ZhasPro

Шетел азаматына Қазақстанда ЖК немесе ЖШС ашу

Не өзгерді

Материал 2027 жылға тексерілді: 16.11.2026 жағдайы бойынша бұл ережелерді 2027 жылғы 1 қаңтардан өзгертетін қабылданған түзетулер жоқ.

«Шетел азаматына Қазақстанда ЖК немесе ЖШС ашу» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • Кәсіпкерлік кодексі (30-бап) бойынша Қазақстанда ЖК-ны ҚР азаматтары мен қандастар ашады; халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе, басқаларға бұған тыйым салынған.
  • МКК түсіндірмесі (19.05.2022) мен Kaspi Гид бойынша ЖК-ны ҚР-да тұруға ықтиярхаты бар Ресей, Беларусь, Қырғызстан, Армения және Тәжікстан азаматтары тіркей алады; басқа елдердің азаматтары — жоқ.
  • Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режимі шетелдікке қолжетімсіз: ҚР 2026 жылғы СК 718-бабы 2-тармағы бойынша оны тек ҚР азаматтары мен қандастар қолданады.
  • Шетелдік ЖШС құрылтайшысы бола алады: өтінішке қазақ және орыс тілдеріне нотариат куәландырған аудармасы бар паспорт көшірмесі және көші-қон туралы заң бойынша коммерциялық ұйымды тіркеу құқығын растайтын құжат қосылады.

Шетел азаматы Қазақстанда жеке кәсіпкер (ЖК) болып тіркеле алады, бірақ Ресей, Беларусь, Қырғызстан, Армения немесе Тәжікстан азаматы болса және ҚР-да тұруға ықтиярхаты (орысша ВНЖ) болса ғана. Мемлекеттік кірістер комитеті (МКК) осылай түсіндіреді, Kaspi Гид те дәл осы шартты көрсетеді. Кәсіпкерлік кодексі бойынша ЖК болып ҚР азаматтары мен қандастар тіркеледі, ал ерекшелікті халықаралық шарттар береді. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режимі шетелдіктерге толық жабық: 2026 жылғы Салық кодексінің 718-бабы 2-тармағы бойынша оны тек ҚР азаматтары мен қандастар қолдана алады. Қалғандарына — басқа елдердің азаматтарына және ықтиярхаты жоқтарға — жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС) қалады: серіктестіктің құрылтайшысы шетелдік бола алады.

2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:

АЕК-пен берілген сомалар: 2026 жыл және бюджет жобасы бойынша 2027 жыл
Көрсеткіш20262027 (жоба)
300 АЕК1 297 500 ₸1 407 900 ₸

ҚР-дың салық резиденті болған шетелдік жеке тұлғаларға арналған декларацияларды да тексергені жөн: активтер мен міндеттемелер туралы біржолғы 250.00 декларациясы және кірістер мен мүлік туралы жыл сайынғы 270.00 декларациясы тек негіз болғанда тапсырылады.

Төменде — кім және қандай нысанда бизнес жүргізе алады, ЖШС үшін қандай құжаттар керек, ЭЦҚ-ны қалай алады және жиі қай жерде бас тартады.

Шетелдіктердің қайсысы ЖК аша алады?

ҚР-да тұруға ықтиярхаты бар Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) елдері мен Тәжікстан азаматтары. Басқа шетелдіктер ЖК тіркей алмайды.

Норманың логикасы екі сатылы. Кәсіпкерлік кодексінің 30-бабы жеке кәсіпкерлікке ҚР азаматтары мен қандастарға рұқсат береді және «өзге жеке тұлғаларға» тікелей тыйым салады. Бірақ сол кодекстің 1-бабы 3-тармағы ратификацияланған халықаралық шарттарды жоғары қояды. МКК түсіндірмесі осыған құрылған: ЕАЭО туралы шарт пен тұрақты тұратын азаматтардың құқықтық мәртебесі туралы 1998 жылғы шарт бойынша ықтиярхаты бар ресейліктер, беларусьтер, қырғызстандықтар, армяндар және Тәжікстан азаматтары ЖК-ны хабарлама бойынша тіркеуге құқылы.

Шарттардың мәтінін салыстырған жоқпыз — МКК-ның 2022 жылғы түсіндірмесінің қайта басылымына және тіркеу қосымша арқылы өткенде дәл осы шарт көрсетілген Kaspi Гидке сүйенеміз. Салық кодексі тізбекті тұйықтайды: заң ЖК болуға тыйым салған адам тіркеу есебіне қойылмайды (97-бап 2-тармақ).

Қандастар — бөлек жағдай: оларға ЖК ашу құқығын шарттарға сілтемесіз-ақ Кәсіпкерлік кодексінің өзі береді. Қандас кім екенін сөздік мақаласы түсіндіреді.

2026 жылы шетелдік Қазақстанда бизнестің қай нысанын таңдай алады (Кәсіпкерлік кодексі 30-бап, СК 718-бап, МКК)
МәртебеЖКӨзін-өзі жұмыспен қамтығанЖШС құрылтайшысы
ҚР азаматыИәИәИә
ҚандасИәИәИә
ҚР-да ықтиярхаты бар ЕАЭО немесе Тәжікстан азаматыИә, МКК түсіндірмесі бойыншаЖоқИә
Ықтиярхаты жоқ ЕАЭО немесе Тәжікстан азаматыЖоқЖоқИә, көші-қон туралы заң бойынша құжатпен
Басқа елдің азаматыЖоқЖоқИә, көші-қон туралы заң бойынша құжатпен

Шетелдікке неге өзін-өзі жұмыспен қамтыған болуға болмайды?

Өйткені 2026 жылғы СК бойынша өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режимі тек ҚР азаматтары мен қандастарға қолжетімді. Режим шарттары 718-баптың 2-тармағында: жеке тұлға ЖК ретінде тіркелмеген, ол — ҚР азаматы немесе қандас, жалдамалы қызметкері жоқ, қызмет түрі рұқсат етілген тізбеден, табысы айына 300 айлық есептік көрсеткіштен (АЕК) аспайды (2026 жылғы АЕК бойынша 1 297 500 ₸).

Ықтиярхаты бар ЕАЭО азаматы үшін бұл таңдау үш нысаннан емес, екеуінен болады деген сөз: ЖК немесе ЖШС. Ең қарапайым режимдер — патент пен мобильді қосымша — 2026 жылғы 1 қаңтардан алынып тасталды, ал олардың орнын басқан өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режимі шетелдіктерге ашылмады. Демек, ықтиярхаты бар ЖК оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимінде немесе жалпыға бірдей белгіленген тәртіпте (ЖБТ) жұмыс істейді; оңайлатылған режим қалай құрылғаны оңайлатылған декларация нұсқаулығында. Азаматтар үшін өзін-өзі жұмыспен қамтудың ЖК-дан айырмашылығын өзін-өзі жұмыспен қамтыған ба, әлде ЖК ма салыстыруы көрсетеді.

ЕАЭО азаматы ЖК-ны қалай ашады?

ҚР азаматы сияқты: қызметтің басталғаны туралы хабарламаны электрондық түрде береді. Тіркеу тегін және бір жұмыс күніне дейін созылады.

Арналар — ЭЦҚ-мен elicense.kz электрондық лицензиялау порталы, e-Salyq Business қосымшасы және банк қосымшалары. Kaspi.kz-те бұл — «Госуслуги → Регистрация ИП» (мемлекеттік қызметтер → ЖК тіркеу) бөлімі; Kaspi Гид бойынша ЕАЭО немесе Тәжікстан азаматтығы мен ықтиярхаты бар шетелдікке растау шамамен бір сағатта келеді. Хабарламада салық режимін бірден таңдайды, әйтпесе ЖК ЖБТ-де қалады. Рәсім қадам бойынша ЖК ашу нұсқаулығында, банк қосымшасы арқылы — Kaspi арқылы ЖК ашу материалында сипатталған.

