ZhasPro

Қазақстандағы ҚҚС 2027: 16% мөлшерлеме, 10 000 АЕК шегі және кім төлейді

Не өзгерді

Бюджет жобасы бойынша 2027 жылғы сомалар (шек 46 930 000 ₸), 2027 жылғы 1 қаңтардан медицинаға 10% мөлшерлеме, 2027 жылға ҚҚС түзетулерінің мәртебесі және 2027 жылғы 300.00 мерзімдері қосылды.

«Қазақстандағы ҚҚС 2027: 16% мөлшерлеме, 10 000 АЕК шегі және кім төлейді» материалына арналған иллюстрация

Қысқаша

  • Қазақстандағы қосылған құн салығының (ҚҚС) негізгі мөлшерлемесі 2026 жылғы 1 қаңтардан — 16% (Салық кодексінің 503-бабы), 2027 жылы ол өзгермейді: мөлшерлеме туралы қабылданған түзетулер жоқ, Ұлттық экономика министрлігі 2026 жылғы қыркүйекте мөлшерлеме өспейтінін растады.
  • Дәрілік заттарға, медициналық бұйымдарға және лицензиясы бар медициналық қызметтерге 2026 жылы 5%, 2027 жылғы 1 қаңтардан 10% қолданылады; отандық мерзімді баспасөзге — 10%, экспортқа — 0%.
  • Жыл басынан бергі салық салынатын айналымы 10 000 АЕК-тен асқан төлеуші ҚҚС бойынша есепке тұруға міндетті: 2026 жылы бұл 43 250 000 ₸, 2027 жылы бюджет туралы заң жобасы бойынша 46 930 000 ₸; өтініш асқан күннен бастап 5 жұмыс күнінен кешіктірілмей беріледі.
  • Оңайлатылған режимдегі және өзге арнаулы режимдегі ЖК мен ЖШС айналымы шектен асса да ҚҚС төлеушісі бола алмайды; ҚҚС оларға жеткізушілердің бағасы, импорт және бейрезиденттен сатып алынған жұмыстар мен қызметтер арқылы (бейрезидент үшін ҚҚС) әсер етеді.
  • 300.00 декларациясы тоқсанына бір рет тапсырылады — тоқсаннан кейінгі бірінші айдың 15-інен екінші айдың 15-іне дейін, салық екінші айдың 25-іне дейін төленеді.

Қазақстанда қосылған құн салығы (ҚҚС, орысша НДС) — 16%, 2027 жылы да мөлшерлеме өзгермейді. Бұл мөлшерлеме 2026 жылғы 1 қаңтардан жаңа Салық кодексінің 503-бабы бойынша қолданылады. Ол ҚҚС төлеушілердің сатуына және тауар импортына қолданылады. Төмендетілген мөлшерлеме екеу: дәрілік заттарға, медициналық бұйымдарға және лицензиясы бар медициналық қызметтерге — 2026 жылы 5%, 2027 жылғы 1 қаңтардан 10%; отандық мерзімді баспасөзге — 10%. ҚҚС-ті кез келген бизнес төлей бермейді. Жыл басынан бергі салық салынатын айналым 10 000 айлық есептік көрсеткіштен (АЕК) асқанда есепке тұру міндетті. 2026 жылы бұл — 43 250 000 ₸ (2026 жылғы АЕК 4 325 ₸), 2027 жылғы 1 қаңтардан — 46 930 000 ₸ (бюджет туралы заң жобасы бойынша АЕК 4 693 ₸; түпкілікті сома заңға қол қойылғаннан кейін белгілі болады). Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режиміндегі жеке кәсіпкер (ЖК) мен жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС) айналымы қанша болса да ҚҚС төлеушісі бола алмайды.

Төменде — мөлшерлемелер, 2027 жылғы ҚҚС туралы не белгілі, кім және қашан төлейді, төленетін салық қалай есептеледі, мерзімдер мен айыппұлдар. Нақты сомадан ҚҚС-ті есептеу үшін ҚҚС калькуляторын қолданыңыз: ол салықты сомадан бөліп те шығарады, үстінен де қосады. Ұғымның өзі туралы қысқаша — ҚҚС дегеніміз не.

2026 және 2027 жылдары ҚҚС мөлшерлемесі қандай?

Негізгі мөлшерлеме — 16%. 503-бап өзгеше тәртіп белгілемеген барлық жағдайда осы мөлшерлеме қолданылады. Өзгеше тәртіп айналымның үш тобына қарастырылған.

Салық кодексінің 503-бабы бойынша Қазақстандағы 2026 және 2027 жылғы ҚҚС мөлшерлемелері
Айналым20262027Салық кодексінің нормасы
Ерекше қағида жоқ барлық салық салынатын айналым және импорт16%16%503-баптың 1-тармағы
Дәрілік заттар, медициналық бұйымдар және олардың жинақтауыштары, компенсаторлық құралдар, лицензиясы бар денсаулық сақтау субъектісінің медициналық қызметтері5%10%503-баптың 2-тармағы
Отандық мерзімді баспасөз басылымдары10%10%503-баптың 3-тармағы
Экспорт, халықаралық тасымалдар, арнайы экономикалық аймақтың (АЭА) аумағына өткізу және 47-тараудағы өзге айналымдар0%0%503-баптың 4-тармағы, 467–473-баптар
Босатылған айналымдар (лицензиясы бар білім беру, жерлеу қызметтері, отандық кітаптар және т.б.)ҚҚС жоқҚҚС жоқ474–478-баптар

Мөлшерлемелер 2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII Салық кодексінің мәтінімен 2026 жылғы 25 қазанда салыстырылды. 5% мөлшерлемеге жататын дәрілер мен медициналық бұйымдардың тізбесін Үкімет бекітеді. Дәрілер мен медициналық қызметтердің бір бөлігі ҚҚС-тен мүлде босатылған. Олар — тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі (ТМККК) және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) аясында көрсетілетіндер, сондай-ақ сирек кездесетін (орфандық) және әлеуметтік мәні бар ауруларды емдеуге арналғандар (474-баптың 28) тармақшасы).

Нөлдік мөлшерлеме мен босату — екі бөлек ұғым. 0% мөлшерлемемен жұмыс істейтін экспорттаушы ҚҚС жүйесінде қалады: сатып алу бойынша төлеген салығын есепке жатқызады және асып кеткен соманы қайтаруды талап ете алады. Нөлдік мөлшерлеме құжатпен расталмаса, айналымға 16% салынады. Босатылған айналым бойынша шот-фактурада «ҚҚС-сіз» деген белгі қойылады, ал мұндай сатып алу бойынша төленген ҚҚС есепке жатқызылмайды.

Бухгалтер есептеу алдында кіріс және шығыс шоттарды сұрыптайды

2027 жылы ҚҚС көтеріле ме: 2026 жылғы қарашадағы жағдай

2027 жылы негізгі мөлшерлеме көтерілмейді. 2026 жылғы 16 қарашадағы жағдай бойынша ҚҚС мөлшерлемесі туралы қабылданған түзетулер жоқ: біз Zakon.kz, Kapital.kz және Kursiv жарияланымдарын тексердік. Ұлттық экономика бірінші вице-министрі Азамат Амрин 2026 жылғы 17 қыркүйекте мұны тікелей айтты: «В 2027 году ставка не растет» (Kapital.kz).

Онда 2027 жылғы «ҚҚС өсімі» туралы әңгіме қайдан шықты? Ұлттық экономика министрлігі бюджетке ҚҚС-тен 9,5 трлн ₸ түсім жоспарлады — ағымдағы бағалаудан 2,5 трлн ₸ көп. Өсімнің бір бөлігін, 338 млрд ₸-ді, министрлік күнтізбемен түсіндіреді. ҚҚС тоқсан сайын төленеді, сондықтан 2026 жылдың бірінші тоқсанында бюджет 2025 жылғы IV тоқсан үшін салықты әлі 12% мөлшерлемемен алды. 2027 жылдың бірінші тоқсанында бұл төлем 16%-бен түседі.

