<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
<channel>
  <title>Қазақстандағы бизнеске арналған жаңалықтар — ZhasPro</title>
  <link>https://zhasproject.kz/kz/news/</link>
  <description>Қазақстан кәсіпкерлері мен бухгалтерлеріне арналған жаңалықтар: салық, жалақы, мемлекеттік қолдау, тексерулер және цифрлық сервистер — не өзгереді, не істеу керек.</description>
  <language>kk-KZ</language>
  <copyright>© 2026 ZhasPro</copyright>
  <lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 12:00:00 +0500</lastBuildDate>
  <ttl>30</ttl>
  <atom:link href="https://zhasproject.kz/kz/news/index.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/>
  <image><url>https://zhasproject.kz/icon-96.png</url><title>Қазақстандағы бизнеске арналған жаңалықтар — ZhasPro</title><link>https://zhasproject.kz/kz/news/</link></image>
  <item>
    <title>2027 жылғы өндірістік күнтізбе: 247 жұмыс күні, 15 наурыздағы жаңа демалыс және Жаңа жылда төрт күн демалыс</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/proizvodstvennyj-kalendar-2027/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/proizvodstvennyj-kalendar-2027/</guid>
    <pubDate>Fri, 20 Nov 2026 12:00:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Болашаққа</category>
    <description>2027 жылы Қазақстанда бес күндік жұмыс аптасында 247 жұмыс және 118 демалыс күні болады. Кестелер үшін басты өзгерістер — Конституция күні енді 30 тамыздың орнына 15 наурызда тойланады, ал Жаңа жыл қатарынан төрт демалыс береді, 1-ден 4 қаңтарға дейін.</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/proizvodstvennyj-kalendar-2027/cover_hu_befdca1487968223.jpg" width="1200" height="675" alt="2027 жылғы өндірістік күнтізбе: үстел үстінде ашық жатқан айлық жоспарлағыш" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">Eric Rothermel, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>2027 жылы бес күндік жұмыс аптасында қазақстандықтарды 247 жұмыс және 118 демалыс күні күтіп тұр, <a href="https://kz.kursiv.media/2026-11-17/shlc-pochti-tret-2027-goda-kazahstanczy-provedut-na-vyhodnyh/" target="_blank" rel="nofollow noopener">деп жазады Kursiv</a>. Тексеру оңай: 247 + 118 = 365. Жылдың үштен біріне жуығы — демалыс пен мерекелер, ал жұмыс беруші үшін бұл ең алдымен жұмыс уақытының жаңа нормасы.</p>
<p>Күнтізбедегі басты өзгеріс — күні ауысқан мереке. Конституция күні енді 30 тамыздың орнына 15 наурызда тойланады, <a href="https://tengrinews.kz/healthy/kalendar-2027-goda-rabochie-i-prazdnichnyie-dni-v-kazahstane-613177/" target="_blank" rel="nofollow noopener">деп еске салады Tengrinews</a>. 2027 жылы 15 наурыз — дүйсенбі, сондықтан демалыс үш күнге созылады: 13-нен 15 наурызға дейін. Тамыз, керісінше, мереке күнінен айырылады.</p>
<h2 id="жаңа-жыл-төрт-күн-демалыс">Жаңа жыл: төрт күн демалыс<a class="anchor" href="#%d0%b6%d0%b0%d2%a3%d0%b0-%d0%b6%d1%8b%d0%bb-%d1%82%d3%a9%d1%80%d1%82-%d0%ba%d2%af%d0%bd-%d0%b4%d0%b5%d0%bc%d0%b0%d0%bb%d1%8b%d1%81" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>2027 жылғы 1 қаңтар — жұма, 2 қаңтар — сенбі. Демалыс күнімен тұспа-тұс келген мереке күні 4 қаңтар, дүйсенбіге ауыстырылады. Нәтижесінде ел 1-ден 4 қаңтарды қоса алғанда демалады, <a href="https://inbusiness.kz/ru/news/v-kazahstane-prigotovili-trudovoj-syurpriz-na-novyj-god" target="_blank" rel="nofollow noopener">деп хабарлайды Inbusiness.kz</a>. Үкімет қаңтарда басқа ауыстыруларды қарастырмаған. 2026 жылғы 31 желтоқсан ресми демалыс күні болып табылмайды.</p>
<h2 id="кестелерге-арналған-негізгі-күндер">Кестелерге арналған негізгі күндер<a class="anchor" href="#%d0%ba%d0%b5%d1%81%d1%82%d0%b5%d0%bb%d0%b5%d1%80%d0%b3%d0%b5-%d0%b0%d1%80%d0%bd%d0%b0%d0%bb%d2%93%d0%b0%d0%bd-%d0%bd%d0%b5%d0%b3%d1%96%d0%b7%d0%b3%d1%96-%d0%ba%d2%af%d0%bd%d0%b4%d0%b5%d1%80" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><table caption="2027 жылғы кестелерге әсер ететін мерекелер мен ауыстырулар; Kursiv, Tengrinews, Inbusiness.kz">
  <thead>
      <tr>
          <th>Күні</th>
          <th>Не болады</th>
          <th>Нені ескеру керек</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>2026 жылғы 31 желтоқсан, бейсенбі</td>
          <td>жұмыс күні</td>
          <td>демалыс — тек жұмыс берушінің шешімімен</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>2027 жылғы 1–4 қаңтар</td>
          <td>жаңажылдық демалыс</td>
          <td>4 қаңтар — ауыстырылған демалыс күні</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>2027 жылғы 8 наурыз, дүйсенбі</td>
          <td>Халықаралық әйелдер күні</td>
          <td>наурыздың бірінші қысқа кезеңі</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>2027 жылғы 13–15 наурыз</td>
          <td>Конституция күні</td>
          <td>30 тамыздың орнына жаңа мереке</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>2027 жылғы 20–24 наурыз</td>
          <td>Наурыз мерекесі</td>
          <td>24 наурыз — 21 наурыз, жексенбіден ауыстырылған демалыс күні</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>2027 жылғы 30 тамыз</td>
          <td>әдеттегі күн</td>
          <td>енді мереке емес</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>Наурыз мерекесінің күндері — 21–23 наурыз. 21 наурыз, жексенбідегі демалыс 24 наурыз, сәрсенбіге ауыстырылады, сондықтан демалыс бес күнге созылады — 20-дан 24 наурызға дейін (<a href="https://kz.kursiv.media/2026-11-17/shlc-pochti-tret-2027-goda-kazahstanczy-provedut-na-vyhodnyh/" target="_blank" rel="nofollow noopener">Kursiv</a>, <a href="https://tengrinews.kz/healthy/kalendar-2027-goda-rabochie-i-prazdnichnyie-dni-v-kazahstane-613177/" target="_blank" rel="nofollow noopener">Tengrinews</a>). 2027 жылғы қыркүйекте мемлекеттік және ұлттық мерекелер жоқ.</p>
<h2 id="бұл-бизнес-үшін-нені-білдіреді">Бұл бизнес үшін нені білдіреді<a class="anchor" href="#%d0%b1%d2%b1%d0%bb-%d0%b1%d0%b8%d0%b7%d0%bd%d0%b5%d1%81-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d1%96-%d0%b1%d1%96%d0%bb%d0%b4%d1%96%d1%80%d0%b5%d0%b4%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Жалдамалы жұмыскерлері бар ЖШС мен ЖК жұмыс уақытының нормасын 247 күн бойынша қайта есептейді: табельдер, үстеме жұмыс пен мереке күнгі жұмысқа ақы төлеу соған байланысты. Өндіріс пен саудаға 2027 жылғы наурызға алдын ала қараған жөн. Наурыз мерекесін қоса алғанда, қатарынан үш қысқа кезең жеткізу мен жөнелту мерзімдерін жылжытады.</p>
<p>31 желтоқсан туралы әр жұмыс берушіге жеке шешім қабылдауға тура келеді. Ұжымды бұйрықпен немесе ұжымдық шарт бойынша босатуға болады: жұмыс күнін қысқарту, икемді кесте енгізу немесе демалыс беру.</p>
<h2 id="не-істеу-керек">Не істеу керек<a class="anchor" href="#%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%83-%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Есеп бағдарламасындағы күнтізбені және ауысым кестелерін жаңартыңыз. Айлар бойынша жұмыс күндері мен сағаттары <a href="https://zhasproject.kz/kz/indicators/production-calendar-2027/">2027 жылғы өндірістік күнтізбеде</a> жиналған, мерекелер тізімі — <a href="https://zhasproject.kz/kz/indicators/holidays-2027/">2027 жылғы мерекелер</a> бетінде, Наурыз мерекесінің күндері — <a href="https://zhasproject.kz/kz/indicators/nauryz-2027/">2027 жылғы Наурыз</a> туралы жеке материалда. Кез келген кезеңдегі жұмыс күндерінің санын <a href="https://zhasproject.kz/kz/tools/working-days-calculator/">жұмыс күндерінің калькуляторы</a> есептейді.</p>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>2027 жылғы жұмыс уақытының нормасы 247 жұмыс күнінен есептеледі — кестелерді, табельдерді және мереке күнгі ауысымдарға төлемді қайта есептеу керек.</li><li>2027 жылғы наурызда қатарынан үш қысқа кезең бар: 8 наурыз, 13–15 наурыз және Наурыз мерекесі.</li><li>2026 жылғы 31 желтоқсан — жұмыс күні.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/proizvodstvennyj-kalendar-2027/cover_hu_befdca1487968223.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">2027 жылғы өндірістік күнтізбе: үстел үстінде ашық жатқан айлық жоспарлағыш</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">Eric Rothermel, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/proizvodstvennyj-kalendar-2027/cover_hu_befdca1487968223.jpg" length="76670" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>2027 жылдан СК-ге түзетулер (жоба): маркетплейстер шетелдіктер үшін ҚҚС төлейді, банктер өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың агенттері болады</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/popravki-nk-2027-proekt/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/popravki-nk-2027-proekt/</guid>
    <pubDate>Fri, 20 Nov 2026 11:45:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Болашаққа</category>
    <description>Салық кодексіне түзетулер жобасы нормаларының көпшілігін 2027 жылғы 1 қаңтардан енгізу ұсынылады. Бизнес үшін олардың ең маңыздысы — маркетплейстердегі ҚҚС-тың жаңа моделі, өзін-өзі жұмыспен қамтығандармен жұмыс кезіндегі банктердің рөлі және ҚҚС-ты цифрлық теңгемен жылдам қайтару. Бірақ 20 …</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/popravki-nk-2027-proekt/cover_hu_b7b2b83f88f992db.jpg" width="1200" height="675" alt="Салық кодексіне түзетулер: кәсіпкер жұмыс үстелінде дәптерге белгі жасап отыр" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">JESHOOTS.COM, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>Ұлттық экономика министрлігі Салық кодексіне түзетулер жобасын дайындады, оны жария талқылау 2026 жылғы 25 қыркүйекке дейін жүрді. <a href="https://uchet.kz/news/nalogovyy-kodeks-masshtabnye-popravki-planiruyut-vvesti-s-2027-goda-proekt/" target="_blank" rel="nofollow noopener">Uchet.kz-тегі салыстырмалы кестеде</a> жоба нормаларының көпшілігін 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізу көзделетіні айтылған. Жекелеген нормалар 2035 жылғы 1 қаңтарға есептелген.</p>
<p>Мәртебесі әзірге белгісіз. Құрылтай вице-спикері Дания Еспаева 24 қыркүйекте түзетулер қазанның басынан ерте енгізілмейтінін айтқан, <a href="https://www.zakon.kz/ekonomika-biznes/6532561-kogda-popravki-v-nalogovyy-kodeks-vnesut-v-kurultay.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">деп хабарлаған Zakon.kz</a>. 27 қазандағы жағдай бойынша жоба әлі де бейінді министрліктерде әзірлену үстінде болған, <a href="https://cdb.kz/sistema/novosti/deputaty_kurultaya_obsudili_popravki_v_nalogovyy_kodeks/" target="_blank" rel="nofollow noopener">деп жазған CDB.kz</a>; сол жерде құжат жақын арада Құрылтайға енгізілетіні айтылған. Заң жобасының 20 қарашаға дейін Құрылтайға енгізілгені туралы мәліметті біз ашық дереккөздерден таппадық.</p>
<h2 id="жобаның-негізгі-нормалары">Жобаның негізгі нормалары<a class="anchor" href="#%d0%b6%d0%be%d0%b1%d0%b0%d0%bd%d1%8b%d2%a3-%d0%bd%d0%b5%d0%b3%d1%96%d0%b7%d0%b3%d1%96-%d0%bd%d0%be%d1%80%d0%bc%d0%b0%d0%bb%d0%b0%d1%80%d1%8b" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Жоба бойынша пакет нормаларының көпшілігі 2027 жылғы 1 қаңтардан күшіне енеді. Әр жеке норманың күні заң жобасы Құрылтайға енгізілген кезде оның мәтінінен белгілі болады.</p>
<table caption="СК-ге түзетулер жобасының бизнеске қатысты нормалары; Uchet.kz, Zakon.kz, CDB.kz бойынша 20.11.2026 жағдайындағы мәртебе">
  <thead>
      <tr>
          <th>Норма</th>
          <th>Кімге қатысты</th>
          <th>20.11.2026 жағдай бойынша мәртебесі</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>Шетелдік сатушылар үшін ҚҚС-ты маркетплейс төлейді</td>
          <td>маркетплейстер, шетелдік сатушылар, бәсекелес қазақстандық сатушылар</td>
          <td>жоба</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Банктер — өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін салық агенттері</td>
          <td>өзін-өзі жұмыспен қамтығандар, банктер, оларға төлейтін компаниялар</td>
          <td>жоба</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>ҚҚС асып кеткен сомасын декларация тапсыру мерзімінен кейін 10 жұмыс күнінде салықтық тексерусіз цифрлық теңгемен қайтару</td>
          <td>есепке жатқызу сомасы асып кететін ҚҚС төлеушілер, экспорттаушылар</td>
          <td>жоба</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Кальянға арналған қоспаға акциз</td>
          <td>өндірушілер, импорттаушылар, сатушылар</td>
          <td>жоба</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Банктердің факторингі мен форфейтингін ҚҚС-тан босату</td>
          <td>банктер, дебиторлық берешегін сататын компаниялар</td>
          <td>жоба</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<h2 id="бұл-бизнес-үшін-нені-білдіреді">Бұл бизнес үшін нені білдіреді<a class="anchor" href="#%d0%b1%d2%b1%d0%bb-%d0%b1%d0%b8%d0%b7%d0%bd%d0%b5%d1%81-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d1%96-%d0%b1%d1%96%d0%bb%d0%b4%d1%96%d1%80%d0%b5%d0%b4%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Маркетплейстердегі қазақстандық сатушылар үшін жаңа схема қазір алаңдар арқылы сататын шетелдік бәсекелестермен шарттарды теңестіруі мүмкін. Алаңдардың өздеріне бөгде сатылымдар үшін ҚҚС есептеп, төлеуге тура келеді. Маркетплейстердегі сатушылардың салықтарын біз <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/marketplaces-taxes/">Wildberries және Ozon</a> туралы материалда талдадық.</p>
<p>Компания <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/self-employed/">өзін-өзі жұмыспен қамтығандармен</a> жұмыс істесе, төлемдер өтетін банк жоба бойынша салық агенті болады. Бұл құжат айналымын қалай өзгертетіні заң жобасының мәтінінен түсінікті болады.</p>
<p>Есепке жатқызу сомасы асып кететін ҚҚС төлеушілер үшін ең байқалатын норма — тексерусіз 10 жұмыс күнінде цифрлық теңгемен қайтару. Әзірге ұқсас жол тек МКК-ның мерзімі 15 жұмыс күніне дейінгі «Цифрлық ҚҚС» пилотында ғана бар. Қолданыстағы қайтару мерзімдері — <a href="https://zhasproject.kz/kz/taxes/vat-2026/">2026 жылғы ҚҚС</a> шолуында.</p>
<p>Оңайлатылған режимдегі ЖК үшін бұл тізімде тікелей өзгерістер жоқ.</p>
<h2 id="не-істеу-керек">Не істеу керек<a class="anchor" href="#%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%83-%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Нормалар Құрылтайда өзгеруі мүмкін, сондықтан заң қабылданғанға дейін шарттар мен есепті қайта құрудың қажеті жоқ. Бизнесіңізге қатысты нормаларды белгілеп, мәртебесін қадағалаңыз. 2026 жылдан не өзгергені және одан әрі не жоспарланғаны <a href="https://zhasproject.kz/kz/taxes/tax-code-2026/">2026 жылғы Салық кодексі</a> шолуында жиналған.</p>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>Сатушылар мен маркетплейстердің өздеріне шетелдік сатушылардың тауарлары бойынша ҚҚС-тың жаңа схемасы күтіп тұр.</li><li>Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға банктер мен платформалар арқылы төлейтін компаниялар банктің салық агенті ретіндегі жаңа рөлімен бетпе-бет келеді.</li><li>Заң қабылданғанға дейін нормалар өзгеруі мүмкін — процестерді алдын ала қайта құру қауіпті.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/popravki-nk-2027-proekt/cover_hu_b7b2b83f88f992db.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">Салық кодексіне түзетулер: кәсіпкер жұмыс үстелінде дәптерге белгі жасап отыр</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">JESHOOTS.COM, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/popravki-nk-2027-proekt/cover_hu_b7b2b83f88f992db.jpg" length="97341" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>4 желтоқсан — базалық мөлшерлеме бойынша келесі шешім: реттеуші жыл соңына дейін өзгеріс ықтималдығын өзі төмен деп бағалайды</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/bazovaya-stavka-4-dekabrya-2026/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/bazovaya-stavka-4-dekabrya-2026/</guid>
    <pubDate>Fri, 20 Nov 2026 11:30:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Болашаққа</category>
    <description>4 желтоқсанда Ұлттық банк базалық мөлшерлеме бойынша келесі жоспарлы шешімді қабылдайды. Қазір ол 15,75%, ал реттеушінің өзі жыл соңына дейін өзгеріс ықтималдығын төмен деп бағалаған. Несиелер бойынша өзгермелі мөлшерлемелер мен салықты кешіктіргені үшін өсімпұл осы шешімге байланысты.</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/bazovaya-stavka-4-dekabrya-2026/cover_hu_7ff3c1760699c97d.jpg" width="1200" height="675" alt="Базалық мөлшерлеме бойынша шешім: үстелі мен орындықтары бар бос келіссөз бөлмесі" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">Breather, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>Базалық мөлшерлеме бойынша келесі жоспарлы отырыс 2026 жылғы 4 желтоқсанға белгіленген. Қазір мөлшерлеме 15,75%: оны 16,25%-дан төмендету туралы шешімді Ұлттық банк 23 қазанда қабылдады, <a href="https://bank.kz/news/finansy-news/naczbank-kazahstana-snizil-bazovuyu-stavku-do-1575/" target="_blank" rel="nofollow noopener">деп жазған Bank.kz</a>. Бұл күздегі екінші төмендету болды, қыркүйекте мөлшерлеме 16,75%-дан 16,25%-ға дейін түсірілген.</p>
<p>2026 жылдың соңына дейін мөлшерлеменің өзгеру ықтималдығын реттеуші өзі төмен деп бағалаған. Ол атаған тәуекел — тұрғын үй-коммуналдық тарифтер бойынша төмен база салдарынан жыл соңына қарай инфляцияның жеделдеуі мүмкін. Реттеушінің тұжырымы бойынша, одан кейінгі шешімдер бағалар динамикасына, инфляциялық күтулерге және тәуекелдердің өзгеруіне байланысты.</p>
<p>Негізгі кіріс көрсеткіштерінің бірі белгілі. 2026 жылғы қазандағы инфляция — 9,2%, қыркүйекте 9,3% болған, деп хабарлады <a href="https://stat.gov.kz/ru/news/inflyatsiya-v-respublike-kazakhstan-v-oktyabre-2026-goda/" target="_blank" rel="nofollow noopener">Ұлттық статистика бюросы</a>. Базалық мөлшерлеме мен инфляция арасындағы алшақтық — 6,55 пайыздық тармақ.</p>
<h2 id="4-желтоқсандағы-үш-сценарий">4 желтоқсандағы үш сценарий<a class="anchor" href="#4-%d0%b6%d0%b5%d0%bb%d1%82%d0%be%d2%9b%d1%81%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d0%b0%d2%93%d1%8b-%d2%af%d1%88-%d1%81%d1%86%d0%b5%d0%bd%d0%b0%d1%80%d0%b8%d0%b9" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><table caption="Базалық мөлшерлеме бойынша шешімнің несие мен өсімпұлға әсері; СК формулалары және «несие мөлшерлемесі базалықтың соңынан өзгереді» шарты бойынша ZhasPro есебі">
  <thead>
      <tr>
          <th>Сценарий</th>
          <th>Базалық мөлшерлеме</th>
          <th>Өзгермелі мөлшерлемедегі 10 млн ₸ несие: жылдық пайыз</th>
          <th>Өсімпұл, жылдық %</th>
          <th>1 млн ₸ берешектен 30 күнге өсімпұл</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>Сақтау</td>
          <td>15,75%</td>
          <td>өзгеріссіз</td>
          <td>19,6875%</td>
