. Кесте ҰКО анықтамасы мен қағидалары бойынша жасалды.
| Белгі | Себеп | Шешім |
|---|---|---|
| Өтінім ұзақ күтуде, сертификат шықпайды | Басшы оны ҰКО жеке кабинетінде растамаған | Басшының ЭЦҚ-сымен растау немесе мұны қол қою құқығы бар қызметкерге тапсыру |
| Өтінімге кіру 15 минутқа бұғатталды | Бейне-сәйкестендірудің бес сәтсіз әрекеті | Кейінірек қайталау немесе ХҚКО-ға жүгіну |
| Сайт кілтті көрмейді | NCALayer орнатылмаған немесе ескірген | NCALayer-ді ncl.pki.gov.kz-тен орнату |
| Кілт бір жылдан кейін жұмыс істемей қалды | Файл түріндегі сертификат 1 жыл жарамды | Мерзімі біткенге дейін жеке кабинетте қайта шығару немесе бұлтты не чипі бар куәлікті таңдау — 3 жыл |
| Шетелдік қызметкер сәйкестендіруден өтпейді | Жеке тұлғалар базасында фотосы немесе ЖСН-і жоқ | ЖСН алып, құжаттар аудармасымен ХҚКО-ға жүгіну |
| Директор ауысқаннан кейін кілттер жұмыс істемейді | Басшы ауысқанда бұрынғы басшының кілттері кері қайтарып алынады | Жаңа басшыға өз кілтін шығарып, қызметкерлердің өтінімдерін растау |
ЖК мен жаңа компанияларға нені ескеру керек?
ҰКО сайтында ЖК-ға арналған бөлек үлгі жоқ: онда бөлімдер жеке тұлғаларға, заңды тұлғаларға және бейрезиденттерге арналған, ал ЖК жеке тұлғаның кілтімен жұмыс істейді. Қызметкерлер үлгілері заңды тұлғаларға арналған бөлімде орналасқан. ЖК мұндай кілтті өз қызметкеріне ресімдей ала ма — ҰКО анықтамасы сипаттамайды. Қызметкерлері бар ЖК болсаңыз, мұны ҰКО қолдау қызметінен нақтылаңыз.
Жаңа компанияға алдымен бірінші басшының кілті керек: онсыз қызметкерлердің өтінімдерін растайтын ешкім болмайды. ЖШС-ті қалай тіркеу керегі — ЖШС ашу нұсқаулығында. Ұйымның деректерін БСН бойынша БСН бойынша іздеу нұсқаулығымен тексеруге болады. Басқа тақырыптар — «Өз ісің» бөлімінде.
Келесі қадам
- Қазақстанда ЖК ашу 2027: eGov, Kaspi немесе ХҚКО арқылыЖК ашу 2027: eGov порталы, Kaspi және e-Salyq Business арқылы тегін тіркеу, ХҚКО-ның рөлі, қадамдар, салық…
- 2027 жылғы қызметкер үшін салықтар мен жарналар: толық есеп2027 жылы қызметкер үшін салықтар мен жарналар: ЖТС, МЗЖ, МӘМС, ЖМЗЖ 4,5%, ӘА және әлеуметтік салық 300 000 ₸…
- ҚұжаттарЖК мен ЖШС-ке арналған құжаттар 2027: Қаржы министрінің № 562 бұйрығы бекіткен бланкілер, еркін нысандағы…
- ЖК-ның салық күнтізбесі 2026–2027Салық күнтізбесі 2027, Қазақстан: 910, 220, 200 және 100 нысандарын тапсыру мен салық төлеу мерзімдері…
Жиі қойылатын сұрақтар
Ұйым қызметкеріне ЭЦҚ-ны қалай алуға болады?
«Сотрудник с правом подписи» мен «Сотрудник организации» несімен ерекшеленеді?
Қызметкерге ЭЦҚ қанша тұрады?
Шетелдік қызметкер ЭЦҚ ала ма?
ЖК-ға қызметкер үшін бөлек ЭЦҚ керек пе?
Дереккөздер
Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.
- ЦДИАӨМ-нің 28.08.2026 № 522/НҚ бұйрығы, 3-қосымша — ҚР ҰКО қағидалары, 11.09.2026 бастап күшінде: сертификаттардың жарамдылық мерзімі, тегін беру, кері қайтарып алу негіздері · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- ҚР ҰКО: заңды тұлғалардың ЭЦҚ алуы — сертификат үлгілері және қашықтан беру шарттары · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- ҰКО анықтамасы: қол қою құқығы бар қызметкердің өтінім беруі және оны басшының растауы · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- ҚР ҰКО жаңалықтары: өтінімдерді растауды қол қою құқығы бар қызметкерге тапсыру (02.09.2026), қағидалардың күшіне енуі (07.09.2026) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- ҚР ҰКО: заңды тұлғалар сертификаттарын кері қайтарып алу · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- ҚР ҰКО: бейрезиденттердің ЭЦҚ алуы · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
- ҚР 09.01.2026 № 255-VIII Цифрлық кодексі: 55-бап (сертификат беру қағидалары), 62-бап (ЭЦҚ қойылған электрондық құжаттың тең күштілігі) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан