ZhasPro

Іссапар шығыстары 2027: АЕК-тегі тәуліктік ақы, құжаттар және салықтар

Не өзгерді

2027 жылғы сомалар бюджет жобасы бойынша қосылды: АЕК 4 325 ₸ орнына 4 693 ₸; 2026 жылғы сомалар жыл соңына дейін сақталды.

«Іссапар шығыстары 2027: АЕК-тегі тәуліктік ақы, құжаттар және салықтар» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • Іссапарда қызметкердің жұмыс орны мен жұмыс күндеріне жалақысы сақталады, ал жұмыс беруші барлық күнтізбелік күнге (жолды қоса) тәуліктік ақыны, барып-қайту жол жүруді және тұрғын үй жалдауды төлейді (ЕК 127-бап).
  • Тәуліктік ақының мөлшерін заң белгілемейді — оны жұмыс беруші еңбек немесе ұжымдық шартпен, не өз актісімен айқындайды.
  • Тәуліктік ақыға Қазақстан ішінде күніне 6 АЕК (2026 жылы 25 950 ₸) және шетелде 8 АЕК (34 600 ₸) шегінде, іссапардың 40 күнтізбелік күнінен аспай ЖТС салынбайды (СК 366-бап).
  • Растайтын құжаттар бойынша жол жүру, тұру, виза және консулдық алымдар қызметкердің табысы болып саналмайды; бір елді мекен ішіндегі жол жүру бұған кірмейді.
  • ЖБТ-дегі ЖК мен ЖШС іссапар шығыстарын шегерімге жатқызады (СК 260-бап); оңайлатылған режимде шегерім жоқ — салық шығыстар ескерілмейтін табыстан есептеледі.

Қазақстанда іссапар шығыстары — бұл іссапардың әр күнтізбелік күні үшін тәуліктік ақы (жолдағы күндерді қоса), барып-қайту жол жүру ақысы және тұрғын үй жалдау; бұған қоса қызметкердің жұмыс күндері үшін жалақысы сақталады (Еңбек кодексі (ЕК), 127-бап; орысша мәтін). Тәуліктік ақының мөлшерін жұмыс беруші шешеді — заң тек салықтық шекті белгілейді. Салық кодексінің (СК) 366-бабы бойынша тәуліктік ақыға Қазақстан ішінде күніне 6 айлық есептік көрсеткішке (АЕК) дейін — 2026 жылы 25 950 ₸ және шетелде 8 АЕК-ке дейін — 34 600 ₸ жеке табыс салығы (ЖТС) салынбайды, іссапардың 40 күнтізбелік күні шегінде. Растайтын құжаттар бойынша жол жүру, тұру және виза қызметкердің табысы болып саналмайды.

2027 жылғы сомалар. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы бойынша 4 693 ₸ (2026 жылы — 4 325 ₸); түпкілікті мәні заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады. Осы беттегі АЕК-ке байланысты сомалар:

АЕК-пен берілген сомалар: 2026 жыл және бюджет жобасы бойынша 2027 жыл
Көрсеткіш20262027 (жоба)
1 АЕК4 325 ₸4 693 ₸
6 АЕК25 950 ₸28 158 ₸
8 АЕК34 600 ₸37 544 ₸

Төменде — жұмыс беруші нені міндетті түрде төлейді, шектер кестесі, мысалдармен есептер, құжаттар, жеке кәсіпкер (ЖК) мен жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС) үшін шегерімдер және жиі қателер. Барлық сома 2026 жылғы 1 қаңтардағы АЕК 4 325 ₸ бойынша есептелді.

Іссапарда жұмыс беруші нені төлеуге міндетті?

Төрт нәрсені: іссапардың жұмыс күндері үшін жалақыны, күнтізбелік күндер үшін тәуліктік ақыны, барып-қайту жол жүру ақысын және тұрғын үй жалдауды (ЕК 127-бабы, 1–3-тармақтар). Қызметкердің жұмыс орны сақталады.

Іс жүзінде бұлар былай бөлінеді:

  • Жалақы — іссапардың жұмыс күндері үшін сақталады. Сапар ішіндегі демалыс күндеріне тәуліктік ақы тиесілі.
  • Тәуліктік ақы — іссапарда болған барлық күнтізбелік күн үшін, жолда жүрген уақытты қоса.
  • Жол жүру — іссапар орнына дейін және кері.
  • Тұрғын үй — тұрғын үй-жайды жалдау.