          <td>16 182 ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>−0,25 пайыздық тармақ</td>
          <td>15,50%</td>
          <td>−25 000 ₸</td>
          <td>19,375%</td>
          <td>15 925 ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>−0,5 пайыздық тармақ</td>
          <td>15,25%</td>
          <td>−50 000 ₸</td>
          <td>19,0625%</td>
          <td>15 668 ₸</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>Қалай есептедік. Несие бойынша пайыз: 10 000 000 × 0,25% = жылына 25 000 ₸, немесе айына шамамен 2 083 ₸. Бұл мөлшерлемесі базалыққа байланған және онымен бірге қайта қаралатын несиеге қатысты. Өсімпұл: базалық мөлшерлеме × 1,25 × берешек × күндер / 365, мысалы, 1 000 000 × 19,6875% × 30 / 365 ≈ 16 182 ₸.</p>
<p>Кестеден шығатын қорытынды: жарты пайыздық тармаққа төмендеудің өзі жүктемені аз өзгертеді. 10 млн ₸ несие үшін бұл айына шамамен 4 мың ₸, өсімпұл үшін — жүздеген теңге айырма.</p>
<h2 id="бұл-бизнес-үшін-нені-білдіреді">Бұл бизнес үшін нені білдіреді<a class="anchor" href="#%d0%b1%d2%b1%d0%bb-%d0%b1%d0%b8%d0%b7%d0%bd%d0%b5%d1%81-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d1%96-%d0%b1%d1%96%d0%bb%d0%b4%d1%96%d1%80%d0%b5%d0%b4%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Өзгермелі мөлшерлемедегі несиелері бар ЖК мен ЖШС қаңтар бюджетін 15,75%-дан есептей алады: бұл базалық сценарий, реттеушінің өзі де өзгеріс күтпейді. Салық берешегі бар компанияларға шешімді күтудің мәні жоқ — кез келген нәтижеде өсімпұл жылдық 19%-ға жуық. Үлкен несие желілері бар ірі бизнес үшін 1 млрд ₸ қарызға 0,25 пайыздық тармақтың өзі жылына 2,5 млн ₸ береді, сондықтан сценарийлерді қазынашылық жоспарға салған жөн.</p>
<h2 id="не-істеу-керек">Не істеу керек<a class="anchor" href="#%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%83-%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Несие шарттарының талаптарын тексеріңіз: қай мөлшерлемелер базалыққа байланған және банк оларды қашан қайта қарайды. Төлемді <a href="https://zhasproject.kz/kz/tools/loan-calculator/">несие калькуляторында</a> қайта есептеңіз. 2026 жылғы шешімдер тарихы мен ағымдағы мән — <a href="https://zhasproject.kz/kz/indicators/base-rate/">базалық мөлшерлеме</a> бетінде.</p>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>Өзгермелі мөлшерлемесі бар мәмілелер мен несиелерді базалық сценарий ретінде 15,75%-дан жоспарлаған жөн.</li><li>Салық берешегі бойынша өсімпұл базалық мөлшерлеменің 1,25 еселенген мөлшерімен есептеледі: 15,75% кезінде — жылдық 19,6875%.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/bazovaya-stavka-4-dekabrya-2026/cover_hu_7ff3c1760699c97d.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">Базалық мөлшерлеме бойынша шешім: үстелі мен орындықтары бар бос келіссөз бөлмесі</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">Breather, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/bazovaya-stavka-4-dekabrya-2026/cover_hu_7ff3c1760699c97d.jpg" length="106579" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>2027 жылғы 1 қаңтардан ЖМЗЖ — 4,5%: 350 000 ₸ жалақыдан жұмыс беруші жарнасы жылына 42 000 ₸-ге өседі</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/opvr-4-5-s-2027/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/opvr-4-5-s-2027/</guid>
    <pubDate>Fri, 20 Nov 2026 11:00:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Болашаққа</category>
    <description>2027 жылғы 1 қаңтардан жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖМЗЖ) жалақының 3,5%-ынан 4,5%-ына дейін өседі. Айлығы 350 000 ₸ қызметкер үшін бұл айына 12 250 ₸-нің орнына 15 750 ₸ — жылына қосымша 42 000 ₸.</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/opvr-4-5-s-2027/cover_hu_4ec7ab15edcbec8c.jpg" width="1200" height="675" alt="2027 жылғы ЖМЗЖ: бухгалтер ноутбукпен жұмыс беруші жарналарын есептеп отыр" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">Fabian Irsara, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>Жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарының мөлшерлемесі Әлеуметтік кодексте бекітілген кесте бойынша өседі: 2026 жылы 3,5%, 2027 жылғы 1 қаңтардан 4,5% және 2028 жылғы 1 қаңтардан 5%. Кестені <a href="https://uchet.kz/news/rabotodateli-s-1-yanvarya-2027-goda-budut-platit-opvr-po-stavke-45/" target="_blank" rel="nofollow noopener">Uchet.kz</a> және <a href="https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/obyazatelnyie-pensionnyie-vznosyi-uvelichili-skolko-budut-590148/" target="_blank" rel="nofollow noopener">Tengrinews</a> еске салады. Жаңалық жаңа емес, бірақ мөлшерлеме көтерілгенге дейін алты апта қалды, ал бизнес дәл қазір 2027 жылға арналған бюджеттерін бекітіп жатыр.</p>
<h2 id="жылдар-бойынша-жарналар-кестесі">Жылдар бойынша жарналар кестесі<a class="anchor" href="#%d0%b6%d1%8b%d0%bb%d0%b4%d0%b0%d1%80-%d0%b1%d0%be%d0%b9%d1%8b%d0%bd%d1%88%d0%b0-%d0%b6%d0%b0%d1%80%d0%bd%d0%b0%d0%bb%d0%b0%d1%80-%d0%ba%d0%b5%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%81%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><table caption="Бір жұмыскерден айлық ЖМЗЖ және жылдық өсім; Әлеуметтік кодекстің 251-бабындағы мөлшерлемелер бойынша ZhasPro есебі">
  <thead>
      <tr>
          <th>Айлық жалақы</th>
          <th>2026 (3,5%)</th>
          <th>2027 (4,5%)</th>
          <th>2028 (5%)</th>
          <th>2027 жылғы өсім</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>110 000 ₸</td>
          <td>3 850 ₸</td>
          <td>4 950 ₸</td>
          <td>5 500 ₸</td>
          <td>+13 200 ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>250 000 ₸</td>
          <td>8 750 ₸</td>
          <td>11 250 ₸</td>
          <td>12 500 ₸</td>
          <td>+30 000 ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>350 000 ₸</td>
          <td>12 250 ₸</td>
          <td>15 750 ₸</td>
          <td>17 500 ₸</td>
          <td>+42 000 ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>500 000 ₸</td>
          <td>17 500 ₸</td>
          <td>22 500 ₸</td>
          <td>25 000 ₸</td>
          <td>+60 000 ₸</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>Формула: жалақы × мөлшерлеме. Жылдық өсім = жалақы × 1 пайыздық тармақ × 12. 350 000 ₸ айлық үшін: 350 000 × 1% × 12 = 42 000 ₸. Осындай жалақысы бар 20 адамдық компания үшін — жылына 840 000 ₸ қосымша шығыс.</p>
<h2 id="база-1-ден-50-етж-ға-дейін">База: 1-ден 50 ЕТЖ-ға дейін<a class="anchor" href="#%d0%b1%d0%b0%d0%b7%d0%b0-1-%d0%b4%d0%b5%d0%bd-50-%d0%b5%d1%82%d0%b6-%d2%93%d0%b0-%d0%b4%d0%b5%d0%b9%d1%96%d0%bd" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>ЖМЗЖ жұмыскердің табысынан есептеледі, бірақ база айына 1 ең төменгі жалақыдан (ЕТЖ) кем және 50 ЕТЖ-дан көп болмауы тиіс. Сондықтан екі шек те 2027 жылғы ЕТЖ-ға байланысты. Президент ЕТЖ-ны 110 000 ₸-ге дейін көтеруді тапсырды, ал 18 қарашада Құрылтай 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заңды қабылдады, онда бұл көтеруге қаражат көзделген (<a href="https://www.zakon.kz/obshestvo/6539101-kakie-raskhody-dobavili-v-byudzhet-kazakhstana-na-20272029-gody.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">Zakon.kz</a>). 110 000 ₸ болғанда ең төменгі база — 110 000 ₸, ең жоғарғысы — 5 500 000 ₸. Сонда бір жұмыскерден ең жоғары жарна айына 5 500 000 × 4,5% = 247 500 ₸ болады.</p>
<p>СК-нің 94-тарауы бойынша бірыңғай төлемдегі жұмыс берушілер үшін бөлу өзгереді: 2027 жылғы 1 қаңтардан бірыңғай төлем мөлшерлемесіндегі ЖМЗЖ үлесі — 17,4%.</p>
<h2 id="бұл-бизнес-үшін-нені-білдіреді">Бұл бизнес үшін нені білдіреді<a class="anchor" href="#%d0%b1%d2%b1%d0%bb-%d0%b1%d0%b8%d0%b7%d0%bd%d0%b5%d1%81-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d1%96-%d0%b1%d1%96%d0%bb%d0%b4%d1%96%d1%80%d0%b5%d0%b4%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Жалдамалы жұмыскерлері бар ЖК мен ЖШС бір қаңтарда еңбекақы қорының бірден екі себептен өсуіне тап болады: ЖМЗЖ мөлшерлемесі 1 пайыздық тармақ қосады, ал жаңа ЕТЖ ең төменгі базаны және төменгі шектегі жалақыларды көтереді. Ірі бизнес үшін жоғарғы шек маңызды: айлық 50 ЕТЖ-дан жоғары болса, жарна шекке тіреледі.</p>
<p>ЖМЗЖ барлығы үшін төленбейді. Жарналар 1975 жылы және одан кейін туған жұмыскерлер үшін аударылады. Қалған ерекшеліктер Әлеуметтік кодексте көрсетілген, оларды қызметкерлер тізімімен салыстырған жөн.</p>
<h2 id="қаңтарға-дейін-не-істеу-керек">Қаңтарға дейін не істеу керек<a class="anchor" href="#%d2%9b%d0%b0%d2%a3%d1%82%d0%b0%d1%80%d2%93%d0%b0-%d0%b4%d0%b5%d0%b9%d1%96%d0%bd-%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%83-%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Әр қызметкерге кететін шығысты <a href="https://zhasproject.kz/kz/tools/employer-cost-calculator/">жұмыс беруші шығыстарының калькуляторында</a> қайта есептеңіз. Есеп бағдарламасында мөлшерлеме 1 қаңтардан ауысатынын тексеріңіз. База мен ерекшеліктер туралы толығырақ — <a href="https://zhasproject.kz/kz/taxes/opvr-2026/">2027 жылғы ЖМЗЖ</a> шолуында, анықтамасы — <a href="https://zhasproject.kz/kz/glossary/opvr/">сөздікте</a>. ЖМЗЖ-ны өзі үшін төлейтін ЖК есебін <a href="https://zhasproject.kz/kz/research/ip-self-payments-2027/">ЖК-ның өзі үшін төлемдері</a> зерттеуінен табады.</p>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>2027 жылғы еңбекақы төлеу қоры ЖМЗЖ мөлшерлемесі есебінен де, база шектері есептелетін жаңа ең төменгі жалақы (ЕТЖ) есебінен де бір мезгілде өседі.</li><li>2028 жылдан мөлшерлеме тағы бір рет — 5%-ға дейін көтеріледі.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/opvr-4-5-s-2027/cover_hu_4ec7ab15edcbec8c.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">2027 жылғы ЖМЗЖ: бухгалтер ноутбукпен жұмыс беруші жарналарын есептеп отыр</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">Fabian Irsara, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/opvr-4-5-s-2027/cover_hu_4ec7ab15edcbec8c.jpg" length="155847" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>1 желтоқсаннан бастап киімнің бір бөлігін таңбалау міндетті: былғары киім, жасанды тері және басқа позициялар</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/markirovka-odezhdy-s-1-dekabrya-2026/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/markirovka-odezhdy-s-1-dekabrya-2026/</guid>
    <pubDate>Fri, 20 Nov 2026 09:30:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Реттеу және тексерулер</category>
    <description>11 күннен кейін, 2026 жылғы 1 желтоқсаннан бастап Қазақстанға әкелінген және елде өндірілген табиғи және композициялық былғарыдан тігілген киім, жасанды тері және тізбедегі басқа киім заттары тек таңбалау кодтарымен сатылуы тиіс. Шешім мамырда қабылданған — енді мерзімі келіп жетті.</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/markirovka-odezhdy-s-1-dekabrya-2026/cover_hu_e2f8bb6b3023643.jpg" width="1200" height="675" alt="Киімді таңбалау: дүкен витринасындағы тоқыма свитер киген манекен" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">Clem Onojeghuo, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>2026 жылғы 1 желтоқсаннан бастап Қазақстанға әкелінген немесе елде өндірілген жеңіл өнеркәсіп тауарларын таңбалау міндетті болады. Тізбеге табиғи немесе композициялық былғарыдан тігілген киім, жасанды тері және одан жасалған бұйымдар, сондай-ақ басқа да киім заттары енді. Таңбаланатын тауарлар тізбесі мен мерзімдері сауда және интеграция министрінің 2026 жылғы 26 мамырдағы бұйрығымен бекітілді, деп 5 маусымда <a href="https://www.zakon.kz/pravo/6520371-v-kazakhstane-utverdili-perechen-tovarov-podlezhashchikh-markirovke-i-ee-sroki.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">хабарлаған Zakon.kz</a>; бұйрық 14 тамызда күшіне енді. Құжат жаңа емес. Бірақ мерзімге 11 күн қалды, және киім дүкендеріне дайындығын тексеретін уақыт келді.</p>
<p>Біз тексерген жарияланымдарда бұйрықтың нөмірі келтірілмейді. Сондықтан «басқа киім заттары» позицияларының нақты құрамын қайта баяндаулармен емес, тізбе мәтінімен салыстырыңыз.</p>
<h2 id="таңбалау-күнтізбесі">Таңбалау күнтізбесі<a class="anchor" href="#%d1%82%d0%b0%d2%a3%d0%b1%d0%b0%d0%bb%d0%b0%d1%83-%d0%ba%d2%af%d0%bd%d1%82%d1%96%d0%b7%d0%b1%d0%b5%d1%81%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><table caption="26.05.2026 бұйрықпен бекітілген тізбе бойынша таңбалау мерзімдері; Zakon.kz, Inbusiness.kz">
  <thead>
      <tr>
          <th>Күні</th>
          <th>Не таңбаланады</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>2026 жылғы 1 ақпан</td>
          <td>кегтегі сыра</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>2026 жылғы 1 қыркүйек</td>
          <td>бөтелкедегі сыра</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>2026 жылғы 1 желтоқсан</td>
          <td>табиғи және композициялық былғарыдан тігілген киім, жасанды тері және одан жасалған бұйымдар, тізбедегі басқа киім заттары</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>2027 жылғы 1 қаңтар</td>
          <td>банкадағы сыра</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>Бұл ауқымды кеңейтудің бір бөлігі. <a href="https://inbusiness.kz/index.php/ru/news/v-kazahstane-rasshiryayut-markirovku-pochti-do-150-kategorij-tovarov" target="_blank" rel="nofollow noopener">Inbusiness.kz</a> деректері бойынша, таңбаланатын тауарлар тізбесі 150-ге жуық санатқа дейін өседі. Киімнен кейін кезек басқа топтарға да жетеді, сондықтан бір рет бапталған есеп қайта керек болады.</p>
<h2 id="бұл-кімге-қатысты">Бұл кімге қатысты<a class="anchor" href="#%d0%b1%d2%b1%d0%bb-%d0%ba%d1%96%d0%bc%d0%b3%d0%b5-%d2%9b%d0%b0%d1%82%d1%8b%d1%81%d1%82%d1%8b" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Былғары мен жасанды теріден тігілген киім импорттаушыларына: код тауар сатылымға түскенге дейін түсіріледі. Тізбедегі бұйымдарды шығаратын тігін өндірістеріне. Сөрелерінде мұндай тауар бар бөлшек дүкендерге, бутиктерге және базардағы сатушыларға. Интернет-дүкендерге: таңбалау сату арнасына байланысты емес, онлайн-сатушыға да кодтарды есепке алу керек, толығырақ — <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/online-store-ip/">ЖК-ға арналған интернет-дүкен</a> туралы материалда.</p>
<p>Оңайлатылған режимдегі ЖК үшін ерекшелік жоқ. Талап салық режиміне емес, тауарға байланысты.</p>
<h2 id="киім-дүкеніне-арналған-10-күндік-чек-парақ">Киім дүкеніне арналған 10 күндік чек-парақ<a class="anchor" href="#%d0%ba%d0%b8%d1%96%d0%bc-%d0%b4%d2%af%d0%ba%d0%b5%d0%bd%d1%96%d0%bd%d0%b5-%d0%b0%d1%80%d0%bd%d0%b0%d0%bb%d2%93%d0%b0%d0%bd-10-%d0%ba%d2%af%d0%bd%d0%b4%d1%96%d0%ba-%d1%87%d0%b5%d0%ba-%d0%bf%d0%b0%d1%80%d0%b0%d2%9b" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><ol>
<li>Ассортиментті тізбемен салыстырыңыз. Былғары мен жасанды теріден жасалған әр позицияны және құжатта бар болса, басқа киім заттарын белгілеңіз.</li>
<li>Қалдықтарды санаңыз. 30 қарашадан кейін қойма мен залда қалатын тауарды да кодпен сатуға тура келеді.</li>
<li>Таңбалау жүйесіне тіркеліп, қажетті мөлшерде кодтарға тапсырыс беріңіз.</li>
<li>Кассаны тексеріңіз. Онлайн-касса сату кезінде таңбалау кодын оқуы тиіс; моделі ескі болса, жеткізушіден жаңартуды нақтылаңыз. Кассаны қалай таңдау керектігін <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/cash-register/">ЖК-ға арналған онлайн-касса</a> туралы материалда талдадық.</li>
<li>Есеп бағдарламасы мен ЭШФ-ны тексеріңіз. Таңбаланған тауар туралы мәліметтер құжаттарға түседі, оны түсінуге <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/esf-product-id/">ЭШФ АЖ-дегі тауар сәйкестендіргіші</a> туралы мақала көмектеседі.</li>
<li>Жеткізушілерді ескертіңіз: 1 желтоқсаннан бастап тізбедегі киімді тек кодтарымен қабылдаңыз.</li>
</ol>
<h2 id="дүкен-неге-тәуекел-етеді">Дүкен неге тәуекел етеді<a class="anchor" href="#%d0%b4%d2%af%d0%ba%d0%b5%d0%bd-%d0%bd%d0%b5%d0%b3%d0%b5-%d1%82%d3%99%d1%83%d0%b5%d0%ba%d0%b5%d0%bb-%d0%b5%d1%82%d0%b5%d0%b4%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Мерзімнен кейін таңбаланбаған тауарды сатқаны үшін дүкенге айыппұл және тауарды алып қою қаупі төнуі мүмкін. Айыппұл мөлшері ӘҚБтК бабына және бұзушылық түріне байланысты, сондықтан біз оны мұнда атамаймыз: нақты соманы кодекстен немесе заңгерден нақтылаңыз. Саудаға қойылатын жалпы рұқсат беру талаптары <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/licenses-permits/">шағын бизнеске арналған лицензиялар мен рұқсаттар</a> туралы материалда жиналған.</p>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>Киім дүкендеріне, импорттаушыларға және тігін өндірістеріне тауарды, оның ішінде қоймадағы қалдықтарды уақытында таңбалап үлгеру керек.</li><li>Касса мен есеп бағдарламасы таңбалау кодтарын оқуы тиіс, әйтпесе сауда тоқтайды.</li><li>Таңбаланатын тауарлар тізбесі 150-ге жуық санатқа дейін кеңейеді — келесі мерзімдер де белгіленген.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/markirovka-odezhdy-s-1-dekabrya-2026/cover_hu_e2f8bb6b3023643.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">Киімді таңбалау: дүкен витринасындағы тоқыма свитер киген манекен</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">Clem Onojeghuo, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/markirovka-odezhdy-s-1-dekabrya-2026/cover_hu_e2f8bb6b3023643.jpg" length="123921" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>Құрылтай 2027–2029 жылдарға арналған бюджетті қабылдады: АЕК 4 693 ₸, шығыстар 30,2 трлн ₸ — бизнес қаңтардан нені қайта есептейді</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/byudzhet-2027-2029-prinyat-mrp-4693/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/byudzhet-2027-2029-prinyat-mrp-4693/</guid>
    <pubDate>Wed, 18 Nov 2026 18:00:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Экономика және нарықтар</category>
    <description>18 қарашада Құрылтай 2027 жылға 30,2 трлн ₸ шығыс көзделген 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заңды қабылдады. Заң жобасында 1 қаңтардан бастап АЕК — 4 693 ₸, бұл қазіргіден 8,5%-ға көп: онымен бірге ҚҚС пен оңайлатылған режим шектері, шегерімдер және бизнес АЕК-пен есептейтін …</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/byudzhet-2027-2029-prinyat-mrp-4693/cover_hu_aacd59fbc50f96db.jpg" width="1200" height="675" alt="Құрылыс орманындағы дулыға мен белгі жилет киген жұмысшы: 2027–2029 жылдардың бюджеті және мемлекеттік шығыстар" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">Clem Onojeghuo, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>2026 жылғы 18 қарашада Құрылтай «2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» заңды <a href="https://forbes.kz/articles/v-kazahstane-peresmotreli-byudzhetnye-rashody-na-2027-god-d15999" target="_blank" rel="nofollow noopener">екінші оқылымда мақұлдап, үшінші оқылымда қабылдады</a> (<a href="https://kapital.kz/economic/155761/kurultaj-odobril-respublikanskij-byudzhet-na-2027-2029-gody.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">Kapital.kz</a>). Бірінші оқылым 14 қазанда өткен. Заңға Президенттің қол қойғаны 20 қарашада ашық дереккөздерде расталмаған.</p>
<h2 id="бюджеттің-негізгі-сандары">Бюджеттің негізгі сандары<a class="anchor" href="#%d0%b1%d1%8e%d0%b4%d0%b6%d0%b5%d1%82%d1%82%d1%96%d2%a3-%d0%bd%d0%b5%d0%b3%d1%96%d0%b7%d0%b3%d1%96-%d1%81%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d0%b0%d1%80%d1%8b" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><ul>
<li>2027 жылғы республикалық бюджет шығыстары — <a href="https://forbes.kz/articles/v-kazahstane-peresmotreli-byudzhetnye-rashody-na-2027-god-d15999" target="_blank" rel="nofollow noopener">30,2 трлн ₸</a>.</li>
<li>Меншікті кірістер — 19,9 трлн ₸, трансферттер — 5,5 трлн ₸.</li>
<li>Жобаға Жолдаудағы тапсырмаларға <a href="https://www.zakon.kz/obshestvo/6539101-kakie-raskhody-dobavili-v-byudzhet-kazakhstana-na-20272029-gody.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">114,1 млрд ₸</a> (оның 75,9 млрд ₸-сі — ЕТЖ-ны 110 000 ₸-ге дейін көтеруге) және Президенттің жекелеген тапсырмаларына 101,5 млрд ₸ қосылды.</li>
</ul>
<p>Бизнес үшін басқасы маңыздырақ: заң жобасында 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап АЕК — 2026 жылғы 4 325 ₸ орнына <a href="https://kapital.kz/finance/152367/mrp-v-2027-godu-planiruyut-uvelichit-na-85percent.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">4 693 ₸</a>, яғни +8,5%. Жобадағы ең төменгі күнкөріс деңгейі — 50 851 ₸ орнына <a href="https://uchet.kz/week/mzp-i-mrp-na-2027-god-proekt-respublikanskogo-byudzheta-opublikovan/" target="_blank" rel="nofollow noopener">55 173 ₸</a>. Заң қабылданғанда бұл сомалар өзгерді деген хабар жоқ. Қабылданған заңның мәтіні жарияланғаннан кейін оны салыстырып шығамыз.</p>
<h2 id="теңгемен-қанша-2026-және-2027-жылдардағы-аек-кестесі">Теңгемен қанша: 2026 және 2027 жылдардағы АЕК кестесі<a class="anchor" href="#%d1%82%d0%b5%d2%a3%d0%b3%d0%b5%d0%bc%d0%b5%d0%bd-%d2%9b%d0%b0%d0%bd%d1%88%d0%b0-2026-%d0%b6%d3%99%d0%bd%d0%b5-2027-%d0%b6%d1%8b%d0%bb%d0%b4%d0%b0%d1%80%d0%b4%d0%b0%d2%93%d1%8b-%d0%b0%d0%b5%d0%ba-%d0%ba%d0%b5%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%81%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Кез келген жолға арналған формула: теңгедегі сома = АЕК саны × 4 325 ₸ (2026) немесе × 4 693 ₸ (2027). Әр АЕК-ке айырма — 368 ₸.</p>
<table>
  <thead>
      <tr>
          <th>АЕК-пен не есептеледі</th>
          <th>АЕК</th>
          <th>2026, ₸</th>
          <th>2027, ₸</th>
          <th>Айырма, ₸</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>1 АЕК</td>
          <td>1</td>
          <td>4 325</td>
          <td>4 693</td>
          <td>+368</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Жалпыға бірдей режимдегі ЖК-ның өзі үшін айлық әлеуметтік салығы</td>
          <td>2</td>
          <td>8 650</td>
          <td>9 386</td>
          <td>+736</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>ЖШС әлеуметтік салығының ең төменгі базасы</td>
          <td>14</td>
          <td>60 550</td>
          <td>65 702</td>
          <td>+5 152</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Айына ЖТС бойынша базалық шегерім</td>
          <td>30</td>
          <td>129 750</td>
          <td>140 790</td>
          <td>+11 040</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамның айлық табыс лимиті</td>
          <td>300</td>
          <td>1 297 500</td>
          <td>1 407 900</td>
          <td>+110 400</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Бизнес-идеяға грант, жоғарғы шегі</td>
          <td>400-ге дейін</td>
          <td>1 730 000</td>
          <td>1 877 200</td>
          <td>+147 200</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>ҚҚС бойынша тіркеу шегі</td>
          <td>10 000</td>
          <td>43 250 000</td>
          <td>46 930 000</td>
          <td>+3 680 000</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Оңайлатылған режимде жылдық табыс лимиті</td>
          <td>600 000</td>
          <td>2 595 000 000</td>
          <td>2 815 800 000</td>
          <td>+220 800 000</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>АЕК-пен белгіленген шектер 2027 жылға арналған бюджет туралы заңда белгіленген АЕК бойынша қайта есептеледі, сондықтан жаңа сомалар 2027 жылы қолданылады.</p>
<h2 id="жк-жшс-және-ірі-бизнес-үшін-мұның-мәні">ЖК, ЖШС және ірі бизнес үшін мұның мәні<a class="anchor" href="#%d0%b6%d0%ba-%d0%b6%d1%88%d1%81-%d0%b6%d3%99%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%80%d1%96-%d0%b1%d0%b8%d0%b7%d0%bd%d0%b5%d1%81-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bc%d2%b1%d0%bd%d1%8b%d2%a3-%d0%bc%d3%99%d0%bd%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p><strong>Оңайлатылған режимдегі ЖК</strong> табыс лимиті мен ҚҚС шегі бойынша қосымша кеңістік алады: 2026 жылы 43,25 млн ₸-ге жақындаған табыс 2027 жылы міндетті тіркеуге дейін көбірек орын қалдырады.</p>
<p><strong>ЖШС</strong> әлеуметтік салық пен шегерімдердің есебін жаңартқаны жөн: ең төменгі база да, қызметкердің базалық шегерімі де АЕК-ке байланысты. АЕК-пен белгіленген айыппұлдар мен мемлекеттік баждар да теңгемен қымбаттайды.</p>
<p><strong>Ірі бизнес пен мемлекеттік тапсырыс мердігерлері</strong> шығыс бөлігіне қарайды: 30,2 трлн ₸-нің бір бөлігі мемлекеттік сатып алу арқылы өтеді, ал бұл — мердігерлер мен жеткізушілерге сұраныс.</p>
<p>Жәрдемақыларға сақ қараған жөн. Жоба бойынша олардың бір бөлігі 2027 жылы <a href="https://kz.kursiv.media/2026-09-03/svan-chast-posobij-ot-gosudarstva-v-2027-godu-budut-schitat-po-staromu-nesmotrya-na-rost-mrp/" target="_blank" rel="nofollow noopener">бұрынғы АЕК-пен есептеледі</a> — 4 325 ₸, сондықтан АЕК-тің өсуі барлық төлемнің автоматты түрде өсуін білдірмейді.</p>
<h2 id="қаңтарға-дейін-не-істеу-керек">Қаңтарға дейін не істеу керек<a class="anchor" href="#%d2%9b%d0%b0%d2%a3%d1%82%d0%b0%d1%80%d2%93%d0%b0-%d0%b4%d0%b5%d0%b9%d1%96%d0%bd-%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%83-%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><ol>
<li>Шарттар мен ішкі ережелерден АЕК-ке байланған сомаларды тауып, кесте бойынша қайта есептеу.</li>
<li><a href="https://zhasproject.kz/kz/mrp/">Жылдар бойынша АЕК</a> бетіндегі конвертермен және <a href="https://zhasproject.kz/kz/mrp/2027/">2027 жылғы АЕК</a> туралы толық талдаумен салыстыру.</li>
<li><a href="https://zhasproject.kz/kz/grants/grant-400-mrp/">400 АЕК-ке дейінгі грантқа</a> өтінім дайындап жүргендер ескерсін: теңгедегі жоғарғы шегі 1 877 200 ₸-ге дейін өседі.</li>
</ol>
<p>Жалақы туралы бөлек: 1 қаңтардан ЕТЖ — 110 000 ₸, толығырақ <a href="https://zhasproject.kz/kz/indicators/min-wage-2027/">2027 жылғы ЕТЖ</a> бетінде. Ең төменгі күнкөріс деңгейі қалай есептелетінін және бюджеттің есептік көрсеткіші статистикадан немен ерекшеленетінін біз <a href="https://zhasproject.kz/kz/indicators/subsistence-minimum-2026/">ең төменгі күнкөріс деңгейі</a> туралы материалда түсіндірдік.</p>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>АЕК-пен есептелетін барлық сома 2027 жылғы 1 қаңтардан теңгемен 8,5%-ға көбейеді: шектер, шегерімдер, арнаулы режим лимиттері, айыппұлдар.</li><li>ҚҚС бойынша тіркеу шегі (10 000 АЕК) 43,25 млн ₸-ден 46,93 млн ₸-ге дейін өседі.</li><li>Жоба бойынша 2027 жылы мемлекеттік жәрдемақылардың бір бөлігі бұрынғы 4 325 ₸ АЕК-пен есептеледі.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/byudzhet-2027-2029-prinyat-mrp-4693/cover_hu_aacd59fbc50f96db.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">Құрылыс орманындағы дулыға мен белгі жилет киген жұмысшы: 2027–2029 жылдардың бюджеті және мемлекеттік шығыстар</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">Clem Onojeghuo, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/byudzhet-2027-2029-prinyat-mrp-4693/cover_hu_aacd59fbc50f96db.jpg" length="137978" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар саны 805 мыңға жетті: депутаттар маусымдық табыс үшін айына 300 АЕК орнына жылдық 3 600 АЕК лимит сұрайды</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/samozanyatye-805-tysyach-godovoj-limit/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/samozanyatye-805-tysyach-godovoj-limit/</guid>
    <pubDate>Wed, 18 Nov 2026 17:00:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Салықтар</category>
    <description>Қазақстанда өзін-өзі жұмыспен қамтығандар саны 14,5 мыңнан 805 мың адамға дейін өсті. 18 қарашада «Ақ жол» фракциясының депутаттары маусымдық жұмыскерлер (туризм, құрылыс, тасымал) бір шарықтау айы үшін режимнен айырылмауы үшін айлық 300 АЕК табыс лимитін жылдық 3 600 АЕК лимитпен ауыстыруды ұсынды. …</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/samozanyatye-805-tysyach-godovoj-limit/cover_hu_7c169f7b90d5bbb1.jpg" width="1200" height="675" alt="Көлік рөліндегі жүргізуші: өзін-өзі жұмыспен қамтыған такси жүргізушілері мен курьерлердің табыс лимиті" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">Abdiel Ibarra, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>6 қазанда Қаржы министрі Мәди Тәкиев Қазақстанда өзін-өзі жұмыспен қамтығандар саны <a href="https://www.inform.kz/ru/chislo-samozanyatih-viroslo-do805-tisyachchelovek-minfin-rk-b0cbda53" target="_blank" rel="nofollow noopener">14,5 мыңнан 805 мың адамға дейін өскенін</a> хабарлады. Ол өсімді арнаулы режимнің енгізілуімен және цифрлық платформалардың қосылуымен байланыстырды.</p>
<p>18 қарашада «Ақ жол» фракциясының депутаттары ұлттық экономика министріне сауал жолдады: айына 300 АЕК орнына жылына 3 600 АЕК <a href="https://kz.kursiv.media/2026-11-18/svan-izmenit-kriterii-dohodov-dlya-samozanyatyh-predlagayut-deputaty/" target="_blank" rel="nofollow noopener">лимит белгілеу</a>. Екінші ұсыныс — такси жүргізушілері мен курьерлерде 20%-ға дейін жететін сервис комиссиясын өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамның табысына қоспау.</p>
<p>Бұл заң жобасы емес, сауал. Шешім болмағанша айлық лимит қолданылады.</p>
<h2 id="айлық-лимит-неге-ыңғайсыз">Айлық лимит неге ыңғайсыз<a class="anchor" href="#%d0%b0%d0%b9%d0%bb%d1%8b%d2%9b-%d0%bb%d0%b8%d0%bc%d0%b8%d1%82-%d0%bd%d0%b5%d0%b3%d0%b5-%d1%8b%d2%a3%d2%93%d0%b0%d0%b9%d1%81%d1%8b%d0%b7" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Қазір табыс айына 300 АЕК-тен аспаса, режимге құқық сақталады. Табысы тұрақты курьер немесе такси жүргізушісі үшін бұл қолайлы. Бірақ көп адамның табысы маусымдық, депутаттардың ұсынысы да дәл соларға арналған. Бір ай лимиттен асса — орындаушы режимнен айырылады, дегенмен ол жыл бойы он екі «айлық» лимит рұқсат ететіннен аз тапқан болуы мүмкін.</p>
<h2 id="есеп-теңгемен-лимиттер">Есеп: теңгемен лимиттер<a class="anchor" href="#%d0%b5%d1%81%d0%b5%d0%bf-%d1%82%d0%b5%d2%a3%d0%b3%d0%b5%d0%bc%d0%b5%d0%bd-%d0%bb%d0%b8%d0%bc%d0%b8%d1%82%d1%82%d0%b5%d1%80" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Формула: лимит = АЕК × 300 (айына) немесе АЕК × 3 600 (жылына). 2026 жылғы АЕК — 4 325 ₸, 2027 жылғы — бюджет жобасы бойынша 4 693 ₸.</p>
<table>
  <thead>
      <tr>
          <th>Лимит</th>
          <th>2026</th>
          <th>2027</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>Айына 300 АЕК (қолданыста)</td>
          <td>1 297 500 ₸</td>
          <td>1 407 900 ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Жылына 3 600 АЕК (ұсыныс)</td>
          <td>15 570 000 ₸</td>
          <td>16 894 800 ₸</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p><strong>Шартты мысал.</strong> Курьер 2026 жылы он бір ай бойы айына 900 000 ₸-ден, ал желтоқсанда 1 500 000 ₸ табады.</p>
<ul>
<li>Жылына: 900 000 × 11 + 1 500 000 = 11 400 000 ₸ — жылдық 15 570 000 ₸ лимиттен аз.</li>
<li>Бірақ желтоқсандағы 1 500 000 ₸ айлық 1 297 500 ₸ лимиттен көп. Қолданыстағы ережелер бойынша ол режимнен айырылады.</li>
<li>Жылдық лимит болса, ол өзін-өзі жұмыспен қамтыған күйінде қалар еді.</li>
</ul>
<p>Комиссия туралы екінші ұсыныс та осылай жұмыс істейді. Клиенттер сервис арқылы 1 400 000 ₸ төлеп, сервис 20%-ын (280 000 ₸) ұстап қалса, орындаушының қолына 1 120 000 ₸ тиеді. Комиссияны есептемегенде табыс айлық лимитке сыяды, есептегенде — сыймайды.</p>
<h2 id="бизнес-үшін-мұның-мәні">Бизнес үшін мұның мәні<a class="anchor" href="#%d0%b1%d0%b8%d0%b7%d0%bd%d0%b5%d1%81-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bc%d2%b1%d0%bd%d1%8b%d2%a3-%d0%bc%d3%99%d0%bd%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p><strong>Өзін-өзі жұмыспен қамтығандармен жұмыс істейтін жеткізу және такси платформалары, сервистік компаниялар</strong> бұрынғыдай орындаушылардың айлық табысын қадағалауы керек: 300 АЕК-тен асу адамның режимнен шығатынын білдіреді. Режимдер арасындағы таңдау қалай көрінетінін біз <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/courier-taxi/">«Курьер, такси, жеткізу: өзін-өзі жұмыспен қамтыған немесе ЖК»</a> материалында талдадық.</p>
<p><strong>Табысы маусымдық орындаушылардың өздері</strong> әзірге мәселені бұрынғыша шешеді: шарықтау айларын есептеп, қажет болса ЖК тіркейді. Режимдерді салыстыру — <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/self-employed-vs-ip/">«Өзін-өзі жұмыспен қамтыған немесе оңайлатылған режимдегі ЖК»</a> мақаласында.</p>
<p><strong>Өзін-өзі жұмыспен қамтығандармен ынтымақтасуды енді ғана ойлап жүрген компаниялар</strong> <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/self-employed-activities/">рұқсат етілген қызмет түрлерінің тізімімен</a> салыстыра алады.</p>
<p>Бөлек, Салық кодексіне түзетулер жобасында банктердің өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін <a href="https://mybuh.kz/news/samozanyatye-v-2027-godu-banki-i-platformy-budut-uderzhivat-sotsplatezhi/" target="_blank" rel="nofollow noopener">салық агенті болу рөлі</a> талқыланып жатыр — мұны да қадағалаған жөн. Режимнің жалпы ережелері <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/self-employed/">«Қазақстандағы өзін-өзі жұмыспен қамтығандар»</a> бетінде, ал сомаларды 2027 жылға қайта есептеу — <a href="https://zhasproject.kz/kz/mrp/2027/">2027 жылғы АЕК</a> туралы материалда.</p>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>Қазір өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам айлық табысы 300 АЕК-тен асса, режимнен айырылады — 2026 жылы бұл 1 297 500 ₸.</li><li>Жылдық 3 600 АЕК лимит жиынтығында он екі айлық лимитке тең, бірақ шарықтау айын ЖК тіркемей-ақ өткеруге мүмкіндік береді.</li><li>Депутаттар сервис комиссиясын табысқа қоспауды да ұсынады — такси жүргізушілері мен курьерлерде ол 20%-ға дейін жетеді.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/samozanyatye-805-tysyach-godovoj-limit/cover_hu_7c169f7b90d5bbb1.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">Көлік рөліндегі жүргізуші: өзін-өзі жұмыспен қамтыған такси жүргізушілері мен курьерлердің табыс лимиті</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">Abdiel Ibarra, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/samozanyatye-805-tysyach-godovoj-limit/cover_hu_7c169f7b90d5bbb1.jpg" length="104389" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>«Даму» «Арманнан іске» пилотын іске қосты: идеясы бар, бірақ кепілі жоқ адамдарға несие бойынша 85%-ға дейін кепілдік</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/damu-armannan-iske-garantii-85/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/damu-armannan-iske-garantii-85/</guid>
    <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 17:00:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Мемлекеттік қолдау</category>
    <description>«Даму» қоры өз ісін ашқысы келетін, бірақ кепіл болмағандықтан несие ала алмайтын адамдарға арналған «Арманнан іске» пилоттық бағдарламасын іске қосты. Қор қарыз сомасының 85%-ына дейін кепілдік береді, оның орнына өз жинағыңыз, жақсы несие тарихы және дайын бизнес-жоспар қажет.</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/damu-armannan-iske-garantii-85/cover_hu_fe252daf202e3433.jpg" width="1200" height="675" alt="Шағын кофеханадағы сөре жанындағы келушілер мен бариста: «Даму» қорының кепілдігімен өз ісін ашу" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">Redd Angelo, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>17 қарашада «Даму» қорының басқарма төрағасы Фархат Сарсекеев жаңа «Арманнан іске» пилоттық бағдарламасы туралы айтып берді. Ол <a href="https://kz.kursiv.media/2026-11-17/kaye-hotite-otkryt-biznes-no-ne-hvataet-deneg-v-kazahstane-zapustili-novuyu-programmu/" target="_blank" rel="nofollow noopener">пилоттық режимде жұмыс істеп тұр</a> және өз ісін ашқысы келетін, бірақ қаржыландыру тарта алмайтын азаматтарға арналған. Қор банктегі немесе басқа қаржы ұйымындағы несие бойынша 85%-ға дейін кепілдік береді.</p>
<h2 id="кімге-лайық-және-қандай-шарттар">Кімге лайық және қандай шарттар<a class="anchor" href="#%d0%ba%d1%96%d0%bc%d0%b3%d0%b5-%d0%bb%d0%b0%d0%b9%d1%8b%d2%9b-%d0%b6%d3%99%d0%bd%d0%b5-%d2%9b%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d0%b0%d0%b9-%d1%88%d0%b0%d1%80%d1%82%d1%82%d0%b0%d1%80" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Сарсекеев <a href="https://informburo.kz/novosti/nuzny-biznes-plan-sberezeniia-sovety-zelaiushhim-otkryt-svoe-delo-dal-glava-fonda-damu" target="_blank" rel="nofollow noopener">үш шартты</a> атады:</p>
<ol>
<li>Бастапқы жарнаға арналған өз жинағы.</li>
<li>Оң несие тарихы.</li>
<li>Дайын бизнес-жоспар.</li>
</ol>
<p>Бұдан басқа, өтінімді қарағанда бизнестің қай жерде жұмыс істейтініне, қалай сататынына және үй-жайдың бар-жоғына назар аударады. Жалға алынған үй-жай да жарайды.</p>
<p>«Даму» Кепілдік қорындағы кепілдік лимиті — қаржыландыру сомасының 85%-ына дейін, бірақ <a href="https://damu.kz/ru/programmi/guarantee/guarantee_fund" target="_blank" rel="nofollow noopener">3,5 млрд ₸-ден аспайды</a>. Бастапқы несие үшін бұл жоғарғы шек шектеу бола қоймайды: банктің қанша соманы мақұлдайтыны маңыздырақ.</p>
<p>Пилот нәтиже көрсетсе, бағдарламаны кеңірек таратуды жоспарлап отыр. <a href="https://informburo.kz/novosti/nuzny-biznes-plan-sberezeniia-sovety-zelaiushhim-otkryt-svoe-delo-dal-glava-fonda-damu" target="_blank" rel="nofollow noopener">Informburo.kz</a> деректері бойынша, 30 бен 55 жас аралығындағы қатысушылар Human Capital компаниясының екі айлық акселерациясынан өтеді. Демо-күндер Астана мен Алматыда өтті, келесісін желтоқсанның басында Шымкентте өткізу жоспарланған. Қатысушылар саны мен өңірлердің толық тізімі ашылмаған — оларды қордан немесе банктен нақтылау керек.</p>
<h2 id="есеп-өз-кепіліңіз-қанша-керек">Есеп: өз кепіліңіз қанша керек<a class="anchor" href="#%d0%b5%d1%81%d0%b5%d0%bf-%d3%a9%d0%b7-%d0%ba%d0%b5%d0%bf%d1%96%d0%bb%d1%96%d2%a3%d1%96%d0%b7-%d2%9b%d0%b0%d0%bd%d1%88%d0%b0-%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Кепілдік несиенің 85%-ын жабады, қалған 15%-ын қарыз алушы өзі қамтамасыз етеді. Формула: кепілдік = несие × 0,85; өз қамтамасыз етуі = несие × 0,15.</p>
<table>
  <thead>
      <tr>
          <th>Несие сомасы</th>
          <th>«Даму» кепілдігі (85%)</th>
          <th>Өз қамтамасыз етуі (15%)</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>5 млн ₸</td>
          <td>4,25 млн ₸</td>
          <td>0,75 млн ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>10 млн ₸</td>
          <td>8,5 млн ₸</td>
          <td>1,5 млн ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>20 млн ₸</td>
          <td>17 млн ₸</td>
          <td>3 млн ₸</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>10 млн ₸-лік идеясы бар кәсіпкер өз мүлкімен немесе ақшасымен тек 1,5 млн ₸-ні жабады. Бұл жинақтан төленетін бастапқы жарнаны жоймайды — оны бөлек талап етеді.</p>
<h2 id="жаңадан-бастаушы-және-жұмыс-істеп-жүрген-кәсіпкерлер-үшін-мұның-мәні">Жаңадан бастаушы және жұмыс істеп жүрген кәсіпкерлер үшін мұның мәні<a class="anchor" href="#%d0%b6%d0%b0%d2%a3%d0%b0%d0%b4%d0%b0%d0%bd-%d0%b1%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b0%d1%83%d1%88%d1%8b-%d0%b6%d3%99%d0%bd%d0%b5-%d0%b6%d2%b1%d0%bc%d1%8b%d1%81-%d1%96%d1%81%d1%82%d0%b5%d0%bf-%d0%b6%d2%af%d1%80%d0%b3%d0%b5%d0%bd-%d0%ba%d3%99%d1%81%d1%96%d0%bf%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%bb%d0%b5%d1%80-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bc%d2%b1%d0%bd%d1%8b%d2%a3-%d0%bc%d3%99%d0%bd%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p><strong>ЖК немесе ЖШС ашуға енді ғана жиналып жүргендер үшін</strong> бағдарлама басты кедергіні — кепілдің жоқтығын — алып тастайды. Бірақ дайындыққа қойылатын талап жоғары: есептер мен несие тарихы болмаса, өтінім қаралмайды. Қабылданатын құжатты қалай жасау керектігін біз <a href="https://zhasproject.kz/kz/business-plans/how-to-write/">«Бизнес-жоспарды қалай құру керек»</a> нұсқаулығында және <a href="https://zhasproject.kz/kz/business-plans/damu-requirements/">«Даму» мен банктердің бизнес-жоспарға қоятын талаптары</a> туралы материалда талдадық.</p>
<p><strong>Жұмыс істеп тұрған шағын бизнеске</strong> «Арманнан іске» арналмаған: ол іс бастауға арналған. Өсіп келе жатқан компаниялар үшін қордың басқа құралдары бар, олар <a href="https://zhasproject.kz/kz/financing/damu-fund/">«Даму» қорының бағдарламалары</a> шолуында жинақталған.</p>
<h2 id="не-істеу-керек">Не істеу керек<a class="anchor" href="#%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%83-%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><ol>
<li>Несие тарихын тексеріп, мерзімі өткен берешек болса, оны жабу.</li>
<li>Бастапқы жарна ретінде салуға болатын жинақты есептеу.</li>
<li>Сату арналары мен үй-жайы көрсетілген бизнес-жоспар дайындау.</li>
<li>Нұсқаларды салыстыру: <a href="https://zhasproject.kz/kz/financing/loan-without-collateral/">«Даму» кепілдігімен кепілсіз несие</a> және <a href="https://zhasproject.kz/kz/financing/startup-loan/">бизнесті нөлден ашуға несие</a> туралы материалда сипатталған басқа жолдар.</li>
</ol>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>Іс бастаудағы басты кедергі — кепіл: 10 млн ₸ несие бойынша 85% кепілдік болғанда өз қамтамасыз етуіңіз небәрі 1,5 млн ₸-ге керек.</li><li>Бизнес-жоспарсыз, алғашқы жарнаға жинақсыз және оң несие тарихынсыз өтінім қаралмайды.</li><li>Бағдарлама пилоттық режимде жұмыс істейді; нәтиже көрсетсе, оны кеңірек таратуды жоспарлап отыр.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/damu-armannan-iske-garantii-85/cover_hu_fe252daf202e3433.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">Шағын кофеханадағы сөре жанындағы келушілер мен бариста: «Даму» қорының кепілдігімен өз ісін ашу</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">Redd Angelo, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/damu-armannan-iske-garantii-85/cover_hu_fe252daf202e3433.jpg" length="140312" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>Теңге долларға шаққанда 444-ке дейін нығайды: қаңтардағы орташа бағаммен салыстырғанда доллар 12%-ға арзандады</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/kurs-tenge-noyabr-2026-444/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/kurs-tenge-noyabr-2026-444/</guid>
    <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 11:00:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Экономика және нарықтар</category>
    <description>9–14 қараша аптасында доллардың ресми бағамы 447,14-тен 444,30 ₸-ге дейін төмендеді. $10 000-дық импорт келісімшарты қараша ортасындағы бағам бойынша қаңтардағы орташа бағаммен салыстырғанда 617 900 ₸ арзанға түседі, ал экспорттаушы сол түсімнен дәл осы сомаға аз алады.</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/kurs-tenge-noyabr-2026-444/cover_hu_2a03ed48d58d51b9.jpg" width="1200" height="675" alt="Теңге бағамы және импорт есебі: жұмыс үстеліндегі калькулятор, дәптер және ноутбук" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">Unknown author (Unsplash), Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>2026 жылғы 9–14 қараша аралығындағы аптада доллардың ресми бағамы 447,14-тен 444,30 ₸-ге дейін, еуро 499,54-тен 490,91 ₸-ге дейін төмендеді, <a href="https://bank.kz/news/finansy-news/kurs-tenge-za-nedelyu-9-14-noyabrya-2026/" target="_blank" rel="nofollow noopener">деп жазады Bank.kz</a> Ұлттық банк деректеріне сілтеме жасап. Бір аптадағы қозғалыс шағын, бірақ ол бүкіл жылдың үрдісін жалғастырады. <a href="https://www.nur.kz/nurfin/stock/2457123-tenge-umeet-udivlyat-kak-menyalsya-kurs-dollara-za-pyat-let-v-kazahstane/" target="_blank" rel="nofollow noopener">NUR.KZ</a> есебі бойынша, доллар бағамы 507,64 ₸-ден (қаңтардағы орташа) 13 қарашадағы сауда жабылғандағы 445,85 ₸-ге дейін төмендеді.</p>
<h2 id="2026-жылы-бағам-қалай-өзгерді">2026 жылы бағам қалай өзгерді<a class="anchor" href="#2026-%d0%b6%d1%8b%d0%bb%d1%8b-%d0%b1%d0%b0%d2%93%d0%b0%d0%bc-%d2%9b%d0%b0%d0%bb%d0%b0%d0%b9-%d3%a9%d0%b7%d0%b3%d0%b5%d1%80%d0%b4%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><table caption="Қаңтар–қазан — орташа айлық бағам, 13 қараша — сауда жабылғандағы бағам, NUR.KZ деректері бойынша; пайыздар — ZhasPro есебі">
  <thead>
      <tr>
          <th>Кезең</th>
          <th>Доллар бағамы, ₸</th>
          <th>Қаңтарға қарағанда</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>Қаңтар</td>
          <td>507,64</td>
          <td>—</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Қыркүйек</td>
          <td>449,75</td>
          <td>−11,4%</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Қазан</td>
          <td>450,62</td>
          <td>−11,2%</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>13 қараша (сауда жабылуы)</td>
          <td>445,85</td>
          <td>−12,2%</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>Қаңтарға қатысты пайыз былай есептеледі: (445,85 − 507,64) / 507,64 = −12,2%. Қыркүйек пен қазандағы орташа айлық бағам — 449–451 ₸, 13 қарашаға қарай доллар 445,85 ₸-ге дейін түсті.</p>
<h2 id="қарашаға-арналған-болжам">Қарашаға арналған болжам<a class="anchor" href="#%d2%9b%d0%b0%d1%80%d0%b0%d1%88%d0%b0%d2%93%d0%b0-%d0%b0%d1%80%d0%bd%d0%b0%d0%bb%d2%93%d0%b0%d0%bd-%d0%b1%d0%be%d0%bb%d0%b6%d0%b0%d0%bc" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Ұлттық экономикалық зерттеулер бюросы (ҰЭЗБ) 12 қарашада болжамын жаңартып, үш сценарийді қарастырады, <a href="https://kapital.kz/finance/155493/kakim-mozhet-byt-kurs-tengge-v-noyabre-i-dekabre.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">деп хабарлайды Kapital.kz</a>. Оптимистік сценарий бойынша қарашадағы доллардың орташа айлық бағамы 441,1 ₸ болуы мүмкін. Қалған екі сценарийдің мәндерін мұнда келтірмейміз: болжам болжам күйінде қалады, ал бюджет үшін өз диапазоныңыз пайдалырақ.</p>
<h2 id="есеп-10-000-ға-импорт-пен-экспорт">Есеп: $10 000-ға импорт пен экспорт<a class="anchor" href="#%d0%b5%d1%81%d0%b5%d0%bf-10-000-%d2%93%d0%b0-%d0%b8%d0%bc%d0%bf%d0%be%d1%80%d1%82-%d0%bf%d0%b5%d0%bd-%d1%8d%d0%ba%d1%81%d0%bf%d0%be%d1%80%d1%82" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><table caption="$10 000-дық импорт немесе экспорт келісімшарты қаңтардағы орташа бағам және 13 қарашадағы сауда жабылғандағы бағам бойынша; ZhasPro есебі">
  <thead>
      <tr>
          <th>Көрсеткіш</th>
          <th>Қаңтар (507,64 ₸)</th>
          <th>13 қараша (445,85 ₸)</th>
          <th>Айырма</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>$10 000 келісімшарт теңгемен</td>
          <td>5 076 400 ₸</td>
          <td>4 458 500 ₸</td>
          <td>−617 900 ₸</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>Формула: 10 000 × 507,64 = 5 076 400 ₸; 10 000 × 445,85 = 4 458 500 ₸. Айырма 617 900 ₸, яғни 12,2%.</p>
<p>Еуро бойынша апталық есеп қарапайымырақ: €10 000 бағам 499,54 болғанда 4 995 400 ₸, ал 490,91 болғанда 4 909 100 ₸ тұрды. Бір аптадағы айырма — 86 300 ₸.</p>
<h2 id="бұл-бизнес-үшін-нені-білдіреді">Бұл бизнес үшін нені білдіреді<a class="anchor" href="#%d0%b1%d2%b1%d0%bb-%d0%b1%d0%b8%d0%b7%d0%bd%d0%b5%d1%81-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d1%96-%d0%b1%d1%96%d0%bb%d0%b4%d1%96%d1%80%d0%b5%d0%b4%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Жеткізушіге долларлап төлейтін импорттаушы бүгін сол партияға жыл басындағыдан әлдеқайда аз теңге жұмсайды. Дүкендер мен дистрибьюторлар таңдау алады: бағаны сақтап, маржаны көтеру немесе бағаны түсіріп, нарық үлесін алу. Үстемені <a href="https://zhasproject.kz/kz/tools/markup-calculator/">үстеме калькуляторында</a> қайта есептеу ыңғайлы.</p>
<p>Экспорттаушы және валюталық түсімі бар кез келген компания керісінше жағдайға тап болады. Сол $10 000 617 900 ₸-ге аз береді, ал жалақы, жалдау ақысы мен салықтар теңгемен қалады. Жаңа келісімшарттардағы бағаларды қайта қарап, бағам 440–445 ₸ болғанда залалсыздық нүктесі қайда өтетінін тексеріңіз — ол үшін <a href="https://zhasproject.kz/kz/tools/break-even-calculator/">залалсыздық калькуляторы</a> бар.</p>
<p>Оңайлатылған режимдегі ЖК-ға бағам сатып алу бағалары арқылы әсер етеді: жеткізушілердегі импорттық тауар бірден арзандамауы мүмкін. Валюталық қарызы бар ірі бизнес үшін күшті теңге несиеге қызмет көрсету шығынын азайтады.</p>
<h2 id="не-істеу-керек">Не істеу керек<a class="anchor" href="#%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%83-%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>444 ₸-ні 2027 жылғы бюджетке тұрақты мән ретінде салмаңыз. Қаңтардан қараша ортасына дейін доллар бағамы 62 ₸-ге жуық жылжыды, сондықтан сату мен сатып алу жоспарын бағамның екі-үш нұсқасымен есептеген дұрыс. Импорт кезіндегі ҚҚС базасы теңгемен көрсетіледі, сондықтан теңге күшті болғанда салықтың өзі де азаяды; оны <a href="https://zhasproject.kz/kz/tools/vat-calculator/">ҚҚС калькуляторында</a> шамалауға болады.</p>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>Импорттаушылар үшін долларлық сатып алу теңгемен есептегенде қаңтармен салыстырғанда шамамен 12%-ға арзандады.</li><li>Экспорттаушылар мен валюталық түсім алатындар бір долларға аз теңге алады.</li><li>Бағам құбылмалы: қарашадағы деңгейді 2027 жылғы бюджетке тұрақты мән ретінде салу қауіпті.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/kurs-tenge-noyabr-2026-444/cover_hu_2a03ed48d58d51b9.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">Теңге бағамы және импорт есебі: жұмыс үстеліндегі калькулятор, дәптер және ноутбук</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">Unknown author (Unsplash), Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/kurs-tenge-noyabr-2026-444/cover_hu_2a03ed48d58d51b9.jpg" length="64351" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>Жарнама қызметтерінің нарығы жарты жылда 23,8%-ға қысқарып, 264,8 млрд ₸ болды, ал Retail Media үлесі 4%-ға дейін өсті</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/reklamnyj-rynok-i-polugodie-2026/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/reklamnyj-rynok-i-polugodie-2026/</guid>
    <pubDate>Fri, 13 Nov 2026 17:00:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Экономика және нарықтар</category>
    <description>Қазақстандық агенттіктер, БАҚ және жарнама саласындағы ЖК 2026 жылдың бірінші жартысында 264,8 млрд ₸-лік қызмет көрсетті — бір жыл бұрынғыдан 23,8%-ға аз. Сонымен қатар маркетплейстер ішіндегі жарнама өсіп келеді: RAF-2026 форумында digital-жарнамадағы Retail Media үлесі аталды — үш жыл бұрынғы …</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/reklamnyj-rynok-i-polugodie-2026/cover_hu_c4f301d74a1d1256.jpg" width="1200" height="675" alt="Жарнама нарығы және digital-бюджеттер: маркетологтың жұмыс үстеліндегі ноутбук, пернетақта және саптыаяқ" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">Ryan Riggins, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>2026 жылғы қаңтар–маусымда жарнама және нарық конъюнктурасын зерттеу саласындағы қызметтер көлемі 264,8 млрд ₸ болды, <a href="https://inbusiness.kz/ru/last/v-kazahstane-proizoshel-spad-reklamnyh-uslug" target="_blank" rel="nofollow noopener">деп хабарлайды Inbusiness.kz</a> Energyprom.kz деректеріне сілтеме жасап. Ақшалай есептегенде бұл 2025 жылғы бірінші жартыжылдыққа қарағанда минус 23,8%, нақты мәнде — минус 26,9%.</p>
<p>Екінші белгі 11 қарашада Алматыда өткен RAF-2026 форумында айтылды. K Research Central Asia деректері бойынша ірі қалалар тұрғындарының 71%-ы e-commerce платформаларына айына кемінде бір рет, 34%-ы күн сайын кіреді, <a href="https://kapital.kz/business/155542/kak-menyaetsya-reklamnyj-rynok-kazahstana-glavnye-trendy-raf-2026.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">деп жазады Kapital.kz</a>. Үш жылда елдің digital-жарнама құрылымындағы Retail Media үлесі 1%-дан 4%-ға дейін өсті.</p>
<h2 id="жартыжылдыққа-жартыжылдық">Жартыжылдыққа жартыжылдық<a class="anchor" href="#%d0%b6%d0%b0%d1%80%d1%82%d1%8b%d0%b6%d1%8b%d0%bb%d0%b4%d1%8b%d2%9b%d2%9b%d0%b0-%d0%b6%d0%b0%d1%80%d1%82%d1%8b%d0%b6%d1%8b%d0%bb%d0%b4%d1%8b%d2%9b" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><table caption="Жарнама қызметтерінің нарығы қаңтар–маусымда, Energyprom.kz деректері; 2025 жылғы база — ZhasPro зерттеуінен">
  <thead>
      <tr>
          <th>Көрсеткіш</th>
          <th>2025 жылғы I жартыжылдық</th>
          <th>2026 жылғы I жартыжылдық</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>Жарнама және нарықты зерттеу қызметтері</td>
          <td>347,6 млрд ₸</td>
          <td>264,8 млрд ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Ақшалай өзгеріс</td>
          <td>—</td>
          <td>−82,8 млрд ₸ (−23,8%)</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Нақты мәндегі өзгеріс</td>
          <td>—</td>
          <td>−26,9%</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>Тексеру: 264,8 / 347,6 = 0,762, яғни 23,8%-ға құлдырау. 2015 жылдан бергі қатарды, өңірлер бойынша бөліністі және CSV-ны біз <a href="https://zhasproject.kz/kz/research/advertising-market-kz/">Қазақстанның жарнама нарығы</a> зерттеуінде жинадық.</p>
<p>Бұл санның бір ескертпесі бар. Energyprom.kz қазақстандық агенттіктердің, БАҚ пен ЖК-ның түсімін есептейді. Ал ЦАРА-ның бес медиа арна бойынша бағалауы сол жартыжылдықта, керісінше, <a href="https://forbes.kz/articles/zarplaty-reklamshikov-v-kazahstane-proseli-srazu-nachetvert" target="_blank" rel="nofollow noopener">10,3%-ға өсуді</a> көрсетеді. Әдістемелер әртүрлі, оларды тікелей салыстыруға болмайды. Сондықтан осы деректер бойынша құлдырау — ең алдымен жергілікті мердігерлер түсімінің құлдырауы, ол міндетті түрде елдің бүкіл жарнама бюджетінің азаюы емес.</p>
<h2 id="бұл-бизнес-үшін-нені-білдіреді">Бұл бизнес үшін нені білдіреді<a class="anchor" href="#%d0%b1%d2%b1%d0%bb-%d0%b1%d0%b8%d0%b7%d0%bd%d0%b5%d1%81-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d1%96-%d0%b1%d1%96%d0%bb%d0%b4%d1%96%d1%80%d0%b5%d0%b4%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Жарнама берушіге нарықтың қысқаруы келіссөз күшін береді. Агенттіктер мен алаңдар аз ақша үшін күреседі — жеңілдік, бонустық қамту немесе нәтиже үшін төлеу сұрайтын нақ уақыт.</p>
<p>Маркетплейстерде сататындарға платформа ішіндегі жарнамаға назар аударған жөн. Алаңға күн сайын кіретін сатып алушы сатып алуға дайын, ал карточканы жылжыту «сатып алу» батырмасының жанында жұмыс істейді. 4% үлес әлі де шағын, бірақ үш жылда төрт есе өсу бағытты көрсетеді. Ең ірі алаңда сатуды қалай бастау керектігі <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/sell-on-kaspi/">Kaspi-де сату</a> туралы материалда талданған.</p>
<p>Жарнама қызметтерін көрсететін агенттіктер мен ЖК-ның түсіміне нарықтың құлдырауы соққы береді. Айналым азайған кезде салық режиміңіз оңтайлы ма, соны тексеріңіз.</p>
<h2 id="шағын-бизнеске-бюджетті-қайда-бұру-керек">Шағын бизнеске бюджетті қайда бұру керек<a class="anchor" href="#%d1%88%d0%b0%d2%93%d1%8b%d0%bd-%d0%b1%d0%b8%d0%b7%d0%bd%d0%b5%d1%81%d0%ba%d0%b5-%d0%b1%d1%8e%d0%b4%d0%b6%d0%b5%d1%82%d1%82%d1%96-%d2%9b%d0%b0%d0%b9%d0%b4%d0%b0-%d0%b1%d2%b1%d1%80%d1%83-%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><ol>
<li>Соңғы жарты жылдағы әр арна бойынша тапсырыстың немесе өтінімнің құнын есептеңіз. Бұл санның болмауы бюджетті қайта бөлуді мағынасыз етеді.</li>
<li>Маркетплейс арқылы сатсаңыз, бюджеттің сынақ бөлігін алаң ішіндегі жылжытуға бөліп, нәтижесін сыртқы жарнамамен салыстырыңыз.</li>
<li>Клиентпен тікелей сөйлесетін арнаны қалдырыңыз: әлеуметтік желілер мен мессенджерлер сатып алушылардың өз базасы ретінде жұмыс істейді. Instagram-дағы ЖК ережелері — <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/instagram-business-ip/">Instagram-бизнес</a> туралы материалда.</li>
<li>Агенттікпен және алаңдармен шарттарды ұзартқанда құлдырау сандарына сүйеніңіз.</li>
</ol>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>Жарнама берушілердің келіссөздегі ұстанымы күшейеді: алаңдар мен агенттіктер қысқарған бюджеттер үшін бәсекелеседі.</li><li>Маркетплейстерде сататындар үшін платформа ішіндегі жарнама жеке бюджеті бар жеке арнаға айналады.</li><li>Жарнама саласындағы агенттіктер мен ЖК-ға — шығыстарды қайта есептеп, салық режимін тексеретін уақыт.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/reklamnyj-rynok-i-polugodie-2026/cover_hu_c4f301d74a1d1256.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">Жарнама нарығы және digital-бюджеттер: маркетологтың жұмыс үстеліндегі ноутбук, пернетақта және саптыаяқ</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">Ryan Riggins, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/reklamnyj-rynok-i-polugodie-2026/cover_hu_c4f301d74a1d1256.jpg" length="81187" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>Тоғыз айда шағын және орта бизнес несиелері 16,2%-ға өсті, ірі бизнеске — 7,2%-ға азайды</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/kredity-msb-9-mesyacev-2026/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/kredity-msb-9-mesyacev-2026/</guid>
    <pubDate>Wed, 11 Nov 2026 15:00:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Ақша және несиелер</category>
    <description>2026 жылы банктер шағын және орта бизнесті әлдеқайда белсенді несиелендіріп жатыр: Kapital.kz баяндаған ҚҚҚ шолуы бойынша жыл басынан бері ШОБ несиелері 16,2%-ға өсті, ал ірі бизнеске берілген несиелер 7,2%-ға қысқарды. Кәсіпкер үшін бұл мөлшерлеме туралы әңгімеге қайта оралуға себеп.</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/kredity-msb-9-mesyacev-2026/cover_hu_fa9e51ebca33cec4.jpg" width="1200" height="675" alt="ШОБ несиелері: шағын наубайханадағы нан мен тоқаш сататын сатушылар" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">Roman Kraft, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>Екінші деңгейдегі банктер 2026 жылғы қаңтар–қыркүйекте 31,9 трлн ₸ жаңа несие берді — бір жыл бұрынғыдан 2,1 трлн ₸-ге, яғни 7,1%-ға көп. Бұл сандарды <a href="https://kapital.kz/finance/155411/banki-vydali-biznesu-i-naseleniyu-pochti-32-trln-tengge-novyh-kreditov.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">Kapital.kz</a> Қазақстан қаржыгерлерінің қауымдастығының (ҚҚҚ) 11 қарашадағы шолуына сілтеме жасап келтіреді. ҚҚҚ сайтындағы бастапқы дереккөзді біз ашқан жоқпыз, шолудың екінші тәуелсіз баяндауын таппадық, сондықтан төмендегі барлық сандар — Kapital.kz деректері бойынша.</p>
<p>Сол деректерге сәйкес, кәсіпкерлерді қаржыландыру көлемі 18%-ға өсті. Басты деталь бизнес-портфельдің ішінде: ақша ірі компаниялардан шағын және орта бизнеске ауысып жатыр.</p>
<h2 id="2026-жылы-банктер-ақшаны-кімге-береді">2026 жылы банктер ақшаны кімге береді<a class="anchor" href="#2026-%d0%b6%d1%8b%d0%bb%d1%8b-%d0%b1%d0%b0%d0%bd%d0%ba%d1%82%d0%b5%d1%80-%d0%b0%d2%9b%d1%88%d0%b0%d0%bd%d1%8b-%d0%ba%d1%96%d0%bc%d0%b3%d0%b5-%d0%b1%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%b4%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><table caption="2026 жылдың басынан бері банктердің несие портфелінің сегменттер бойынша өзгерісі; ҚҚҚ шолуы Kapital.kz баяндауында, 11.11.2026">
  <thead>
      <tr>
          <th>Сегмент</th>
          <th>Жыл басынан бергі портфель өзгерісі</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>Шағын және орта бизнес</td>
          <td>+16,2%</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Халық</td>
          <td>+7,6%</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Жалпы бизнес</td>
          <td>+6,4%</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Ірі бизнес</td>
          <td>−7,2%</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>Ірі бизнес портфелі ірі өтеулер мен қайта жіктеу салдарынан қысқарды, деп түсіндіреді шолу. Қарыз алушылардың бір бөлігі жай ғана бір санаттан екіншісіне ауысуы мүмкін, сондықтан ШОБ пен ірі бизнес арасындағы 23 пайыздық тармақ айырмасын «банктер ірі компанияларға бас тартты» деп тура мағынада оқымаған жөн. Бірақ бағыт анық: 2026 жылы бизнесті несиелендірудің өсуін шағын және орта бизнес қамтамасыз етіп отыр.</p>
<h2 id="екінші-жағы-мерзімі-өткен-берешек">Екінші жағы: мерзімі өткен берешек<a class="anchor" href="#%d0%b5%d0%ba%d1%96%d0%bd%d1%88%d1%96-%d0%b6%d0%b0%d2%93%d1%8b-%d0%bc%d0%b5%d1%80%d0%b7%d1%96%d0%bc%d1%96-%d3%a9%d1%82%d0%ba%d0%b5%d0%bd-%d0%b1%d0%b5%d1%80%d0%b5%d1%88%d0%b5%d0%ba" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Мерзімі 90 күннен асқан несиелердің үлесі (NPL 90+) қазанның басында — 3,9%, жыл басында 3,6% болған. Өсім шағын, бірақ банктер үшін бұл белгі. ШОБ портфелі басқаларынан жылдам өсіп, мерзімі өткен берешек жоғарылағанда, банктер әдетте қарыз алушыларды тексеруді қатайтады: несие тарихына, шот бойынша айналымдарға және кепілге қарайды.</p>
<h2 id="бұл-бизнес-үшін-нені-білдіреді">Бұл бизнес үшін нені білдіреді<a class="anchor" href="#%d0%b1%d2%b1%d0%bb-%d0%b1%d0%b8%d0%b7%d0%bd%d0%b5%d1%81-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d1%96-%d0%b1%d1%96%d0%bb%d0%b4%d1%96%d1%80%d0%b5%d0%b4%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>ЖК мен шағын ЖШС үшін қазір келіссөз жүргізуге ыңғайлы сәт. Банктерге ШОБ сегментінде өсім керек, базалық мөлшерлеме күзде төмендеді, және «бәсекелесте арзанырақ» деген дәлел бір жыл бұрынғыдан жақсы жұмыс істейді. ЖК-ға арналған банктердің орташа мөлшерлемелерін біз <a href="https://zhasproject.kz/kz/research/business-loan-rates/">бизнес несиелері бойынша мөлшерлемелер мониторингінде</a> жинаймыз.</p>
<p>Банк несиесі — жалғыз нұсқа емес. Біздің <a href="https://zhasproject.kz/kz/financing/preferential-loans/">жеңілдетілген несиелер</a> шолуымыз бойынша «Даму» қорының «Іскер аймақ» және «Өрлеу» бағдарламалары 12,6%, ал банктер арқылы «Даму» субсидиясымен берілетін өңірлік бағдарламалар 7–8% береді. Өтінімді қалай беру керектігін <a href="https://zhasproject.kz/kz/financing/damu-loan/">«Даму» арқылы несие</a> туралы материал түсіндіреді.</p>
<p>Ірі компаниялар үшін −7,2% көрсеткіші ең алдымен шолуда айтылған өтеулер мен қайта жіктеуді көрсетеді. Деректер банктер оларға лимиттерді қысқартып жатыр деген қорытынды жасауға негіз бермейді.</p>
<h2 id="не-істеу-керек">Не істеу керек<a class="anchor" href="#%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%83-%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Банкке барар алдында <a href="https://zhasproject.kz/kz/tools/loan-calculator/">несие калькуляторында</a> екі-үш ұсыныс бойынша төлем мен артық төлемді есептеп алыңыз: бірнеше жылдық мерзімде 2–3 пайыздық тармақ айырмасы елеулі сома береді. Шот бойынша үзінді көшірмелерді және кепіл туралы мәліметтерді дайындаңыз — мерзімі өткен берешек өсіп жатқанда банк ең алдымен соларды сұрайды. Банктердің ЖК-ға қойылатын талаптары <a href="https://zhasproject.kz/kz/financing/bank-loans-for-ip/">ЖК-ға арналған несиелер</a> туралы материалда жиналған.</p>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>Банктер ШОБ-тан қарыз алушылар үшін бәсекелесіп жатыр — шағын бизнестің мөлшерлеме мен қайта қаржыландыру туралы келіссөздегі ұстанымы күштірек.</li><li>90 күннен астам мерзімі өткен несиелердің үлесі 3,9%-ға дейін өсті: банктер несие тарихы мен кепілге қатаңырақ қарайды.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/kredity-msb-9-mesyacev-2026/cover_hu_fa9e51ebca33cec4.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">ШОБ несиелері: шағын наубайханадағы нан мен тоқаш сататын сатушылар</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">Roman Kraft, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/kredity-msb-9-mesyacev-2026/cover_hu_fa9e51ebca33cec4.jpg" length="170658" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>Kaspi 2027 жылдың соңына қарай 300-ге жуық Magnum Daily «үй жанындағы» дүкенін ашады: шағын дүкендер үшін бұл нені білдіреді</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/kaspi-magnum-daily-300-magazinov/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/kaspi-magnum-daily-300-magazinov/</guid>
    <pubDate>Mon, 09 Nov 2026 16:00:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Экономика және нарықтар</category>
    <description>Kapital.kz пен Finratings.kz-тің Kaspi.kz компаниясының III тоқсандағы есебіне сілтеме жасаған деректері бойынша, Magnum Daily «үй жанындағы» дүкендер желісі 2027 жылдың соңына қарай Алматыдағы 42 пилоттық нүктеден тоғыз қаладағы шамамен 300 нүктеге дейін өседі. Жеке азық-түлік дүкені үшін бұл — …</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/kaspi-magnum-daily-300-magazinov/cover_hu_1800ba67db6724ac.jpg" width="1200" height="675" alt="Үй жанындағы дүкен: азық-түлік дүкенінің сөресіндегі шие қызанақ салынған жәшіктер" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">Anne Preble, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>Kaspi.kz 2027 жылдың соңына қарай Magnum Daily «үй жанындағы» дүкендер желісін шамамен 300 нүктеге жеткізуге ниетті. Бұл туралы <a href="https://kapital.kz/business/155331/kaspikz-zapustit-do-300-magazinov-u-doma-k-koncu-2027-goda.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">Kapital.kz жазады</a>, компанияның 2026 жылғы III тоқсан мен тоғыз айдағы есебіне сілтеме жасап. Жаңа дүкендер тоғыз қалада пайда болады, <a href="https://finratings.kz/news/17518-privychnye-magaziny-u-doma-mogut-ischeznut-chto-gotovit-kaspi/" target="_blank" rel="nofollow noopener">деп нақтылайды Finratings.kz</a>. Kaspi сайтындағы есептің өзін біз ашқан жоқпыз, сандарды осы жарияланымдар бойынша келтіреміз.</p>
<h2 id="жоспарлар-туралы-не-белгілі">Жоспарлар туралы не белгілі<a class="anchor" href="#%d0%b6%d0%be%d1%81%d0%bf%d0%b0%d1%80%d0%bb%d0%b0%d1%80-%d1%82%d1%83%d1%80%d0%b0%d0%bb%d1%8b-%d0%bd%d0%b5-%d0%b1%d0%b5%d0%bb%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Қазір Magnum Daily — Алматыдағы 42 дүкеннен тұратын пилот. Компания пилоттың EBITDA бойынша рентабельділігі шамамен 15% екенін хабарлайды. «Үй жанындағы» дүкендер нарығын Kaspi 9 млрд долларға бағалайды, ал орта мерзімді мақсат — 3 мың нүкте. Демек, 2027 жылдың соңына қарай 300 дүкен — тек алғашқы кезең.</p>
<p>Үй жанындағы жеке дүкен үшін бұл жағдайды өзгертеді. Желі үлкен көлемдегі сатып алумен, өзінің төлем қосымшасымен және маркетплейс аудиториясымен келеді. Шағын нүктеге негізгі тауарлар бағасы бойынша онымен бәсекелесу қиын болады.</p>
<h2 id="есеп-трафик-азайғанда-дүкенге-не-болады">Есеп: трафик азайғанда дүкенге не болады<a class="anchor" href="#%d0%b5%d1%81%d0%b5%d0%bf-%d1%82%d1%80%d0%b0%d1%84%d0%b8%d0%ba-%d0%b0%d0%b7%d0%b0%d0%b9%d2%93%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d0%b0-%d0%b4%d2%af%d0%ba%d0%b5%d0%bd%d0%b3%d0%b5-%d0%bd%d0%b5-%d0%b1%d0%be%d0%bb%d0%b0%d0%b4%d1%8b" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Біздің <a href="https://zhasproject.kz/kz/business-plans/convenience-store/">үй жанындағы дүкен бизнес-жоспарымыздағы</a> модельді алайық: Шымкенттегі дүкен, айына 3,3 млн ₸ түсім, орташа үстеме 30%. Мұндай үстемеде сатып алу түсімнің 1 / 1,3 ≈ 76,9%-ын құрайды, тағы 2%-ы мерзімі өткен тауарға, 4%-ы салыққа кетеді. Жалдау ақысына, жалақыға және пайдаға түсімнің 17,08%-ы қалады. Модельдегі айлық тұрақты шығыстар жалдамалы сатушымен 495 998 ₸, ал сөре артында отбасы тұрса — 273 998 ₸.</p>
<p>Пайда формуласы: түсім × 17,077% (≈ 17,08%: 1 − 1/1,3 − 0,06) − тұрақты шығыстар.</p>
<table caption="Трафик 10% және 20%-ға азайғандағы үй жанындағы дүкен: ZhasPro моделі, үстеме 30%, Шымкент">
  <thead>
      <tr>
          <th>Сценарий</th>
          <th>Айлық түсім</th>
          <th>Сатушымен пайда</th>
          <th>Сатушысыз пайда</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>Қазіргідей</td>
          <td>3 300 000 ₸</td>
          <td>67 540 ₸</td>
          <td>289 540 ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Трафик −10%</td>
          <td>2 970 000 ₸</td>
          <td>11 186 ₸</td>
          <td>233 186 ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Трафик −20%</td>
          <td>2 640 000 ₸</td>
          <td>−45 168 ₸</td>
          <td>176 832 ₸</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>Сатушысы бар дүкеннің залалсыздық нүктесі — 495 998 / 17,08% ≈ айына 2,90 млн ₸. Қор — небәрі 12%. Түсім 10%-ға азайғанның өзінде мұндай дүкен нөлге жуық жұмыс істейді, ал 20%-да — залалға. Отбасылық дүкен ұзағырақ шыдайды, бірақ айына шамамен 113 мың ₸ табыстан айырылады. Трафиктің 10–20%-ға азаюы — болжам емес, беріктікті тексеруге арналған сценарий: желі нақты бір көшеге қалай әсер ететінін ешкім алдын ала айта алмайды. Өз сандарыңызды <a href="https://zhasproject.kz/kz/tools/break-even-calculator/">залалсыздық калькуляторына</a> қойыңыз.</p>
<h2 id="бұл-бизнес-үшін-нені-білдіреді">Бұл бизнес үшін нені білдіреді<a class="anchor" href="#%d0%b1%d2%b1%d0%bb-%d0%b1%d0%b8%d0%b7%d0%bd%d0%b5%d1%81-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d1%96-%d0%b1%d1%96%d0%bb%d0%b4%d1%96%d1%80%d0%b5%d0%b4%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Ірі қалалардағы шағын азық-түлік дүкендерінің иелеріне желі жанынан ашылғанша бәсекеге алдын ала дайындалған жөн. Ерекшеленетіндердің мүмкіндігі бар: жаңа піскен нан мен жергілікті өнімдер, кешке дейін жұмыс істеу, аудан бойынша жеткізу, тұрақты сатып алушылардың сұрауы бойынша тауарлар.</p>
<p>Бірінші қабаттардағы коммерциялық үй-жайларды жалға берушілер үшін жаңалық тиімді: нарыққа жүздеген нүкте жоспары бар ірі жалға алушы шығады. Азық-түлік жеткізушілері жаңа сатып алушы алады. Желінің шарттары өзіндік болады: көлем, кейінге қалдыру, құжаттар.</p>
<p>Кейбір кәсіпкерлер басқа жақтан кіріп, маркетплейс арқылы сата алады. Бұл ЖК үшін қалай жұмыс істейтіні <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/sell-on-kaspi/">Kaspi-де сату</a> туралы материалда талданған. Экономикасы басқа «үй жанындағы» тағы бір формат — <a href="https://zhasproject.kz/kz/business-plans/pickup-point/">тапсырыстарды беру пункті</a>.</p>
<h2 id="не-істеу-керек">Не істеу керек<a class="anchor" href="#%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%83-%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Дүкеніңіз қандай түсімде табыс табуды тоқтататынын есептеп, оны ағымдағы түсіммен салыстырыңыз. Қор 10%-дан аз ба? Ең арзанынан — ассортимент пен жұмыс уақытынан бастаңыз, ал жеткізу немесе жөндеу туралы кейін ойлаңыз.</p>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>Ірі қалалардағы шағын азық-түлік дүкендерінің иелеріне — үй жанындағы сатып алушы үшін бәсекенің күшеюі.</li><li>Жалға берушілер мен жеткізушілерге — жаңа ірі жалға алушы және сатып алушы.</li><li>Маржасы жұқа дүкен трафик 20%-ға азайғанда залалға кетуі мүмкін — беріктік қорын алдын ала есептеген жөн.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/kaspi-magnum-daily-300-magazinov/cover_hu_1800ba67db6724ac.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">Үй жанындағы дүкен: азық-түлік дүкенінің сөресіндегі шие қызанақ салынған жәшіктер</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">Anne Preble, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/kaspi-magnum-daily-300-magazinov/cover_hu_1800ba67db6724ac.jpg" length="152874" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>Қазандағы инфляция 9,2%-ға дейін баяулады: қызметтер 10,3%-ға қымбаттап жатыр, базалық мөлшерлемемен алшақтық — 6,55 п.т.</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/inflyaciya-oktyabr-2026-9-2/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/inflyaciya-oktyabr-2026-9-2/</guid>
    <pubDate>Mon, 02 Nov 2026 12:00:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Экономика және нарықтар</category>
    <description>2026 жылғы қазанда Қазақстандағы жылдық инфляция бір жыл бұрынғы 12,6%-ға қарағанда 9,2%-ға дейін баяулады. Қызметтер мен азық-түлікке жатпайтын тауарлар бәрінен жылдам — 10%-дан астам қымбаттап жатыр, ал 15,75% базалық мөлшерлеме инфляциядан 6,55 п.т. жоғары қалып отыр, сондықтан несие баға өсіміне …</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/inflyaciya-oktyabr-2026-9-2/cover_hu_93ea352150325faa.jpg" width="1200" height="675" alt="Базар сөресіндегі көкөніс пен жеміс: 2026 жылғы қазандағы инфляция және азық-түлік бағасы" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">Julian Hanslmaier, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p><a href="https://stat.gov.kz/ru/news/inflyatsiya-v-respublike-kazakhstan-v-oktyabre-2026-goda/" target="_blank" rel="nofollow noopener">Ұлттық статистика бюросының</a> деректері бойынша 2026 жылғы қазандағы жылдық инфляция 9,2% болды (қыркүйекте — 9,3%). Бір айда бағалар бір ай бұрынғы 0,6%-ға қарсы 0,5%-ға өсті.</p>
<h2 id="не-қымбаттап-жатыр">Не қымбаттап жатыр<a class="anchor" href="#%d0%bd%d0%b5-%d2%9b%d1%8b%d0%bc%d0%b1%d0%b0%d1%82%d1%82%d0%b0%d0%bf-%d0%b6%d0%b0%d1%82%d1%8b%d1%80" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><table>
  <thead>
      <tr>
          <th>Топ</th>
          <th>Жылдық өсім</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>Азық-түлік тауарлары</td>
          <td>+7,6%</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Азық-түлікке жатпайтын тауарлар</td>
          <td>+10,4%</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Ақылы қызметтер</td>
          <td>+10,3%</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Барлық тауарлар мен қызметтер</td>
          <td>+9,2%</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>Бір жыл бұрын, 2025 жылғы қазанда, жылдық инфляция <a href="https://www.inform.kz/ru/inflyatsiya-v-kazahstane-zamedlilas-do-92-8065a968" target="_blank" rel="nofollow noopener">12,6% болған</a>. Бір жылда ол 3,4 п.т.-ға төмендеді.</p>
<p>Үкімет 2026 жылы инфляцияны 10% шегінде <a href="https://kapital.kz/economic/155018/inflyaciya-v-kazahstane-prodolzhaet-snizhatsya.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">ұстауды</a> көздейді. 2027–2029 жылдарға арналған бюджет құрылған болжамда ол <a href="https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/jumangarin-ozvuchil-prognoz-inflyatsii-blijayshie-goda-610769/" target="_blank" rel="nofollow noopener">2027 жылы 7,5–9,5%-ға дейін, 2028–2029 жылдары 6–8%-ға дейін баяулайды</a>.</p>
<h2 id="серпін">Серпін<a class="anchor" href="#%d1%81%d0%b5%d1%80%d0%bf%d1%96%d0%bd" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><table>
  <thead>
      <tr>
          <th>Ай</th>
          <th>Жылдық инфляция</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>2025 жылғы қазан</td>
          <td>12,6%</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>2026 жылғы қыркүйек</td>
          <td>9,3%</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>2026 жылғы қазан</td>
          <td>9,2%</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<h2 id="есеп-92-бизнес-үшін-нені-білдіреді">Есеп: 9,2% бизнес үшін нені білдіреді<a class="anchor" href="#%d0%b5%d1%81%d0%b5%d0%bf-92-%d0%b1%d0%b8%d0%b7%d0%bd%d0%b5%d1%81-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d1%96-%d0%b1%d1%96%d0%bb%d0%b4%d1%96%d1%80%d0%b5%d0%b4%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p><strong>Түсім.</strong> 2025 жылғы қазандағы 1 млн ₸ түсім сатып алу қабілетін сақтауы үшін 2026 жылғы қазанда 1 000 000 × 1,092 = 1 092 000 ₸ алу керек. Түсім 9,2%-дан аз өссе, бизнес нақты мәнде кішірейген.</p>
<p><strong>Шығындар.</strong> Қызметтер азық-түліктен жылдамырақ қымбаттайды. Айына 1 млн ₸ қызмет шығыны бір жылдан кейін осы қарқынмен 1 000 000 × 1,103 = 1 103 000 ₸-ге айналады. Сол сомаға азық-түлік сатып алу — 1 000 000 × 1,076 = 1 076 000 ₸-ге. Айырма — әр миллионға 27 000 ₸. Оны жалдау мен сервистер шығынның ірі бабы болып табылатын бизнес бәрінен қатты сезінеді.</p>
<p><strong>Несиелер.</strong> Базалық мөлшерлеме — 15,75%. Инфляциямен алшақтық: 15,75 − 9,2 = 6,55 п.т. Бұл — нақты мөлшерлеме: қарызға алынған ақша баға өсімінен осынша қымбат. Мөлшерлеме туралы толығырақ — <a href="https://zhasproject.kz/kz/indicators/base-rate/">базалық мөлшерлеме</a> бетінде.</p>
<h2 id="жк-жшс-және-ірі-бизнес-үшін-мұның-мәні">ЖК, ЖШС және ірі бизнес үшін мұның мәні<a class="anchor" href="#%d0%b6%d0%ba-%d0%b6%d1%88%d1%81-%d0%b6%d3%99%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%80%d1%96-%d0%b1%d0%b8%d0%b7%d0%bd%d0%b5%d1%81-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bc%d2%b1%d0%bd%d1%8b%d2%a3-%d0%bc%d3%99%d0%bd%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p><strong>Бөлшек сауда мен қызмет көрсетудегі ЖК</strong> орташадан жылдам қымбаттайтын жалдау мен сервистерге ақы төлейді. Жаңа шығындар кезінде қандай үстеме керек екенін <a href="https://zhasproject.kz/kz/tools/markup-calculator/">үстеме және маржа калькуляторында</a>, ал беріктік қорын <a href="https://zhasproject.kz/kz/tools/break-even-calculator/">залалсыздық нүктесінің калькуляторында</a> тексеруге болады.</p>
<p><strong>Ұзақ мерзімді шарттары бар ЖШС</strong> 2027 жылға индекстеуді жазып қойғаны жөн. Бағдар — үкіметтің 7,5–9,5% болжамы, бірақ тіркелген пайыздан гөрі ресми инфляцияға байлау сенімдірек.</p>
<p><strong>Несие жүктемесі бар ірі бизнес</strong> 6,55 п.т. алшақтыққа қарайды: бұл — баға өсімінен тыс қарыздың бағасы, сондықтан қайта қаржыландыруды мөлшерлеме бойынша әр шешімнен кейін жаңадан есептеген жөн.</p>
<p>Іске қосуды енді ғана жоспарлап жүргендерге біздің <a href="https://zhasproject.kz/kz/research/startup-cost-index-2027/">бизнес ашу құнының индексі</a> пайдалы болады.</p>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>Қызметтер жылына 10,3%-ға қымбаттайды: жалдау, коммуналдық төлемдер мен сервистер өзіндік құнға азық-түліктен күштірек қысым жасайды.</li><li>2027 жылғы шарттардағы бағаны индекстеу үшін бағдар — үкіметтің 7,5–9,5% болжамы.</li><li>Нақты мөлшерлеме 15,75% − 9,2% = 6,55 п.т.: несие баға өсіміне қатысты қымбат күйінде қалады.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/inflyaciya-oktyabr-2026-9-2/cover_hu_93ea352150325faa.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">Базар сөресіндегі көкөніс пен жеміс: 2026 жылғы қазандағы инфляция және азық-түлік бағасы</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">Julian Hanslmaier, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/inflyaciya-oktyabr-2026-9-2/cover_hu_93ea352150325faa.jpg" length="177605" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>«Виртуалды қойма» № 656 бұйрықпен кеңейтілді: 1 желтоқсаннан қант, ашытқы және ең төменгі бағалы тауарларға ЭШФ пен ТІЖ модуль арқылы</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/virtualnyj-sklad-perechen-1-dekabrya-2026/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/virtualnyj-sklad-perechen-1-dekabrya-2026/</guid>
    <pubDate>Mon, 02 Nov 2026 11:00:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Цифрландыру</category>
    <description>Қаржы министрлігі № 656 бұйрықпен ТІЖ мен ЭШФ «Виртуалды қойма» модулі арқылы рәсімделетін тауарлар тізбесін жаңартты. Нормалардың негізгі бөлігі 1 қарашадан қолданылады, ал 2026 жылғы 1 желтоқсаннан тізбеге ауыл шаруашылығы өнімінің жекелеген түрлері (қант пен ашытқы) мен ең төменгі баға деңгейі …</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/virtualnyj-sklad-perechen-1-dekabrya-2026/cover_hu_3a639ed0b1458e02.jpg" width="1200" height="675" alt="Қызметкер сатып алушыға жіберу үшін қорапты орап жатыр: «Виртуалды қойма» арқылы ТІЖ мен ЭШФ рәсімдеу" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">Bench Accounting, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>Қаржы министрі <a href="https://mybuh.kz/news/esf-cherez-virtualnyy-sklad-perechen-tovarov-izmenitsya-s-1-dekabrya-2026-goda/" target="_blank" rel="nofollow noopener">2026 жылғы 29 қыркүйектегі № 656</a> бұйрығымен тауарларға ілеспе жүкқұжаттар (ТІЖ) мен электрондық шот-фактуралар (ЭШФ) тек «Виртуалды қойма» модулі арқылы рәсімделетін тауарлар тізбесін жаңартты. Бұйрық күшіне кезең-кезеңімен енеді.</p>
<h2 id="екі-мерзім">Екі мерзім<a class="anchor" href="#%d0%b5%d0%ba%d1%96-%d0%bc%d0%b5%d1%80%d0%b7%d1%96%d0%bc" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><ul>
<li><strong>2026 жылғы 1 қарашадан</strong> бұйрықтың <a href="https://www.zakon.kz/pravo/6535915-obnovlen-perechen-tovarov-oformlyaemykh-cherez-virtualnyy-sklad.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">негізгі ережелері</a> қолданылады.</li>
<li><strong>2026 жылғы 1 желтоқсаннан</strong> — ең төменгі баға деңгейі белгіленген тауарлар мен ауыл шаруашылығы өнімінің жекелеген түрлері туралы нормалар.</li>
</ul>
<p>Тізбеде, атап айтқанда, биоотын, этил спирті мен алкоголь өнімі, жекелеген мұнай өнімдері, газохол, бензанол, нефрас бар. 9 қарашада Солтүстік Қазақстан облысы бойынша мемлекеттік кірістер департаменті <a href="https://www.gov.kz/org/kgd-sko/press/news/details/1326142?lang=ru" target="_blank" rel="nofollow noopener">еске салды</a>: тауардың тізбеге кіретін-кірмейтіні есеп жүйесіндегі атауымен емес, СЭҚ ТН (сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасы) кодымен анықталады. Осы еске салу жарияланған кезде екінші мерзімге дейін үш аптадан сәл астам уақыт қалған еді.</p>
<h2 id="бұл-неге-маңызды">Бұл неге маңызды<a class="anchor" href="#%d0%b1%d2%b1%d0%bb-%d0%bd%d0%b5%d0%b3%d0%b5-%d0%bc%d0%b0%d2%a3%d1%8b%d0%b7%d0%b4%d1%8b" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>«Виртуалды қойма» тауар қалдықтарын кодтар бөлінісінде есепке алады. Тауар тізбеге кірсе, оны сатуға ЭШФ модульде қалдық болғанда ғана жазылады. Қалдық жоқ — шот-фактура жоқ, ал жөнелту кешігеді.</p>
<p>Бұйрықтағы жаңалық — қант пен ашытқы (СЭҚ ТН-ның төрт коды) және Қаржы министрінің 2025 жылғы 31 қазандағы № 658 бұйрығымен бекітілген тізбедегі ең төменгі баға деңгейі белгіленген тауарлардың 1 030-ға жуық коды, <a href="https://mybuh.kz/news/esf-cherez-virtualnyy-sklad-perechen-tovarov-izmenitsya-s-1-dekabrya-2026-goda/" target="_blank" rel="nofollow noopener">деп жазады Mybuh.kz</a>. Олардың кейбір жеткізушілері үшін желтоқсандағы жөнелту модуль арқылы рәсімделген алғашқы жөнелту болуы мүмкін.</p>
<h2 id="1-желтоқсанға-дейінгі-чек-парақ">1 желтоқсанға дейінгі чек-парақ<a class="anchor" href="#1-%d0%b6%d0%b5%d0%bb%d1%82%d0%be%d2%9b%d1%81%d0%b0%d0%bd%d2%93%d0%b0-%d0%b4%d0%b5%d0%b9%d1%96%d0%bd%d0%b3%d1%96-%d1%87%d0%b5%d0%ba-%d0%bf%d0%b0%d1%80%d0%b0%d2%9b" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><table>
  <thead>
      <tr>
          <th>Қадам</th>
          <th>Не істеу керек</th>
          <th>Кім жауапты</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>1</td>
          <td>Номенклатураны СЭҚ ТН кодтарымен жүктеп алу</td>
          <td>Бухгалтерия</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>2</td>
          <td>Кодтарды № 656 бұйрықтағы тізбемен салыстыру</td>
          <td>Бухгалтерия, тауартанушы</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>3</td>
          <td>Қалдықтарды «Виртуалды қоймада» кіріске алу</td>
          <td>Бухгалтерия</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>4</td>
          <td>Модуль арқылы сынақ ЭШФ жазу</td>
          <td>Бухгалтерия</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>5</td>
          <td>Сатып алушыларды ықтимал кідірістер туралы ескерту</td>
          <td>Сату бөлімі</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>ЭШФ АЖ-дағы тауар сәйкестендіргішімен жұмыс тәртібін біз <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/esf-product-id/">«ЭШФ АЖ-дағы тауар сәйкестендіргіші»</a> материалында, ал кіру мен тіркелуді <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/esf-portal/">ЭШФ АЖ порталы</a> шолуында сипаттадық.</p>
<h2 id="жк-жшс-және-ірі-компаниялар-үшін-мұның-мәні">ЖК, ЖШС және ірі компаниялар үшін мұның мәні<a class="anchor" href="#%d0%b6%d0%ba-%d0%b6%d1%88%d1%81-%d0%b6%d3%99%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%80%d1%96-%d0%ba%d0%be%d0%bc%d0%bf%d0%b0%d0%bd%d0%b8%d1%8f%d0%bb%d0%b0%d1%80-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bc%d2%b1%d0%bd%d1%8b%d2%a3-%d0%bc%d3%99%d0%bd%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p><strong>Қант пен ашытқыны өндірушілер, импорттаушылар мен сатушылар</strong> — ауыл шаруашылығы өнімінен жаңа топ. Жаңа кодтардың көбі — ең төменгі баға деңгейі белгіленген тауарларда. Егер тауар тізбеге кірсе, модульде қалдықты есепке алу сатудың міндетті шартына айналады.</p>
<p><strong>Қайта өңдеуші ЖШС-лар мен көтерме саудагерлер</strong> қос жүктеме алады: оларға тауарды жеткізушілерден қалдығымен қабылдап алу да, ол бойынша тізбек бойымен әрі қарай ЭШФ жазу да керек.</p>
<p><strong>Мыңдаған позициясы бар ірі желілер мен өндірушілер</strong> кодтарды сәйкестендіруде қателесуі мүмкін. Анықтамалықты салыстыруды желтоқсандағы алғашқы жөнелтуге дейін аяқтаған дұрыс.</p>
<h2 id="толығырақ-қайдан-оқуға-болады">Толығырақ қайдан оқуға болады<a class="anchor" href="#%d1%82%d0%be%d0%bb%d1%8b%d2%93%d1%8b%d1%80%d0%b0%d2%9b-%d2%9b%d0%b0%d0%b9%d0%b4%d0%b0%d0%bd-%d0%be%d2%9b%d1%83%d2%93%d0%b0-%d0%b1%d0%be%d0%bb%d0%b0%d0%b4%d1%8b" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Ілеспе жүкқұжат деген не және оны қашан жазу керек — <a href="https://zhasproject.kz/kz/glossary/snt/">сөздікте: ТІЖ</a>. Жазу мерзімдері мен жалпы ережелер — <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/esf-rules-2026/">2026 жылғы ЭШФ ережелері</a> туралы материалда. Ішкі орын ауыстыру үшін <a href="https://zhasproject.kz/kz/documents/waybill/">қорларды босатуға арналған жүкқұжат</a> пайдалы.</p>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>Қант пен ашытқыны, сондай-ақ ең төменгі баға деңгейі белгіленген тауарларды өндірушілер, импорттаушылар мен сатушылар 1 желтоқсанға дейін өз тауарларының СЭҚ ТН кодтарын тексеруі керек.</li><li>Тауар тізбеге кірсе, «Виртуалды қоймада» кіріске алынған қалдық болмаса, ЭШФ жазылмайды — жөнелту тоқтайды.</li><li>Бухгалтерияларға номенклатура анықтамалығын тізбедегі СЭҚ ТН кодтарымен салыстыру қажет болады.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/virtualnyj-sklad-perechen-1-dekabrya-2026/cover_hu_3a639ed0b1458e02.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">Қызметкер сатып алушыға жіберу үшін қорапты орап жатыр: «Виртуалды қойма» арқылы ТІЖ мен ЭШФ рәсімдеу</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">Bench Accounting, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/virtualnyj-sklad-perechen-1-dekabrya-2026/cover_hu_3a639ed0b1458e02.jpg" length="93979" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>ForteBusiness-те цифрлық теңге: «Цифрлық ҚҚС» пилотының қатысушыларына ҚҚС-ты 15 жұмыс күніне дейін қайтару уәде етіледі</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/cifrovoj-tenge-vozvrat-nds-15-dnej/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/cifrovoj-tenge-vozvrat-nds-15-dnej/</guid>
    <pubDate>Thu, 29 Oct 2026 16:00:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Цифрландыру</category>
    <description>ForteBank 29 қазанда ForteBusiness бизнес-банкингінде цифрлық теңгемен операцияларды іске қосты. ҚҚС асып кететін компаниялар үшін басты жаңалық басқа: МКК-ның «Цифрлық ҚҚС» пилотына қатысушыларға салықты 15 жұмыс күніне дейін қайтару уәде етілген.</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/cifrovoj-tenge-vozvrat-nds-15-dnej/cover_hu_210cf7a1f25df393.jpg" width="1200" height="675" alt="Бизнеске арналған цифрлық теңге: адам смартфоннан төлем жасап отыр" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">Gilles Lambert, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>ForteBusiness интернет-банкингінде 2026 жылғы 29 қазаннан бастап цифрлық теңгемен операциялар қолжетімді, <a href="https://www.zakon.kz/ekonomika-biznes/6536754-operatsii-s-tsifrovym-tenge-stali-dostupny-v-ForteBusiness.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">деп хабарлады Zakon.kz</a>. Компаниялар цифрлық теңгемен төлей алады, ЭШФ-ны төлеп, e-Договор бойынша төлемдер жүргізе алады. Хабарламада бухгалтер міндетті түрде оқуы керек бір жол бар: «Цифрлық ҚҚС» пилотына қатысатын компаниялар ҚҚС-ты жеделдетілген тәртіппен, 15 жұмыс күніне дейін қайтарып ала алады. Пилотты Қаржы министрлігінің МКК-сы жүргізеді, <a href="https://tengrinews.kz/news/operatsii-s-tsifrovyim-tenge-stali-dostupnyi-v-fortebusiness-611931/" target="_blank" rel="nofollow noopener">деп нақтылайды Tengrinews</a>.</p>
<h2 id="іске-қосу-туралы-не-белгілі">Іске қосу туралы не белгілі<a class="anchor" href="#%d1%96%d1%81%d0%ba%d0%b5-%d2%9b%d0%be%d1%81%d1%83-%d1%82%d1%83%d1%80%d0%b0%d0%bb%d1%8b-%d0%bd%d0%b5-%d0%b1%d0%b5%d0%bb%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>ForteBusiness-тегі цифрлық шот арқылы жеткізушілерге төлеуге, ЭШФ-ны төлеуге және e-Договор бойынша төлемдер жүргізуге болады. ҚҚС-ты 15 жұмыс күніне дейін қайтару тек «Цифрлық ҚҚС» пилотына қатысушыларға және тек жоба шарттары сақталғанда уәде етілген. Пилот бойынша ақша қатысушы банктегі цифрлық шотқа түседі. Пилотқа қатысу <a href="https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd/press/news/details/858107?lang=ru" target="_blank" rel="nofollow noopener">ерікті екенін МКК</a> оны іске қосқанда хабарлаған: сол кезеңде ол экспорттаушыларға арналған, ал қайтаруды 55 күннің орнына 15 жұмыс күнінде уәде еткен.</p>
<p>Платформа мемлекеттік жобаларда қазірдің өзінде жұмыс істеп тұр. Ұлттық банктің 2026 жылғы ақпанда <a href="https://inbusiness.kz/index.php/ru/news/nacbank-raskryl-masshtaby-pilota-cifrovogo-tenge" target="_blank" rel="nofollow noopener">Inbusiness.kz келтірген</a> деректері бойынша, ол арқылы шамамен 337 млрд ₸ шығарылған. «Цифрлық ҚҚС» пилотының аяқталу күнін біз ашық дереккөздерден таппадық.</p>
<h2 id="ққс-қайтарудың-үш-жолы-мерзімдер-қатар">ҚҚС қайтарудың үш жолы: мерзімдер қатар<a class="anchor" href="#%d2%9b%d2%9b%d1%81-%d2%9b%d0%b0%d0%b9%d1%82%d0%b0%d1%80%d1%83%d0%b4%d1%8b%d2%a3-%d2%af%d1%88-%d0%b6%d0%be%d0%bb%d1%8b-%d0%bc%d0%b5%d1%80%d0%b7%d1%96%d0%bc%d0%b4%d0%b5%d1%80-%d2%9b%d0%b0%d1%82%d0%b0%d1%80" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Салыстыру пилот кімнің ақшасын шынымен тездететінін түсінуге көмектеседі. Қолданыстағы кодекс бойынша мерзімдер біздің <a href="https://zhasproject.kz/kz/taxes/vat-2026/">2026 жылғы ҚҚС</a> шолуымыздан алынды.</p>
<table caption="ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару мерзімдері: қолданыстағы СК, МКК пилоты және түзетулер жобасы">
  <thead>
      <tr>
          <th>Тәртіп</th>
          <th>Мерзім</th>
          <th>Тексеру</th>
          <th>Мәртебесі</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>Тақырыптық тексеру бойынша қайтару</td>
          <td>55 жұмыс күні</td>
          <td>тақырыптық тексеру</td>
          <td>қолданыста</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Экспорттаушыға оңайлатылған қайтару</td>
          <td>15 жұмыс күні</td>
          <td>оңайлатылған тәртіп</td>
          <td>қолданыста</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>«Цифрлық ҚҚС» пилоты</td>
          <td>15 жұмыс күніне дейін</td>
          <td>пилот шарттары сақталғанда</td>
          <td>МКК пилоты</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>СК жобасы бойынша цифрлық теңгемен қайтару</td>
          <td>декларация тапсыру мерзімінен кейін 10 жұмыс күні</td>
          <td>салықтық тексерусіз</td>
          <td>2027 жылға арналған түзетулер жобасы</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>Кестеден шығатын қорытынды: МКК деректері бойынша, пилот бастапқыда экспорттаушыларға арналған. Оңайлатылған қайтару шарттарына қазірдің өзінде сай келетін экспорттаушы мерзім бойынша ештеңе дерлік ұтпайды. Айырмашылық ақшасы тек тақырыптық тексеруден кейін қайтарылатындарда байқалады — 40 жұмыс күніне дейін.</p>
<h2 id="ертерек-оралған-ақша-қанша-тұрады">Ертерек оралған ақша қанша тұрады<a class="anchor" href="#%d0%b5%d1%80%d1%82%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba-%d0%be%d1%80%d0%b0%d0%bb%d2%93%d0%b0%d0%bd-%d0%b0%d2%9b%d1%88%d0%b0-%d2%9b%d0%b0%d0%bd%d1%88%d0%b0-%d1%82%d2%b1%d1%80%d0%b0%d0%b4%d1%8b" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Қайтарылатын 10 000 000 ₸ ҚҚС 40 жұмыс күні ертерек түседі делік — бұл шамамен 8 апта, яғни 56 күнтізбелік күн. Егер компания осы уақытқа <a href="https://www.zakon.kz/finansy/6536050-novoe-reshenie-po-bazovoy-stavke-obyavil-natsbank-kazakhstana.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">базалық мөлшерлемеге (15,75%)</a> тең мөлшерлемемен несие алып отырса, пайыздан үнемдеу:</p>
<p>10 000 000 × 15,75% × 56 / 365 ≈ 241 600 ₸.</p>
<p>Бизнеске берілетін несиенің мөлшерлемесі әдетте базалықтан жоғары, сондықтан ұтыс та пропорционалды өседі. Формулаға өз сомаңыз бен мөлшерлемеңізді қойыңыз.</p>
<h2 id="бұл-кімге-қатысты">Бұл кімге қатысты<a class="anchor" href="#%d0%b1%d2%b1%d0%bb-%d0%ba%d1%96%d0%bc%d0%b3%d0%b5-%d2%9b%d0%b0%d1%82%d1%8b%d1%81%d1%82%d1%8b" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><ul>
<li>Оңайлатылған режимдегі ЖК ҚҚС төлеушісі болмайды, оларға қайтаратын сома жоқ. Олар үшін цифрлық теңге — жеткізушілерге төлеудің тағы бір тәсілі ғана.</li>
<li>МКК деректері бойынша, пилоттың негізгі аудиториясы — экспорттаушылар; есепке жатқызу сомасы тұрақты асып кететін ЖШС мен жалпыға бірдей белгіленген режимдегі ЖК кіру шарттарын нақтылағаны жөн.</li>
<li>Ірі экспорттаушылар мен жер қойнауын пайдаланушылар үлкен сомалармен жұмыс істейді: жоғарыдағы формула бойынша 56 күнтізбелік күн ертерек оралған 100 млн ₸ шамамен 2,4 млн ₸ береді.</li>
</ul>
<p>Бір шектеуді ескеріңіз: пилот бойынша ақша цифрлық шотқа түседі. Оны ағымдағы шотқа қалай аударуға болатынын және бұл қанша уақыт алатынын банктен алдын ала нақтылаңыз.</p>