2027 жылғы 1 қаңтардан шын мәнінде өзгеретіні:

  • Медицина — 5%-дың орнына 10%. Бұл — қабылданған кодекстің нормасы (503-баптың 2-тармағы). Мысал: лицензиясы бар клиниканың медициналық қызметі ҚҚС-сіз 200 000 ₸ тұрады. 2026 жылы ҚҚС — 10 000 ₸, салықпен бағасы — 210 000 ₸; 2027 жылы ҚҚС — 20 000 ₸, бағасы — 220 000 ₸. ТМККК, МӘМС, орфандық және әлеуметтік мәні бар аурулар бойынша босату (474-баптың 28) тармақшасы) сақталады.
  • Шек және АЕК-пен берілген басқа сомалар 2027 жылғы АЕК бойынша қайта есептеледі — төмендегі кестеде.
ҚҚС бойынша теңгедегі сомалар: 2026 жыл — заң бойынша, 2027 жыл — бюджет туралы заң жобасындағы 4 693 ₸ АЕК бойынша
КөрсеткішНорма20262027 (бюджет жобасы)
Міндетті есепке тұру шегі10 000 АЕК43 250 000 ₸46 930 000 ₸
ҚҚС-і есепке жатқызылмайтын қолма-қол сатып алу> 1 000 АЕК4 325 000 ₸4 693 000 ₸
Есепке тұру өтінішін кешіктіргені үшін айыппұл50 АЕК216 250 ₸234 650 ₸
300.00 бір жыл ішінде қайта тапсырылмаса, шағын бизнес30 АЕК129 750 ₸140 790 ₸

Талқыланып жатқан түзетулер — әлі заң емес. Ұлттық экономика министрлігі 2026 жылғы қыркүйекте Салық кодексіне өзгерістер жобасын қоғамдық талқылауға шығарды (Zakon.kz, 04.09.2026). Жобада ҚҚС бойынша үш өзгеріс бар. Резидент маркетплейстер 2027 жылғы 1 қаңтардан шетелдік сатушылар үшін ҚҚС-ті салық агенті ретінде төлейді. Екінші деңгейдегі банктердің факторинг және форфейтинг операциялары ҚҚС-тен босатылады. Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге арналған 80% қосымша есепке жатқызу кезең-кезеңімен азайып, 2035 жылға қарай жойылады. 16% мөлшерлемені жоба өзгертпейді. 2026 жылғы 6 қазанда құжат әлі қаралып жатқан (Kursiv), 2026 жылғы 16 қарашаға дейін оның қабылданғаны туралы хабар таппадық.

ҚҚС неге 12% болып, 16%-ға өсті?

Мөлшерлеме 2026 жылғы 1 қаңтардан қолданылатын жаңа Салық кодексімен бірге 12%-дан 16%-ға көтерілді. Сонымен бір мезгілде есепке тұру шегі екі есе төмендеді: 20 000 АЕК-тен 10 000 АЕК-ке.

Дәлдік туралы ескерту. Бұрынғы мәндерді — 2017 жылғы Салық кодексінің 422-бабы бойынша 12% және 82-бабы бойынша 20 000 АЕК — қайталама дереккөзден береміз. Ол — осы баптарға сілтеме жасаған Pro1c бухгалтерлік басылымы (2026 жылғы 1 наурыздағы мақала) және Zakon.kz-тің 2026 жылғы 8 қаңтардағы хабары. Ескі кодекстің мәтіні 25.10.2026 салыстыру кезінде ашылмады, сондықтан 12% мөлшерлеменің қай жылдан бастап қолданылғанын көрсетпейміз.

2025 жылы жасалып, 2026 жылы орындалатын шарттарға арналған бөлек өтпелі норма кодекстің 828–848-баптарында жоқ. Мөлшерлеме айналым жасалған күнге байланысты (460-бап). Сондықтан 2026 жылғы жөнелтуге баға бұрын келісілсе де, 16% салынады. Бұл — кодекс мәтінінен жасаған біздің қорытындымыз, даулы өтпелі шарттарды бухгалтермен нақтылаған жөн. ҚҚС бойынша есептен шыққанда қалдықтарға өз мөлшерлемесі бар: қорларға — шығарылған күнгі мөлшерлеме, негізгі құралдарға — оларды сатып алған күнгі мөлшерлеме (503-баптың 5-тармағы). Демек, 2025 жылы сатып алынған жабдыққа есептен шыққанда 12% салынады.

Қазақстанда ҚҚС-ті кім төлейді?

ҚҚС-ті ҚҚС бойынша есепке қойылған тұлғалар және тауар импорттаушылар төлейді (Салық кодексінің 447-бабы). Бөлек санат — шартты есепте тұратын шетелдік интернет-компаниялар.

Есепке қоюдың үш түрі бар (99-бап):

  • міндетті — салық салынатын айналым 10 000 АЕК-тен асқанда;
  • ерікті — шекке жеткенге дейін, жалпыға бірдей белгіленген тәртіптегі (ЖБТ) төлеушінің қалауы бойынша;
  • шартты — Қазақстандағы жеке тұлғаларға тауарды немесе электрондық қызметті интернет арқылы сататын шетелдік компаниялар үшін. Олар тоқсан сайын 16% төлейді және шот-фактура жазбайды.

Импорттаушы тауар әкелгенде ҚҚС-ті есепке тұрмаса да төлейді, бірақ бұл жағдайда 300.00 декларациясын тапсырмайды (505-бап).

Есепке мыналар қойылмайды: мемлекеттік мекемелер, заңды тұлға-резиденттің құрылымдық бөлімшелері, жеке практикамен айналысатын адамдар, жеке тұлғалар және арнаулы салық режимдеріндегі барлық төлеуші (99-баптың 3-тармағы). Мемлекеттік кірістер комитеті (МКК) 2025 жылғы 30 қазанда мұны бөлек растады: 2026 жылдан арнаулы режимдегілер ҚҚС төлеушісі бола алмайды. Мәртебесін сақтағысы келгендер 2026 жылғы 1 қаңтардан ЖБТ-ге өтуі керек еді. Бөлшек салыққа арнаулы режим де 2026 жылдан жойылды, ол туралы — бөлшек салықтың жойылуы бетінде. Есепке тұру тәртібі, мерзімі және есептен шығу — ҚҚС бойынша есепке тұру нұсқаулығында.

ҚҚС төлейтін ЖК: кім бола алады, кім бола алмайды

ҚҚС төлеушісі тек жалпыға бірдей белгіленген тәртіптегі ЖК бола алады — шекке дейін өз еркімен немесе шектен асқанда міндетті түрде. Оңайлатылған режимдегі ЖК, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар және арнаулы режимдегі шаруа немесе фермер қожалығы ҚҚС бойынша есепке тұрмайды (99-баптың 3-тармағы).

Шектен төмен ЖК ҚҚС-ті өзі төлемейді. Бірақ ҚҚС төлеушіден сатып алған сайын бұл салықты баға ішінде төлейді. Мұндай ЖК сатып алу бойынша ҚҚС-ті есепке жатқыза алмайды: есепке жатқызу тек ҚҚС төлеушілерге қолжетімді (480-баптың 1-тармағы). Сондықтан мөлшерлеменің 16%-ға өсуі оған жеткізушінің бағасы арқылы жетеді.

Жағдайлар (шек сомасы: 2026 жыл / бюджет жобасы бойынша 2027 жыл):

  • Оңайлатылған режимдегі ЖК, айналымы 100 млн ₸. ҚҚС төлемейді: арнаулы режим ҚҚС жүйесінен тыс, ал оның табыс лимиті — жылына 600 000 АЕК. Электрондық шот-фактурада (ЭШФ) ҚҚС-ті бөліп көрсетуге болмайды. Мұндай шот-фактура жалған деп танылады, шағын бизнес үшін айыппұл — шоттағы ҚҚС сомасының 100%-ы (Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің (ӘҚБтК) 280-бабы). Режимнің өз шарттары — оңайлатылған режим нұсқаулығында, ал мәслихат өзгерте алатын мөлшерлеме — өңірлік мөлшерлемелер бетінде.
  • ЖБТ-дегі ЖК, айналымы 30 млн ₸. ҚҚС төлемейді. Сатып алушылары ҚҚС төлеушілер болса және оларға есепке жатқызатын салық керек болса, өз еркімен есепке тұра алады.
  • ЖБТ-дегі ЖК, айналымы 50 млн ₸-ге жетті. Шек 2026 жылы да (43 250 000 ₸), 2027 жылы да (46 930 000 ₸, яғни 46,93 млн ₸) асты. Өтінішті шектен асқан күннен бастап 5 жұмыс күнінен кешіктірмей беру керек.
  • Айналымы 40 млн ₸ ЖБТ-дегі ЖК 10 млн ₸-лік шарт жасайды. Шекті бір мәміле асырса, өтініш сол мәміле бойынша айналым жасалғанға дейін беріледі, кейін емес (Салық кодексінің 101-бабы).