Іссапар шарттары мен мерзімдерін — тәуліктік ақы қанша, билеттің қай класы, есепті қалай беру — еңбек шарты немесе ұжымдық шарт, не жұмыс берушінің актісі айқындайды. Сондықтан алғашқы қызметкерін алған ЖК-ға мұндай актіні бір рет бекітіп қойған жөн: әр сапарды бөлек шешудің қажеті болмайды. Қызметкерді ресімдеу неден басталатыны ЖК алғашқы қызметкерді қалай жалдайды нұсқаулығында, ал шарттың міндетті талаптары — еңбек шарты туралы материалда.

Мемлекеттік (бюджеттік) ұйымдар үшін тәртіп басқа — оны Үкімет қағидалары белгілейді (127-баптың 6-тармағы). Бұл мақала жеке жұмыс беруші туралы.

2026 жылы тәуліктік ақы неше АЕК?

АЕК-пен белгіленген міндетті мөлшер жоқ. 6 және 8 АЕК — бұл тәуліктік ақыға ЖТС салынбайтын шек, төлем нормасы емес. Жұмыс беруші азырақ та, көбірек те төлеуге құқылы.

2026 жылғы іссапардағы тәуліктік ақы: СК 366-бабы бойынша ЖТС салынбайтын шектер, АЕК 4 325 ₸
КөрсеткішҚазақстан ішіндеШетелде
ЖТС салынбайтын тәуліктік ақы шегікүніне 6 АЕКкүніне 8 АЕК
Теңгемен, 2026 жыл (АЕК 4 325 ₸)25 950 ₸34 600 ₸
Босату қолданылатын мерзіміссапардың 40 күнтізбелік күніне дейініссапардың 40 күнтізбелік күніне дейін
40 күнге ЖТС-сіз ең көп сома1 038 000 ₸1 384 000 ₸
Есепке алынатын АЕКжылдың 1 қаңтарындағыжылдың 1 қаңтарындағы
Мөлшерін кім белгілейдіжұмыс беруші — шартпен немесе актіменжұмыс беруші — шартпен немесе актімен

АЕК тиісті жылдың 1 қаңтарындағы мәні бойынша алынады, сондықтан теңгедегі шек жылына бір рет өзгереді — өзекті мәні мен теңгеге аудару 2026 жылғы АЕК бетінде. 2027 жыл үшін 2027 жылға арналған бюджет туралы заңмен бекітілген АЕК-тен есептеңіз.

«Іссапар ақысы неше АЕК» деген сұрақтағы жиі шатасу осыдан туады: СК-дағы шекті міндетті мөлшер деп қабылдау оңай. ЕК бойынша мөлшер — жұмыс берушінің шешімі, СК бойынша — тек босатудың шекарасы. Жұмыс беруші шектен төмен де, жоғары да мөлшер белгілей алады, тек шектен асқан бөлік босатуға түспейді.

Іссапар шығыстарының қайсысына ЖТС салынбайды?

Өтемдің төрт түрі, егер құжатпен расталса, қызметкердің табысы болып саналмайды (СК 366-бабы 1-тармағының 2) тармақшасы):

  1. Жол жүру — іссапар орнына дейін және кері, брондау мен багаж тасымалдауды қоса. Ерекшелік — бір елді мекен ішіндегі жол жүру.
  2. Тұру — брондауды және іссапардағы ауырған күндерді қоса, стационарда емделуден басқа.
  3. Виза — виза, консулдық қызметтер және міндетті медициналық сақтандыру құны.
  4. Тәуліктік ақы — әр күнтізбелік күнге Қазақстан ішінде 6 АЕК және шетелде 8 АЕК шегінде, іссапардың 40 күнтізбелік күнінен аспайды.

Босатудан тыс не қалады: шектен асқан тәуліктік ақы және іссапардың 40-күнінен кейінгі тәуліктік ақы 366-баптағы босатуға жатпайды. Мұндай асып кеткен бөлікке салық қалай салынатыны біз салыстырған нормада бөлек жазылмаған, сондықтан бұл бөлікке мөлшерлеме мен есеп келтірмейміз — өзіңіз тіркелген мемлекеттік кірістер басқармасынан (МКБ) нақтылаңыз. Қызметкер табысынан ЖТС пен жарналардың жалпы ережелері — 2026 жылғы ЖТС және қызметкер үшін салықтар нұсқаулықтарында.

Іссапар ақысы болашақ демалыс ақысына әсер етпейді: іссапар өтемақылары орташа жалақыны есептегенде ескерілмейтін төлемдер тізбесіне кіреді. Толығырақ — демалыс ақысы қалай есептеледі нұсқаулығында.

Іссапар шығыстарын қалай есептеу керек: 2026 жылғы мысалдар

Тәуліктік ақы × күнтізбелік күндер; жол жүру мен тұрғын үй — құжаттар бойынша; жалақы — жұмыс күндері үшін. Төменде АЕК 4 325 ₸ болғандағы төрт есеп.

Тәуліктік ақы мен салық салынбайтын бөліктің есебі: 2026 жылғы төрт іссапар
ІссапарЖұмыс беруші актісі бойынша тәуліктік ақыЕсептелген тәуліктік ақы366-бап бойынша ЖТС-сізБосатудан тыс
Қазақстан ішінде, 4 күнтізбелік күнкүніне 20 000 ₸80 000 ₸80 000 ₸0 ₸
Қазақстан ішінде, 4 күнтізбелік күнкүніне 30 000 ₸120 000 ₸4 × 25 950 = 103 800 ₸16 200 ₸
Шетелде, 5 күнтізбелік күнкүніне 40 000 ₸200 000 ₸5 × 34 600 = 173 000 ₸27 000 ₸
Қазақстан ішінде, 45 күнтізбелік күнкүніне 25 950 ₸1 167 750 ₸40 × 25 950 = 1 038 000 ₸129 750 ₸

Күндерді қалай санау керек: шегерімдер үшін СК 260-бабының 2-тармағы іссапар уақытын жіберу туралы бұйрық және жол жүру құжаттарындағы кету мен келу күндері бойынша, екі күнді де қоса айқындайды; 366-бапта күндерді санаудың өз ережесі жоқ. 10 қарашада кетіп, 13 қарашада оралу — пойыз кешке жүрсе де, 4 күнтізбелік күн.

Толық мысал. Шымкенттегі ЖК-да 300 000 ₸ айлықақымен (орысша оклад) жұмыс істейтін қызметкер Астанаға 4 күнге — сәрсенбіден сенбіге дейін барады. Жұмыс беруші үш жұмыс күніне жалақыны әдеттегідей, тәуліктік ақыны 20 000 × 4 = 80 000 ₸, барып-қайту билеттерін және қонақ үйді чектер бойынша төлейді. Жалақыдан басқасының бәрі қызметкердің табысы болып саналмайды. Тәуліктік ақы шектен төмен болғандықтан, 80 000 ₸ толық ЖТС-сіз; ал күніне 30 000 ₸ төленсе, кестедегідей төрт күнде 16 200 ₸ босатудан тыс қалар еді. Жалақының өзінен қолға тиетін соманы жалақы калькуляторы көрсетеді.

Іссапарға қандай құжаттар керек?

Жіберу туралы бұйрық және шығыстардың әр төленген бабын растайтын құжаттар. Электрондық құжаттар да жарайды (СК 260-бап).

Пакет қадам бойынша:

  1. Іссапарлар туралы жұмыс берушінің актісі — тәуліктік ақы мөлшері, шығыстарды өтеу тәртібі, есеп беру мерзімдері. Бір рет жасалады; онсыз қанша төлеу керегі түсініксіз.
  2. Жіберу туралы бұйрық (өкім) — кім, қайда, неше күнге, қандай мақсатпен барады. Іссапар орны дәл осы бұйрықпен айқындалады. Кадрлық бұйрықтар қалай ресімделетіні жұмысқа қабылдау туралы бұйрық үлгісінен көрінеді.
  3. Есеп беру шартымен аванс — егер жұмыс беруші ақшаны алдын ала берсе. Есеп беруге берілетін сомалардың төлем мақсатының коды (ТМК) — жиі төлемдерге арналған ТМК анықтамалығында.
  4. Жол жүру құжаттары кету және келу күндерімен — билеттер, отырғызу талондары, электрондық билеттер.
  5. Тұру құжаттары — қонақ үйдің шоты мен чегі немесе жалдау шарты.
  6. Виза мен консулдық алымдар құжаттары — шетелге сапарлар үшін.
  7. Шығыстар туралы есеп оралғаннан кейін — оны қалай жасау керегі аванстық есеп үлгісінде көрсетілген.

Құжаттар неге маңызды: жол жүру, тұрғын үй және виза үшін 366-баптағы босату тек растайтын құжаттар бойынша қолданылады, ал тәуліктік ақының күндері бұйрық пен жол жүру құжаттарындағы күндерден шығарылады. Растайтын құжат болмаса, жол жүруге, тұруға немесе визаға бұл босату қолданылмайды, сондықтан құжаттарды есеппен бірге бірден тапсырған дұрыс.

Іссапар әдеттегідей болмаса не істеу керек?

Ережелер сол күйі қалады, тек төлемдердің қай бөлігі босатуға түсетіні өзгереді. Өз жағдайыңызды табыңыз.

  • Бір күндік сапар. Кету мен оралу бір күнде болса — бұл іссапардың бір күнтізбелік күні: тәуліктік ақы күнтізбелік күндер үшін төленеді (ЕК 127-бап), шегерімдер үшін мерзімге екі күн де кіреді (СК 260-бап). 366-баптағы босату әр күнтізбелік күнге — 25 950 ₸ шегінде есептеледі.
  • Өз қалаңыз бойынша сапар. Бір елді мекен шегіндегі жол жүру 366-баптың 2) тармақшасындағы іссапар босатуынан да, 260-баптағы шегерімдерден де тікелей алынып тасталған. Жұмысы жолда өтетін немесе жүріп-тұру сипатындағы қызметкерлер үшін 366-бапта бөлек 1) тармақша бар — еңбек шартының, ұжымдық шарттың немесе жұмыс беруші актісінің нормалары шегіндегі өтемақылар.
  • Қызметкер іссапарда ауырып қалды. Ауырған күндердегі тұру ақысына, адам стационарда емделмесе, салық салынбайды. Еңбекке уақытша жарамсыздық бойынша жәрдемақыны жалпы ережемен бірінші күннен жұмыс беруші төлейді — еңбекке уақытша жарамсыздық парағы туралы жадынаманы қараңыз.
  • Іссапар 40 күннен ұзақ. 41-күннен бастап тәуліктік ақы, мөлшері 6 АЕК-тен аспаса да, 366-баптағы босатудан шығады. Ұзақ сапарлар жұмысыңызда қалыпты болса, мұны іссапарлар туралы актіге алдын ала енгізіңіз.
  • Шетелге сапар. Шек — күніне 8 АЕК, яғни 34 600 ₸; салық салынбайтын шығыстарға құжаттар бойынша виза мен консулдық алымдар қосылады.
  • Қызметкер барудан бас тартады. Алдымен ол ЕК 127-бабы бойынша бас тартуға құқылы адамдарға жата ма, тексеріңіз (олар туралы — соңғы бөлімде).

Іссапар шығыстарын шегерімге жатқызуға бола ма?

Иә, егер сіз ЖШС немесе жалпыға бірдей белгіленген тәртіптегі (ЖБТ) ЖК болсаңыз. Жоқ, егер оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимінде (оңайлатылған режим) болсаңыз: онда шегерім мүлде жоқ.

  • ЖШС және ЖБТ-дегі ЖК. СК 260-бабы бойынша растайтын құжаттармен жол жүру, тұру, виза және салық төлеушінің шешімімен белгіленген мөлшердегі тәуліктік ақы шегерімге жатқызылады. Яғни корпоративтік табыс салығы (КТС) немесе ЖТС бойынша шегерім үшін 6/8 АЕК шегі қолданылмайды — ол тек қызметкердің табысынан ұсталатын ЖТС-ке қатысты. Режим шарттары — жалпыға бірдей белгіленген тәртіп туралы нұсқаулықта.
  • Оңайлатылған режимдегі ЖК. Салық объектісі — шығыстар ескерілмейтін табыс (СК 724-бап). Іссапар шығыстары салықты азайтпайды; бұл баптағы жалғыз ерекшелік — жыл басынан бергі табыс 24 000 АЕК-тен асқаннан кейінгі қызметкерлердің табыстары бойынша шығыстар. Толығырақ — 2026 жылғы оңайлатылған режим нұсқаулығында.

Іссапардан бас тарту құқығы және жиі қателер

Іссапарға барлығын жіберуге болмайды. ЕК 127-бабының 4–5-тармақтары бойынша бас тартуға, атап айтқанда, жүкті әйелдер, кәмелетке толмағандар, мүгедектігі бар адамдар, үш жасқа дейінгі балалары бар қызметкерлер құқылы.