<h2 id="не-істеу-керек">Не істеу керек<a class="anchor" href="#%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%83-%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Алдымен статистика жинаңыз: 2026 жылы қанша ҚҚС қайтарылуға тиіс болды және әр қайтару неше күнге созылды. Күту бір айдан асса, банктен цифрлық шоттың шарттарын, ал МКК-дан пилот ережелерін сұратыңыз. Есепке жатқызудың асып кетуі деген не екенін <a href="https://zhasproject.kz/kz/glossary/vat/">ҚҚС туралы сөздік мақаласы</a> түсіндіреді, ағымдағы шотты таңдау туралы — <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/bank-account-for-ip/">ЖК-ға арналған шот</a> материалы. Шот-фактураларды жазу тәртібі — <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/esf-for-ip/">ЖК үшін ЭШФ</a> шолуында.</p>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>Есепке жатқызу сомасы асып кететін ҚҚС төлеушілерге жылдам қайтарудың тағы бір жолы пайда болды — пилотқа қатысатын банктегі цифрлық шот арқылы.</li><li>Тақырыптық тексеру бойынша қайтарумен (55 жұмыс күні) салыстырғанда пилот 40 жұмыс күніне дейін үнемдейді; мерзімі бойынша ол экспорттаушыға оңайлатылған қайтарумен тең.</li><li>Тексерусіз 10 жұмыс күнінде қайтару — әзірге 2027 жылға арналған Салық кодексіне түзетулер жобасының нормасы.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/cifrovoj-tenge-vozvrat-nds-15-dnej/cover_hu_210cf7a1f25df393.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">Бизнеске арналған цифрлық теңге: адам смартфоннан төлем жасап отыр</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">Gilles Lambert, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/cifrovoj-tenge-vozvrat-nds-15-dnej/cover_hu_210cf7a1f25df393.jpg" length="33756" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>Президент Салық кодексін нүктелі түзетуді тапсырды: ШОБ үшін не ұсынылады және не әзірге жоба күйінде</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/poslanie-tochechnye-popravki-nalogovyj-kodeks/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/poslanie-tochechnye-popravki-nalogovyj-kodeks/</guid>
    <pubDate>Wed, 28 Oct 2026 18:00:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Салықтар</category>
    <description>28 қазандағы Жолдауда Президент Салық кодексін «қасаң қағида емес» деп атап, қайшылықтар мен кәсіпкерлерге түсетін артық жүктемені жоюды тапсырды. Құрылтай комитеті түзетулер жобасын, соның ішінде микро және шағын бизнеске арналған «таза парақты» талқылап жатыр, бірақ 20 қарашада бұл тек жоба — 2026 …</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/poslanie-tochechnye-popravki-nalogovyj-kodeks/cover_hu_3b210dec1412ccb7.jpg" width="1200" height="675" alt="Кәсіпкер үстел басында құжат толтырып отыр: Жолдаудан кейінгі Салық кодексіне түзетулер" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">Olu Eletu, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>«Салық кодексі — қасаң қағида емес, қасиетті жазба емес», — деді Президент <a href="https://www.akorda.kz/ru/poslanie-prezidenta-kasym-zhomarta-tokaeva-narodu-kazahstana-aktualnye-zadachi-kazahstana-v-novom-istoricheskom-cikle-2894356" target="_blank" rel="nofollow noopener">28 қазандағы Жолдауда</a>. Оның сөзінше, жаңа салық реформасы сөзсіз сұрақтар туғызады. Үкіметке <a href="https://informburo.kz/novosti/poslanie-kasym-zomarta-tokaeva-narodu-kazaxstana-2026-polnyi-tekst-s-udobnym-soderzaniem" target="_blank" rel="nofollow noopener">қайшылықтарды жою</a>, нормаларды екіұшты түсіндіруге жол бермеу, олқылықтар мен кәсіпкерлерге түсетін артық жүктемені алып тастау тапсырылды.</p>
<p>Сол Жолдауда ірі байлық иелері үшін <a href="https://www.zakon.kz/obshestvo/6536623-opublikovan-polnyy-tekst-poslaniya-prezidenta-narodu-kazakhstana.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">жоғарылатылған мөлшерлемені</a> талқылау ұсынылды. Бұл идеяның әзірге параметрлері жоқ.</p>
<h2 id="құрылтайда-не-талқыланып-жатыр">Құрылтайда не талқыланып жатыр<a class="anchor" href="#%d2%9b%d2%b1%d1%80%d1%8b%d0%bb%d1%82%d0%b0%d0%b9%d0%b4%d0%b0-%d0%bd%d0%b5-%d1%82%d0%b0%d0%bb%d2%9b%d1%8b%d0%bb%d0%b0%d0%bd%d1%8b%d0%bf-%d0%b6%d0%b0%d1%82%d1%8b%d1%80" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Жолдаудан бір күн бұрын, 27 қазанда, Құрылтайдың қаржы және бюджет комитеті СК-ға түзетулер жобасы бойынша <a href="https://cdb.kz/sistema/novosti/deputaty_kurultaya_obsudili_popravki_v_nalogovyy_kodeks/" target="_blank" rel="nofollow noopener">тақырыптық отырыс</a> өткізді. Жоба әлі бейінді министрліктерде әзірленіп жатыр, сондықтан парламентке енгізілгенге дейін тұжырымдар өзгеруі, ал идеялардың бір бөлігі алынып тасталуы мүмкін. CDB.kz пен <a href="https://mybuh.kz/news/popravki-v-nalogovyy-kodeks-obsudili-deputaty-kurultaya/" target="_blank" rel="nofollow noopener">Mybuh.kz</a> деректері бойынша онда мыналар бар:</p>
<ul>
<li>микро және шағын бизнеске арналған шартты «таза парақ»;</li>
<li>мүгедектігі бар адамдар үшін ЖТС бойынша шегерімдерді кеңейту;</li>
<li>ауыл шаруашылығында ҚҚС-ты қайтару және қосымша есепке жатқызу.</li>
</ul>
<p>«Атамекен» өз тарапынан салық қарызы үшін ЭШФ жазуды тоқтата тұруды қайта қарауды сұрайды. Депутат Олжас Куспеков 28 қазанда егер бір жылдан кейін реформа сәтсіз болып шықса, ҚҚС мөлшерлемесін төмендету мәселесі <a href="https://forbes.kz/articles/deputaty-kurultaya-dopustili-korrektirovku-nds-v-chisle-popravok-vnalogovyy-kodeks" target="_blank" rel="nofollow noopener">көтерілуі мүмкін</a> екенін айтты. Бұл — пікір. Жоба емес.</p>
<h2 id="трекер-не-ұсынылды-және-қай-кезеңде">Трекер: не ұсынылды және қай кезеңде<a class="anchor" href="#%d1%82%d1%80%d0%b5%d0%ba%d0%b5%d1%80-%d0%bd%d0%b5-%d2%b1%d1%81%d1%8b%d0%bd%d1%8b%d0%bb%d0%b4%d1%8b-%d0%b6%d3%99%d0%bd%d0%b5-%d2%9b%d0%b0%d0%b9-%d0%ba%d0%b5%d0%b7%d0%b5%d2%a3%d0%b4%d0%b5" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Мәртебесі 2026 жылғы 20 қарашада тексерілді.</p>
<table>
  <thead>
      <tr>
          <th>Норма</th>
          <th>Кім ұсынды</th>
          <th>Мәртебесі</th>
          <th>Қашан күшіне енеді</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>СК-дағы қайшылықтар мен олқылықтарды жою</td>
          <td>Президент, 28.10</td>
          <td>Тапсырма, жобаны министрліктер дайындап жатыр</td>
          <td>Анықталмаған</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Микро және шағын бизнеске «таза парақ»</td>
          <td>Құрылтай комитетінде талқыланды, 27.10</td>
          <td>Жоба, шарттары жоқ</td>
          <td>Анықталмаған</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Мүгедектігі бар адамдарға ЖТС шегерімдері</td>
          <td>Түзетулер жобасы</td>
          <td>Талқылануда</td>
          <td>Анықталмаған</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Ауыл шаруашылығында ҚҚС-ты қайтару және есепке жатқызу</td>
          <td>Түзетулер жобасы</td>
          <td>Талқылануда</td>
          <td>Анықталмаған</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Салық қарызы үшін ЭШФ жазуды тоқтата тұруды қайта қарау</td>
          <td>«Атамекен»</td>
          <td>Бизнестің өтініші</td>
          <td>Анықталмаған</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Ірі байлыққа жоғарылатылған мөлшерлеме</td>
          <td>Президент, 28.10</td>
          <td>Талқылау ұсынылды</td>
          <td>Анықталмаған</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>ҚҚС мөлшерлемесін төмендету</td>
          <td>Депутат О. Куспеков</td>
          <td>Пікір, жоба емес</td>
          <td>Анықталмаған</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>3 қарашадағы <a href="https://kapital.kz/economic/155057/serik-zhumangarin-predstavil-plan-realizacii-poslaniya-iz-96-meropriyatij.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">Жолдауды іске асыру жоспары</a> бойынша салық заңнамасына нүктелік өзгерістер пакеті 2026 жылдың соңына дейін Құрылтайға енгізіледі. Жоба Құрылтайға енгізіліп, қай нормалар 1 қаңтардан іске қосылатыны, қайсысы кейінге ауыстырылатыны белгілі болғанда, күшіне ену күндерін қоямыз.</p>
<h2 id="жк-жшс-және-ірі-компаниялар-үшін-мұның-мәні">ЖК, ЖШС және ірі компаниялар үшін мұның мәні<a class="anchor" href="#%d0%b6%d0%ba-%d0%b6%d1%88%d1%81-%d0%b6%d3%99%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%80%d1%96-%d0%ba%d0%be%d0%bc%d0%bf%d0%b0%d0%bd%d0%b8%d1%8f%d0%bb%d0%b0%d1%80-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bc%d2%b1%d0%bd%d1%8b%d2%a3-%d0%bc%d3%99%d0%bd%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p><strong>Оңайлатылған режимдегі ЖК мен шағын ЖШС</strong> — «таза парақтың» басты адресаттары. Шарттары әзірге жоқ. Есепті өзгертуге ерте. <a href="https://zhasproject.kz/kz/taxes/simplified-regime/">Оңайлатылған режимнің</a> 2026 жылғы ережелері өзгеріссіз қолданылады.</p>
<p><strong>ҚҚС төлеушілер</strong> бұрынғы мөлшерлемені — 16%-ды есепке алады. Төмендету туралы тек жекелеген депутаттар айтады, үкіметтің жобасы жоқ. Салық қазір қалай жұмыс істейтінін біз <a href="https://zhasproject.kz/kz/taxes/vat-2026/">2026 жылғы ҚҚС</a> туралы материалда жинадық.</p>
<p><strong>Салық қарызы бар компаниялар</strong> «Атамекен» сұрап отырған ЭШФ туралы түзетуге басқалардан көбірек мүдделі. Қолданыстағы ережелер — <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/esf-rules-2026/">ЭШФ жазу ережелері</a> шолуында.</p>
<h2 id="не-істеу-керек">Не істеу керек<a class="anchor" href="#%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%83-%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><ol>
<li>2026 жылғы есептілікті қолданыстағы кодекс бойынша тапсыру — толығырақ <a href="https://zhasproject.kz/kz/taxes/tax-code-2026/">2026 жылғы Салық кодексі</a> шолуында.</li>
<li>Жұмысқа кедергі келтіретін нормалардың мысалдарын жинап, «Атамекеннің» өңірлік палатасына беру: палата қазір түзетулерге осындай ұсыныстарды жинап жатыр.</li>
<li>Жобаның Құрылтайға енгізілу күнін қадағалау. 2026 жылғы реформа нені өзгерткенін біз <a href="https://zhasproject.kz/kz/research/tax-reform-2026-in-numbers/">зерттеуде</a> есептедік.</li>
</ol>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>2026 жылғы ережелер өзгермейді: аталған идеялардың бәрі — 20 қарашада Құрылтайға енгізілмеген жоба.</li><li>Микро және шағын бизнес үшін шартты «таза парақ» тетігі талқылануда; параметрлері жарияланған жоқ.</li><li>«Атамекен» салық қарызы үшін ЭШФ жазуды тоқтата тұруды қайта қарауды сұрайды.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/poslanie-tochechnye-popravki-nalogovyj-kodeks/cover_hu_3b210dec1412ccb7.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">Кәсіпкер үстел басында құжат толтырып отыр: Жолдаудан кейінгі Салық кодексіне түзетулер</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">Olu Eletu, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/poslanie-tochechnye-popravki-nalogovyj-kodeks/cover_hu_3b210dec1412ccb7.jpg" length="125299" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>2027 жылдан микро және шағын бизнесті тексеруге мораторий: Президент үш жылды ұсынды, шешім әзірге жоқ</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/moratorij-na-proverki-msb-2027/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/moratorij-na-proverki-msb-2027/</guid>
    <pubDate>Wed, 28 Oct 2026 17:00:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Реттеу және тексерулер</category>
    <description>Президент 2027 жылғы 1 қаңтардан микро және шағын бизнесті тексеруге жаңа үш жылдық мораторий енгізуді ұсынды. Үкімет параметрлерін пысықтап жатыр, бірақ 20 қарашада ашық дереккөздерде шешім де, заң жобасы да жоқ — 2027 жылды тексерусіз жоспарлауға әлі ерте.</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/moratorij-na-proverki-msb-2027/cover_hu_2a42f8230ac56abb.jpg" width="1200" height="675" alt="Кәсіпкер үстел жанында тұрып құжатқа қол қойып жатыр: шағын бизнесті тексеру және 2027 жылдан мораторий" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">rawpixel.com, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>2026 жылғы 28 қазанда Жолдауда Президент Құрылтай депутаттарына үкіметпен бірге 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап микро және шағын бизнесті тексеруге жаңа үш жылдық мораторий енгізудің <a href="https://www.akorda.kz/ru/poslanie-prezidenta-kasym-zhomarta-tokaeva-narodu-kazahstana-aktualnye-zadachi-kazahstana-v-novom-istoricheskom-cikle-2894356" target="_blank" rel="nofollow noopener">орындылығын талқылауды</a> ұсынды. Жолдауда ол «стратегиялық үзіліс» деп аталады: осы уақытта мемлекет реттеудің цифрлық моделіне көшуі тиіс.</p>
<h2 id="мораторийге-неге-қайта-оралды">Мораторийге неге қайта оралды<a class="anchor" href="#%d0%bc%d0%be%d1%80%d0%b0%d1%82%d0%be%d1%80%d0%b8%d0%b9%d0%b3%d0%b5-%d0%bd%d0%b5%d0%b3%d0%b5-%d2%9b%d0%b0%d0%b9%d1%82%d0%b0-%d0%be%d1%80%d0%b0%d0%bb%d0%b4%d1%8b" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Негіздеме — Президент келтірген 2026 жылғы бірінші жарты жылдың сандарында. ЖК-лардағы бұзушылықтар 34%-ға азайған, ал айыппұлдар сомасы <a href="https://kz.kursiv.media/2026-10-28/zhnb-kasym-zhomart-tokaev-predlozhil-vvesti-trehletnii-moratorii-na-proverki-biznesa/" target="_blank" rel="nofollow noopener">11%-ға жуық</a> өскен. Жоспардан тыс тексерулер «ондаған есе» көбейген.</p>
<h2 id="жолдаудан-кейін-не-болды">Жолдаудан кейін не болды<a class="anchor" href="#%d0%b6%d0%be%d0%bb%d0%b4%d0%b0%d1%83%d0%b4%d0%b0%d0%bd-%d0%ba%d0%b5%d0%b9%d1%96%d0%bd-%d0%bd%d0%b5-%d0%b1%d0%be%d0%bb%d0%b4%d1%8b" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><ul>
<li><strong>29 қазанда</strong> премьер-министр Олжас Бектенов Ұлттық экономика министрлігіне «Атамекенмен», бизнес-омбудсменмен және депутаттармен бірге екі апта мерзімде <a href="https://www.zakon.kz/ekonomika-biznes/6536708-moratoriy-na-proverki-biznesa-kabmin-vneset-predlozhenie-v-blizhayshie-dve-nedeli.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">ұсыныстар енгізуді</a> тапсырды.</li>
<li><strong>30 қазанда</strong> министрлік мораторий 2027 жылғы жоспарлар аясында <a href="https://www.gov.kz/org/economy/press/news/details/1320329?lang=ru" target="_blank" rel="nofollow noopener">пысықталып жатқанын</a> хабарлады.</li>
<li><strong>3 қарашада</strong> үкімет Жолдауды іске асырудың 96 іс-шарадан тұратын жоспарын таныстырды. Мораторий туралы онда сақтықпен айтылған: «<a href="https://kapital.kz/economic/155057/serik-zhumangarin-predstavil-plan-realizacii-poslaniya-iz-96-meropriyatij.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">орындылығы туралы шешім</a> қабылданатын болады».</li>
</ul>
<p>29 қазанда берілген екі апталық мерзім өтті. 20 қарашада мораторийдің жарияланған параметрлері де, заң жобасы да жоқ.</p>
<h2 id="не-белгілі-не-белгісіз-2026-жылғы-20-қарашадағы-жағдай">Не белгілі, не белгісіз: 2026 жылғы 20 қарашадағы жағдай<a class="anchor" href="#%d0%bd%d0%b5-%d0%b1%d0%b5%d0%bb%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96-%d0%bd%d0%b5-%d0%b1%d0%b5%d0%bb%d0%b3%d1%96%d1%81%d1%96%d0%b7-2026-%d0%b6%d1%8b%d0%bb%d2%93%d1%8b-20-%d2%9b%d0%b0%d1%80%d0%b0%d1%88%d0%b0%d0%b4%d0%b0%d2%93%d1%8b-%d0%b6%d0%b0%d2%93%d0%b4%d0%b0%d0%b9" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><table>
  <thead>
      <tr>
          <th>Сұрақ</th>
          <th>Қазіргі жауап</th>
          <th>Дереккөз</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>Мораторий енгізілді ме</td>
          <td>Жоқ, талқыланып жатыр</td>
          <td>Жолдауды іске асыру жоспары, 03.11</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Қай күннен</td>
          <td>01.01.2027-ден ұсынылған</td>
          <td>Жолдау, 28.10</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Қанша мерзімге</td>
          <td>Үш жыл ұсынылған</td>
          <td>Жолдау, 28.10</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Кімге қатысты</td>
          <td>Микро және шағын бизнес</td>
          <td>Жолдау, 28.10</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Ерекшеліктер</td>
          <td>Депутаттардың ұсынысы: жоғары тәуекел, адамдардың өмірі мен денсаулығы, ұлттық қауіпсіздік</td>
          <td><a href="https://www.zakon.kz/ekonomika-biznes/6536621-trekhletniy-moratoriy-na-proverki-msb-v-kazakhstane-kogo-deputaty-predlagayut-isklyuchit-iz-spiska.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">Zakon.kz, 28.10</a></td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Қандай тексерулер шектеледі</td>
          <td>Анықталмаған</td>
          <td>—</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Бұрынғы тәжірибе</td>
          <td>2020–2023 жылдардағы мораторий</td>
          <td><a href="https://24.kz/amp/ru/news/economyc/804716-moratorij-na-proverki-malogo-biznesa-a-chto-budet-cherez-tri-goda" target="_blank" rel="nofollow noopener">24.kz, 09.11</a></td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>Министрлік немесе Құрылтай параметрлерді жариялағанда кестені жаңартамыз.</p>
<h2 id="бизнес-үшін-мұның-мәні">Бизнес үшін мұның мәні<a class="anchor" href="#%d0%b1%d0%b8%d0%b7%d0%bd%d0%b5%d1%81-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bc%d2%b1%d0%bd%d1%8b%d2%a3-%d0%bc%d3%99%d0%bd%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p><strong>Микро және шағын бизнес</strong> тексерулердегі үзіліске үміттене алады, бірақ тек шешім қабылданғаннан кейін. Мораторий болса да, салықты ереже бойынша есептеп, төлеу керек: декларациядағы қателерді бәрібір камералдық бақылау анықтайды. Ол қалай жүретінін біз <a href="https://zhasproject.kz/kz/taxes/tax-audit/">ЖК-ны салықтық тексеру</a> туралы материалда, ал санкциялардың мөлшерін <a href="https://zhasproject.kz/kz/taxes/fines-for-ip/">ЖК айыппұлдары</a> шолуында талдадық.</p>
<p><strong>Орта және ірі бизнес</strong> Жолдаудағы тұжырымдарға қарағанда ұсынысқа кірмейді. Олар үшін тексеру кестесі бұрынғыдай қалады.</p>
<p><strong>Жұмысы адамдардың өмірі мен денсаулығына</strong>, жоғары тәуекелге немесе ұлттық қауіпсіздікке байланысты компаниялар, егер Құрылтай депутаттардың ұсыныстарын қолдаса, мораторий кезінде де тексеруде қалуы мүмкін.</p>
<h2 id="қазір-не-істеу-керек">Қазір не істеу керек<a class="anchor" href="#%d2%9b%d0%b0%d0%b7%d1%96%d1%80-%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%83-%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><ol>
<li>Мораторийге сеніп, есептегі қателерді түзетуді кейінге қалдырмау.</li>
<li><a href="https://zhasproject.kz/kz/business/entrepreneurial-code/">Кәсіпкерлік кодекс</a> бойынша бизнесіңіз субъектінің қай санатына жататынын тексеру: үзіліс сізге қатысты бола ма, соған байланысты.</li>