Шетелдік салық төлеушілер базасында жеке тұлға ретінде тіркеледі. МКК-ның сол хабарламасы бойынша бейрезиденттерге жеке сәйкестендіру нөмірін (ЖСН) 2021 жылдан бастап Ішкі істер министрлігі қалыптастырады. ЖСН алу тәртібін бастапқы дереккөз бойынша салыстырған жоқпыз: оны алдын ала рәсімдеп, талаптарды «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясынан немесе Ішкі істер министрлігінен нақтылаңыз. ЖСН-сіз ЭЦҚ да, тіркеу де болмайды.

Шетелдік ЖШС-ті қалай ашады?

Азаматтар сияқты құрылтайшылардың өтінішімен, бірақ қосымша құжаттар топтамасымен (заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы заң, 6-1-бап).

Шетелдік құрылтайшы — жеке тұлға қосады:

  • қазақ және орыс тілдеріне нотариат куәландырған аудармасы бар паспорттың немесе басқа жеке куәліктің көшірмесін;
  • халықтың көші-қоны туралы заң бойынша коммерциялық ұйымды тіркеу құқығын растайтын құжатты.

Шетелдік заңды тұлға құрылтайшы болса, нотариаттық аудармасы бар заңдастырылған сауда тізілімінен үзінді көшірме қосады. Бұл құжаттарды бермеу — бас тартуға негіз (11-бап). Порталда шетелдік қатысушының құжаттарын бір PDF етіп сканерлеп, әр құрылтайшыға байлайды.

Нақты қандай көші-қон құжаты керек — ықтиярхат, рұқсат немесе басқа құжат — бастапқы дереккөз бойынша анықтай алмадық; мұны өтініш бермес бұрын Мемлекеттік корпорациядан нақтылаңыз. Қазақстандық ЖСН-і немесе БСН-і жоқ шетелдіктері бар ЖШС-ті тіркеу мерзімі — өтініш берілген күннен кейінгі жұмыс күнінен кешіктірмей. ЖШС орта немесе ірі бизнес болатын болса, шетелдік құрылтайшысы бар өтінішті нотариат куәландырған құжаттармен Мемлекеттік корпорацияға береді. Жалпы тәртіп — ЖШС-ті қалай ашу нұсқаулығында, жарғыны таңдау — ЖШС жарғысы материалында.

Шетелдік бизнеске арналған ЭЦҚ-ны қалай алады?

Қашықтан немесе халыққа қызмет көрсету орталығында (ХҚКО), бірақ тек ЖСН болса. Тұруға ықтиярхаты бар немесе азаматтығы жоқ адамның куәлігі бар бейрезидент ЭЦҚ-ны жеке тұлға, заңды тұлғаның бірінші басшысы немесе қызметкері ретінде алады (ҚР Ұлттық куәландырушы орталығы, ҰКО).

Қашықтан өтінім беру үшін мобильді азаматтар базасында тіркелген телефон, камера және NCALayer бағдарламасы керек. Шетелдіктің фотосуреті жеке тұлғалардың мемлекеттік базасында болмаса, өтінішті тіркеу орталығы — яғни ХҚКО арқылы береді. Сертификат тегін беріледі. Тәртібі мен кілт үлгілері бизнеске арналған ЭЦҚ нұсқаулығында, қашықтан алу жолы — ЭЦҚ-ны қашықтан алу материалында талданған.

ЖШС-тің шетелдік директоры үшін заңды тұлғаның кілті бірінші басшыға шығарылады. Ол, атап айтқанда, электрондық шот-фактураларды жазу үшін керек.

Шетелдікке тіркеуден неге бас тартады?

Көбіне мәртебеге байланысты: ықтиярхат жоқ немесе азаматтығы ЕАЭО мен Тәжікстаннан емес. ЖШС үшін — құжаттар топтамасы толық болмағандықтан.