Клиенттеріңіз көбіне жеке тұлғалар болса, ал жеткізушілеріңіз ҚҚС төлемесе, 12% пен 16%-дың айырмасы аз сезіледі. Ірі жеткізушілерден сатып алып, өзге ҚҚС төлеушілерге сатсаңыз, ЖБТ-ге өтіп, ҚҚС бойынша есепке тұру нұсқасын есептеп көрген жөн. Режимдерді салыстыру — салық режимін ауыстыру материалында және жалпыға бірдей белгіленген тәртіп нұсқаулығында.

Тоқсан үшін төленетін ҚҚС қалай есептеледі?

Төленетін ҚҚС = сатудан есептелген ҚҚС минус есепке жатқызуға рұқсат етілген ҚҚС (502-бап). Есептелген салық ҚҚС-сіз бағадан алынады (461-бап): база × 16%.

Тоқсандық мысал. ЖШС 10 000 000 ₸-ге тауар сатып, 1 600 000 ₸ ҚҚС есептеді. ҚҚС төлеушілерден 6 000 000 ₸-ге сатып алды, сатып алу бойынша ҚҚС — 960 000 ₸. Төленетіні: 1 600 000 − 960 000 = 640 000 ₸.

Бағасына салық кіріп қойған сомадан ҚҚС-ті кодекстің өзіндегі формуламен бөледі (480-баптың 6-тармағы): сома × 16 / 116. ҚҚС-пен 1 160 000 ₸-ден салық — 160 000 ₸, 100 000 ₸-ден — 13 793,10 ₸. Жиі қате — ҚҚС-пен берілген сомадан 16% алу: 1 160 000 × 0,16 = 185 600 ₸, бұл нақты салықтан 25 600 ₸-ге көп. 2027 жылғы медициналық қызметтер үшін бөлгіш басқа: сома × 10 / 110.

Сатып алу бойынша ҚҚС үш шартпен есепке жатқызылады (480-бап). Бірінші — сатып алушы ҚҚС бойынша есепте тұрады. Екінші — салық ҚҚС төлейтін жеткізушінің шот-фактурасында бөліп көрсетілген (импортта — тауарларға арналған декларацияда немесе тауарларды әкелу туралы өтініште). Үшінші — сатып алынған зат салық салынатын айналымға пайдаланылады. Алынған ЭШФ бойынша есепке жатқызуды декларация тапсырғанға дейін ЭШФ ақпараттық жүйесінде белгілеу керек. Мына жағдайларда ҚҚС есепке жатқызылмайды: шотта бизнес-сәйкестендіру нөмірі (БСН), күні не сомасы қате болса, электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) болмаса, бір мәміле бойынша 1 000 АЕК-тен асатын сатып алу қолма-қол ақшамен төленсе. 2026 жылы бұл шек — 4 325 000 ₸ (482-бап).

Есепке жатқызылатын сома есептелгеннен көп болса, айырма келесі кезеңдерге ауыстырылады (510-бап). Ақшаны тек нөлдік мөлшерлемемен айналымы барлар (экспорт, халықаралық тасымал), келісімшарт бойынша жер қойнауын пайдаланушылар және ұзақ мерзімді келісімшартпен жаңа өндірістік ғимарат салатындар қайтара алады (125-бап). Экспорттаушыға оңайлатылған тәртіппен қайтару — 15 жұмыс күні, тақырыптық тексеру бойынша — 55 жұмыс күні.

300.00 декларациясын қашан тапсырып, ҚҚС-ті қашан төлейді?

ҚҚС бойынша салық кезеңі — тоқсан. 300.00 декларациясы тоқсаннан кейінгі айдың 15-інен ерте емес және екінші айдың 15-інен кешіктірілмей тапсырылады, салық екінші айдың 25-іне дейін төленеді (504–506-баптар).