Іссапар шығыстары: белгі, себеп, шешім
БелгіСебепШешім
25 950 ₸ тәуліктік ақыдан ЖТС ұсталдыШек басқа жылдың АЕК-інен есептелген1 қаңтардағы АЕК-ті алу: 2026 жылы 4 325 ₸
Тәуліктік ақы тек жұмыс күндеріне төлендіТәуліктік ақы мен жалақы шатастырылғанТәуліктік ақы — жолды қоса, барлық күнтізбелік күнге
Қала ішіндегі такси іссапар шығысы ретінде ресімделдіЕлді мекен ішіндегі жол жүру366-баптың 2) тармақшасындағы іссапар босатуына жатпайды
Тәуліктік ақы «6 АЕК, өйткені солай болуы керек»СК шегі міндетті мөлшер деп қабылданғанМөлшерді жұмыс берушінің актісі айқындайды
Оңайлатылған режимде тәуліктік ақы бойынша шегерім алынып тасталдыОңайлатылған режимде шегерім жоқІссапар шығыстары оңайлатылған режим салығын азайтпайды
50 күндік іссапар, тәуліктік ақыдан ЖТС есептелмегенБосату — тек 40 күн40-күннен кейінгі тәуліктік ақы босатудан тыс

Ескерте кетейік: шектен асқан және 40 күннен кейінгі тәуліктік ақыға салық салу бұл нұсқаулықта есептелмеген — салыстырылған нормада бөлек ереже жоқ, тек босатудың шекарасы бар. Қызметкерлермен жұмыс және бизнес туралы басқа тақырыптар — «Өз ісің» бөлімінде. Нормалар 2026 жылғы 30 қазанда салыстырылды.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

2026 жылы ҚР-да іссапар ақысы неше АЕК?
АЕК-пен белгіленген міндетті мөлшер жоқ: тәуліктік ақыны жұмыс беруші белгілейді. АЕК-пен тәуліктік ақыға ЖТС салынбайтын шек берілген: Қазақстан ішінде күніне 6 АЕК (АЕК 4 325 ₸ болғанда 25 950 ₸) және шетелде 8 АЕК (34 600 ₸), іссапардың 40 күнтізбелік күні шегінде (СК 366-бап).
Бір күнге қанша іссапар ақысы төленеді?
Шартта немесе жұмыс берушінің актісінде қанша белгіленсе, сонша. Салық үшін шек маңызды: Қазақстан ішінде күніне 25 950 ₸-ге дейін және шетелде 34 600 ₸-ге дейін тәуліктік ақы қызметкердің табысы болып саналмайды. Жол жүру мен тұрғын үй құжаттар бойынша бөлек төленеді.
Іссапарға қандай құжаттар керек?
Жұмыс берушінің іссапарға жіберу туралы бұйрығы (өкімі), кету және келу күндері бар жол жүру құжаттары, тұру құжаттары, шетелге барғанда — виза мен консулдық алымдардың төленгенін растайтын құжаттар. Электрондық билеттер мен чектер де жарайды (СК 260-бап).
6 АЕК-тен асқан тәуліктік ақыға салық салына ма?
6 АЕК-тен (шетелде 8 АЕК-тен) асқан сома және іссапардың 40-күнінен кейінгі тәуліктік ақы СК 366-бабындағы босатуға жатпайды. Асып кеткен бөлікке салық нақты қалай салынатынын бұл мақалада талдамаймыз: салыстырылған нормада бөлек ереже жоқ — салық кеңесшісінен немесе өзіңіз тіркелген мемлекеттік кірістер басқармасынан (МКБ) нақтылаңыз.
Іссапардағы демалыс күндері есептеле ме?
Иә. Тәуліктік ақы іссапарда болған күнтізбелік күндерге, демалыс күндері мен жолдағы уақытты қоса төленеді (ЕК 127-бап). Жалақы іссапардың жұмыс күндері үшін сақталады.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҚР 23.11.2015 № 414-V Еңбек кодексі: 127-бап (іссапар кезіндегі кепілдіктер; орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 13 қазан
  2. ҚР 2026 жылғы Салық кодексі: 366-бап 1-тармағының 2) тармақшасы (қызметкердің табысы болып саналмайтын табыстар), 260-бап (іссапар бойынша шегерімдер), 724-бап (оңайлатылған режимдегі салық салу объектісі) · тексерілді 2026 жылғы 30 қазан
  3. Орташа жалақыны есептеудің бірыңғай қағидалары, 30.11.2015 № 908 бұйрық: қосымша (есепке кірмейтін төлемдер; орысша мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 30 қазан
  4. 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң: АЕК 4 325 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  5. 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы АЕК — 4 693 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸ (жоба, қабылданбаған) · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан

Осы тақырыпқа қатысты