Шетелдікке ЖК немесе ЖШС тіркеуден неге бас тартады: белгі, себеп және шешім
БелгіСебепШешім
Kaspi ЖК өтінімін өткізбейдіЫқтиярхат жоқ немесе азаматтығы ЕАЭО да, Тәжікстан да емесЖШС тіркеу немесе алдымен ықтиярхат алу (ЕАЭО мен Тәжікстан азаматтары үшін)
ЖШС тіркеуден бас тарттыПаспорттың нотариаттық аудармасы немесе көші-қон құжаты жоқҚұжаттарды толықтырып, қайта беру
ЭЦҚ-ны онлайн шығару мүмкін емесФотосурет жеке тұлғалардың мемлекеттік базасында жоқӨтінімді ХҚКО арқылы беру
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған болып жұмыс бастауға болмайдыРежим тек ҚР азаматтары мен қандастарғаЖК (қолжетімді болса) немесе ЖШС
ЖШС тіркеу бір сағаттан көп уақыт алдыШетелдіктің қазақстандық ЖСН-і жоқЗаң бойынша мерзім — келесі жұмыс күніне дейін

Салықтық резиденттікті де бөлек тексеріңіз: елдегі күндер санына қарай табысыңызға салық қалай салынатыны өзгереді — 183 күн ережесі салықтық резиденттік нұсқаулығында талданған. ЖК-ның ЖШС-тен салық пен жауапкершілік бойынша айырмашылығы — ЖК ме, ЖШС пе салыстыруында. Басқа тақырыптар — «Өз ісің» бөлімінде.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

Шетел азаматы Қазақстанда ЖК аша ала ма?
Ресей, Беларусь, Қырғызстан, Армения немесе Тәжікстан азаматы болса және ҚР-да тұруға ықтиярхаты болса ғана — МКК осылай түсіндіреді, Kaspi Гид те дәл осы шартты көрсетеді. Қандастар ЖК-ны азаматтармен тең тіркейді. Басқа елдердің азаматтары ҚР-да ЖК аша алмайды.
Шетелдік Қазақстанда өзін-өзі жұмыспен қамтыған бола ала ма?
Жоқ. 2026 жылғы Салық кодексінің 718-бабы 2-тармағы өзін-өзі жұмыспен қамтығандар деп ЖК ретінде тіркелмеген жеке тұлғаларды — ҚР азаматтары мен қандастарды атайды. Шетелдіктер бұл тізбеге кірмейді.
Өзбекстан азаматы Қазақстанда ЖК аша ала ма?
МКК түсіндірмесі бойынша — жоқ: ықтиярхатпен ЖК ашу құқығы тек ЕАЭО елдері мен Тәжікстан азаматтарына танылады. Басқа елдің азаматына ЖШС тіркеу қалады, оның құрылтайшысы шетелдік бола алады.
Шетелдік құрылтайшысы бар ЖШС қанша уақытта тіркеледі?
Шетелдіктің қазақстандық ЖСН-і болмаса, ЖШС өтініш берілген күннен кейінгі жұмыс күнінен кешіктірілмей тіркеледі (заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы заң, 9-бап). Жеке бизнестің басқа ЖШС-тері үшін мерзім — электрондық өтініш берілген сәттен бастап бір жұмыс күні.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҚР Кәсіпкерлік кодексі, 1-бап 3-тармақ, 30-бап: кім ЖК бола алады · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  2. ҚР 2026 жылғы Салық кодексі: 97-бап 2-тармақ (есепке қоюға тыйым), 718-бап 2-тармақ (өзін-өзі жұмыспен қамтығандар) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  3. Kaspi Гид: шетелдіктің ЖК тіркеуі — ықтиярхаты бар ЕАЭО мен Тәжікстан азаматтары (04.12.2024 жаңартылған) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  4. Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы заң: 6, 6-1, 9, 11-баптар — шетелдік құрылтайшының құжаттары, мерзімдер, бас тарту (орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  5. ҚР ҰКО: бейрезиденттердің ЭЦҚ алуы · тексерілді 2026 жылғы 7 қазан
  6. Параграф (prg.kz): МКК-ның 19.05.2022 хабарламасы — ықтиярхаты бар ЕАЭО мен Тәжікстан азаматтарының ЖК ашу құқығы туралы · тексерілді 2022 жылғы 19 мамыр

Осы тақырыпқа қатысты