Салық кодексінің 505–506-баптары бойынша 2026 және 2027 жылғы ҚҚС декларациясы мен салық төлеу мерзімдері
Тоқсан300.00 тапсыру аралығыҚҚС төлеудің соңғы күні
2026 жылғы I тоқсан15.04–15.05.202625.05.2026
2026 жылғы II тоқсан15.07–15.08.202625.08.2026
2026 жылғы III тоқсан15.10–15.11.202625.11.2026
2026 жылғы IV тоқсан15.01–15.02.202725.02.2027
2027 жылғы I тоқсан15.04–15.05.202725.05.2027
2027 жылғы II тоқсан15.07–15.08.202725.08.2027
2027 жылғы III тоқсан15.10–15.11.202725.11.2027
2027 жылғы IV тоқсан15.01–15.02.202825.02.2028

Күндер кодекстегі формуламен есептелді. Мерзімнің соңғы күні жұмыс емес күнге түссе, салық міндеттемесін орындау мерзімі келесі ең жақын жұмыс күніне ауысады (Салық кодексінің 64-бабының 2-тармағы); дегенмен декларацияны тапсырып, салықты алдын ала төлеген сенімдірек. 15-іне дейін декларация қабылданбайды. Қосымшалары 300.01–300.08 бар 300.00 нысанын Қаржы министрлігінің № 695 бұйрығы бекіткен. Жылдың барлық салық күні салық күнтізбесінде жинақталған.

Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) елдерінен импорттың тәртібі басқа. Импорттаушы тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш береді және ҚҚС-ті салық кезеңінен кейінгі айдың 20-сынан кешіктірмей төлейді (530-бап). Мұндай ҚҚС 20-сынан бұрын есепке жатқызылмайды. Үшінші елдерден импорт кезінде ҚҚС кеденде төленеді.

ҚҚС төлеуші қандай шот-фактура жазуы керек?

ҚҚС төлеуші әр сатуға шот-фактура жазады, жалпы қағида бойынша — ЭЦҚ қойылған электрондық шот-фактура. Мерзімі — айналым жасалған күннен ерте емес және одан кейін 15 күнтізбелік күннен кешіктірмей (493-бап).

Жеке тұлғаға бақылау-касса машинасының (БКМ) чегімен сатқанда немесе электрондық ақшамен есеп айырысқанда шот-фактура жазбауға болады. Бірақ сатып алушы 15 күнтізбелік күн ішінде оны талап етуге құқылы. Қағаз шотқа тек байланыс болмағанда, ЭШФ жүйесі істен шыққанда, салық органы ЭШФ жазуды тоқтата тұрғанда немесе төтенше жағдайда жол беріледі (492-баптың 1-тармағы). Мерзімдер мен ерекшеліктер — 2026 жылғы ЭШФ жазу қағидалары материалында. ЭШФ-ті кейбір ҚҚС төлемейтіндер де жазады, оның ішінде оңайлатылған режимдегі ЖК, бірақ ҚҚС-сіз. Бұл туралы — ЖК-ға арналған ЭШФ нұсқаулығында.

ҚҚС бойынша қателерге қандай айыппұл қолданылады?

Ең жиі кездесетін бұзушылықтар — есепке кеш тұру, салықты азайтып көрсету және жалған шот-фактура. Шағын бизнеске арналған сомалар ӘҚБтК бойынша берілген, 2026 жылғы 25 қазанда салыстырылды:

ҚҚС бойынша жиі қателер және шағын бизнеске ӘҚБтК айыппұлдары, 2026
БелгіСебепСалдары және шешім
Айналым 43,25 млн ₸-ден асты, өтініш берілмегенАйналым жыл басынан өспелі қорытындымен қадағаланбағанӨтініш мерзімі үшін 50 АЕК (216 250 ₸) және есепсіз кезеңдегі салық салынатын айналымның 15%-ы (ӘҚБтК 269, 275-баптар); өтінішті бірден беру
Оңайлатылған режимдегі ЖК-ның ЭШФ-інде ҚҚС бөлінгенШот үлгісі шатастырылғанЖалған шот-фактура, шоттағы ҚҚС-тің 100%-ы (280-бап); ЭШФ-ті кері қайтарып алып, «ҚҚС-сіз» деп қайта жазу
Жеткізушінің ҚҚС-і есепке жатқызылмады1 000 АЕК-тен асатын қолма-қол төлем немесе ЭШФ-тегі қатеЕсепке жатқызу жоқ, оған қоса қолма-қол төлемнің 5%-ы (266-бап); қолма-қол ақшасыз төлеу, деректемелерді тексеру
Декларациядағы салық нақтысынан азЕсепке жатқызуда қате немесе ұмытылған айналымҚосымша есептелген соманың 20%-ы (278-бап); қосымша декларация тапсыру
300.00 мерзімінде тапсырылмады15-іне дейінгі аралық өткізіп алындыЕскерту, бір жыл ішінде қайталанса — 30 АЕК (272-бап)

Есепке тұрмай жұмыс істеудің салдары туралы екі түрлі нұсқа айтылады. ӘҚБтК бойынша бұл — өтінішті кешіктіргені үшін 50 АЕК және есепке тұрмаған кезеңдегі салық салынатын айналымның 15%-ы. Кодекс шектен асқан айналымды осы кезең үшін «жауаптылыққа тарту үшін» салық салынатын айналым деп таниды (Салық кодексінің 101-бабының 6-тармағы). Яғни бұл айналым айыппұлдың базасы болады. Кейбір жарияланымдарда «бүкіл айналымнан 16% өндіріп алынады» деп жазылады. Кодексте мұндай норма жоқ: есепке тұрғанға дейінгі кезең үшін 15% айыппұл қолданылады, ал бизнес өтініш берген күннен бастап ҚҚС төлеушісі болады (99-баптың 5-тармағы). Өзге санкциялар — 2026 жылғы ЖК айыппұлдары шолуында.

Неге бір жерде ҚҚС шегі 43 млн, басқа жерде 39 млн ₸?

2026 жылға дұрыс сома — 43 250 000 ₸. Шек жылдың 1 қаңтарында қолданыстағы АЕК-пен белгіленеді (99-баптың 4-тармағы), ал 2026 жылғы АЕК — 4 325 ₸. МКК да осы шаманы атайды — «шамамен 43 млн теңге».

Кейбір БАҚ-та шамамен 39,3 млн ₸ кездеседі. Бұл — 10 000 × 2025 жылғы АЕК (3 932 ₸), яғни ескірген көрсеткішпен жасалған есеп, ол 2026 жылға дұрыс емес. 2027 жылға шектің теңгедегі сомасы 2027 жылғы 1 қаңтардағы АЕК бойынша қайта есептеледі: бюджет туралы заң жобасы бойынша бұл 4 693 ₸, шек — 46 930 000 ₸. Жұмыс істеп тұрған бизнес үшін шекке арналған айналым 1 қаңтардан бастап өспелі қорытындымен есептеледі (99-баптың 4-тармағы), сондықтан 2027 жылғы қаңтарда есеп қайта басталады; жаңа ЖК немесе ЖШС үшін — тіркелген күннен бастап. Оңайлатылған режим лимиті, ҚҚС шегі және жаңа кодекстің өзге көрсеткіштері қалай байланысатыны 2026 жылғы Салық кодексі шолуында және ЖК мен ЖШС салықтары бөлімінде қысқаша жинақталған.