<li>Жаңа мораторий туралы белгілі болғанның бәрін жинап жүрген <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/inspections-moratorium/">тексеруге мораторий</a> бетіндегі жаңартуларды қадағалау.</li>
</ol>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>Мораторий енгізілсе, микро және шағын бизнесті тексеруді шектейді; сарапшылардың бағалауынша, салық есептілігін камералдық бақылау сақталуы ықтимал.</li><li>Қазіргі тұжырымдар бойынша орта және ірі бизнес мораторийге кірмейді.</li><li>Депутаттар ерекшеліктер ұсынып отыр: тәуекелі жоғары қызмет, адамдардың өмірі мен денсаулығына байланысты салалар, ұлттық қауіпсіздік.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/moratorij-na-proverki-msb-2027/cover_hu_2a42f8230ac56abb.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">Кәсіпкер үстел жанында тұрып құжатқа қол қойып жатыр: шағын бизнесті тексеру және 2027 жылдан мораторий</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">rawpixel.com, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/moratorij-na-proverki-msb-2027/cover_hu_2a42f8230ac56abb.jpg" length="69470" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>2027 жылғы 1 қаңтардан ЕТЖ — 110 000 ₸: бизнестің жалақыға шығысы шамамен 426 млрд ₸-ге өседі</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/mzp-110000-s-2027/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/mzp-110000-s-2027/</guid>
    <pubDate>Wed, 28 Oct 2026 16:00:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Қызметкерлер және жалақы</category>
    <description>2027 жылғы 1 қаңтардан ең төменгі жалақы 85 000 ₸-ден 110 000 ₸-ге дейін өседі. Жұмыс берушілер ең төменгі жалақы алатын қызметкерлердің айлығын көтеріп, ЕТЖ-ға байланған жарналарды қайта есептеуі керек: Ұлттық экономика министрлігі бизнестің еңбекақы қорының өсімін шамамен 426 млрд ₸ деп бағалайды.</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/mzp-110000-s-2027/cover_hu_62bbe274975e33cc.jpg" width="1200" height="675" alt="Пиджак киген кәсіпкер ноутбукпен жұмыс істеп отыр: ЕТЖ көтерілгеннен кейін жалақыны қайта есептеу" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">rawpixel.com, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>2026 жылғы 28 қазандағы Жолдауда Президент 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап ең төменгі жалақыны <a href="https://www.akorda.kz/ru/poslanie-prezidenta-kasym-zhomarta-tokaeva-narodu-kazahstana-aktualnye-zadachi-kazahstana-v-novom-istoricheskom-cikle-2894356" target="_blank" rel="nofollow noopener">85 000 ₸-ден 110 000 ₸-ге дейін</a> көтеруді тапсырды. Бұл 25 000 ₸ немесе 29,4% өсім. Көтеру 1,8 млн-ға жуық адамға қатысты, олардың 370 мыңнан астамы бюджет саласында жұмыс істейді.</p>
<h2 id="18-қарашадағы-жағдай">18 қарашадағы жағдай<a class="anchor" href="#18-%d2%9b%d0%b0%d1%80%d0%b0%d1%88%d0%b0%d0%b4%d0%b0%d2%93%d1%8b-%d0%b6%d0%b0%d2%93%d0%b4%d0%b0%d0%b9" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><ul>
<li><strong>30 қазанда</strong> Ұлттық экономика министрлігі ЕТЖ 110 мың ₸-ге дейін көтерілетінін <a href="https://www.gov.kz/org/economy/press/news/details/1320329?lang=ru" target="_blank" rel="nofollow noopener">растады</a>.</li>
<li><strong>3 қарашада</strong> ұлттық экономика бірінші вице-министрі Азамат Амрин компанияларға келетін салдарды бағалады: бизнестің еңбекақы қоры <a href="https://kapital.kz/economic/155085/rashody-biznesa-na-zarplaty-uvelichatsya-na-426-mlrd-tengge-iz-za-povysheniya-mzp.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">шамамен 426 млрд ₸-ге</a> өседі. Бұл ретте шегерімдердің артуы есебінен КТС түсімдері шамамен 60–68 млрд ₸-ге азаяды.</li>
<li><strong>18 қарашада</strong> Құрылтай 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заңды қабылдады. Онда ЕТЖ-ны көтеруге <a href="https://www.zakon.kz/obshestvo/6539101-kakie-raskhody-dobavili-v-byudzhet-kazakhstana-na-20272029-gody.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">75,9 млрд ₸ қарастырылған</a>. Заңға Президенттің қол қойғаны 20 қарашадағы ашық дереккөздерде расталмаған.</li>
</ul>
<h2 id="болды-және-болады-ең-төменгі-жалақы-алатын-қызметкер">Болды және болады: ең төменгі жалақы алатын қызметкер<a class="anchor" href="#%d0%b1%d0%be%d0%bb%d0%b4%d1%8b-%d0%b6%d3%99%d0%bd%d0%b5-%d0%b1%d0%be%d0%bb%d0%b0%d0%b4%d1%8b-%d0%b5%d2%a3-%d1%82%d3%a9%d0%bc%d0%b5%d0%bd%d0%b3%d1%96-%d0%b6%d0%b0%d0%bb%d0%b0%d2%9b%d1%8b-%d0%b0%d0%bb%d0%b0%d1%82%d1%8b%d0%bd-%d2%9b%d1%8b%d0%b7%d0%bc%d0%b5%d1%82%d0%ba%d0%b5%d1%80" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Төменде — айлығы ЕТЖ-ға тең бір қызметкерге жұмыс берушінің шығысы. 2027 жылы бірден екі көрсеткіш өзгереді: ЕТЖ-ның өзі және ЖМЗЖ мөлшерлемесі (3,5% → 4,5%).</p>
<table>
  <thead>
      <tr>
          <th>Айлық көрсеткіш</th>
          <th>2026</th>
          <th>2027</th>
          <th>Айырма</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>Айлық (ЕТЖ)</td>
          <td>85 000 ₸</td>
          <td>110 000 ₸</td>
          <td>+25 000 ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Жұмыс берушінің ЖМЗЖ-сы</td>
          <td>3,5% × 85 000 = 2 975 ₸</td>
          <td>4,5% × 110 000 = 4 950 ₸</td>
          <td>+1 975 ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Әлеуметтік аударымдар (ең төменгісі, 5% × 1 ЕТЖ)</td>
          <td>4 250 ₸</td>
          <td>5 500 ₸</td>
          <td>+1 250 ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>МӘМС аударымдары (3%)</td>
          <td>2 550 ₸</td>
          <td>3 300 ₸</td>
          <td>+750 ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td><strong>Айлық пен жарналар барлығы</strong></td>
          <td><strong>94 775 ₸</strong></td>
          <td><strong>123 750 ₸</strong></td>
          <td><strong>+28 975 ₸</strong></td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>Жыл бойына мұндай бір қызметкерге бұл 28 975 × 12 = 347 700 ₸ болады. ЖШС-ның әлеуметтік салығы есепке кірген жоқ: оның базасы басқаша есептеледі.</p>
<p>Жоғарғы шектер де өзгереді. МЗЖ үшін табыс 50 ЕТЖ-мен шектелетіндіктен, шек 4,25 млн ₸-ден 5,5 млн ₸-ге дейін, ал ең жоғары жарна айына <a href="https://informburo.kz/novosti/minimalnuiu-zarplatu-povysiat-do-110-tysiac-tenge-na-cto-eto-povliiaet" target="_blank" rel="nofollow noopener">425 000 ₸-ден 550 000 ₸-ге дейін</a> өседі. Ең жоғары әлеуметтік аударымдар (базасы 7 ЕТЖ) 29 750 ₸ орнына 38 500 ₸ болады.</p>
<h2 id="жк-жшс-және-ірі-компаниялар-үшін-мұның-мәні">ЖК, ЖШС және ірі компаниялар үшін мұның мәні<a class="anchor" href="#%d0%b6%d0%ba-%d0%b6%d1%88%d1%81-%d0%b6%d3%99%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%80%d1%96-%d0%ba%d0%be%d0%bc%d0%bf%d0%b0%d0%bd%d0%b8%d1%8f%d0%bb%d0%b0%d1%80-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bc%d2%b1%d0%bd%d1%8b%d2%a3-%d0%bc%d3%99%d0%bd%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p><strong>Жалдамалы қызметкерлері бар ЖК</strong> басқалардан жиі ең төменгі деңгейдегі айлық төлейді. Олар үшін көтеру әр қызметкерге кететін шығыстың тікелей өсуін білдіреді, сонымен қатар өздерінің «ЕТЖ-дан» есептелетін төлемдері де артады: өзі үшін МЗЖ мен әлеуметтік аударымдардың ең төменгі базасы да ЕТЖ-ға байланған.</p>
<p><strong>ЖШС</strong> штат кестесін қайта қарауы керек: 1 қаңтардан бастап толық мөлшерлемедегі 110 000 ₸-ден төмен кез келген айлық ең төменгі деңгейден кем болып шығады.</p>
<p><strong>Жалақысы жоғары ірі компаниялар</strong> шектердің өсуін сезінеді: 4,25 млн ₸-ден жоғары айлықтан МЗЖ үлкенірек сомадан ұсталады, әлеуметтік аударымдар 770 000 ₸-ге дейінгі базадан есептеледі.</p>
<h2 id="31-желтоқсанға-дейін-не-істеу-керек">31 желтоқсанға дейін не істеу керек<a class="anchor" href="#31-%d0%b6%d0%b5%d0%bb%d1%82%d0%be%d2%9b%d1%81%d0%b0%d0%bd%d2%93%d0%b0-%d0%b4%d0%b5%d0%b9%d1%96%d0%bd-%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%81%d1%82%d0%b5%d1%83-%d0%ba%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%ba" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><ol>
<li>Штат кестесін жүктеп алып, 110 000 ₸-ден төмен айлықтарды табу.</li>
<li>Жаңа айлық сомасымен <a href="https://zhasproject.kz/kz/business/employment-contract/">еңбек шарттарына</a> қосымша келісімдер дайындау.</li>
<li>2027 жылға арналған еңбекақы қорын <a href="https://zhasproject.kz/kz/tools/employer-cost-calculator/">жұмыс беруші шығыстарының калькуляторында</a> қайта есептеп, қолға тиетін соманы <a href="https://zhasproject.kz/kz/tools/salary-calculator/">жалақы калькуляторында</a> тексеру.</li>
</ol>
<p>ЕТЖ қалай өзгергенін және бюджет жобасында неге ұзақ уақыт 85 000 ₸ тұрғанын біз <a href="https://zhasproject.kz/kz/indicators/min-wage-2027/">2027 жылғы ЕТЖ</a> бетінде талдадық. Қызметкер үшін төленетін барлық жарна <a href="https://zhasproject.kz/kz/taxes/employee-taxes/">қызметкер салықтары</a> туралы материалда жинақталған, ал <a href="https://zhasproject.kz/kz/taxes/opvr-2026/">ЖМЗЖ мөлшерлемесі</a> туралы — бөлек.</p>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>2027 жылғы 1 қаңтардан толық мөлшерлемедегі қызметкердің айлығы 110 000 ₸-ден кем болмауы тиіс, бұл қазіргі ең төменгі деңгейден 25 000 ₸-ге (+29,4%) артық.</li><li>ЕТЖ-мен бірге жұмыс берушінің жарналары да өседі: ең төменгі жалақы алатын бір қызметкердің айлығы мен үш жарнасы айына 28 975 ₸-ге қымбаттайды.</li><li>МЗЖ үшін табыс шегі 5,5 млн ₸-ге дейін, ең жоғары жарна айына 550 000 ₸-ге дейін көтеріледі.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/mzp-110000-s-2027/cover_hu_62bbe274975e33cc.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">Пиджак киген кәсіпкер ноутбукпен жұмыс істеп отыр: ЕТЖ көтерілгеннен кейін жалақыны қайта есептеу</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">rawpixel.com, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/mzp-110000-s-2027/cover_hu_62bbe274975e33cc.jpg" length="90355" type="image/jpeg"/>
  </item>
  <item>
    <title>Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 15,75%-ға дейін төмендетті: күздегі екінші төмендету, бизнеске несие кешігіп арзандайды</title>
    <link>https://zhasproject.kz/kz/news/bazovaya-stavka-15-75/</link>
    <guid isPermaLink="true">https://zhasproject.kz/kz/news/bazovaya-stavka-15-75/</guid>
    <pubDate>Fri, 23 Oct 2026 16:00:00 +0500</pubDate>
    <dc:creator>ZhasPro редакциясы</dc:creator>
    <category>Ақша және несиелер</category>
    <description>23 қазанда Ұлттық банк базалық мөлшерлемені жылдық 16,25%-дан 15,75%-ға дейін төмендетті — бұл күздегі екінші төмендету. Мөлшерлемеге байланған өзгермелі несиелер арзандайды, жаңа қарыздар бойынша банктер мөлшерлемені баяуырақ төмендетеді, ал салық бойынша өсімпұл сәл азаяды.</description>
    <content:encoded><![CDATA[<figure><img src="https://zhasproject.kz/kz/news/bazovaya-stavka-15-75/cover_hu_5ca18f3cd9ae0c83.jpg" width="1200" height="675" alt="Ұзын үстелі мен креслолары бар бос келіссөз бөлмесі: базалық мөлшерлеме бойынша шешім және бизнеске несие" class="type:primaryImage"/><figcaption><span class="copyright">Benjamin Child, Wikimedia Commons, CC0 1.0</span></figcaption></figure><p>2026 жылғы 23 қазанда Ұлттық банк ±1 п.т. дәлізімен базалық мөлшерлемені жылдық 15,75%-ға дейін <a href="https://www.nur.kz/nurfin/economy/2446881-nacbank-prinyal-novoe-reshenie-po-bazovoy-stavke-v-kazahstane/" target="_blank" rel="nofollow noopener">төмендетті</a>. Бұл — күздегі екінші төмендету: 4 қыркүйекте мөлшерлеме 16,75%-дан 16,25%-ға дейін <a href="https://informburo.kz/novosti/nacbank-kazaxstana-vnov-snizil-bazovuiu-stavku" target="_blank" rel="nofollow noopener">түсірілген</a>. Шешім туралы деректерді реттеушіге сілтеме жасаған БАҚ хабарламалары бойынша келтіреміз.</p>
<h2 id="мөлшерлеме-неге-төмендетілді">Мөлшерлеме неге төмендетілді<a class="anchor" href="#%d0%bc%d3%a9%d0%bb%d1%88%d0%b5%d1%80%d0%bb%d0%b5%d0%bc%d0%b5-%d0%bd%d0%b5%d0%b3%d0%b5-%d1%82%d3%a9%d0%bc%d0%b5%d0%bd%d0%b4%d0%b5%d1%82%d1%96%d0%bb%d0%b4%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Шешім кезінде жылдық инфляция 9,3% (қыркүйек) болды және қатарынан 12-ші ай төмендеді. Инфляциялық күтулер тамыздағы 12,1%-дан кейін 11,8%-ға дейін түсті. Реттеуші инфляция бойынша 5% мақсатқа 2028 жылы жетуді көздейді.</p>
<p>Келесі отырыс — <a href="https://bank.kz/news/finansy-news/naczbank-kazahstana-snizil-bazovuyu-stavku-do-1575/" target="_blank" rel="nofollow noopener">2026 жылғы 4 желтоқсанда</a>. Реттеуші мөлшерлеменің жыл соңына дейін өзгеру ықтималдығын төмен деп бағалайды.</p>
<h2 id="2026-жылғы-мөлшерлеме">2026 жылғы мөлшерлеме<a class="anchor" href="#2026-%d0%b6%d1%8b%d0%bb%d2%93%d1%8b-%d0%bc%d3%a9%d0%bb%d1%88%d0%b5%d1%80%d0%bb%d0%b5%d0%bc%d0%b5" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><table>
  <thead>
      <tr>
          <th>Қашан</th>
          <th>Мөлшерлеме</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>2026 жылдың басы</td>
          <td>18%</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>5 маусымдағы шешім</td>
          <td>18% → 17%</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>24 шілдедегі шешім</td>
          <td>17% → 16,75%</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>4 қыркүйектегі шешім</td>
          <td>16,75% → 16,25%</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>23 қазандағы шешім</td>
          <td>16,25% → 15,75%</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>Келесі шешім</td>
          <td>4 желтоқсан</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>Жыл басынан бері мөлшерлеме 2,25 п.т.-ға төмендеді: 18 − 15,75 = 2,25. Қазандағы шешім — 2026 жылы қатарынан төртінші төмендету (<a href="https://www.zakon.kz/finansy/6536050-novoe-reshenie-po-bazovoy-stavke-obyavil-natsbank-kazakhstana.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">Zakon.kz</a>). Өсімпұлды есептеуге арналған күндер бойынша тарихты біз <a href="https://zhasproject.kz/kz/indicators/base-rate/">базалық мөлшерлеме</a> бетінде жүргіземіз.</p>
<h2 id="есеп-бизнес-несиеден-қанша-үнемдейді">Есеп: бизнес несиеден қанша үнемдейді<a class="anchor" href="#%d0%b5%d1%81%d0%b5%d0%bf-%d0%b1%d0%b8%d0%b7%d0%bd%d0%b5%d1%81-%d0%bd%d0%b5%d1%81%d0%b8%d0%b5%d0%b4%d0%b5%d0%bd-%d2%9b%d0%b0%d0%bd%d1%88%d0%b0-%d2%af%d0%bd%d0%b5%d0%bc%d0%b4%d0%b5%d0%b9%d0%b4%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Банктер бизнеске арналған қарыздар бойынша бірыңғай мөлшерлемені жарияламайды, сондықтан шартты мысал алайық. 36 айға 10 млн ₸ несие, аннуитеттік төлем, жылдық 20% мөлшерлеме. Банк оны 0,5 және 1 п.т.-ға төмендетсе, не болады:</p>
<table>
  <thead>
      <tr>
          <th>Мөлшерлеме</th>
          <th>Айлық төлем</th>
          <th>3 жылдағы артық төлем</th>
      </tr>
  </thead>
  <tbody>
      <tr>
          <td>20% (шартты)</td>
          <td>371 636 ₸</td>
          <td>3 378 890 ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>19,5% (−0,5 п.т.)</td>
          <td>369 093 ₸</td>
          <td>3 287 352 ₸</td>
      </tr>
      <tr>
          <td>19% (−1 п.т.)</td>
          <td>366 560 ₸</td>
          <td>3 196 167 ₸</td>
      </tr>
  </tbody>
</table>
<p>Төлем = S × i / (1 − (1 + i)^−n), мұндағы S — несие сомасы, i — айлық мөлшерлеме (жылдық / 12), n — айлармен берілген мерзім. 1 п.т.-ға төмендеу айына 5 076 ₸ және бүкіл мерзімге 182 723 ₸ үнемдейді. Өз нұсқаңызды <a href="https://zhasproject.kz/kz/tools/loan-calculator/">несие калькуляторында</a> есептей аласыз, ал банктердің ЖК-ға арналған нақты мөлшерлемелерін біз <a href="https://zhasproject.kz/kz/research/business-loan-rates/">мониторингте</a> жинаймыз.</p>
<h2 id="салық-өсімпұлы-да-азаяды">Салық өсімпұлы да азаяды<a class="anchor" href="#%d1%81%d0%b0%d0%bb%d1%8b%d2%9b-%d3%a9%d1%81%d1%96%d0%bc%d0%bf%d2%b1%d0%bb%d1%8b-%d0%b4%d0%b0-%d0%b0%d0%b7%d0%b0%d1%8f%d0%b4%d1%8b" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p>Салықты мерзімінде төлемегені үшін өсімпұл әр күнге базалық мөлшерлеменің 1,25 еселенген мөлшерімен есептеледі. 30 күнге 1 млн ₸ қарызға мысал:</p>
<ul>
<li>16,25% мөлшерлемеде: 1 000 000 × 1,25 × 16,25% / 365 × 30 = 16 695 ₸;</li>
<li>15,75% мөлшерлемеде: 1 000 000 × 1,25 × 15,75% / 365 × 30 = 16 182 ₸.</li>
</ul>
<p>Айырма — 513 ₸. Көп емес. Бірақ өсімпұл қарыз өтелмейінше күн сайын жиналады, ал ірі сомаларда бірнеше айда айырма байқалатындай болады. Оны қалай болдырмауға болатынын <a href="https://zhasproject.kz/kz/taxes/penalty-interest/">салық өсімпұлы</a> туралы материалда түсіндіреміз.</p>
<h2 id="жк-жшс-және-ірі-компаниялар-үшін-мұның-мәні">ЖК, ЖШС және ірі компаниялар үшін мұның мәні<a class="anchor" href="#%d0%b6%d0%ba-%d0%b6%d1%88%d1%81-%d0%b6%d3%99%d0%bd%d0%b5-%d1%96%d1%80%d1%96-%d0%ba%d0%be%d0%bc%d0%bf%d0%b0%d0%bd%d0%b8%d1%8f%d0%bb%d0%b0%d1%80-%d2%af%d1%88%d1%96%d0%bd-%d0%bc%d2%b1%d0%bd%d1%8b%d2%a3-%d0%bc%d3%99%d0%bd%d1%96" aria-hidden="true" tabindex="-1">#</a></h2><p><strong>Мөлшерлемесі тұрақты ЖК мен компаниялар</strong> тек жаңа қарыз алғанда немесе қайта қаржыландырғанда ұтады, онда да бірден емес: банктер мөлшерлемені бірге бір қатынаспен төмендетпейді.</p>
<p><strong>Базалық мөлшерлемеге байланған өзгермелі мөлшерлемесі бар компаниялар</strong> төмендетуді шартта жазылған тәртіппен бірден алады. Кері жағы бәріне ортақ: депозиттерден түсетін табыс азаяды, сондықтан бос ақшаны алдын ала қайта бөлген жөн.</p>
<p>2027 жылдың басына жоспар құрғанда 15,75%-ды салған дұрыс. Реттеушінің өз бағалауы бойынша 4 желтоқсандағы шешім мөлшерлемені өзгеріссіз қалдыруы ықтимал.</p>
<h2>Бизнес үшін бұл нені білдіреді</h2><ul><li>Базалық мөлшерлемеге байланған өзгермелі несиелер бірден арзандайды; жаңа қарыздар бойынша банктер мөлшерлемені кешігіп және толық көлемде емес төмендетеді.</li><li>Бизнестің депозиттерінен түсетін табыс азаяды — бос ақшаны орналастыруды қайта қарау керек.</li><li>Салық өсімпұлы базалық мөлшерлемеден есептеледі: 1,25 × 15,75% = жылдық 19,6875%, бұрын 20,3125% болған.</li></ul>]]></content:encoded>
    <media:content url="https://zhasproject.kz/kz/news/bazovaya-stavka-15-75/cover_hu_5ca18f3cd9ae0c83.jpg" medium="image" type="image/jpeg" width="1200" height="675">
      <media:description type="plain">Ұзын үстелі мен креслолары бар бос келіссөз бөлмесі: базалық мөлшерлеме бойынша шешім және бизнеске несие</media:description>
      <media:credit role="author" scheme="urn:ebu">Benjamin Child, Wikimedia Commons, CC0 1.0</media:credit>
    </media:content>
    <enclosure url="https://zhasproject.kz/kz/news/bazovaya-stavka-15-75/cover_hu_5ca18f3cd9ae0c83.jpg" length="124859" type="image/jpeg"/>
  </item>
</channel>
</rss>