Келесі қадам

Жиі қойылатын сұрақтар

Қазір Қазақстанда ҚҚС неше пайыз?
16% — Салық кодексінің 503-бабы бойынша 2026 жылғы 1 қаңтардан қолданылатын негізгі мөлшерлеме. Дәрілік заттарға, медициналық бұйымдарға және лицензиясы бар медициналық қызметтерге — 5% (2027 жылдан 10%), отандық мерзімді баспасөз басылымдарына — 10%, экспортқа және кодекстің 47-тарауындағы өзге айналымдарға — 0%.
ҚҚС 12%-дан 16%-ға қашан көтерілді?
2026 жылғы 1 қаңтардан, 2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII жаңа Салық кодексі күшіне енгенде. 12% мөлшерлеме 2025 жылдың соңына дейін бұрынғы кодекс бойынша қолданылды — бұл деректі бухгалтерлік басылымдардан береміз, ескі кодекстің мәтіні салыстыру кезінде ашылмады.
2027 жылы Қазақстанда ҚҚС көтеріле ме?
Негізгі мөлшерлеме көтерілмейді: 16.11.2026 жағдай бойынша мөлшерлеме туралы қабылданған түзетулер жоқ, ал ұлттық экономика бірінші вице-министрі Азамат Амрин 17.09.2026 «В 2027 году ставка не растет» деді. 2027 жылғы 1 қаңтардан қабылданған кодекс бойынша тек дәрілер мен медициналық қызметтердің мөлшерлемесі 5%-дан 10%-ға өседі. 2027 жылы есепке тұру шегі — 10 000 АЕК, бюджет туралы заң жобасы бойынша 46 930 000 ₸.
Қазақстанда ҚҚС-ті кім төлейді?
ҚҚС бойынша есепке қойылған тұлғалар (айналым жылына 10 000 АЕК-тен асқанда міндетті түрде немесе өз еркімен), тауар импорттаушылар — есепке тұрмаса да, және Қазақстандағы жеке тұлғаларға интернет арқылы сататын, шартты есепке тұратын шетелдік компаниялар (Салық кодексінің 447-бабы).
Айналымы 43 млн ₸-ден асқан оңайлатылған режимдегі ЖК ҚҚС төлей ме?
Жоқ. Арнаулы салық режиміндегі төлеуші ҚҚС бойынша есепке қойылмайды (Салық кодексінің 99-бабының 3-тармағы), оның айналымы салық салынбайтын айналым болып саналады. Оңайлатылған режимнің лимиті — жылына 600 000 АЕК. Ерекшелігі — импортталатын тауарлар бойынша ҚҚС және бейрезидент үшін ҚҚС (722-баптың 4-тармағының 2) тармақшасы).
Айналым шектен төмен түссе, ҚҚС бойынша есептен шығуға бола ма?
Жоқ. Салық кодексінің 103-бабындағы жабық тізбеде мұндай негіз жоқ: есептен арнаулы режимге өткенде, тараған кезде, ЖК қызметін тоқтатқанда және тағы бірнеше жағдайда ғана шығарады.

Дереккөздер

Беттегі сандар осы құжаттармен салыстырып тексерілді. Сәйкессіздік тапсаңыз, редакцияға жазыңыз.

  1. ҚР 18.07.2025 № 214-VIII Салық кодексі: 99–103-баптар (ҚҚС бойынша есеп), 447–450 (төлеушілер және айналымдар), 474–477 (босатулар), 480–482, 502–506 (есепке жатқызу, мөлшерлемелер, мерзімдер), 510, 530-баптар · тексерілді 2026 жылғы 25 қазан
  2. ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі: 266, 269, 272, 275, 278, 280-баптар — ҚҚС және шот-фактуралар бойынша айыппұлдар · тексерілді 2026 жылғы 25 қазан
  3. ҚР Қаржы министрінің 12.11.2025 № 695 бұйрығы: ҚҚС декларациясы, 300.00 нысаны (орыс тіліндегі мәтін) · тексерілді 2026 жылғы 25 қазан
  4. ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитеті: 2026 жылдан ҚҚС бойынша тіркеу тәртібінің өзгеруі туралы (30.10.2025, орыс тілінде) · тексерілді 2026 жылғы 25 қазан
  5. 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң: АЕК 4 325 ₸ · тексерілді 2026 жылғы 3 қазан
  6. 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы: 2027 жылғы 1 қаңтардан АЕК 4 693 ₸ (қол қойылмаған; орыс тілінде) · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша
  7. Kapital.kz: Ұлттық экономика министрлігі 2027 жылы ҚҚС түсімінің 2,5 трлн теңгеге өсуін күтеді (17.09.2026, орыс тілінде) · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша
  8. Zakon.kz: Салық кодексінде не өзгертпек — ҰЭМ жобасы (04.09.2026, орыс тілінде) · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша
  9. Kursiv: 2027 жылдан банктер мен маркетплейстерге жаңа салық міндеттері ұсынылды (06.10.2026, орыс тілінде) · тексерілді 2026 жылғы 16 қараша

Осы тақырыпқа қатысты